C-443/06
WyrokTSUE2007-10-11CELEX: 62006CJ0443ECLI:EU:C:2007:600
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy art. 56 WE sprzeciwia się krajowemu uregulowaniu podatkowemu, które przewiduje wyższe obciążenie podatkowe zysków kapitałowych ze zbycia nieruchomości dla rezydentów innych państw członkowskich niż dla rezydentów państwa, w którym nieruchomość jest położona?Ratio decidendi
Trybunał uznał, że portugalskie uregulowanie podatkowe, które opodatkowuje zyski kapitałowe ze zbycia nieruchomości w Portugalii w 100% dla nierezydentów, a jedynie w 50% dla rezydentów, stanowi ograniczenie swobodnego przepływu kapitału. Takie zróżnicowanie sprawia, że inwestowanie w nieruchomości w Portugalii jest mniej atrakcyjne dla nierezydentów. Trybunał odrzucił argument rządu portugalskiego, że sytuacje rezydentów i nierezydentów są obiektywnie nieporównywalne ze względu na progresywną stawkę podatkową dla rezydentów, stwierdzając, że ulga dla rezydentów (zmniejszenie podstawy opodatkowania o 50%) w każdym przypadku przewyższa ewentualne wyższe obciążenie wynikające ze stawki progresywnej. Odmówił również uznania uzasadnienia opartego na spójności systemu podatkowego, ponieważ nie wykazał istnienia bezpośredniego związku między ulgą podatkową a wyrównaniem tej ulgi przez określone obciążenie podatkowe.Stan faktyczny
Erika Hollmann, rezydentka Niemiec, odziedziczyła w 1998 r. nieruchomość położoną w Portugalii. W 2003 r. sprzedała tę nieruchomość, uzyskując zysk kapitałowy w wysokości 619 757,46 EUR. Portugalskie organy podatkowe, w celu określenia podlegającego opodatkowaniu dochodu netto E. Hollmann, uwzględniły całość osiągniętych przez nią zysków kapitałowych, odmawiając zastosowania korzystnego przepisu art. 43 ust. 2 CIRS, który ograniczał podstawę opodatkowania do 50% zysków kapitałowych dla rezydentów Portugalii. E. Hollmann zaskarżyła tę decyzję podatkową.Rozstrzygnięcie
Artykuł 56 WE powinien być interpretowany w ten sposób, że sprzeciwia się on uregulowaniu krajowemu, takiemu jak to będące przedmiotem postępowania głównego, które poddaje zyski kapitałowe wynikające ze zbycia nieruchomości położonej w państwie członkowskim, w niniejszym przypadku w Portugalii, gdy zbycie to zostanie dokonane przez rezydenta innego państwa członkowskiego, obciążeniu podatkowemu wyższemu niż to, które znalazłoby zastosowanie do zysków, wynikających z transakcji takiego samego rodzaju, osiągniętych przez rezydenta państwa w którym położona jest ta nieruchomość.Pełny tekst orzeczenia
Sprawa C‑443/06
Erika Waltraud Ilse Hollmann
przeciwko
Fazenda Pública
(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym
złożony przez Supremo Tribunal Administrativo)
Podatki bezpośrednie – Opodatkowanie zysków kapitałowych z nieruchomości – Swobodny przepływ kapitału – Podstawa opodatkowania – Dyskryminacja – Spójność systemu podatkowego
Streszczenie wyroku
1. Pytania prejudycjalne – Właściwość Trybunału – Granice
(art. 234 WE)
2. Prawo wspólnotowe – Zasady – Równość traktowania – Dyskryminacja ze względu na przynależność państwową
(art. 7 WE, 56 WE)
3. Swobodny przepływ kapitału – Ograniczenia – Przepisy podatkowe
(art. 56 WE)
1. Mimo że do zadań Trybunału nie należy orzekanie, w ramach postępowania wszczętego na podstawie art. 234 WE, w przedmiocie
zgodności norm prawa wewnętrznego z przepisami prawa wspólnotowego, gdyż dokonanie wykładni tych norm należy do sądów krajowych,
rolą Trybunału jest dostarczenie sądom krajowym wszystkich elementów wykładni prawa wspólnotowego, które mogą być im pomocne
w dokonaniu oceny zgodności takich norm z uregulowaniami wspólnotowymi.
(por. pkt 18)
2. Artykuł 12 WE może być stosowany samodzielnie wyłącznie w sytuacjach podlegających prawu wspólnotowemu, w odniesieniu do których
traktat nie zawiera szczególnych przepisów o zakazie dyskryminacji. Tymczasem traktat przewiduje w szczególności w art. 56 WE
szczególny przepis o zakazie dyskryminacji w dziedzinie swobodnego przepływu kapitału.
(por. pkt 28, 29)
3. Artykuł 56 WE powinien być interpretowany w ten sposób, że sprzeciwia się on uregulowaniu krajowemu, które poddaje zyski kapitałowe
wynikające ze zbycia nieruchomości położonej w danym państwie członkowskim, gdy zbycie to zostanie dokonane przez rezydenta
innego państwa członkowskiego, obciążeniu podatkowemu wyższemu niż to, które znalazłoby zastosowanie do zysków, wynikających
z transakcji takiego samego rodzaju, osiągniętych przez rezydenta państwa, w którym położona jest ta nieruchomość.
Uregulowanie tego rodzaju stanowi ograniczenie przepływu kapitału zakazane przez art. 56 WE, ponieważ prowadzi ono do powstania
sytuacji, w której transfer kapitału staje się mniej atrakcyjny dla osób niebędących rezydentami, zniechęcając je do dokonywania
inwestycji w danym państwie członkowskim, a tym samym do transakcji związanych z tymi inwestycjami, takich jak sprzedaż nieruchomości.
Zważywszy, iż omawiane opodatkowanie dotyczy jednej kategorii dochodów podatników, niezależnie od tego, czy są oni rezydentami,
czy też nie, że dotyczy ono obu kategorii podatników i że państwem członkowskim źródła dochodu podlegającego opodatkowaniu
jest w każdym przypadku dane państwo członkowskie, obiektywnie nie występuje odmienność sytuacji, która uzasadniałaby nierówność
traktowania tych dwóch kategorii podatników pod względem podatkowym w zakresie opodatkowania zysków kapitałowych.
(por. pkt 39, 40, 50, 53, 54, 61 i sentencja)
WYROK TRYBUNAŁU (czwarta izba)
z dnia 11 października 2007 r.(*)
Podatki bezpośrednie – Opodatkowanie zysków kapitałowych z nieruchomości – Swobodny przepływ kapitału – Podstawa opodatkowania – Dyskryminacja – Spójność systemu podatkowego
W sprawie C‑443/06
mającej za przedmiot wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, na podstawie art. 234 WE, złożony przez Supremo
Tribunal Administrativo (Portugalia) postanowieniem z dnia 28 września 2006 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 27 października
2006 r., w postępowaniu:
Erika Waltraud Ilse Hollmann
przeciwko
Fazenda Pública,
przy udziale:
Ministério Público,
TRYBUNAŁ (czwarta izba),
w składzie: K. Lenaerts, prezes izby, G. Arestis (sprawozdawca), R. Silva de Lapuerta, J. Malenovský i T. von Danwitz, sędziowie,
rzecznik generalny: P. Mengozzi,
sekretarz: M. Ferreira, główny administrator,
uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 28 czerwca 2007 r.,
rozważywszy uwagi przedstawione:
– w imieniu E. Hollmann, przez M. A. Torresa, advogado,
– w imieniu rządu portugalskiego, przez L. I. Fernandesa, Â. S. Nevesa oraz J. M. Leitão, działających w charakterze pełnomocników,
– w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich, przez R. Lyala oraz M. Afonso, działających w charakterze pełnomocników,
podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
wydaje następujący
Wyrok
1 Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 12 WE, 18 WE, 39 WE, 43 WE i 56 WE.
2 Wniosek ten został złożony w ramach sporu toczącego się między E. Hollmann i Fazenda Pública (portugalskimi organami podatkowymi)
w przedmiocie decyzji dotyczącej podatku dochodowego za rok 2003.
Ramy prawne
3 Artykuł 10 Código do Imposto sobre o Rendimento das Pessoas Singulares (ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych), zatwierdzonej
dekretem z mocą ustawy nr 442/88 z dnia 30 listopada 1988 r., w brzmieniu wynikającym z dekretu z mocą ustawy nr 198/2001
z dnia 3 lipca 2001 r. (Diário da República I, seria A, nr 152 z dnia 3 lipca 2001 r., zwanej dalej „CIRS”), stanowi:
„1. Za zyski kapitałowe uważa się zyski, które nie są uznawane za dochody z działalności gospodarczej i zawodowej, z kapitału
lub z nieruchomości, pochodzące z:
a) odpłatnego przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości oraz przeznaczenia rzeczy ruchomych lub nieruchomości należących
do majątku prywatnego do celów działalności gospodarczej lub zawodowej wykonywanej samodzielnie przez ich właściciela;
[...]
4. Zysk podlegający opodatkowaniu IRS [podatkiem dochodowym od osób fizycznych] stanowi:
różnica pomiędzy wartością zbycia a wartością nabycia, po odliczeniu części, uznanej za dochody kapitałowe, w przypadkach,
o których mowa w ust. 1 lit. a), b) i c);
[...]”.
4 Zgodnie z art. 13 ust. 1 CIRS osoby fizyczne mające miejsce zamieszkania na terytorium Portugalii oraz osoby fizyczne niemające
miejsca zamieszkania na terytorium Portugalii, lecz osiągające tam dochody, podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym.
5 Artykuł 15 ust. 1 i 2 CIRS stanowi, że osoby mające miejsce zamieszkania na terytorium Portugalii podlegają opodatkowaniu
od całości dochodów, w tym dochodów osiąganych za granicą, natomiast osoby niemające miejsca zamieszkania na terytorium Portugalii
podlegają opodatkowaniu tylko od osiągniętych tam dochodów.
6 Zgodnie z art. 18 CIRS za dochody osiągane na terytorium Portugalii uważa się dochody z położonych tam nieruchomości, w tym
zyski kapitałowe z przeniesienia własności takich nieruchomości.
7 Artykuł 43 ust. 1 i 2 CIRS, w brzmieniu zmienionym ustawą nr° 109 B z dnia 27 grudnia 2001 r. (Diário da República I, seria B, nr°298 z dnia 27 grudnia 2001 r.) stanowi, że:
„1. Zyski kapitałowe stanowi różnica pomiędzy zyskami i stratami występującymi w tym samym roku, określonymi zgodnie z następującymi
artykułami.
2. Różnica, o której mowa w ustępie poprzedzającym, w odniesieniu do zbycia dokonanego przez rezydentów, o którym mowa w art. 10
ust. 1 lit. a), c) i d), zarówno dodatnia, jak i ujemna, jest uwzględniana jedynie w 50% jej wartości”.
8 Podlegający opodatkowaniu dochód rezydentów stanowi suma dochodów różnych kategorii osiąganych każdego roku, do których stosowana
jest stawka progresywna.
9 W przypadku osób niebędących rezydentami art. 72 ust. 1 CIRS przewiduje szczególną stawkę proporcjonalną w wysokości 25%,
znajdującą zastosowanie do całości zysków kapitałowych z nieruchomości.
Postępowanie przed sądem krajowym i pytanie prejudycjalne
10 E. Hollmann zamieszkuje w Niemczech od czasu okoliczności faktycznych sprawy przed sądem krajowym.
11 W 1998 r. E. Hollmann wskutek śmierci małżonka odziedziczyła nieruchomość położoną w Portugalii. Uiściła ona podatek od spadków
i darowizn od wartości tej nieruchomości.
12 W 2003 r. E. Hollmann dokonała sprzedaży rzeczonej nieruchomości i uzyskała zysk kapitałowy w wysokości 619 757,46 EUR odpowiadający
różnicy między kwotą uzyskaną ze sprzedaży a wartością nieruchomości, od której zapłacono podatek od spadków i darowizn.
13 W decyzji podatkowej dotyczącej roku 2003 właściwe organy podatkowe, w celu określenia podlegającego opodatkowaniu dochodu
netto E. Hollmann, uwzględniły całość osiągniętych przez nią zysków kapitałowych, dodając tę kwotę do jej innych dochodów
podlegających opodatkowaniu w Portugalii.
14 Zdaniem organów podatkowych, skarżąca w postępowaniu głównym nie może powoływać się na korzystne przepisy art. 43 ust. 2 CIRS,
bowiem ma ona miejsce zamieszkania w państwie członkowskim Unii Europejskiej innym niż Portugalia.
15 E. Hollmann wniosła skargę na wskazaną powyżej decyzję podatkową do Tribunal administrativo e fiscal de Loulé. Gdy skarga
została oddalona E. Hollmann wniosła apelację od wyroku.
16 W tych okolicznościach Supremo Tribunal Administrativo postanowił zawiesić postępowanie i przedstawić Trybunałowi następujące
pytanie prejudycjalne:
„Czy art. 43 ust. 2 [CIRS], który ogranicza podstawę opodatkowania do 50% zysków kapitałowych, jeśli zostały one osiągnięte
przez osoby zamieszkałe w Portugalii, narusza art. 12 WE, 18 WE, 39 WE, 43 WE i 56 WE w zakresie, w jakim wyłącza z tego ograniczenia
zyski kapitałowe osiągnięte przez osobę mającą miejsce zamieszkania w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej?”.
W przedmiocie pytania prejudycjalnego
W przedmiocie dopuszczalności
17 Rząd portugalski i Komisja wyrazili wątpliwości co do dopuszczalności pytania prejudycjalnego z powodu sposobu jego sformułowania
przez sąd odsyłający.
18 W tym względzie należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, mimo że do zadań Trybunału nie należy orzekanie,
w ramach postępowania wszczętego na podstawie art. 234 WE, w przedmiocie zgodności norm prawa wewnętrznego z przepisami prawa
wspólnotowego, gdyż dokonanie wykładni tych norm należy do sądów krajowych, rolą Trybunału jest dostarczyć sądom krajowym
wszystkich elementów wykładni prawa wspólnotowego, które mogą być im pomocne w dokonaniu oceny zgodności takich norm z uregulowaniami
wspólnotowymi (zobacz wyroki z dnia 6 marca 2007 r. w sprawach połączonych C‑338/04, C‑359/04 i C‑360/04 Placanica i.in.,
Zb.Orz. str. I‑1891, pkt 37 i z dnia 19 kwietnia 2007 r. w sprawie C‑295/05 Asociación Nacional de Empresas Forestales, Zb.Orz.
str. ‑2999, pkt 29 oraz przywołane tam orzecznictwo).
19 Ponadto, również zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, w ramach współpracy pomiędzy Trybunałem a sądami krajowymi przewidzianej
w art. 234 WE, wyłącznie do sądu krajowego, przed którym postępowanie się toczy i który jest obowiązany w sprawie przed nim
zawisłej orzec, należy dokonanie oceny, z uwzględnieniem szczególnych okoliczności zawisłej przed nim sprawy, zarówno w odniesieniu
do tego czy wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym jest niezbędne do wydania wyroku w postępowaniu przed sądem krajowym,
jak i ocena zasadności pytań, z którymi zwraca się on do Trybunału. Zatem jeżeli pytania zadane przez sądy krajowe dotyczą
wykładni przepisu prawa wspólnotowego, Trybunał ma co do zasady obowiązek wydania orzeczenia (zobacz w szczególności ww. wyrok
w sprawie Asociación Nacional de Empresas Forestales, pkt 30 oraz wyrok z dnia 17 kwietnia 2007 r. w sprawie C‑470/03 AGM-COS.MET,
Zb.Orz. str. I‑2749, pkt 44).
20 W niniejszej sprawie, zgodnie z brzmieniem pytania przedstawionego przez sąd odsyłający, Trybunał został wezwany do rozstrzygnięcia
w przedmiocie zgodności przepisu prawa wewnętrznego, takiego jak przepis art. 43 ust. 2 CIRS, z prawem wspólnotowym.
21 Jednakże, mimo że Trybunał nie może odpowiedzieć na wskazane pytanie w obecnym brzmieniu, to nie uniemożliwia to udzielenia
odpowiedzi użytecznej dla sądu odsyłającego poprzez dostarczenie wszystkich elementów wykładni prawa wspólnotowego, które
pozwolą mu na samodzielne rozstrzygnięcie w przedmiocie zgodności rozpatrywanych przepisów podatkowych z prawem wspólnotowym.
22 Zatem należy stwierdzić, że sąd odsyłający poprzez swoje pytanie oczekuje zasadniczo od Trybunału wyjaśnienia czy art. 12 WE,
18 WE, 39 WE, 43 WE i 56 WE sprzeciwiają się uregulowaniu krajowemu, takiemu jak to będące przedmiotem postępowania głównego,
które przewiduje w odniesieniu do zysków kapitałowych osiągniętych w związku ze zbyciem nieruchomości położonej w państwie
członkowskim, gdy zbycie dokonywane jest przez rezydenta innego państwa członkowskiego, wyższe obciążenie podatkowe niż to,
które znajdowałoby zastosowanie do zysków wynikających z transakcji takiego samego rodzaju uzyskanych przez rezydenta państwa,
w którym położona jest nieruchomość.
W przedmiocie zasad i swobód znajdujących zastosowanie
23 Sąd odsyłający w swoim pytaniu odwołuje się do art. 12 WE, 18 WE, 39 WE, 43 WE i 56 WE.
24 Powstaje zatem pytanie, czy podatnik niebędący rezydentem, znajdujący się w takiej sytuacji jak E. Hollmann, może powoływać
się na te przepisy.
25 W odniesieniu do art. 39 WE i 43 WE należy stwierdzić, że z postanowienia odsyłającego wynika, iż E. Hollmann nie dokonała
sprzedaży nieruchomości położonej w Portugalii, czynności, której dotyczyło sporne opodatkowanie będące przedmiotem postępowania
głównego ani w celu wykonywania działalności zawodowej na terytorium Wspólnoty, ani w celu wykonywania w państwie członkowskim
innym niż Niemcy działalności gospodarczej.
26 W odniesieniu do art. 18 WE należy wskazać, że rzeczone postanowienie odsyłające nie zawiera żadnego elementu, który pozwoliłby
na stwierdzenie, że skarżąca w postępowaniu głównym dokonała sprzedaży nieruchomości w celu wykonywania uprawnienia, które
przewiduje ten przepis.
27 W konsekwencji, w świetle okoliczności faktycznych przedstawionych przez sąd odsyłający, E. Hollmann w niniejszej sprawie
nie może powoływać się na art. 18 WE, 39 WE oraz 43 WE (zobacz, podobnie, wyrok z dnia 26 października 2006 r. w sprawie C‑345/05
Komisja przeciwko Portugalii, Zb.Orz. str. I‑10633, pkt 15 i przywołane tam orzecznictwo).
28 Zgodnie z orzecznictwem art. 12 WE może być stosowany samodzielnie wyłącznie w sytuacjach podlegających prawu wspólnotowemu,
w odniesieniu do których traktat nie zawiera szczególnych przepisów o zakazie dyskryminacji (zobacz, w szczególności, wyroki:
z dnia 8 marca 2001 r. w sprawach połączonych C‑397/98 i C‑410/98 Metallgesellschaft i.in., Rec. str. I‑1727, pkt 38 i z dnia
26 czerwca 2003 r. w sprawie C‑422/01 Skandia i Ramstedt, Rec. str. I‑6817, pkt 61).
29 Tymczasem traktat przewiduje w szczególności w art. 56 WE szczególny przepis o zakazie dyskryminacji w dziedzinie swobodnego
przepływu kapitału (wyrok z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie C‑222/04 Cassa di Risparmio di Firenze, Zb.Orz. str. I‑289,
pkt 99).
30 Mając na uwadze powyższe rozważania należy ustalić, czy podatnik, taki jak E. Hollmann, może powoływać się na przepisy art. 56
WE.
31 W tej kwestii, zgodnie z orzecznictwem, transakcja polegająca na likwidacji inwestycji w nieruchomość, takiej jak ta będąca
przedmiotem postępowania głównego, stanowi przepływ kapitału (zobacz, podobnie, wyrok z dnia 16 marca 1999 r. w sprawie C‑222/97
Trummer i Mayer, Rec. str. I‑1661, pkt 24).
32 Czynność taka podlega zatem zakresowi stosowania art. 56 WE i w tym też kontekście należy zbadać pytanie przedstawione przez
sąd odsyłający.
W przedmiocie swobodnego przepływu kapitału
33 Na wstępie należy przypomnieć, po pierwsze, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, mimo iż opodatkowanie bezpośrednie należy
do kompetencji państw członkowskich, to muszą one wykonywać swoje uprawnienia z poszanowaniem prawa wspólnotowego (zobacz,
w szczególności, wyroki z dnia 7 września 2004 r. w sprawie C‑319/02 Manninen, Zb.Orz. str. I‑7477, pkt 19, z dnia 14 września
2006 r. w sprawie C‑386/04 Centro di Musicologia Walter Stauffer, Zb.Orz. str. I‑8203, pkt 15 i z dnia 24 maja 2007 r. w sprawie
C‑157/05 Holböck, Zb.Orz. str. I‑4051,, pkt 21).
34 Po drugie, art. 56 WE zakazuje wszelkich ograniczeń w przepływie kapitału między państwami członkowskimi, z zastrzeżeniem
przepisów art. 58 WE.
35 W tym względzie należy wskazać, że przepisy CIRS przewidują w przypadku zysków kapitałowych uzyskanych w związku z odpłatnym
przeniesieniem własności nieruchomości położonej w Portugalii, odmienne zasady opodatkowania dla podatników mających miejsce
zamieszkania w tym państwie członkowskim i dla podatników niemających tam miejsca zamieszkania.
36 Otóż, zgodnie z art. 43 ust. 2 CIRS zyski kapitałowe uzyskane przez rezydentów w związku ze zbyciem nieruchomości w Portugalii
są uwzględniane jedynie w wysokości 50% ich kwoty. Natomiast w odniesieniu do osób niebędących rezydentami CIRS przewiduje,
że opodatkowaniu podlega całość zysków kapitałowych uzyskanych w związku ze zbyciem rzeczonych nieruchomości.
37 Z powyższego wynika, że zgodnie z właściwymi przepisami CIRS podstawa opodatkowania osiągniętych zysków kapitałowych nie jest
taka sama dla rezydentów i osób niebędących rezydentami. Toteż w odniesieniu do sprzedaży takiej samej nieruchomości położonej
w Portugalii, w przypadku osiągnięcia zysku, osoby niebędące tam rezydentami podlegają większemu obciążeniu podatkowemu niż
to jakie stosowane jest wobec rezydentów, a zatem znajdują się w mniej korzystnej sytuacji.
38 W istocie podczas gdy osoba niebędąca rezydentem podlega opodatkowaniu w wysokości 25% podstawy opodatkowania, którą stanowi
całość osiągniętych zysków kapitałowych, to uwzględnienie jedynie 50% podstawy, na którą składają się zyski kapitałowe osiągnięte
przez rezydenta sprawia, że podlega on w każdym przypadku mniejszemu obciążeniu podatkowemu z tego tytułu, niezależnie od
stawki podatkowej stosowanej do całości jego dochodów, bowiem zgodnie z uwagami przedstawionymi przez rząd portugalski, opodatkowanie
dochodów rezydentów następuje według stawki progresywnej, zgodnie z którą najwyższy poziom opodatkowania wynosi 42%.
39 W konsekwencji uregulowanie krajowe, takie jak to będące przedmiotem postępowania głównego, sprawia, że transfer kapitału
staje się mniej atrakcyjny dla osób niebędących rezydentami, zniechęcając je do dokonywania inwestycji w Portugalii, a tym
samym transakcji związanych z tymi inwestycjami, takich jak sprzedaż nieruchomości.
40 W tych okolicznościach należy stwierdzić, że określenie podstawy opodatkowania w wysokości 50% osiągniętych zysków kapitałowych
wyłącznie w odniesieniu do podatników będących rezydentami w Portugalii, z pominięciem podatników niebędących tam rezydentami
stanowi ograniczenie przepływu kapitału zakazane przez art. 56 WE.
41 Należy jednak zbadać, czy ograniczenie to można uzasadnić względami, o których mowa w art. 58 ust. 1 WE.
42 Z art. 58 ust. 1 WE w związku z ust. 3 WE wynika, że państwa członkowskie mogą wprowadzić w swoich uregulowaniach krajowych
rozróżnienie pomiędzy podatnikami będącymi rezydentami a podatnikami niebędącymi rezydentami wyłącznie w przypadku, gdy rozróżnienie
to nie będzie stanowiło arbitralnej dyskryminacji ani ukrytego ograniczenia w swobodnym przepływie kapitału.
43 Jak wskazano już w pkt 36–38 niniejszego wyroku, art. 43 ust. 2 CIRS ustanawia zasadniczo nierówne traktowanie pod względem
podatkowym rezydentów oraz osób niebędących rezydentami, przewidując odmienną podstawę opodatkowania w przypadku zysków kapitałowych
osiągniętych w związku ze zbyciem nieruchomości położonej w Portugalii.
44 Jednakże należy dokonać rozróżnienia między nierównym traktowaniem dozwolonym na podstawie art. 58 ust. 1 lit. a) a arbitralną
dyskryminacją zabronioną w ust. 3 tego samego artykułu.
45 Z orzecznictwa wynika, że aby krajowe uregulowanie podatkowe, takie jak to będące przedmiotem postępowania głównego, mogło
zostać uznane za zgodne z postanowieniami traktatu dotyczącymi swobodnego przepływu kapitału, odmienne traktowanie winno dotyczyć
sytuacji, które nie są obiektywnie porównywalne bądź winno być uzasadnione nadrzędnymi względami interesu ogólnego (zobacz
ww. wyrok w sprawie Manninen, pkt 28 i 29 oraz wyroki: z dnia 8 września 2005 r. w sprawie C‑512/03 Blanckaert, Zb.Orz. str. I‑7685,
pkt 42 i z dnia 19 stycznia 2006 r. w sprawie C‑265/04 Bouanich, Zb.Orz. str. I‑923, pkt 38).
46 Zgodnie z orzecznictwem przywołanym w poprzednim punkcie należy zbadać, po pierwsze, czy odmienne opodatkowanie dochodów w zależności
od tego, czy zyski kapitałowe wynikające ze zbycia nieruchomości położonej w Portugalii zostały osiągnięte przez rezydenta
czy też przez osobę niebędącą rezydentem odnosi się do sytuacji, które nie są obiektywnie porównywalne.
47 W tej kwestii rząd portugalski utrzymuje, że sytuacja tych dwóch kategorii podatników jest odmienna, co w pełni uzasadnia
takie odmienne traktowanie. Ograniczenie podstawy opodatkowania do 50% może dotyczyć wyłącznie rezydentów, bowiem podlegają
oni progresywnej stawce opodatkowania od całości dochodów. Natomiast osoby niebędące rezydentami podlegają opodatkowaniu jedynie
od dochodów osiągniętych na terytorium Portugalii. Innymi słowy, mechanizm przewidziany przez uregulowanie krajowe, takie
jak to będące przedmiotem postępowania głównego, ma na celu niepogarszanie sytuacji rezydentów, którzy w przeciwieństwie do
osób niebędących rezydentami, podlegają podatkowi progresywnemu.
48 Ponadto zdaniem rządu portugalskiego odmienne traktowanie pod względem podatkowym wynikające ze stosowania odmiennej podstawy
opodatkowania do osób niebędących rezydentami należy rozpatrywać w kontekście ogólnego systemu podatku od dochodu stosowanego
do rezydentów i do osób niebędących rezydentami.
49 Przedstawiając powyższy argument, rząd portugalski uważa, że określenie odmiennej podstawy opodatkowania dla osób niebędących
rezydentami w przypadku osiągnięcia zysków kapitałowych, jest uzasadnione w świetle systemu opodatkowania dochodów, a w szczególności
ze względu na odmienną stawkę podatkową stosowaną do rezydentów i do osób niebędących rezydentami. W istocie, dla rezydentów
dochodem podlegającym opodatkowaniu jest dochód stanowiący sumę dochodów różnych kategorii, a zatem również zysków kapitałowych
osiąganych w każdym roku, do którego stosowana jest stawka progresywna, natomiast dla osób niebędących rezydentami CIRS określa
szczególną stawkę proporcjonalną.
50 Należy wskazać, że w postępowaniu głównym, po pierwsze, opodatkowanie zysków kapitałowych związanych ze zbyciem nieruchomości
dotyczy jednej kategorii dochodów podatników, niezależnie od tego czy są oni rezydentami czy też nie, po drugie, dotyczy ono
obu kategorii podatników, a po trzecie, państwem członkowskim źródła dochodu podlegającego opodatkowaniu jest w każdym przypadku
Republika portugalska.
51 W tym względzie należy w szczególności wskazać, że jak wynika to z pkt 38 niniejszego wyroku, uwzględnienie 50% podstawy opodatkowania
zysków kapitałowych osiągniętych przez rezydenta oraz okoliczność, iż opodatkowanie jego dochodów podlega stawce progresywnej,
której maksymalna wysokość wynosi 42%, prowadzi, w takich samych warunkach opodatkowania osoby niebędącej rezydentem, do większego
obciążenia pod względem podatkowym tej osoby.
52 W tych okolicznościach zarzut przedstawiony w niniejszej sprawie przez rząd portugalski nie może zostać uwzględniony.
53 Z powyższego wynika, że obiektywnie nie występuje odmienność sytuacji, która uzasadniałaby nierówność traktowania tych dwóch
kategorii podatników pod względem podatkowym w zakresie opodatkowania zysków kapitałowych. Zatem sytuacja, w jakiej znajduje
się E. Hollmann jest porównywalna do sytuacji rezydenta.
54 Toteż uregulowanie krajowe, takie jak to będące przedmiotem postępowania głównego, ustanawia nierówne traktowanie pod względem
podatkowym osób niebędących rezydentami, w zakresie, w jakim przewiduje ono w przypadku osiągnięcia zysków kapitałowych wyższe
opodatkowanie, a tym samym obciążenie podatkowe wyższe od tego, które dotyczy rezydentów w sytuacji obiektywnie porównywalnej.
55 Po drugie, w odniesieniu do uzasadnienia w postaci nadrzędnych względów interesu ogólnego, rząd portugalski wskazuje na konieczność
zapewnienia spójności krajowego systemu podatkowego.
56 Zgodnie z orzecznictwem konieczność zachowania spójności systemu podatkowego może uzasadniać ograniczenie w wykonywaniu podstawowych
swobód zagwarantowanych w traktacie. Niemniej jednak, aby argument oparty na takim uzasadnieniu był skuteczny, należy wykazać
istnienie bezpośredniego związku pomiędzy daną ulgą podatkową a wyrównaniem tej ulgi przez określone obciążenie podatkowe
(wyroki z dnia 23 lutego 2006 r. w sprawie C‑471/04 Keller Holding, Zb.Orz. str. I‑2107 pkt 40 i z dnia 29 marca 2007 r. w sprawie
C‑347/04 Rewe Zentralfinanz, Zb.Orz. str. I‑2647, pkt 62 i przywołane tam orzecznictwo).
57 Rząd portugalski utrzymuje w niniejszej sprawie, że należy rozważyć cel oraz logikę systemu podatkowego w przypadku osiągnięcia
zysków kapitałowych wynikających ze zbycia nieruchomości. W tym względzie rząd ten wskazał, że rzeczony system podatkowy ma
na celu unikanie pogorszenia sytuacji rezydentów w ramach opodatkowania zysków kapitałowych, wynikającego ze stosowania wobec
nich stawki progresywnej. Zasadniczo, w przypadku rezydentów istnieje związek między ulgą podatkową wynikającą ze zmniejszenia
podstawy opodatkowania o 50% w odniesieniu do opodatkowania zysków kapitałowych oraz progresywną stawką podatkową stosowaną
do całości ich dochodów.
58 Jak wynika jednak z pkt 38 niniejszego wyroku, ulga podatkowa przyznawana rezydentom, polegająca na zmniejszeniu o 50% podstawy
opodatkowania zysków kapitałowych, przekracza w każdym przypadku jej odpowiednik w postaci stosowania progresywnej stawki
podatkowej do ich dochodów.
59 Toteż nie występuje tu bezpośredni związek między rzeczoną ulgą oraz wyrównaniem tej ulgi przez określone obciążenie podatkowe.
60 W konsekwencji należy uznać, że ograniczenie wynikające z uregulowania podatkowego będącego przedmiotem postępowania głównego
nie jest uzasadnione koniecznością zapewnienia spójności systemu podatkowego.
61 Mając na uwadze powyższe rozważania, na zadane pytanie należy udzielić odpowiedzi, że art. 56 WE powinien być interpretowany
w ten sposób, iż sprzeciwia się on uregulowaniu krajowemu, takiemu jak to będące przedmiotem postępowania głównego, które
poddaje zyski wynikające ze zbycia nieruchomości położonej w państwie członkowskim, w niniejszym przypadku w Portugalii, gdy
zbycie to zostanie dokonane przez rezydenta innego państwa członkowskiego, obciążeniu podatkowemu wyższemu niż to, które znalazłoby
zastosowanie do zysków wynikających z transakcji takiego samego rodzaju, osiągniętych przez rezydenta państwa w którym położona
jest ta nieruchomość.
W przedmiocie kosztów
62 Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
przed tym sądem; do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (czwarta izba) orzeka, co następuje:
Artykuł 56 WE powinien być interpretowany w ten sposób, że sprzeciwia się on uregulowaniu krajowemu, takiemu jak to będące
przedmiotem postępowania głównego, które poddaje zyski kapitałowe wynikające ze zbycia nieruchomości położonej w państwie
członkowskim, w niniejszym przypadku w Portugalii, gdy zbycie to zostanie dokonane przez rezydenta innego państwa członkowskiego,
obciążeniu podatkowemu wyższemu niż to, które znalazłoby zastosowanie do zysków, wynikających z transakcji takiego samego
rodzaju, osiągniętych przez rezydenta państwa w którym położona jest ta nieruchomość.
Podpisy
* Język postępowania: portugalski.
© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 13.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło