I SAB/Wa 417/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi S. P., J. P. i T. P. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość warszawską 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], hip. nr [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. w prowadzeniu postępowania nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Pismem z 21 sierpnia 2012 r. S. P., w imieniu własnym oraz w imieniu J. P. i T. P., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], hip. nr [...]. Wskazana na wstępie nieruchomość, stanowiąca własność J. P., objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) i na podstawie art. 1 tego dekretu przeszła na własność Gminy W., a następnie na mocy art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U. Nr 14, poz. 130 ze zm.) na własność Skarbu Państwa. Decyzją z [...] grudnia 1998 r. nr [...] Prezydent W. ustanowił na rzecz K. M. i S. P. (na podstawie post. Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] kwietnia 1991 r. sygn. akt [...] spadkobiercy J. P.) użytkowanie wieczyste do gruntu o pow. [...] m2 oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...], położonego w W. przy ul. [...] (dawna ul. [...]) oraz odmówił ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu o pow. [...] m2, co stanowi pozostałą część gruntu z byłej hipoteki [...]. Wnioskiem z [...] listopada 2010 r. S. P., J. P. i T. P., następcy prawni S. P. i K. M. (na podstawie post. Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] grudnia 2002 r. sygn. akt [...] i post. Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] lipca 2003 r. sygn. akt [...]), będący jednocześnie następcami przeddekretowego właściciela, złożyli wniosek o przyznanie w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. – o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), odszkodowania za część gruntu o pow. [...] m2 pochodzącego z nieruchomości hipotecznej Nr [...] położnego przy ul. [...] w W. W uzasadnieniu skargi wskazano, że Wojewoda [...] postanowieniem z [...] maja 2012 r. nr [...] uznał zażalenie skarżących na niezałatwienie sprawy odszkodowania w terminie i wyznaczył Prezydentowi W. termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia do dnia 31 lipca 2012 r. Jednakże termin ten upłynął bezskutecznie kilka tygodni temu. Jednocześnie podniesiono, że Prezydent powinien regulować szybko sprawy odszkodowań, zwłaszcza jeśli zgromadzone są kompletne dokumenty, gdyż zdaniem skarżących ma to wymiar wyrównania ludzkiej krzywdy. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie. Organ stwierdził, że w toku postępowania zgromadzono szereg materiałów mających na celu określenie, czy nieruchomość spełnia przesłanki kwalifikujące ją do przyznania odszkodowania. Wskazał, że dodatkowych wyjaśnień wymaga kwestia daty, w której poprzedni właściciele zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania przedmiotowym gruntem. Podnosząc, że w tym celu organ wystąpił do Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...], do Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy [...] oraz do Zarządu Dróg Miejskich – po dokumenty dotyczące inwestycji zrealizowanych na gruncie będącym przedmiotem niniejszego postępowania. Jednocześnie stwierdził, że strony zostały poinformowane o niemożności załatwienia sprawy w terminie określonym przez Wojewodę [...], oraz że ze względu na konieczność zebrania dodatkowej dokumentacji decyzja w przedmiotowej sprawie zostanie wydana do dnia 31 stycznia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga jest uzasadniona. Przedmiotem skargi S. P., J. P. i T. P. jest bezczynność Prezydenta W., polegająca na nierozpoznaniu wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], hip. nr [...]. Na wstępie podnieść należy, iż bezczynność organu zachodzi, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, w rozumieniu art. 149 § 1 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) powoływana dalej jako: "p.p.s.a.", czy też nie. Zgodnie z ustanowioną w art. 12 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) powoływana dalej: "k.p.a.", zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada natomiast na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., a także o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki, uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta W., a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a. (a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym przez Sąd terminie). Bezsporne jest bowiem, że organ, wbrew obowiązkom wynikającym z ww. przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, nie rozpoznał sprawy i w dacie orzekania nadal pozostaje w zwłoce. Wniosek o przyznanie odszkodowania (złożony przez skarżących, będących spadkobiercami przeddekretowego właściciela) wpłynął do organu w dniu 12 listopada 2010 r., co wynika z umieszczonej na piśmie prezentaty. Od tego też momentu rozpoczął swój bieg, określony w art. 35 § 3 k.p.a. termin do załatwienia sprawy nim objętej. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony, jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Zatem termin, w którym postępowanie to winno ulec zakończeniu upłynął najpóźniej w dniu 12 stycznia 2011 r. Tymczasem, mimo upływu ponad dwóch lat od wniesienia ww. wniosku, Prezydent W. nie zakończył zainicjowanego nim postępowania i nie podjął rozstrzygnięcia w sprawie. W toku tego postępowania organ zwrócił się: do Archiwum Państwowego W. o przesłanie dokumentów potwierdzających, że w dacie wejścia w życie dekretu warszawskiego na przedmiotowym gruncie istniał budynek mieszkalny oraz określających jego parametry, stan lub stopień zniszczeń, przesłanie materiałów dot. przeznaczenia przedmiotowej nieruchomości w ogólnym planie zabudowania W., zatwierdzonym przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11.08.1931 r. (vide: pismo z 7.02.2011 r. nr [...]), do Delegatury Biura Geodezji i Katastru Urzędu W. w Dzielnicy [...] o przesłanie kopii mapy ewidencyjnej z zaznaczeniem granic działek ewidencyjnych i granic hipotecznych przedmiotowej nieruchomości oraz wypisów z rejestru gruntów (vide: pismo z 7.02.2011 r. nr [...]), do Sądu Rejonowego dla W. o wydanie zaświadczenia z księgi wieczystej przedmiotowej nieruchomości (vide: pismo z 8.02.2011 r. nr [...]), do Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] o przesłanie kopii dec. lokalizacyjnych z zał. graficznym, protokołów przekazania gruntu inwestorowi, pozwoleń na budowę, dziennika budowy, pozwoleń na użytkowanie oraz innych dokumentów dot. realizacji inwestycji na części przedmiotowej nieruchomości, jak również w celu ustalenia daty utraty władania nieruchomością przez byłego właściciela – podania daty wejścia pierwszego powojennego inwestora w teren (vide: pismo z 5.09.2011 r. nr [...]) oraz do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu W. w Dzielnicy [...] o przesłanie dec. komunalizacyjnych oraz akt lokalizacyjnych obejmujących część przedmiotowej nieruchomości (vide: pismo z 5.09.2011 r. nr [...]). Jednakże analiza akt administracyjnych sprawy prowadzi do wniosku, że poszczególne czynności organu dokonywane były w odstępach kilkumiesięcznych, przy czym w toku prowadzonego postepowania Prezydent poinformował strony o jego postępach oraz przyczynach zwłoki, do czego obliguje go norma zawarta w art. 36 § 1 k.p.a., dopiero w następstwie wniesionego przez skarżących zażalenia na niezałatwienie sprawy oraz skargi do sądu (co wynika z zestawienia daty zażalenia – 28 luty 2012 r. i daty skargi - 21 sierpnia 2012 r. oraz odpowiednio dat pism organu, tj. 8 maja 2012 r. i 27 września 2012 r.). Pierwszy raz o dodatkowym terminie załatwienia sprawy poinformował on skarżących przy piśmie z 7 lutego 2011 r. nr [...], stwierdzając jedynie, że decyzja kończąca postępowanie w przedmiotowej sprawie zostanie wydana w terminie dwóch miesięcy od zebrania kompletu dokumentacji, wskazując jednocześnie na konieczność uregulowania spraw spadkowych po D. D. (co zostało uzupełnione przez skarżących w dniu 1 marca 2011 r. poprzez złożenie do akt kserokopii aktu poświadczenia dziedziczenia). Taki sposób działania organu godzi niewątpliwie w zasadę szybkości postępowania, zaś przedłużanie terminu jego zakończenia stanowi nadużycie instytucji przewidzianej w art. 36 § 1 k.p.a., zmierzające w istocie wyłącznie do próby uchylenia się od skutków zwłoki w załatwieniu sprawy. W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu powyższego wniosku uznać należało za w pełni uzasadniony, co skutkować musiało wyznaczeniem organowi dwumiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Wyznaczając ten termin, Sąd miał na względzie zarówno określone w przepisach procedury administracyjnej terminy obligujące organ administracji publicznej do rozstrzygnięcia sprawy, jak też realną możliwość jej załatwienia przez organ w wyznaczonym wyrokiem terminie. W ocenie Sądu nie ma natomiast wystarczająco usprawiedliwionych podstaw do stwierdzenia, że bezczynność ta miała charakter rażący. Przy ocenie stanu zwłoki organu w załatwieniu konkretnej sprawy administracyjnej nie można bowiem abstrahować od charakteru sprawy, w której organ jest w bezczynności. Postępowania odszkodowawcze prowadzone w trybie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami są postępowaniami niewatpliwie skomplikowanymi, ze względu na swój historyczny charakter, co z kolei związane jest często z czasochłonnym poszukiwaniem archiwalnych dokumentów. W niniejszej sprawie organ czynności takie, zmierzające do załatwienia sprawy podejmował (choć czynił to przewlekle), a także wskazał dodatkowy termin zakończenia postępowania – 31 stycznia 2013 r., który w dacie rozpoznawania sprawy jeszcze nie upłynął, aczkolwiek i tu niesposób nie dostrzec, że uczynił to dopiero pod wpływem wniesionej skargi. Jednakże mając na względzie wspomniany historyczny i skomplikowany charakter sprawy, w załatwieniu której organ pozostaje w zwłoce, nie można uznać, że zwłoka ta przybrała postać rażącą, w rozumieniu art. 149 § 1 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.