III SA/Wr 556/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marcin Miemiec (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Józef Kremis Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak Protokolant Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 29 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Dyrektora D. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2010 oddala skargę. W dniu [...] maja 2010 r. A. D. (zwany dalej skarżącym) złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2010. Po rozpoznaniu wniosku Kierownik BP ARiMR we W. decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. Nr [...] przyznał skarżącemu płatności w ramach wsparcia bezpośredniego w łącznej wysokości [...] zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej (JPO). Płatność ta została przekazana skarżącemu na rachunek bankowy w dniu [...] stycznia 2011 r. Po stwierdzeniu nieważności tej decyzji (decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR we W. z dnia [...] lipca 2011 r. Nr [...]) Kierownik BP ARiMR decyzją z dnia [...] marca 2012 r. Nr [...] odmówił skarżącemu przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010 z tytułu jednolitej płatności obszarowej. Pismem z dnia [...] kwietnia 2012 r. poinformowano skarżącego o konieczności dokonania zwrotu nienależnie pobranej płatności. Skarżący nie dokonał zwrotu płatności. Decyzją wydaną z upoważnienia Prezesa ARiMR przez Zastępcę Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR we W. z dnia [...] czerwca 2012 r. Nr [...] - skutecznie doręczoną skarżącemu w dniu [...] czerwca 2012 r. - ustalono wysokość nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2010 na kwotę [...] zł. Pismem z dnia [...] lipca 2012 r. skarżący złożył "wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy", po rozpoznaniu, którego Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W. wydał w dniu [...] września 2012 r. decyzję Nr [...] o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W. wskazał, że sprawa dotycząca przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010 stanowiła przedmiot odrębnego postępowania zakończonego ostateczną decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. z dnia [...] marca 2012 r. Nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010. Odnosząc się do powierzchni działki nr [...] potwierdzonego, zdaniem skarżącego wynikiem certyfikacji przedsięwzięcia Eko – rolniczego, organ II instancji podniósł, że nie może to stanowić podstawy do ustalenia prawidłowości wskazanej wielkości powierzchni, na której prowadzona jest działalność rolnicza. Dalej organ II instancji, dowodząc prawidłowość decyzji z dnia [...] czerwca 2012 r. Nr [...], przywołał treść art. 40 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2008 r. Nr 1501 ze zm.), art. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu euro w rolnictwie i zmieniającego niektóre rozporządzenia (Dz.Urz. UE L 365 z 21 grudnia 2006 r.) oraz art. 80 i art. 80 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz rozporządzeniu Rady (WE) nr 1234/2007 i wskazał, że w sprawie nie zachodzą przesłanki warunkujące odstąpienie przez Prezesa ARiMR od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności obszarowych za 2010 r., czy też przesłanki skutkujące brakiem obowiązku zwrotu tych należności przez skarżącego. Szczegółowo uzasadnił również konieczność zwrotu przez skarżącego nienależnie pobranych płatności wraz z odsetkami (4-5 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). Na niniejszą decyzję skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zarzucając, że została ona wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, a w szczególności z naruszeniem art. 127 k.p.a. w zw. z art. 17 k.p.a. W konsekwencji skarżący zażądał stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. Skarżący ponownie powołał się na wynik certyfikacji przedsięwzięcia rolnośrodowiskowego wskazując, że powierzchnia działki nr 94 jest mniejsza. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. Nr 153, poz. 270 ze zm. – zwanej dalej jako p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności aktu (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W rozpoznawanej sprawie skarga jest niezasadna. Sąd nie dostrzegł bowiem w działaniu organów naruszenia przepisów prawa uzasadniających wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. W pierwszej kolejności podnieść należy, że zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 i Nr 227, poz. 1505) Prezes ARiMR ustala w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. W rozpatrywanej sprawie wypłacone nienależnie skarżącemu środki publiczne za rok 2010 w ramach wsparcia bezpośredniego w łącznej wysokości [...] zł. z tytułu jednolitej płatności obszarowej (JPO) pochodzą z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz ze środków krajowych przeznaczonych na finansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy. Należy wskazać, iż płatności bezpośrednie do gruntów rolnych za rok 2010 w ramach wsparcia bezpośredniego w łącznej wysokości [...] zł. z tytułu jednolitej płatności obszarowej (JPO) przyznane skarżącemu decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. z dnia [...] grudnia 2010 r. Nr [...] zostały skarżącemu przekazane na rachunek bankowy wskazany przez niego we wniosku o wpis do ewidencji producentów w dniu [...] kwietnia 2012 r. (kwestia bezsporna). W wyniku stwierdzenia przez Dyrektora [...] OR ARiMR decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. Nr [...] nieważności ww. decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. orzekając ponownie w przedmiocie uprawnienia skarżącego do płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2010, wydał decyzję z dnia [...] marca 2012 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu płatności obszarowych za 2010 r. Innymi słowy – w przypadku skarżącego – wypłaty płatności dokonano na podstawie decyzji, która następnie została wyeliminowana z obrotu prawnego na skutek jej unieważnienia. Wobec powyższego, płatności obszarowe za 2010 r., które zostały przekazane na rachunek bankowy skarżącego w łącznej wysokości [...] zł. w oparciu o decyzję wyeliminowaną z obrotu prawnego, stały się płatnościami nienależnymi. Tym samym, organ na mocy art. 29 ust. 1 i ust. 3 ustawy zobowiązany był z urzędu do ustalenia decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. Nr [...] r. kwoty nienależnie pobranych płatności do gruntów rolnych za 2010 rok przez skarżącego w łącznej wysokości [...] zł, wraz z odsetkami naliczonymi od dnia doręczenia zaskarżonej decyzji do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności. Odnosząc się do zarzutu naruszenia "przepisów o właściwości" podnieść należy, że zgodnie z brzmieniem wskazanego przepisu art. 29 ust. 3 ustawy na dzień wydania tej decyzji, tj. na dzień [...] czerwca 2012 r. Prezes ARiMR mógł upoważnić pracowników Agencji do wydania decyzji w sprawie o ustalenie kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych, tak jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie, kiedy decyzja o ustalenie nienależnie pobranych przez skarżącego płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wydana została z upoważnienia Prezesa ARiMR przez zastępcę Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR. Zgodnie natomiast z treścią ust. 4 tegoż przepisu od decyzji, o której mowa w ust. 1, wydanej przez Prezesa Agencji nie służy odwołanie, aczkolwiek strona niezadowolona z tej decyzji może zwrócić się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Niemniej jednak do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się przepisy dotyczące odwołań od decyzji administracyjnych, z tym że załatwienie takiej sprawy winno nastąpić w terminie 2 miesięcy. Jednocześnie jednak należy wziąć pod uwagę okoliczność, że z dniem 1 sierpnia 2012 r. weszła w życie ustawa z dnia 27 stycznia 2012 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw, opublikowana w Dzienniku Ustaw z dnia 6 marca 2012 r., poz. 243. Na podstawie art. 5 pkt. 1 tej ustawy zmianie uległ art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. Nr 98, poz. 634 ze zm.). Zgodnie z obowiązującym brzmieniem art. 29 ust. 2 ustawy o Agencji "właściwym w sprawie ustalania kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych w decyzji o której mowa w ust. 1 jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych o których mowa w ust. 1". Innymi słowy, nowelizacja ustawy o Agencji wprowadziła zmianę organu właściwego w sprawach ustalania kwot nienależnie bądź nadmiernie pobranych płatności. Od dnia wejścia jej w życie, tj. od dnia 1 sierpnia 2012 r. organem tym jest właściwy miejscowo Kierownik Biura Powiatowego Agencji. Zmieniony został również tryb weryfikacji wydanych decyzji. Strona niezadowolona z decyzji może bowiem wnieść odwołanie do organu wyższego stopnia, a zatem do Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji. Przenosząc te rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy, należy zauważyć, że skoro od decyzji Prezesa Agencji z dnia [...] czerwca 2012 r. Nr [...] skarżący złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, który nie został jednak rozpoznany do dnia 1 sierpnia 2012 r. – a zatem do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej ustawę o Agencji, a w tym treść art. 29, to Prezes Agencji stracił swoją właściwość rzeczową do wydania decyzji. Słusznie zatem Prezes ARiMR, zgodnie z art. 138 § 1 pkt. 3 k.p.a., umorzył postępowanie w sprawie wniosku skarżącego i przekazał sprawę do rozpoznania organowi właściwemu, którym od 1 sierpnia 2012 r, jest Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, który rozpoznał wniosek skarżącego "o ponowne rozpoznanie sprawy" jako odwołanie i wydał w ramach przysługujących mu kompetencji zaskarżoną decyzję z dnia [...] września 2009 r. Nr [...]. Tym samym Sąd nie dopatrzył się w działaniu organów naruszenia przepisów o właściwości, a w szczególności art. 127 k.p.a. w zw. z art. 17 k.p.a. Zgodnie z powołanym art. 127 § 2 k.p.a., właściwym do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ. Skoro zatem w rozpatrywanej sprawie decyzję w sprawie nienależnie pobranych płatności wydał z upoważnienia Prezesa Agencji Zastępca Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, to zgodnie ze zmianą przepisów, a wbrew twierdzeniom skarżącego, organem właściwym do rozpatrzenia odwołania był Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR we W., który zasadnie rozpoznał wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy jako odwołanie i wydał zaskarżoną decyzję. W tym miejscu należy podnieść, co słusznie zostało zauważone przez organ, że środki przeznaczone na wypłaty z tytułu płatności bezpośrednich podlegają zaostrzonemu reżimowi zwłaszcza w zakresie ich wydatkowania oraz zwrotu, jako wydatki ze środków publicznych (por. np. art. 5 ust. 3 pkt 3 lit. a, art. 202 ust. 2 pkt 3, art. 212 ustawy o finansach publicznych). Ustalając wysokość środków podlegających zwrotowi nie ma więc znaczenia, z jakich powodów pierwotna decyzja, na podstawie której doszło do wypłaty środków, została następnie wzruszona (w tym czy można dopatrzeć się jakichś nieprawidłowości po stronie skarżącego czy organu). Istotne jest to, że z zachowaniem właściwego trybu dana decyzja została wzruszona i że w następstwie tego ponownie orzeczono o zakresie uprawnień skarżącego. W ocenie Sądu również argumentacja skarżącego odnosząca się do właściwej powierzchni działki nr [...], nie zasługuje na uwzględnienie. Po pierwsze, na skarżącym składającym wniosek o przyznanie płatności spoczywał obowiązek podania prawidłowej wielkości użytkowanych gruntów rolnych, oczywiście po dokonaniu ich pomiarów. Powierzchnia faktycznie użytkowanych rolniczo działek odbiega bowiem często od całkowitej powierzchni działek ewidencyjnych według posiadanych dokumentów (aktu notarialnego, wypisu z ewidencji gruntów lub budynków czy też wskazanego przez skarżącego wyniku certyfikacji). Po wtóre, wielkość powierzchni spornej działki nr 94 była weryfikowana przez organy na etapie wydawania decyzji dnia [...] lipca 2011 r., jak również z dnia [...] marca 2012 r. Decyzje te skutecznie doręczono skarżącemu, który nie wniósł od nich odwołania. Oznacza to, że na tamtym etapie postępowania skarżący nie miał żadnych zastrzeżeń co do zawartych w nich ustaleń, w tym w zakresie do przyjętej powierzchni działki nr [...]. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i wnioski, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.