I SA/Gl 908/12

WyrokWSA w Gliwicach2012-12-13

Skład orzekający: Ewa Madej, Wojciech Organiściak, Bożena Pindel

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy stwierdzenie nieważności przepisu uchwały rady gminy określającego preferencyjną stawkę podatku od nieruchomości dla określonych budowli, skutkuje brakiem obowiązku podatkowego dla tych budowli, czy też należy zastosować inną stawkę podatkową?
Ratio decidendi
Stwierdzenie nieważności przepisu uchwały rady gminy określającego preferencyjną stawkę podatkową dla określonych budowli nie powoduje braku obowiązku podatkowego dla tych budowli. Obowiązek podatkowy wynika z ustawy, a nie z uchwały. W przypadku stwierdzenia nieważności części uchwały, należy zastosować pozostałe, obowiązujące przepisy tej uchwały, które określają stawki podatkowe dla budowli, o ile takie przepisy istnieją i nie przekraczają stawek maksymalnych określonych w ustawie.
Stan faktyczny
Spółka A Sp. z o.o. zadeklarowała podatek od nieruchomości za 2010 r., stosując preferencyjną stawkę 1,1% do części swoich budowli. Przepis uchwały Rady Miasta Ruda Śląska, który przewidywał tę stawkę, został prawomocnym wyrokiem WSA w Gliwicach uznany za nieważny. Organ podatkowy, w związku z tym, określił spółce podatek od nieruchomości, stosując stawkę 2% do wszystkich budowli. Spółka wniosła skargę, kwestionując zasadność zastosowania stawki 2% i domagając się albo braku opodatkowania tych budowli, albo zastosowania stawki z poprzedniej uchwały.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej (spr.), Sędziowie WSA Wojciech Organiściak, Bożena Pindel, Protokolant Karolina Czaplicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości oddala skargę. 1. A Sp. z o.o. w R., działając przez pełnomocnika, wniosło skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...], którą – m. in. na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej: O.p.) – utrzymana została w mocy decyzja Prezydenta Miasta R. z dnia [...] nr [...], określająca spółce wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości na rok 2010 w kwocie [...]zł. 2. Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym: 2.1. Skarżąca spółka złożyła w dniu 12 stycznia 2010 r. deklarację podatkową na podatek od nieruchomości na rok 2010, a następnie – na przestrzeni roku -deklarację tę kilkakrotnie korygowała. W deklaracji wykazane zostały budowle posiadane przez spółkę, przy czym część z nich wykazano jako podlegające opodatkowaniu preferencyjną stawką 1,1%, a część – jako budowle pozostałe – stawką 2%. 2.2. Prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 października 2011 r. sygn. akt I SA/Gl 603/11 stwierdzona została nieważność uchwały Nr 959/LII/2009 Rady Miasta Ruda Śląska z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości, w części określonej w § 1 pkt 3 lit. a. Przepis ten przewidywał, że stawki "od budowli linii elektroenergetycznych przesyłowych i rozdzielczych, rurociągów i przewodów sieci rozdzielczej gazów, ciepła, paliw i wody, od budowli służących do odprowadzania i oczyszczania ścieków stanowiących własność osób prawnych – spółek handlowych: - w których Miasto Ruda Śląska posiada powyżej 50% udziałów lub akcji – od wartości 1,1% - w których Miasto Ruda Śląska nie posiada udziałów lub akcji – od wartości 2%". Dla pozostałych budowli przewidziano w uchwale stawkę 2% od wartości. 2.3. Organ podatkowy pierwszej instancji uznał, że skutkiem stwierdzenia nieważności przepisu przewidującego preferencyjną stawkę podatkową, do wszystkich budowli ma zastosowanie stawka 2%. Wobec stwierdzenia, że skarżąca spółka zadeklarowała opodatkowanie części swych budowli preferencyjną stawką 1,1%, organ podatkowy wezwał ją do skorygowania deklaracji w tym zakresie, a gdy to nie nastąpiło – wszczął z urzędu postępowanie podatkowe, które zakończył wydaniem decyzji określającej podatnikowi wysokość podatku od nieruchomości na 2010 r. w łącznej wysokości [...]zł. Jako podstawę opodatkowania gruntów, budynków i budowli organ przyjął dane zadeklarowane przez podatnika. Zastosował natomiast do wszystkich budowli stawkę 2% od ich wartości. Jako podstawę prawną decyzji powołano art. 21 § 3 i art. 207 O.p., art. 1c ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2010 r. Nr 95,m poz. 613 ze zm., dalej: u.p.o.l.) oraz § 1 uchwały Nr 959/LII/2009 Rady Miasta Ruda Śląska z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości. 2.4. Pełnomocnik spółki w odwołaniu zarzucił powyższej decyzji: 1) naruszenie art. 21 § 3 O.p. w związku z art. 5 ust. 1 pkt 3 oraz art. 2 u.p.o.l. poprzez określenie wysokości zobowiązania podatkowego pomimo faktu, że takie zobowiązanie nie istnieje z uwagi na stwierdzenie nieważności § 1 pkt 3 lit. a powołanej wyżej uchwały Rady Miasta Ruda Śląska, 2) naruszenie art. 59 § 1 pkt 1 w zw. z art. 274a O.p. przez błędne uznanie, że podatnik mimo ciążącego na nim obowiązku nie skorygował deklaracji podatkowej na rok 2010 i nie uiścił należnego podatku, 3) naruszenie art. 208 § 1 w zw. z art. 59 § 1 pkt 1 O.p. poprzez nieumorzenie postępowania podatkowego mimo, że zobowiązanie wygasło, 4) naruszenie art. 20a ust. 1 u.p.o.l. poprzez jego niezastosowanie w związku z utratą mocy § 1 pkt 3 lit. a wskazanej wyżej uchwały 5) naruszenie art. 2 Konstytucji RP regulującego zasadę demokratycznego państwa prawa oraz zasadę niedziałania prawa wstecz, 6) naruszenie art. 210 § 1 pkt 6, a także art. 121 i art. 122 O.p. poprzez niewyjaśnienie w uzasadnieniu decyzji na jakiej podstawie organ podatkowy ustalił istnienie zaległego podatku oraz od jakiego dnia należy liczyć odsetki za zwłokę. W uzasadnieniu pełnomocnik przede wszystkim wyraził pogląd, że wobec stwierdzenia nieważności § 1 pkt 3 lit. a uchwały z dnia 30 listopada 2009 r. wymienione w tym przepisie budowle w ogóle nie podlegają opodatkowaniu, bowiem uchwała w zachowanym przepisie § 1 pkt 3 lit. b przewiduje stawkę podatkową 2% dla budowli "pozostałych", a więc innych niż wskazane pod lit. a. Z tego powodu podatnik nie widzi podstaw prawnych do opodatkowania wszystkich jego budowli stawką 2%, przewidzaną dla budowli "pozostałych". Jako rozwiązanie alternatywne wskazano w odwołaniu na zastosowanie w tej sytuacji art. 20a ust. 1 u.o.p.l., stosownie do którego, w miejsce nieważnego przepisu uchwały z 30 listopada 2009 r., winno się zastosować § 1 pkt 3 lit. a uchwały Nr 651/XXXV/2008 Rady Miasta Ruda Śląska z dnia 28 listopada 2008 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości, który to przepis dla spornych budowli przewidywał stawkę 1,1,%. Dalej pełnomocnik zarzucił, że postępowanie powinno zostać umorzone, gdyż zobowiązanie spółki z tytułu podatku od nieruchomości za 2010 r. wygasło wskutek jego zapłacenia. Uznał także, że decyzja narusza zasadę niedziałania prawa wstecz. Skoro podatnik zadeklarował podatek zgodnie ze stawką ówcześnie obowiązującej uchwały, to nie powinien ponosić skutków stwierdzenia jej nieważności w terminie późniejszym. Zarzucił też brak oznaczenia w decyzji terminów płatności podatku w ratach i terminów naliczania odsetek od zaległości podatkowej. W końcowej części uzasadnienia wskazano na skutki społeczne )wzrost ceny wody i ceny za odprowadzanie ścieków dla odbiorców usług) oraz finansowe dla spółki. 2.5. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło odwołania i utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W obszernym uzasadnieniu przedstawiono stan faktyczny sprawy, w tym treść pierwotnej deklaracji na podatek od nieruchomości na 2010 r., złożonej 15 stycznia 2010 r. oraz wszystkich 9 korekt tej deklaracji składanych w trakcie roku podatkowego, ze wskazaniem wszystkich składników majątkowych podlegających opodatkowaniu. O odniesieniu do opodatkowania budowli spółka każdorazowo wykazywała dwie pozycje podstawy opodatkowania, a mianowicie: 1) wartość budowli linii energetycznych przesyłowych i rozdzielczych, rurociągów i przewodów sieci rozdzielczej gazu, ciepła, paliw i wody oraz służących do odprowadzania i oczyszczania ścieków stanowiących własność osób prawnych, w których Miasto posiada powyżej 50% udziałów i akcji oraz 2) wartość pozostałych budowli, opodatkowując każdą z tych pozycji odrębną stawką podatkową (odpowiednio - 1,1% i 2%). Organ wskazał, że do określenia wysokości zobowiązania podatkowego przyjął jako podstawę opodatkowania wartość budowli, wynikającą z powyższej deklaracji i jej korekt. Następnie organ odwoławczy przedstawił stan prawny obowiązujący w zakresie opodatkowania gruntów, budynków i budowli, omawiając stosowne przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, w tym definicje tych pojęć, zakres podmiotowy, a także powstanie obowiązku podatkowego i zasady płatności podatku od nieruchomości. Omówił ponadto art. 21 § 3 O.p., jako podstawę działania organu podatkowego. Odnosząc się następnie do zarzutów odwołania organ odwoławczy w pierwszej kolejności podkreślił, że stwierdzenie nieważności przepisu uchwały Rady Miasta Ruda Śląska z dnia 30 listopada 2009 r., przewidującego preferencyjną stawkę podatkową (1,1,%) dla niektórych rodzajów budowli, oznacza, że do wszystkich budowli będących własnością podatnika ma zastosowanie stawka 2%. Wskazał na działanie ex tunc stwierdzenia nieważności, co w sytuacji gdy w powyższej uchwale przewidziana została stawka 2% dla pozostałych budowli daje podstawę do uznania, że do tej kategorii zaliczyć należy wszystkie budowle spółki. Nie ma zatem podstaw twierdzenie zawarte w odwołaniu, że budowle objęte poprzednio stawką 1,1% , wobec stwierdzenia nieważności przepisu stanowiącego podstawę ich opodatkowania, w ogóle nie podlegają opodatkowaniu w 2010 r. Niezasadne jest także alternatywne żądanie strony, aby zastosować do tych budowli stawkę wynikającą z poprzednio obowiązującej uchwały z 2008 r., na podstawie art. 20a ust. 1 u.p.o.l. W tym ostatnim zakresie organ wskazał, że przepis art. 20a ust. 1 u.p.o.l. miałby zastosowanie tylko wówczas, gdyby Rada Miasta w ogóle nie uchwaliła stawek podatkowych na 2010 r., co w niniejszej sprawie nie występuje. Stawki takie zostały uchwalone i mimo stwierdzenia nieważności części tej uchwały, zawiera ona uregulowanie wysokości stawki podatkowej w odniesieniu do budowli. Za nieuzasadniony uznał też organ zarzut nieuwzględnienia wygaśnięcia zobowiązania przez jego zapłatę i w tym zakresie odwołał się do prawa organu do określenia zobowiązania podatkowego w należnej wysokości w oparciu o przepis art. 20 § 3 O.p. Wskazał ponadto na obowiązek ciążący na podatniku samodzielnego obliczenia różnicy pomiędzy zobowiązaniem wynikającym z decyzji a podatkiem uiszczonym oraz obliczenia wysokości odsetek (art. 53 § 3 O.p.). W końcowej części uzasadnienia organ odwoławczy wskazał na niedostatki uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji, które to naruszenie art. 210 § 4 O.p. uznał za nie mające wpływu na wynik sprawy, gdyż braki te uzupełnił we własnym orzeczeniu. 3. Na powyższą decyzję pełnomocnik spółki wniósł skargę do Sądu. 3.1. W skardze zarzucił, że decyzja odwoławcza wydana została z naruszeniem art. 210 § 1 pkt 6 w zw. z art. 235 O.p. przez nieodniesienie się do wszystkich zarzutów odwołania oraz ponowił zarzut naruszenia art. 208 § 1 w zw. z art. 59 § 1 pkt 1 O.p. (nieumorzenie postępowania podatkowego mimo, że zobowiązanie podatkowe wygasło) oraz niezastosowania art. 20a ust. 1 u.p.o.l. 3.2. Uzasadniając powyższe zarzuty pełnomocnik nadmienił, że organ odwoławczy nie zajął stanowiska wobec zarzutu wygaśnięcia zobowiązania podatkowego oraz zarzutu naruszenia wynikającej z art. 2 Konstytucji RP zasady niedziałania prawa wstecz. Ponadto wskazał, że organ pierwszej instancji wadliwie powołał się na art. 274a § 1 O.p. wzywając podatnika do złożenia korekty deklaracji podatkowej, podczas gdy przepis ten uprawnia do wezwania o złożenie deklaracji, jeżeli nie została ona złożona mimo takiego obowiązku. Zdaniem pełnomocnika brak jest podstaw prawnych do żądania od podatnika korygowania złożonej deklaracji. Ponadto zobowiązanie wygasło przez jego zapłacenie. Wreszcie – pełnomocnik podniósł, że nie istnieje żaden przepis prawa materialnego, który w przypadku stwierdzenia nieważności uchwały podatkowej nakazywałby podatnikowi złożenie korekty deklaracji podatkowej. Na poparcie tych twierdzeń skarżący powołał się na opinię prawną, sporządzoną na zlecenie podatnika przez prof. dr B. R.. W konkluzji stwierdził, że skoro wezwanie podatnika do skorygowania deklaracji podatkowej nie miało podstawy prawnej, to także brak było podstaw do wszczęcia postępowania i wydania decyzji w oparciu o art. 21 § 3 O.p. Na wypadek, gdyby Sąd nie uznał zasadności zarzutu naruszenia art. 59 § 1 pkt 1 O.p. pełnomocnik wskazał na konieczność uwzględnienia treści art. 20a ust. 1 u.p.o.l. Stwierdził wprawdzie, że wobec nieważności przepisu uchwały dot. opodatkowania budowli wymienionych w tym przepisie, budowle te w ogóle nie powinny podlegać opodatkowaniu, ale sam uznając ten wniosek za zbyt daleko idący – uznał za uzasadnione, aby opodatkowanie nastąpiło w oparciu o przepisy poprzednio obowiązującej uchwały Rady Miasta Ruda Śląska w sprawie stawek podatku od nieruchomości z dnia 28 listopada 2008 r. tj. według stawki 1,1%. W tym zakresie pełnomocnik wywiódł, że skoro – jak sam organ odwoławczy nadmienił – stwierdzenie nieważności części uchwały z dnia 30 listopada 2009 r. działa ex tunc, to przepis ten nigdy nie istniał, zatem kwestia opodatkowania wymienionych w nim przedmiotów opodatkowania nie została uregulowana w uchwale rady gminy, co stanowi podstawę zastosowania art. 20a ust. 1 u.p.o.l. 3.3. W oparciu o przedstawione wyżej zarzuty i ich uzasadnienie sformułowano wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania, z uwzględnieniem zastępstwa procesowego. 4. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. 5. Na rozprawie pełnomocnik strony skarżącej ponowił zarzuty skargi podkreślając, że spółka w sposób niezawiniony dotknięta jest negatywnymi skutkami działania Rady Miasta nie tylko w postaci wyższego podatku ale także odsetek za zwłokę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 6. Skarga nie może być uwzględniona, gdyż zaskarżona nią decyzja nie narusza prawa. 6.1. Stan faktyczny sprawy jest bezsporny i sprowadza się do stwierdzenia, że spółka zadeklarowała i uiściła podatek od nieruchomości za 2010 r. od części posiadanych budowli, stosując preferencyjną stawkę podatkową 1,1%. Przepis ten, zawarty w § 1 pkt 3 lit. a uchwały Rady Miasta Ruda Śląska z dnia 30 listopada 2009 r. został uznany za nieważny prawomocnym wyrokiem WSA w Gliwicach z dnia 20 października 2011 r. sygn. akt I SA/Gl 603/11. Organ podatkowy określił zatem podatnikowi wysokość należnego podatku od nieruchomości w stosunku do wszystkich budowli w oparciu o stawkę 2%, przewidzianą w powyższej uchwale dla budowli "pozostałych". 6.2. Odnosząc się do zarzutów skargi, w pierwszej kolejności należy ocenić poprawność proceduralną zaskarżonej decyzji, której strona zarzuciła brak ustosunkowania się do wszystkich zarzutów odwołania, a tym samym naruszenie art. 210 § 1 pkt 6 O.p. Analiza uzasadnienia decyzji odwoławczej prowadzi do wniosku, że organ drugiej instancji nie tylko odniósł się do wszystkich zarzutów, ale znacząco pogłębił argumentację odnośnie podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia w stosunku do decyzji pierwszej instancji. Odniósł się także do kwestii wygaśnięcia zobowiązania podatkowego wskutek jego zapłacenia. W uzasadnieniu zabrakło wprawdzie odpowiedzi na zarzut naruszenia art. 2 Konstytucji, ale – w ocenie Sądu – przepis rangi konstytucyjnej nie miał w tej sprawie zastosowania, zatem powyższy niedostatek uzasadnienia decyzji odwoławczej nie miał żadnego wpływu na wynik sprawy. 6.3. Kolejny zarzut skargi wskazuje na naruszenie prawa materialnego, tj. niezastosowanie art. 59 § 1 pkt 1 O.p. (nieuwzględnienie wygaśnięcia zobowiązania podatkowego przez jego zapłatę) i procesowego tj. nieumorzenie postępowania podatkowego na mocy art. 208 § 1 O.p. Organy podatkowe nie kwestionują faktu, że skarżąca spółka uiściła podatek od nieruchomości w zadeklarowanej przez siebie wysokości. W tej też części zobowiązanie podatkowe spółki wygasło. Art. 59 § 1 przewiduje wyraźnie możliwość wygaśnięcia zobowiązania podatkowego w całości lub w części. W niniejszej sprawie zobowiązanie wygasło tylko częściowo. Jak podkreśla się w orzecznictwie "zobowiązanie podatkowe, stosownie do treści art. 59 § 1 pkt 1 O.p. wygaśnie w całości tylko wówczas, gdy podatnik wpłaci podatek w takiej samej lub w wyższej kwocie niż wynikający z zobowiązania podatkowego powstałego z mocy prawa. W takiej sytuacji zobowiązanie podatkowe przestaje istnieć. Termin przedawnienia zobowiązania podatkowego nie biegnie dalej. Odmienna sytuacja zachodzi, gdy podatnik wpłaca kwotę podatku mniejszą niż rzeczywista wysokość zobowiązania podatkowego. W takiej sytuacji następuje wygaśnięcie zobowiązania podatkowego w części. Natomiast w pozostałym zakresie zobowiązanie nadal istnieje. Dalej biegnie termin przedawnienia w stosunku do pozostałej części zobowiązania podatkowego" (wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2011 r. sygn. akt I GSK 737/09, system LEX nr 7444873). Oznacza to, że organ podatkowy – mimo zapłaty podatku w zadeklarowanej wysokości - nadal miał prawo, w oparciu o art. 21 § 3 O.p., prowadzić postępowanie i wydać decyzję określającą rzeczywistą wysokość należnego zobowiązania podatkowego, w niniejszej sprawie w kwocie wyższej niż zadeklarowana. Tak więc zasadnie organ nie uwzględnił żądania strony, aby umorzyć postępowanie podatkowe z powodu wygaśnięcie tego zobowiązania. 6.4. Ostatnią lecz zasadniczą, w ocenie Sądu, kwestią jest ocena skutków jakie nastąpiły z chwilą stwierdzenia, wyrokiem Sądu, nieważności przepisu uchwały Rady Miasta Ruda Śląska, który stanowił podstawę zastosowania stawki podatkowej 1,1% wartości z odniesieniu do części budowli skarżącej spółki. 6.4.1. Zarówno organ odwoławczy jak i strona skarżąca przyznają, że wyrok ten spowodował wyeliminowanie wskazanego przepisu z obrotu prawnego ex tunc, czyli z mocą od początku jego obowiązywania. Wnioski wyprowadzone z tej oczywistej konstatacji przez obie strony są jednak diametralnie różne. Organy podatkowe uznały, że w miejsce nieważnego przepisu, do opodatkowania wszystkich budowli na terenie miasta w roku podatkowym 2010 ma zastosowanie stawka 2% wartości budowli, określona w pozostającym w mocy przepisie § 1 pkt 3 lit. b uchwały z dnia 30 listopada 2009 r. Spółka natomiast wywiodła, że stwierdzenie nieważności przepisu przewidującego dla niektórych budowli stawkę 1,1% skutkuje nieopodatkowaniem tych budowli w ogóle. Z ostrożności jedynie zaproponowała, aby w miejsce wyeliminowanego przepisu organ posłużył się poprzednią uchwałą Rady Miasta z 2008 r. tj. przepisem o identycznym brzmieniu jak ten, którego nieważność orzekł Sąd. Podstawy prawnej do takiego postępowania dopatrzył się w art. 20a § 1 u.p.o.l. 6.4.2. Rozstrzygając powyższą rozbieżność Sąd uznał argumenty strony skarżącej za całkowicie błędne. Na wstępie raz jeszcze wypada przypomnieć, że stwierdzenie nieważności części aktu prawa miejscowego w postaci uchwały z dnia 30 listopada 2009 r. spowodowało, że w tej części powyższy akt od samego początku jego uchwalenia nie był zdolny do wywoływania skutku prawnego, a zatem kształtowania uprawnień czy obowiązków. Konsekwencją działania ex tunc jest zatem konieczność doprowadzenia do usunięcia skutków prawnych stosowania nieważnego przepisu przez czas jaki upłynął do jego wejścia w życie do stwierdzenia jego nieważności. Na konieczność taką wyraźnie wskazuje przepis art. 147 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: P.p.s.a.), który stanowi, że rozstrzygnięcia w sprawach indywidualnych, wydane na podstawie uchwały lub aktu, którego nieważność Sąd stwierdził, podlegają wzruszeniu w trybie określonym w postępowaniu administracyjnym albo w postępowaniu szczególnym. Z powyższego przepisu należy wnioskować, że – skoro stanowi on podstawę uruchomienia trybów nadzwyczajnych (a więc odnoszących się do orzeczeń ostatecznych), to tym bardziej stwierdzenie nieważności przepisu, który został zastosowany przez podatnika w ramach tzw. samoopodatkowania, obliguje organ podatkowy do wszczęcia zwykłego postępowania podatkowego w celu określenia prawidłowej wysokości zobowiązania podatkowego. Powyższe stwierdzenia przesądzają jednocześnie o tym, że w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z działaniem prawa wstecz, a jedynie z doprowadzeniem sytuacji faktycznej podatnika do stanu zgodnego z prawem. 6.4.3. Przepis uchwały, którego nieważność stwierdził Sąd, regulował wyłącznie wysokość stawki podatkowej, nie stanowił natomiast podstawy samego obowiązku podatkowego. O tym obowiązku przesądzają bowiem wyłącznie przepisy ustawy, w tym przypadku ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, przewidujące obowiązek uiszczenia podatku od nieruchomości m. in. od budowli (art. 2 ust. 1 pkt 3). Ustawa przesądza ponadto o podmiocie opodatkowania (w realiach niniejszej sprawy jest nim właściciel budowli), podstawie opodatkowania (w oparciu o art. 4 ust.1 pkt 3 jest nią wartość budowli) oraz stawkach podatkowych (art. 5 ust. 1). W odniesieniu do tego ostatniego elementu stosunku podatkowo-prawnego, czyli stawek podatkowych, ustawodawca scedował część swych uprawnień na rzecz rad gmin, upoważniając je w art. 5 ust. 3 do uchwalenia stawek podatkowych w sposób zróżnicowany, w wysokości nie przekraczającej stawek maksymalnych, określonych w ustawie W żadnym więc przypadku stwierdzenie nieważności przepisu określającego wysokość stawki podatkowej nie może wywoływać skutku w postaci braku obowiązku podatkowego. 6.4.4. Odnosząc się z kolei do kwestii, jaką stawką powinny być opodatkowane budowle należące do skarżącej w 2010 r. trzeba przypomnieć, że uchwała Rady Miasta Ruda Śląska z dnia 30 listopada 2009 r. przewidywała dla budowli dwie stawki podatkowe: 1,1% i 2%. Obie te stawki przewidziano dla budowli zdefiniowanych w § 1 pkt 3 lit. a uchwały jako "budowle linii elektroenergetycznych przesyłowych i rozdzielczych, rurociągów i przewodów sieci rozdzielczej gazów, ciepła, paliw i wody, budowle służących do odprowadzania i oczyszczania ścieków stanowiące własność osób prawnych – spółek handlowych". Wysokość stawek w odniesieniu do tych budowli zróżnicowano wyłącznie według struktury własnościowej tych spółek prawa handlowego, stosując preferencyjną stawkę 1,1% wartości wobec spółek, w których Miasto Ruda Śląska posiada powyżej 50% udziałów lub akcji, wobec spółek, w których Miasto Ruda Śląska nie posiada udziałów lub akcji – stawkę 2% wartości budowli. Ponadto w § 1 pkt 3 lit. b przewidziano dla wszystkich pozostałych budowli stawkę 2% od wartości. Wyrokiem Sądu stwierdzona została nieważność tylko § 1 pkt 3 a, pozostała natomiast regulacja w zakresie stawki opodatkowania budowli, wynikająca z § 1 pkt 3 lit. b. Stawka ta dotyczy budowli i nie przekracza ustawowej stawki maksymalnej, nie ma więc żadnych przeszkód, aby znalazła zastosowanie w stosunku do wszystkich budowli w roku podatkowym 2010, którego dotyczy uchwała z 30 listopada 2009 r. Nie do przyjęcia jest zatem twierdzenie, że wobec stwierdzenia nieważności części uchwały, przewidującej inne stawki dla niektórych budowli, wystąpiła sytuacja określona w art. 20a u.p.o.l., a mianowicie – nieuchwalenie przez radę gminy stawek podatkowych na 2010 r. Stawki te zostały uchwalone i, mimo stwierdzenia nieważności części tej uchwały, obejmują one wszystkie przedmioty opodatkowania tj. grunty, budynki i budowle. Podkreślić przy tym należy, że ustawodawca nie nałożył na gminy obowiązku różnicowania stawek dla poszczególnych rodzajów budowli, zatem pozostanie w mocy uregulowania zawartego w § 1 pkt 3 lit. b, w pełni realizuje obowiązek uchwalenia stawek podatkowych uchwałą z 30 listopada 2009 r. 6.4.5. Z tego względu nie ma podstaw do odwołania się do szczególnej regulacji z art. 20a u.p.o.l., gdyż nie ma ona w tym przypadku zastosowania. Potrzeba odwołania się do tej regulacji prawnej mogłaby być rozważania ewentualnie tylko wówczas, gdy skutkiem wyroku byłoby wyeliminowanie przepisów uchwały, powodujące brak jakiejkolwiek stawki podatkowej dla danego przedmiotu opodatkowania. Niezależnie od tego posłużenie się przepisem wcześniejszej uchwały, równie wadliwym choć pozostającym w obrocie prawnym ze względu na jego niezaskarżenie, wywołałoby skutek w postacie dalszego korzystania przez stronę skarżącą z bezprawnego uprzywilejowania podatkowego, który to stan jest nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą demokratycznego państwa prawnego. Przekreśliłoby to w całości sens wyroku, którym przepis, stanowiący podstawę korzystania przez podatnika z preferencyjnej stawki podatkowej w 2010 r., został uznany za naruszający prawo w tak istotnym stopniu, że stwierdzono jego nieważność. 7. Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę, jako nieuzasadniona, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło