C-379/10

WyrokTSUE2011-11-24CELEX: 62010CJ0379ECLI:EU:C:2011:775

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne

Czy krajowe ustawodawstwo, które całkowicie wyłącza odpowiedzialność państwa za szkody wyrządzone jednostkom w związku z naruszeniem prawa Unii Europejskiej przez sąd ostatniej instancji, gdy naruszenie to wynika z wykładni przepisów prawa lub oceny okoliczności faktycznych i dowodów, oraz które ogranicza tę odpowiedzialność do przypadków winy umyślnej lub poważnego uchybienia, jest zgodne z ogólną zasadą odpowiedzialności państw członkowskich z tytułu naruszenia prawa Unii Europejskiej przez sądy krajowe, od których orzeczeń nie przysługuje środek prawny?

Ratio decidendi

Trybunał stwierdził, że Republika Włoska uchybiła zobowiązaniom wynikającym z ogólnej zasady odpowiedzialności państw członkowskich za naruszenie prawa Unii Europejskiej przez sądy krajowe ostatniej instancji. Zasada ta wymaga, aby jednostki poszkodowane przez takie naruszenia miały możliwość uzyskania naprawienia szkody. Całkowite wyłączenie odpowiedzialności państwa za szkody wynikające z wykładni przepisów prawa lub oceny okoliczności faktycznych i dowodów przez sąd najwyższy, a także ograniczenie tej odpowiedzialności wyłącznie do przypadków winy umyślnej lub poważnego uchybienia, jest niezgodne z wymogami prawa Unii, które przewiduje odpowiedzialność państwa, gdy naruszenie jest wystarczająco poważne, co nie jest tożsame z winą umyślną czy poważnym uchybieniem.

Stan faktyczny

Komisja Europejska wniosła skargę o uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego przeciwko Republice Włoskiej. Przedmiotem skargi było włoskie ustawodawstwo, a konkretnie art. 2 ust. 1 i 2 legge n. 117 z dnia 13 kwietnia 1988 r. (ustawy o sposobach naprawienia szkód wyrządzonych w ramach wykonywania wymiaru sprawiedliwości oraz o odpowiedzialności cywilnej sędziów). Przepisy te całkowicie wyłączały odpowiedzialność państwa włoskiego za szkody wyrządzone jednostkom w związku z naruszeniem prawa Unii Europejskiej przez sąd, od którego orzeczeń nie przysługuje środek prawny, gdy naruszenie to wynikało z wykładni przepisów prawa lub oceny okoliczności faktycznych i dowodów. Ponadto, ustawodawstwo to ograniczało odpowiedzialność państwa do przypadków winy umyślnej lub poważnego uchybienia ze strony takiego sądu.

Rozstrzygnięcie

1) Republika Włoska, – wyłączając całkowicie odpowiedzialność państwa włoskiego za szkody wyrządzone jednostkom w związku z naruszeniem prawa Unii Europejskiej przez sąd, od którego orzeczeń nie przysługuje środek prawny, gdy naruszenie to wynika z wykładni przepisów prawa lub oceny okoliczności faktycznych i dowodów dokonanej przez ten sąd, oraz – ograniczając tę odpowiedzialność do przypadków winy umyślnej lub poważnego uchybienia, na podstawie art. 2 ust. 1 i 2 legge n. 117 (sul) risarcimento dei danni cagionati nell’ esercizio delle funzioni giudiziarie e responsabilità civile dei magistratów (ustawy nr 117 o sposobach naprawienia szkód wyrządzonych w ramach wykonywania wymiaru sprawiedliwości oraz o odpowiedzialności cywilnej sędziów) z dnia 13 kwietnia 1988 r., uchybiła zobowiązaniom, jakie ciążą na niej na mocy ogólnej zasady odpowiedzialności państw członkowskich z tytułu naruszenia prawa Unii Europejskiej przez sądy krajowe, od których orzeczeń nie przysługuje środek prawny. 2) Republika Włoska zostaje obciążona kosztami postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wyrok Trybunału (trzecia izba) z dnia 24 listopada 2011 r. – Komisja przeciwko Włochom (sprawa C‑379/10) Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Ogólna zasada odpowiedzialności państw członkowskich z tytułu naruszenia prawa Unii Europejskiej przez sądy krajowe, od których orzeczeń nie przysługuje środek prawny – Całkowite wyłączenie odpowiedzialności państwa za szkody wynikające z wykładni przepisów prawa lub oceny okoliczności faktycznych i dowodów dokonanej przez sąd, od którego orzeczeń nie przysługuje środek prawny – Ograniczenie w prawie krajowym odpowiedzialności państwa do przypadków winy umyślnej lub poważnego uchybienia ze strony takiego sądu Prawo Unii – Prawa przyznane jednostkom – Naruszenie przez państwo członkowskie – Obowiązek naprawienia szkody wyrządzonej jednostkom – Przesłanki w wypadku naruszenia, które można przypisać sądowi najwyższemu – Oczywisty charakter naruszenia – Ustawodawstwo krajowe ograniczające odpowiedzialność do przypadków winy umyślnej lub poważnego uchybienia – Niedopuszczalność (por. pkt 40–42, 46, 48; sentencja) Przedmiot Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Naruszenie ogólnej zasady odpowiedzialności państw członkowskich z tytułu naruszenia prawa Unii Europejskiej przez sądy krajowe, od których orzeczeń nie przysługuje środek prawny – Odpowiedzialność ograniczona do przypadków winy umyślnej lub poważnego uchybienia Sentencja 1) Republika Włoska, – wyłączając całkowicie odpowiedzialność państwa włoskiego za szkody wyrządzone jednostkom w związku z naruszeniem prawa Unii Europejskiej przez sąd, od którego orzeczeń nie przysługuje środek prawny, gdy naruszenie to wynika z wykładni przepisów prawa lub oceny okoliczności faktycznych i dowodów dokonanej przez ten sąd, oraz – ograniczając tę odpowiedzialność do przypadków winy umyślnej lub poważnego uchybienia, na podstawie art. 2 ust. 1 i 2 legge n. 117 (sul) risarcimento dei danni cagionati nell’ esercizio delle funzioni giudiziarie e responsabilità civile dei magistrati (ustawy nr 117 o sposobach naprawienia szkód wyrządzonych w ramach wykonywania wymiaru sprawiedliwości oraz o odpowiedzialności cywilnej sędziów) z dnia 13 kwietnia 1988 r., uchybiła zobowiązaniom, jakie ciążą na niej na mocy ogólnej zasady odpowiedzialności państw członkowskich z tytułu naruszenia prawa Unii Europejskiej przez sądy krajowe, od których orzeczeń nie przysługuje środek prawny. 2) Republika Włoska zostaje obciążona kosztami postępowania.