I SA/Gd 888/12
WyrokWSA w Gdańsku2013-01-30
Skład orzekający: Zbigniew Romała, Irena Wesołowska, Ewa Wojtynowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, biorąc pod uwagę trudną sytuację materialną i zdrowotną wnioskodawczyni, a także fakt, że jest ona właścicielką nieruchomości?Ratio decidendi
Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając ją za bezzasadną. Stwierdzono, że organ administracji prawidłowo ocenił, iż nie zaszły okoliczności pozwalające na umorzenie zaległości z tytułu składek, pomimo trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej skarżącej. Kluczowe było to, że skarżąca jest właścicielką nieruchomości, co wykluczało stan całkowitej nieściągalności, a decyzja organu nie nosiła znamion dowolności, mieszcząc się w ramach uznania administracyjnego.Stan faktyczny
K.L. wniosła o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy za okres od stycznia 2008 r. do grudnia 2011 r. z uwagi na swoją trudną sytuację materialną (niska renta, choroba, konieczność opieki nad ojcem i synem) oraz nieświadomość przepisów dotyczących objęcia ubezpieczeniem przy prowadzeniu działalności gospodarczej. Organ ZUS odmówił umorzenia, wskazując na możliwość zaspokojenia należności z nieruchomości należącej do wnioskodawczyni i brak stanu całkowitej nieściągalności. Prezes ZUS utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżąca zarzuciła organom naruszenie przepisów postępowania poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i ogólnikowość uzasadnienia.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Jarecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 30 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi K.L. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oddala skargę.
Decyzją z dnia 21 czerwca 2012 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po rozpatrzeniu wniosku K. L. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] z dnia 27 marca 2012 r. odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
K. L. wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] z wnioskiem
o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres od
1 stycznia 2008 r. do 31 grudnia 2011 r. w kwocie około 25.000 zł wraz z odsetkami za zwłokę, składek na Fundusz Pracy za ww. okres w kwocie 2.300 zł wraz z odsetkami za zwłokę, kosztów upomnienia egzekucyjnego, kosztów egzekucyjnych przypadających na rzecz ZUS jako organu egzekucyjnemu oraz opłat dodatkowych.
W uzasadnieniu wnioskodawczyni podała, że od 1993 r. przebywa na rencie (renta II grupy, przyznana na stałe, w wysokości 640 zł netto miesięcznie). K. L. podała również, że jest pod stałą opieką lekarza, gdyż choruje na niewydolność krążenia, zapalenie żył
i zakrzepicę, co utrudnia jej poruszanie się. Ponadto wnioskodawczyni ma zaburzenie widzenia – niedowidzenie dwuskroniowe, co prowadzi do utrat świadomości. Wnioskodawczyni podała, że wymaga ciągłej opieki, z tego powodu jej małżonek zrezygnował z pracy. K. L. podała, że ma 19 letniego syna, który skończył szkołę
w 2011 r., lecz nie pracuje, gdyż nie zdał egzaminu maturalnego i przygotowuje się do poprawki. Ponadto wnioskodawczyni zamieszkuje ze swoim 77 letnim ojcem, który również wymaga opieki.
Następnie K. L. wskazała, że od 1 lutego 2004 r. była wspólnikiem spółki cywilnej, którym stała się po zmarłej babci i dlatego była zmuszona założyć działalność gospodarczą. Po śmierci babci wnioskodawczyni stała się współwłaścicielem 2% udziałów w spółce. W okresie od lutego 2004 r. do grudnia 2011 r. przychody wynosiły około 100 zł miesięcznie. Wnioskodawczyni podniosła, że w czasie, kiedy rejestrowała działalność gospodarczą, poinformowano ją, że jeżeli przysługuje jej świadczenie rentowe w wysokości niższej niż kwota minimalnego wynagrodzenia i przychody z działalności są na poziomie niższym niż połowa najniższej emerytury, to nie będzie płaciła żadnych składek na ubezpieczenie społeczne.
K. L. przyznała, że nie była świadoma, iż zmieniono przepisy w zakresie objęcia składką na ubezpieczenie społeczne osób prowadzących działalność gospodarczą przebywających na rencie. Podała, że gdyby wiedziała o zmianie przepisów, nie kontynuowałaby tej działalności, gdyż udział w przychodach jaki miała, nie wystarczyłby nawet na pokrycie składek ZUS. Dlatego też, zaraz po otrzymaniu decyzji o objęciu ubezpieczeniem społecznym z tytułu prowadzonej działalności od 1 stycznia 2008 r., wnioskodawczyni rozwiązała spółkę i wykreśliła ją z ewidencji działalności gospodarczej.
Końcowo K. L. powtórzyła, że mieszka wspólnie z 77 letnim ojcem, otrzymującym emeryturę w wysokości 1.500 zł miesięcznie i tylko dzięki tym pieniądzom wystarcza na opłaty, lekarstwa i skromne życie.
Decyzją z dnia 27 marca 2012 r. ZUS Oddział w [...], na podstawie art. 83 ust 1 pkt 3, art. 28 ust. 1–3a oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) – dalej jako "u.s.u.s.", odmówił K. L. umorzenia należności z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okres od stycznia 2008 r. do grudnia 2011 r. w kwocie 24.710,67 zł, na Fundusz Pracy za okres od stycznia 2008 r. do grudnia 2011 r. w kwocie 2.223,60 zł
i odsetek od tych należności w kwocie 6.274 zł.
Zdaniem organu administracji w sprawie nie ma miejsca stan całkowitej nieściągalności należności, albowiem wnioskodawczyni jest właścicielką nieruchomości, która może stanowić zabezpieczenie spłaty dochodzonych należności z tytułu składek.
Pismem z dnia 26 kwietnia 2012 r. K. L. wystąpiła do Prezesa ZUS z wnioskiem
o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W uzasadnieniu wnioskodawczyni podtrzymała argumentację zaprezentowaną
we wniosku o umorzenie należności. Dodatkowo podała, że miesięcznie uzyskuje dochody w wysokości 2.200 zł (z czego 1.500 zł to emerytura ojca), natomiast średnio miesięcznie opłaty stałe (woda, prąd, wywóz śmieci, telefon, lekarstwa wnioskodawczyni i ojca, ogrzewanie) kształtują się na poziomie około 1.070 zł. Ponadto wnioskodawczyni często wykonuje badania, na które jest wożona samochodem i dlatego na paliwo wydaje około 200 zł miesięcznie. K. L. podała, że w związku z obecną sytuacją w służbie zdrowia często jest zmuszona do ponoszenia dodatkowych opłat na wizyty prywatne u lekarzy specjalistów. Po podsumowaniu ww. wydatków rodzinie zostaje mniej niż 900 zł na tzw. życie. Z tych pieniędzy pokrywane są wydatki m.in. na jedzenie, na książki dla uczącego się syna oraz na bieżące naprawy domu.
Końcowo K. L. podała, że stan jej zdrowia nie poprawia się już od wielu lat, co uniemożliwia jej podjęcie jakiejkolwiek pracy, ponadto jej mąż musi zajmować się wnioskodawczynią i jej ojcem, przez co również nie może pójść do żadnej pracy.
Po rozpoznaniu wniosku K. L. o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes ZUS decyzją z dnia 21 czerwca 2012 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia 27 marca 2012 r.
W uzasadnieniu organ administracji obszernie przedstawił stan faktyczny sprawy
i podniósł, że obowiązek rozliczania składek i ich terminowego przekazywania do ZUS spoczywa wyłącznie na płatniku, który decydując się na prowadzenie działalności gospodarczej, obowiązany jest zapoznać się z całokształtem przepisów z tego zakresu
i terminowo opłacać składki na poszczególne fundusze. Organ podkreślił, że obowiązek terminowego opłacania składek na poszczególne fundusze istnieje bez względu na uzyskiwanie bądź też nie dochodu z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności.
Odnosząc się do opisanej przez wnioskodawczynię jej aktualnej sytuacji życiowej Prezes ZUS podniósł, że w decyzji z dnia 27 marca 2012 r. wskazano w sposób dokładny, jakie okoliczności nie pozwalają na umorzenie przedmiotowego zadłużenia z tytułu składek. Natomiast w kwestii możliwości umorzenia wskazanego zadłużenia z tytułu składek organ stwierdził, że nie widzi aktualnie przyczyn, dla których miałby przedwcześnie rezygnować ze swoich uprawnień wierzyciela. Biorąc pod uwagę fakt, że nie prowadzono dotychczas wobec wnioskodawczyni postępowania egzekucyjnego oraz fakt, że przysługuje jej prawo własności nieruchomości, ZUS w decyzji z dnia 27 marca 2012 r. nie mógł stwierdzić stanu całkowitej nieściągalności.
Wyjaśniając kwestię spełnienia warunków pozwalających na umorzenie przedmiotowego zadłużenia organ stwierdził, że zasadniczym obowiązkiem wierzyciela jest dogłębna analiza stanu majątkowego dłużnika oraz zbadanie, czy w sprawie zachodzi stan całkowitej nieściągalności zobowiązań. Prezes ZUS przytoczył następnie treść art. 28 u.s.u.s. stwierdzając, że w niniejszej sprawie nie można stwierdzić aktualnie takiego stanu.
Organ administracji przyznał, że u.s.u.s. przewiduje możliwość umarzania należności, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, do czego upoważnia art. 28 ust. 3a i 3b tej ustawy i dotyczy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. W myśl bowiem § 3 ust. 1 pkt 1–3, wydanego na podstawie art. 28 ust. 3b u.s.u.s. rozporządzenia
Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) – dalej jako "rozporządzenie z 31 lipca 2003 r.", ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności
w przypadku:
1. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego płacenie należności.
Powyższe oznacza, że zadaniem ZUS jest określenie, czy zaistniały okoliczności uzasadniające umorzenie, o których mowa powyżej. Jednak nawet stwierdzenie zaistnienia określonych w ww. rozporządzeniu sytuacji nie obliguje ZUS do umarzania swoich należności, lecz stanowi zawsze jego uprawnienie.
Prezes ZUS podkreślił, że przepisy zawarte w art. 28 u.s.u.s. oraz rozporządzenia
z 31 lipca 2003 r. są czytelne i nie budzą na tle wykładni gramatycznej wątpliwości interpretacyjnych. Są one oparte na konstrukcji tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności składkowych przysługuje każdorazowo organowi, który w przypadku stwierdzenia okoliczności, określonych w art. 28 tej ustawy oraz w ww. rozporządzeniu, może, ale nie musi umorzyć należności z tytułu składek.
W skardze na powyższą decyzję K. L. wniosła o jej uchylenie w całości
i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi administracji z uwagi na jej nieważność i niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy.
W uzasadnieniu skarżąca podtrzymała argumentację zaprezentowaną zarówno we wniosku o umorzenie należności składkowych, jak i we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zdaniem K. L. wykazała ona przesłankę umorzenia należności, albowiem podane przez nią fakty (stała renta II grupy, fatalny stan zdrowia, wskazany stan rodziny) pozwalają na pozytywną ocenę okoliczności sprawy. Tymczasem ZUS ograniczył się jedynie do przytoczenia treści przepisów, nie poddając gruntownej analizie okoliczności podniesionych przez skarżącą. Tym samym zostały naruszone przepisy procedury zobowiązujące organ do wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności poprzedzających wydanie decyzji. W ocenie skarżącej naruszenie przepisów proceduralnych powinno spowodować uchylenie decyzji w całości, albowiem
w przeciwnym razie należałoby przyjąć, że uzasadnienie decyzji można "dopasować" do każdej sprawy, której przedmiotem jest umorzenie przedawnionych należności.
Organ administracji w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje:
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia
25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności
z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) – dalej jako "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Odnosząc się do zarzutu skargi, tj. naruszenia przepisów postępowania poprzez ogólnikowość uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w tym naruszenia obowiązku wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, należy na wstępie przywołać przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.
Zgodnie z powyższym sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w całości lub w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził takich uchybień przepisom postępowania, które uzasadniałyby uchylenie zaskarżonej decyzji.
Strona skarżąca nie wskazała na istnienie materiału dowodowego innego niż zebrany w sprawie i będący podstawą faktycznego rozstrzygnięcia. Strona nie wskazała nawet żadnych nowych okoliczności dotyczących jej sytuacji materialnej czy osobistej, które nie byłyby poddane ocenie organu administracyjnego.
Zatem jedynymi zarzutami skargi, wymagającymi oceny Sądu, były zarzuty dotyczące uzasadnienia decyzji.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zaskarżonej decyzji można postawić zarzut pewnej ogólnikowości polegającej na szerokim opisie stanu faktycznego oraz opisie zasad i kompetencji organu w zakresie rozpoznawania wniosków
o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w proporcji do rozważań dotyczących indywidualnej sytuacji skarżącej. Niemniej uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wszystkie elementy wymagane przepisem art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej jako "k.p.a.", a postępowanie w sprawie było wyczerpujące
i ujawniło wszystkie okoliczności istotne dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy.
Organ administracyjny wskazał, że nie mógł stwierdzić całkowitej nieściągalności zobowiązania, w sytuacji gdy skarżąca jest właścicielem nieruchomości i nie wszczęto jeszcze postępowania egzekucyjnego.
Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2–4.
W ust. 2 ww. artykułu przewidziano, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Wyjątek sformułowany w tym przepisie stanowi, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.
W art. 28 ust. 3b u.s.u.s. ustawodawca upoważnił ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego do określenia, w drodze rozporządzenia, szczegółowych zasad umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.
W wykonaniu powyższej delegacji ustawowej Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w dniu 31 lipca 2003 r. wydał rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), gdzie w § 3 ust. 1 postanowiono, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Za rodzinę, o której mowa w ust. 1 pkt 1, uważa się wspólnie zamieszkujące
i gospodarujące z zobowiązanym osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające
z zobowiązanym w faktycznym związku (§ 3 ust. 2 rozporządzenia).
Użyte przez ustawodawcę w cytowanych wyżej przepisach sformułowanie "może" oraz sformułowanie nieostre "w przypadkach uzasadnionych" oznacza, że mamy do czynienia z sytuacją tzw. uznania administracyjnego, która upoważnia organ administracji przy ustalonym stanie faktycznym do dokonania wyboru spośród dwóch lub więcej dopuszczalnych przez ustawę, a równowartościowych prawnie, rozwiązań, zgodnie
z celami w ustawie określonym (Z. Janowicz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1995, s. 270–271). W wyroku z dnia 3 listopada 2000 r. (sygn. akt III SA 8065/98, LEX nr 47102) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że uznanie administracyjne wyraża się nie w swobodzie oceny istnienia w stanie faktycznym sprawy okoliczności odpowiadających kierunkowym dyrektywom wyboru, ale w możliwości negatywnego dla podatnika rozstrzygnięcia nawet w sytuacji istnienia jego ważnego interesu. Należy jednak podkreślić, że przyznana organom administracji swoboda
w rozstrzygnięciu nie oznacza dowolności. W celu wydania prawidłowego orzeczenia
w sytuacji tzw. uznania administracyjnego organ administracji obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach sprawy wyniki tego badania.
Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
W doktrynie podkreśla się, że stosowanie wynikającej z ww. artykułu zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli odnosi się nie tylko do prawa procesowego, gdyż wynikają z niej również zasady interpretacyjne dla prawa materialnego (tak: B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck Warszawa 1996 s. 56). W wyroku z dnia
11 czerwca 1981 r. (sygn. akt SA 820/81, ONSA 1981/1/57) NSA przyjął, że wyrażona
w art. 7 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej odnosi się w równym stopniu do zakresu
i wnikliwości postępowania wyjaśniającego i dowodowego, jak i do stosowania norm prawa materialnego, to jest do całokształtu przepisów prawnych służących załatwieniu sprawy. Podzielając w pełni przedstawiony pogląd wskazać należy, że art. 7 k.p.a. in fine ma zastosowanie przede wszystkim w odniesieniu do decyzji podejmowanych w ramach uznania administracyjnego. Takie stanowisko zajął m.in. NSA w wyroku z dnia 23 czerwca 1995 r. (sygn. akt SA/Wr 2744/94, LEX nr 26845) wskazując, że reguła wyrażona
w art. 7 k.p.a. ma zastosowanie we wszystkich tych wypadkach, w których rozstrzygnięcie sprawy powierzone zostało tzw. uznaniu administracyjnemu, co zachodzi wówczas, gdy norma prawna nie przewiduje obowiązku określonego zachowania się organu, lecz możliwość wyboru sposobu załatwienia sprawy. W literaturze podkreśla się, że możliwość ta może i powinna zostać zdeterminowana wyważeniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (tak: A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz ZAKAMYCZE 2000, s. 139).
Należy również podkreślić, że sąd administracyjny nie jest kolejnym organem
w postępowaniu o udzielenie ulgi i nie dokonuje badania merytorycznej zasadności podjętej decyzji administracyjnej. Sąd bada natomiast, czy podjęta decyzja jest zgodna
z przepisami postępowania i czy dokonanej przez organ podatkowy ocenie występowania przesłanek zastosowania ulgi nie można przypisać cech dowolności.
Kontrola legalności decyzji wydanych w ramach tzw. uznania administracyjnego jest więc ograniczona do badania prawidłowości postępowania organów, których wynikiem jest podjęcie decyzji administracyjnej.
Odnosząc przedstawione powyżej rozważania teoretyczne do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że w ramach przeprowadzonego postępowania organy administracji podjęły wszelkie działania mające na celu wyjaśnienie stanu faktycznego, jak również zebrały kompletny materiał dowodowy potrzebny do oceny przesłanek wynikających z art. 28 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia z 31 lipca
2003 r.
Należy podkreślić, że przy rozpoznawaniu wniosku o umorzenie należności na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. podstawową kwestią jest ocena, czy w wyniku egzekucji zadłużenia pojawi się niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny. W zaskarżonej decyzji ocena taka została przeprowadzona, przy czym ZUS odmawiając umorzenia należności nie uczynił tego w sposób dowolny,
w oderwaniu od instytucji uznania administracyjnego przyjętej w art. 28 ust. 3a u.s.u.s.
Odnosząc się do wzmiankowanych w skardze okoliczności dotyczących sytuacji materialnej i zdrowotnej skarżącej należy wskazać, że jest ona dość trudna, ale nie na tyle, aby uznać, że ewentualna egzekucja zaległości nie doprowadziłaby do uzyskania choćby części należności. W szczególności skarżąca nie ma innych zaległości z tytułu podatków, kredytów, pożyczek, jej rodzina pozostająca we wspólnym gospodarstwie domowym dysponuje miesięcznie kwotą 2.389,10 zł, tj. 691,25 zł na osobę, a przede wszystkim skarżąca jest właścicielem nieruchomości położonej w G. przy uli. [...], o powierzchni 0.04.53 ha, zabudowanej domem jednorodzinnym o powierzchni 150 m2. W tej sytuacji ZUS prawidłowo ocenił, że nie zaszły okoliczności pozwalające na umorzenie zaległości.
Biorąc pod uwagę wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za bezzasadną.[pic]
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło