C-276/09
WyrokTSUE2010-12-02CELEX: 62009CJ0276ECLI:EU:C:2010:730
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dodatkowe opłaty fakturowane przez operatora telekomunikacyjnego za wybrane sposoby płatności (np. kartą kredytową, czekiem, gotówką) stanowią odrębne, zwolnione z VAT świadczenie usług finansowych, czy też są świadczeniem pomocniczym do głównej usługi telekomunikacyjnej?Ratio decidendi
Trybunał uznał, że dodatkowe opłaty za określone sposoby płatności nie stanowią odrębnego świadczenia usług finansowych, lecz są świadczeniem pomocniczym do głównej usługi telekomunikacyjnej. Z perspektywy przeciętnego konsumenta, usługa przetwarzania płatności nie jest celem samym w sobie, lecz środkiem do korzystania z głównej usługi telekomunikacyjnej na najdogodniejszych warunkach. Odebranie i przetworzenie płatności jest nierozerwalnie związane z każdym odpłatnym świadczeniem usług, a fakt odrębnego fakturowania opłaty nie jest decydujący dla kwalifikacji świadczenia jako odrębnego. W konsekwencji, opłaty te dzielą los podatkowy głównej usługi telekomunikacyjnej i nie są zwolnione z VAT.Stan faktyczny
Everything Everywhere Ltd (dawniej T-Mobile (UK) Ltd) jest operatorem telekomunikacyjnym oferującym usługi telefonii komórkowej. Klienci mogą płacić za usługi na różne sposoby. Everything Everywhere pobiera dodatkową opłatę (SPHC) w wysokości 3 GBP od klientów, którzy płacą kartą kredytową, kartą debetową, czekiem lub gotówką, ale nie od tych, którzy płacą przelewem Direct Debit lub BACS. Everything Everywhere uważało, że SPHC to wynagrodzenie za zwolnioną z VAT usługę przetwarzania płatności i wniosło o zwrot nadpłaconego VAT. Commissioners for Her Majesty’s Revenue and Customs oddalili wniosek, uznając SPHC za podlegające VAT.Rozstrzygnięcie
Dla celów poboru podatku od wartości dodanej dodatkowe opłaty fakturowane przez podmiot świadczący usługi telekomunikacyjne swym klientom, w przypadku dokonywania przez nich zapłaty nie w systemie „Direct Debit” lub przelewem BACS, lecz kartą kredytową, kartą debetową, czekiem bądź gotówką w kasie banku lub za pośrednictwem agenta upoważnionego do odbioru płatności na rachunek powyższego usługodawcy, nie stanowią wynagrodzenia za świadczenie odrębne i niezależne od świadczenia głównego polegającego na zapewnianiu usług telekomunikacyjnych.Pełny tekst orzeczenia
Sprawa C‑276/09
Everything Everywhere Ltd, dawniej T‑Mobile (UK) Ltd
przeciwko
Commissioners for Her Majesty’s Revenue and Customs
[wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez
High Court of Justice (England & Wales), Chancery Division]
Szósta dyrektywa VAT – Zwolnienie – Artykuł 13 część B lit. d) pkt 1 i 3 – Pośredniczenie w sprawach kredytu – Transakcje dotyczące płatności i transferów – Dwa odrębne świadczenia usług albo jedno świadczenie – Opłaty dodatkowe fakturowane w przypadku zastosowania określonych sposobów płatności za usługi telefonii komórkowej
Streszczenie wyroku
Postanowienia podatkowe – Harmonizacja ustawodawstw – Podatki obrotowe – Wspólny system podatku od wartości dodanej – Świadczenie
usług – Czynności złożone z wielu elementów
(dyrektywa Rady 77/388, art. 2 pkt 1, art. 13 część B lit. d) pkt 1, 3)
Dla celów poboru podatku od wartości dodanej dodatkowe opłaty fakturowane przez podmiot świadczący usługi telekomunikacyjne
swym klientom, w przypadku dokonywania przez nich zapłaty nie w systemie „Direct Debit” lub przelewem Bankers' Automated Clearing
System (BACS), lecz kartą kredytową, kartą debetową, czekiem bądź gotówką w kasie banku lub za pośrednictwem agenta upoważnionego
do odbioru płatności na rachunek powyższego usługodawcy, nie stanowią wynagrodzenia za świadczenie odrębne i niezależne od
świadczenia głównego polegającego na zapewnianiu usług telekomunikacyjnych.
W istocie takie świadczenie usług, z których klienci nie mogliby korzystać niezależnie od korzystania z usługi telefonii komórkowej,
nie stanowi z ich punktu widzenia żadnej samodzielnej wartości w stosunku do danej usługi telekomunikacyjnej.
Tymczasem dane świadczenie należy uważać za świadczenie pomocnicze w stosunku do świadczenia głównego, gdy dla klientów nie
stanowi ono celu samego w sobie, lecz środek do korzystania na jak najlepszych warunkach z głównej usługi usługodawcy.
(por. pkt 25, 27, 32; sentencja)
WYROK TRYBUNAŁU (trzecia izba)
z dnia 2 grudnia 2010 r.(*)
Szósta dyrektywa VAT – Zwolnienie – Artykuł 13 część B lit. d) pkt 1 i 3 – Pośredniczenie w sprawach kredytu – Transakcje dotyczące płatności i transferów – Dwa odrębne świadczenia usług albo jedno świadczenie – Opłaty dodatkowe fakturowane w przypadku zastosowania określonych sposobów płatności za usługi telefonii komórkowej
W sprawie C‑276/09
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez High Court
of Justice (England & Wales), Chancery Division (Zjednoczone Królestwo) postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2009 r., które wpłynęło
do Trybunału w dniu 20 lipca 2009 r., w postępowaniu
Everything Everywhere Ltd, dawniej T–Mobile (UK) Ltd,
przeciwko
Commissioners for Her Majesty’s Revenue and Customs,
TRYBUNAŁ (trzecia izba),
w składzie: K. Lenaerts, prezes izby, R. Silva de Lapuerta, G. Arestis, J. Malenovský i T. von Danwitz (sprawozdawca), sędziowie,
rzecznik generalny: P. Cruz Villalón,
sekretarz: L. Hewlett, główny administrator,
uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 30 września 2010 r.,
rozważywszy uwagi przedstawione:
– w imieniu Everything Everywhere Ltd, dawniej T–Mobile (UK) Ltd, przez J. Peacocka, QC, oraz M. Angioliniego, barrister,
– w imieniu rządu Zjednoczonego Królestwa przez H. Walker, działającą w charakterze pełnomocnika, wspieraną przez R. Hilla,
barrister,
– w imieniu rządu greckiego przez S. Spyropoulosa, M. Germaniego oraz V. Karra, działających w charakterze pełnomocników,
– w imieniu Irlandii przez D. O’Hagana, działającego w charakterze pełnomocnika, oraz B. Doherty’ego, barrister,
– w imieniu Komisji Europejskiej przez R. Lyala oraz M. Afonso, działających w charakterze pełnomocników,
podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
wydaje następujący
Wyrok
1 Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy interpretacji art. 13 część B lit. d) pkt 1 i 3 szóstej dyrektywy
Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków
obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (Dz.U. L 145, s. 1, zwanej
dalej „szóstą dyrektywą”), która przewiduje zwolnienie z podatku od wartości dodanej (zwanego dalej „podatkiem VAT”) między
innymi pośrednictwa w sprawach kredytu oraz czynności dotyczących płatności i transferów.
2 Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy Everything Everywhere Ltd, dawniej T–Mobile (UK) Ltd, (zwaną dalej „Everything
Everywhere”) a Commissioners for Her Majesty’s Revenue and Customs (zwanymi dalej „Commissioners”) w przedmiocie traktowania
pod względem podatku VAT kosztów fakturowanych przez Everything Everywhere jej klientom w przypadku wybrania przez nich określonych
sposobów regulowania swoich miesięcznych rachunków.
Ramy prawne
Uregulowania Unii
3 Zgodnie z art. 2 pkt 1 szóstej dyrektywy opodatkowaniu podatkiem VAT podlega „dostawa towarów lub [świadczenie] usług świadczona
[dokonywane] odpłatnie na terytorium kraju przez podatnika, który jako taki występuje [działającego w takim charakterze]”.
4 Artykuł 13 część B szóstej dyrektywy, zatytułowany „Pozostałe zwolnienia”, stanowi:
„Nie naruszając innych przepisów Wspólnoty, państwa członkowskie zwalniają, na warunkach, które ustalają w celu zapewnienia
właściwego i prostego zastosowania zwolnień od podatku i zapobieżenia oszustwom podatkowym, unikaniu opodatkowania lub nadużyciom:
[...]
d) następujące transakcje:
1. udzielanie oraz negocjacje [pośrednictwo] w sprawach kredytu, oraz zarządzanie kredytem przez osobę udzielającą go;
[...]
3. transakcje, łącznie z negocjacjami, [w tym pośrednictwo] dotyczące depozytu i bieżących rachunków, płatności, transferów,
długów, czeków i papierów wartościowych, z wyjątkiem jednakże odzyskiwania długów i faktoringu [czeków i innych papierów wartościowych,
jednak z wyjątkiem odzyskiwania długów];
[...]”.
Uregulowania krajowe
5 Zwolnienie przewidziane w art. 13 część B lit. d) pkt 1 i 3 szóstej dyrektywy zostało transponowane w Zjednoczonym Królestwie
przez pkt 1 i 5 grupy 5 załącznika 9 do Value Added Tax Act 1994 (ustawy o podatku VAT z 1994 r.), które zwalniają z potatku
VAT:
«1. wpłacanie, przelewanie lub otrzymywanie oraz dokonywanie wszelkich transakcji z udziałem środków pieniężnych, pieniężnych
papierów wartościowych lub not obciążeniowych lub poleceń zapłaty środków pieniężnych;
[...]
5. świadczenie usług pośrednictwa w związku z wszelkimi transakcjami, o których mowa w pkt 1, 2, 3, 4 lub 6 (bez względu na to,
czy taka transakcja doszła do skutku) przez osobę działającą w charakterze pośrednika”.
6 Uwagi 5–5B do grupy 5 załącznika 9 do ustawy o podatku VAT z 1994 r. stanowią:
„(5) Dla celów pkt 5, »usługi pośrednictwa« polegają na kontaktowaniu, w celu świadczenia usług finansowych
a) osób zainteresowanych lub potencjalnie zainteresowanych usługami finansowymi z
b) osobami świadczącymi usługi finansowe
wraz z (w wypadku usług finansowych wchodzących w zakres pkt 1, 2, 3, lub 4) wykonaniem prac przygotowawczych związanych z zawieraniem
umów o świadczenie powyższych usług finansowych, lecz nie obejmujących świadczenia usług badania rynku, opracowywania produktu,
reklamy, promocji lub usług podobnych, ani gromadzenia, zestawiania i dostarczania informacji związanych z taką działalnością.
(5A) Dla celów pkt 5, dana osoba »działa w charakterze pośrednika«, jeżeli działa ona jako pośrednik bądź jako jeden z pośredników
pomiędzy:
a) osobą świadczącą usługi finansowe, a
b) osobą zainteresowaną lub potencjalnie zainteresowaną usługami finansowymi,
[...]
(5B) Dla celów uwag 5 i 5A, »usługi finansowe« oznaczają wykonywanie wszelkich transakcji wchodzących w zakres pkt 1, 2, 3, 4 lub
6.”.
Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne
7 Everything Everywhere jest spółką działającą w sektorze telekomunikacji, oferującą usługi telefonii komórkowej. Aby uzyskać
te usługi, klienci mogą zapłacić z góry, uzupełniając swoje konto klienta, albo na koniec okresu rozliczeniowego. W tym ostatnim
przypadku Everything Everywhere wysyła faktury miesięczne, które klienci mogą płacić na różne sposoby. Klienci mogą zatem
wybrać płatność:
– przelewem w ramach systemu „Direct Debit”;
– przelewem za pośrednictwem Bankers’ Automated Clearing System (BACS) [zautomatyzowanego systemu rozliczeń bankowych, zwanym
dalej „przelewem BACS”)];
– kartą debetową lub kartą kredytową, telefonicznie lub przez Internet;
– za pośrednictwem osoby trzeciej działającej jako agent upoważniony do odbioru płatności, na przykład w kasie urzędu pocztowego
(„Post Office”);
– czekiem wysłanym pocztą, lub
– w kasie oddziału banku Everything Everywhere, to znaczy HSBC Bank plc, lub innego banku, na rachunek bankowy Everything Everywhere.
8 Everything Everywhere nie obciąża dodatkową opłatą klientów, którzy płacą faktury w systemie „Direct Debit” lub przelewem
BACS.
9 Przelew w systemie „Direct Debit” wymaga udzielenia „pełnomocnictwa Direct Debit”, czyli stałego zlecenia danego przez klienta
swojemu bankowi w celu dokonywania płatności na żądanie Everything Everywhere. Na powyższej podstawie w przypadku każdej wymagalnej
płatności spółka ta zwraca się do odpowiedniego banku o przelanie kwoty należnej od klienta za pośrednictwem BACS. Przelew
BACS jest dokonywany każdorazowo z inicjatywy klienta, który daje swojemu bankowi zlecenie przelania określonej kwoty ze swego
rachunku na rachunek Everything Everywhere.
10 Natomiast każda płatność dokonywana na jeden z pozostałych sposobów wymienionych w pkt 7 niniejszego wyroku powoduje zafakturowanie
w kolejnym miesiącu dodatkowej kwoty w wysokości 3 GBP, określanej przez Everything Everywhere jako „separate payment handling
charge” (odrębną opłatę manipulacyjną, zwaną dalej „SPHC”).
11 SPHC fakturowana jest zatem klientom, którzy płacą kartą debetową lub kartą kredytową, telefonicznie lub przez Internet, czyli
w procesie informatycznym prowadzącym do przelania należnej kwoty z banku, który wystawił kartę, na rachunek bankowy Everything
Everywhere. Opłata ta powstaje również przy płatnościach gotówkowych, w kasie banku lub u agenta upoważnionego do odbioru
płatności – na przykład na poczcie – z którym Everything Everywhere zawarła umowę przewidującą pobieranie powyższej opłaty
na swoją rzecz. Everything Everywhere fakturuje SPHC również klientom płacącym za usługi telefonii komórkowej czekiem, czy
to zostawiając czek w wybranym przez siebie banku, czy też wysyłając go w przygotowanej przez Everything Everywhere kopercie
z wydrukowanym już adresem do banku tej spółki.
12 SPHC przewidziane są w ogólnych warunkach stosowanych przez Everything Everywhere. Wspomniane są w broszurach Everything Everywhere
zawierających opłaty i koszty oraz na stronie internetowej tej spółki. Około 28% klientów Everything Everywhere wybiera inne
systemy płatności niż „Direct Debit” lub przelew BACS, w związku z czym osoby te obciążane są SPHC.
13 SPHC nie jest stosowana wobec klientów płacących za wszystkie usługi telefoniczne z góry, uzupełniając stan swego konta klienta,
ani wobec klientów biznesowych.
14 Everything Everywhere uważa, że SPHC należy traktować jako wynagrodzenie za odpłatną usługę przetwarzania płatności, która
zwolniona jest z podatku VAT na podstawie art. 13 część B lit. d) szóstej dyrektywy. W sierpniu 2005 r. Everything Everywhere
wniosła wniosek o zwrot kwoty 4 063 228,08 GBP, odpowiadającej nadpłaconemu należnemu podatkowi VAT za okres od sierpnia 2003 r.
do lipca 2005 r. z tytułu SPHC. Commissioners oddalili wniosek. Everything Everywhere zaskarżyła oddalenie wniosku do VAT
and Duties Tribunal, który utrzymał w mocy decyzję Commissioners, uznając że SPHC podlega opodatkowaniu podatkiem VAT.
15 Everything Everywhere wniosła apelację od wyroku VAT and Duties Tribunal do sądu odsyłającego. Zdaniem tego ostatniego spór
dotyczy w istocie kwestii, czy SPHC stanowi wynagrodzenie za świadczenie usług odrębnych od usług telekomunikacyjnych, objęte
zwolnieniem przewidzianym w art. 13 część B lit. d) pkt 1 lub 3 szóstej dyrektywy.
16 Sąd odsyłający podnosi między innymi, że strony toczącego się przed nim postępowania przyznały, iż art. 13 część B lit. d)
pkt 3 szóstej dyrektywy był już przedmiotem interpretacji Trybunału dokonanej w wyroku z dnia 5 czerwca 1997 r. w sprawie
C‑2/95 SDC, Zb.Orz. s. I‑3017, w szczególności w pkt 53 i 66, w którym orzekł on, iż aby dane usługi mogły zostać uznane za
„transakcję dotyczącą transferów”, muszą one skutkować przelewem środków finansowych oraz wywoływać zmiany w sytuacji prawnej
i finansowej. Jednakże strony różnią się w kwestii, jak należy rozumieć te sformułowania.
17 Uznając, że rozstrzygnięcie toczącego się przed nim sporu uzależnione jest od dokonania interpretacji prawa Unii, High Court
of Justice (England & Wales), Chancery Division, postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi
pytaniami prejudycjalnymi:
„1) Jakie są cechy zwolnionej usługi, która »skutkuje przelewem środków finansowych oraz wywołuje zmiany w sytuacji prawnej i finansowej«?
W szczególności:
a) czy zwolnienie ma zastosowanie do usług, które w przeciwnym razie nie musiałyby być świadczone przez instytucję finansową,
która (i) dokonuje obciążenia jednego rachunku, (ii) dokonuje odpowiedniego uznania innego rachunku lub (iii) pośredniczy
pomiędzy (i) lub (ii)?
b) czy zwolnienie ma zastosowanie do usług, które nie obejmują wykonywania zadań polegających na obciążeniu jednego rachunku
i odpowiadającemu mu uznaniu drugiego rachunku, ale które mogą – w przypadku doprowadzenia do transferu środków pieniężnych
– być postrzegane jako przyczyna tego transferu?
2) Czy zwolnienie przewidziane w art. 13 część B lit. d) pkt 3 szóstej dyrektywy dla »transakcji dotyczących płatności [lub]
transferów«, ma zastosowanie wobec usługi polegającej na uzyskiwaniu i przetwarzaniu płatności dokonanych kartami kredytowymi
lub kartami debetowymi, takiej jak świadczone przez podatnika w niniejszej sprawie? W szczególności, czy usługi te wchodzą
w zakres art. 13 część B lit. d) pkt 3[szóstej dyrektywy], jeżeli przesyłanie plików rozliczeniowych na koniec każdego dnia
przez podatnika wywiera ten skutek, że automatycznie powoduje obciążenie rachunku klienta oraz uznanie rachunku podatnika?
3) Czy odpowiedź na pytanie drugie zależna jest od tego, czy podatnik sam uzyska kody autoryzacji do dokonania transmisji czy
też uzyska je za pośrednictwem swego banku?
4) Czy zwolnienie przewidziane w art. 13 część B lit. d) pkt 1 szóstej dyrektywy dla »negocjacji [pośrednictwa] w sprawach kredytu«
ma zastosowanie wobec usług, takich jak oferowane przez podatnika w niniejszej sprawie, w odniesieniu do płatności dokonywanych
przy pomocy kart kredytowych, gdy wskutek tychże usług rachunek karty kredytowej klienta zostaje obciążony dalszymi kwotami
kredytu?
5) Czy zwolnienie przewidziane dla »transakcji dotyczących płatności [lub] transferów« ma zastosowanie wobec usług akceptowania
i przetwarzania płatności dokonanych przy pomocy agentów będących osobami trzecimi, takich jak oferowane przez podatnika w niniejszej
sprawie za pośrednictwem Poczty i PayPoint?
6) Czy zwolnienie przewidziane dla »transakcji dotyczących płatności [lub] transferów« ma zastosowanie wobec usług uzyskiwania
i przetwarzania płatności dokonanych czekiem przesłanym podatnikowi bądź jego agentowi, które to płatności muszą zostać przetworzone
przez podatnika oraz jego bank?
7) Czy zwolnienie przewidziane dla »transakcji dotyczących płatności [lub] transferów« ma zastosowanie wobec usług, takich jak
oferowane przez podatnika w niniejszej sprawie, w odniesieniu do przyjmowania i przetwarzania płatności dokonanych w kasie
banku poprzez system bankowy, w celu uznania rachunku bankowego podatnika?
8) Jakie szczególne czynniki winny być uwzględniane przy rozstrzyganiu, czy opłata (taka jak opłata manipulacyjna w niniejszej
sprawie) stosowana przez podatnika wobec klienta w zależności od dokonanego przez klienta wyboru konkretnego sposobu dokonywania
płatności, wyodrębniona w dokumentach umownych oraz odrębnie wyszczególniana na fakturach wystawianych dla klientów, stanowi
odrębne świadczenie dla celów podatku VAT?”.
W przedmiocie pytań prejudycjalnych
18 Zwracając się z powyższymi pytaniami, sąd odsyłający zmierza w istocie do ustalenia, po pierwsze, czy SPHC stanowi wynagrodzenie
za usługi świadczone przez Everything Everywhere swym klientom, które objęte są zwolnieniami z podatku VAT przewidzianymi
w art. 13 część B lit. d) pkt 1 (pytanie czwarte) lub w art. 13 część B lit. d) pkt 3 szóstej dyrektywy (pytania od pierwszego
do trzeciego oraz od piątego do siódmego), oraz po drugie, czy usługi te są odrębne od usług telefonii komórkowej (pytanie
ósme).
19 Biorąc pod uwagę, że jeżeli nie można mówić o świadczeniu odrębnym od świadczenia usług telefonii komórkowej, to SPHC byłoby
traktowane podatkowo w taki sam sposób, jak te usługi (zob. podobnie wyroki z dnia: 25 lutego 1999 r. w sprawie C‑349/96 CPP,
Rec. s. I‑973, pkt 32; oraz z dnia 21 czerwca 2007 r. w sprawie C‑453/05 Ludwig, Zb.Orz. s. I‑5083, pkt 20), w pierwszej kolejności
należy przeanalizować pytanie ósme.
W przedmiocie pytania ósmego
20 Zwracając się z tym pytaniem, sąd odsyłający zastanawia się w istocie, czy dla celów poboru podatku VAT, a w szczególności
stosowania przepisów dotyczących zwolnień przewidzianych w szóstej dyrektywie, dodatkowe opłaty fakturowane przez podmiot
świadczący usługi telekomunikacyjne swym klientom w razie stosowania przez nich określonych sposobów zapłaty stanowi wynagrodzenie
z tytułu świadczenia przez ten podmiot usług przetwarzania płatności, będące świadczeniem odrębnym od usług telekomunikacyjnych.
21 Z art. 2 szóstej dyrektywy wynika, że każde świadczenie powinno być zwykle uznawane za odrębne i niezależne (zob. m. in. ww.
wyrok w sprawie CPP, pkt 29; oraz wyroki: z dnia 29 marca 2007 r. w sprawie C‑111/05 Aktiebolaget NN, Zb.Orz. s. I‑2697, pkt 22;
i z dnia 19 listopada 2009 r. w sprawie C‑461/08 Don Bosco Onroerend Goed, Zb.Orz. s. I‑11079, pkt 35).
22 Jednakże transakcja złożona z jednego świadczenia w aspekcie gospodarczym nie powinna być sztucznie rozdzielana, by nie pogarszać
funkcjonalności systemu podatku VAT (zob. m.in. ww. wyroki w sprawach: CPP, pkt 29; i Aktiebolaget NN, pkt 22; oraz wyrok
z dnia 22 października 2009 r. w sprawie C‑242/08 Swiss Re Germany Holding, Zb.Orz. s. I‑10099, pkt 51).
23 Ponadto, w pewnych okolicznościach, formalnie odrębne transakcje, które mogą być wykonywane oddzielnie, a zatem które mogą
oddzielnie prowadzić do opodatkowania lub zwolnienia, należy uważać za jedną transakcję, jeżeli nie są one od siebie niezależne
(zob. wyroki: z dnia 21 lutego 2008 r. w sprawie C‑425/06 Part Service, Zb.Orz. s. I‑897, pkt 51; z dnia 11 czerwca 2009 r.
w sprawie C‑572/07 RLRE Tellmer Property, Zb.Orz. s. I‑4983, pkt 18; oraz ww. w sprawie Don Bosco Onroerend Goed, pkt 36).
24 Jest tak na przykład w sytuacji, gdy można stwierdzić, że jedno lub więcej świadczeń stanowi świadczenie główne, a inne świadczenie
lub świadczenia stanowią jedno lub więcej świadczeń pomocniczych dzielących los podatkowy świadczenia głównego (zob. m. in.
wyroki: ww. w sprawie CPP, pkt 30; z dnia 15 maja 2001 r. w sprawie C‑34/99 Primback, Rec. s. I‑3833, pkt 45; oraz. ww. w sprawie
RLRE Tellmer Property, pkt 18; a także postanowienie z dnia 14 maja 2008 r. w sprawach połączonych C‑231/07 i C‑232/07 Tiercé
Ladbroke i Derby, pkt 21).
25 W szczególności dane świadczenie należy uważać za świadczenie pomocnicze w stosunku do świadczenia głównego, gdy dla klientów
nie stanowi ono celu samego w sobie, lecz środek do korzystania na jak najlepszych warunkach z głównej usługi usługodawcy
(zob. m. in. ww. wyroki w sprawach: CPP, pkt 30; Primback, pkt 45; oraz RLRE Tellmer Property, pkt 18; a także ww. postanowienie
w sprawie Tiercé Ladbroke i Derby, pkt 21).
26 W celu określenia, czy podatnik zapewnia konsumentowi, rozumianemu jako przeciętny konsument, kilka odrębnych świadczeń głównych
czy jedno świadczenie, należy poszukiwać elementów charakterystycznych dla rozpatrywanej czynności i uwzględnić wszystkie
okoliczności, w której jest ona dokonywana (zob. podobnie ww. wyroki w sprawach: CPP, pkt 28, 29; Aktiebolaget NN, pkt 21,
22; oraz Ludwig, pkt 17; a także ww. postanowienie w sprawie Tiercé Ladbroke i Derby, pkt 19, 20).
27 W odniesieniu do sporu przed sądem odsyłającym należy stwierdzić, że zasadniczą usługa świadczoną klientom przez usługodawcę
takiego jak Everything Everywhere jest usługa telefonii komórkowej. Działalność wykonywana przez to przedsiębiorstwo przy
fakturowaniu powyższej usługi, w szczególności udostępnianie swym klientom infrastruktury pozwalającej im na płacenie faktur
nie tylko w systemie „Direct Debit” lub przelewem BACS, lecz również kartą kredytową, czekiem lub w gotówce, nie stanowi dla
klientów celu samego w sobie. Rzekome świadczenie usług, z których klienci nie mogliby korzystać niezależnie od korzystania
z usługi telefonii komórkowej, nie stanowi z ich punktu widzenia żadnej samodzielnej wartości w stosunku do tej usługi. Mają
oni dzięki temu jedynie możliwość płacenia faktur za usługi telefonii komórkowej w sposób, który wydaje im się najdogodniejszy,
a usługodawca może zwiększyć zakres świadczonych przez siebie usług głównych (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Primback,
pkt 47).
28 Ponadto odebranie płatności i jej przetwarzanie są nierozerwalnie związane z każdym odpłatnym świadczeniem usług. Charakterystyczne
dla tego rodzaju świadczenia jest to, że usługodawca żąda zapłaty i dokłada niezbędnych starań, aby klient mógł skutecznie
dokonać płatności w zamian za otrzymaną usługę. Zasadniczo każdy sposób zapłaty za usługę wiąże się z podejmowaniem przez
usługodawcę pewnych działań mających na celu przetwarzanie płatności, nawet jeśli zakres tych działań może różnić się w zależności
od konkretnego sposobu. Zgodnie z opisem poszczególnych sposobów płatności zawartym w postanowieniu odsyłającym nawet płatność
w systemie „Direct Debit” wymaga dla jej skutecznego dokonania podjęcia przez wierzyciela działania polegającego na wykorzystaniu
udzielonego mu pełnomocnictwa i zażądania od banku danego klienta przelania należnej mu kwoty (zob. podobnie wyrok z dnia
28 października 2010 r. w sprawie C‑175/09 AXA UK, dotychczas nieopublikowany w Zbiorze, pkt 9, 10, 33).
29 Podkreślona w ósmym pytaniu okoliczność, że w dokumentach stanowiących część umowy i na fakturach wystawianych klientom wyróżniona
jest odrębna cena za rzekomą usługę finansową, nie jest sama w sobie decydująca. Zgodnie bowiem z orzecznictwem Trybunału
okoliczność, że zafakturowana została jedna cena lub że umowa przewiduje odrębne ceny, nie ma decydującego znaczenia przy
określaniu, czy w danym przypadku występuje kilka odrębnych i niezależnych czynności, czy też jedna czynność pod względem
gospodarczym (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie CPP, pkt 31; oraz wyrok z dnia 27 października 2005 r. w sprawie C‑41/04 Levob
Verzekeringen i OV Bank, Zb.Orz. s. I‑9433, pkt 25).
30 Wynika stąd, że klienci Everything Everywhere, którzy płacą faktury za usługi telefonii komórkowej na jeden ze sposobów powodujących
pobranie SPHC, nie chcą nabyć dwóch odrębnych świadczeń, to znaczy świadczenia telefonii komórkowej i świadczenia, którego
przedmiotem jest zapewnienie przetwarzania ich płatności. Z punktu widzenia klienta usługa przetwarzania płatności świadczona
jakoby przez operatora telefonii komórkowej przy dokonywaniu zapłaty w określony sposób musi być dla celów podatku VAT uznana,
w okolicznościach takich jak w sprawie przed sądem odsyłającym, za pomocniczą w stosunku do głównego świadczenia powyższych
usług telekomunikacyjnych (zob. analogicznie wyrok z dnia 22 października 1998 r. w sprawach połączonych C‑308/96 i C‑94/97
Madgett i Baldwin, Rec. s. I‑6229, pkt 24, 25).
31 Wniosku tego nie można zakwestionować w świetle zasady neutralności podatkowej, na której zasadza się wspólny system podatku
VAT, a która sprzeciwia się temu, by usługi podobne, wzajemnie wobec siebie konkurencyjne, były różnie traktowane z punktu
widzenia podatku VAT (zob. między innymi wyroki: z dnia 6 maja 2010 r. w sprawie C‑94/09 Komisja przeciwko Francji, Zb.Orz.
s. I‑4261, pkt 40; oraz z dnia 10 czerwca 2010 r. w sprawie C‑58/09 Leo–Libera, Zb.Orz. s. I‑5189, pkt 34), biorąc pod uwagę,
że sytuacja Everything Everywhere jest zupełnie inna od sytuacji podmiotu gospodarczego świadczącego swym klientom usługi
finansowe tytułem świadczenia głównego.
32 W konsekwencji na ósme pytanie należy odpowiedzieć, że dla celów poboru podatku VAT dodatkowe opłaty fakturowane przez podmiot
świadczący usługi telekomunikacyjne swym klientom, w przypadku dokonywania przez nich zapłaty nie w systemie „Direct Debit”
lub przelewem BACS, lecz kartą kredytową, kartą debetową, czekiem bądź gotówką w kasie banku lub za pośrednictwem agenta upoważnionego
do odbioru płatności na rachunek powyższego usługodawcy, nie stanowią wynagrodzenia za świadczenie odrębne i niezależne od
świadczenia głównego polegającego na zapewnianiu usług telekomunikacyjnych.
W przedmiocie pytań od pierwszego do siódmego
33 Biorąc pod uwagę odpowiedź udzieloną na pytanie ósme, nie ma konieczności odpowiadania na pytania od pierwszego do siódmego.
W przedmiocie kosztów
34 Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (trzecia izba) orzeka, co następuje:
Dla celów poboru podatku od wartości dodanej dodatkowe opłaty fakturowane przez podmiot świadczący usługi telekomunikacyjne
swym klientom, w przypadku dokonywania przez nich zapłaty nie w systemie „Direct Debit” lub przelewem BACS, lecz kartą kredytową,
kartą debetową, czekiem bądź gotówką w kasie banku lub za pośrednictwem agenta upoważnionego do odbioru płatności na rachunek
powyższego usługodawcy, nie stanowią wynagrodzenia za świadczenie odrębne i niezależne od świadczenia głównego polegającego
na zapewnianiu usług telekomunikacyjnych.
Podpisy
* Język postępowania: angielski.
© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 14.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło