III SA/Gl 1677/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Mirosław Kupiec (spr.), Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant st. sekr. sąd. Anna Tymowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2013 r. przy udziale – sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie gier losowych (umorzenia postępowania odwoławczego od decyzji dotyczącej cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych) 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] złotych (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 1. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...], Dyrektor Izby Celnej w K., działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 3, art. 208 § 1 w związku z art. 235 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 749, zwanej dalej O.p.) oraz art. 8 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 z późn. zm., zwaną dalej u.g.h.), umorzył postępowanie odwoławcze od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...] r., nr [...], którą cofnięto firmie "A" Sp. z o.o. z siedzibą w S. (zwaną dalej Spółką) rejestrację automatu do gier o niskich wygranych HOT SPOT PLATIN, nr fabryczny [...]. 2. Dyrektor Izby Skarbowej w K. decyzją z dnia [...] r., nr [...], zezwolił Spółce na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych między innymi w punkcie gier: Stacja Paliw "B" nr [...], znajdującym się w B. przy ul. [...]. Funkcjonariusze Urzędu Celnego w B. w dniu [...] r. przeprowadzili kontrolę w zakresie urządzania i prowadzenia działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych w tym punkcie. W trakcie kontroli przeprowadzili w drodze eksperymentu, doświadczenie lub odtworzenie możliwości gry na automacie o niskich wygranych HOT SPOT PLATIN, nr fabryczny [...], poświadczenie rejestracji [...]. Z czynności kontrolnych został sporządzony protokół, w ramach którego stwierdzono, iż na tym automacie istnieje możliwość zagrania jednej gry za trzy punkty kredytowe, tj. 0,3 zł oraz za dwadzieścia punktów kredytowych, tj. 2,0 zł, a w konsekwencji wartość maksymalnej stawki za udział w jednej grze jest wyższa niż 0,7 euro, czyli jest niezgodna z prawem. 3. Naczelnik Urzędu Celnego w B. postanowieniem z dnia [...]r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia zgodności stanu rzeczywistego z warunkami rejestracji powyższego automatu do gier o niskich wygranych. 4. Następnie Organ ten decyzją z dnia [...]r. cofnął Spółce rejestrację automatu do gier o niskich wygranych HOT SPOT PLATIN, nr fabryczny [...], poświadczenie rejestracji [...]. 5. W odwołaniu z dnia [...]r. Pełnomocnik Spółki wnosił o uchylenie tej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie ewentualnie o uchylenie i przeprowadzenie prawidłowego postępowania w trybie § 14 ust. 4 i 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych (Dz. U. Nr 102, poz. 946 z późn. zm., zwanego dalej rozporządzeniem z 2003 r.), poprzez skierowanie do Strony urzędowego żądania przeprowadzenia na jej koszt badań kontrolnych kwestionowanego automatu przez jednostkę upoważnioną przez Ministra Finansów i w zależności od wyników tego badania podjęcie rozstrzygnięcia w sprawie. Zaskarżonej decyzji Pełnomocnik zarzucił naruszenie: 1/ art. 129 ust. 3 u.g.h. w zw. z § 14 ust. 5 rozporządzenia z 2003 r., 2/ § 14 ust. 4 rozporządzenia z 2003 r., 3/ § 26 rozporządzenia z 2003 r., 4/ § 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 lutego 2009 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych (Dz. U. N 36, poz. 280), 5/ przepisów postępowania, tj.: - art. 120 i art. 122 w zw. z art. 187 § 1, art. 188, art. 191 O.p., - art. 187 § 1, art. 190 § 1 i 2 O.p., - art. 197 w zw. z art. 120 O.p., - art. 129 w zw. z art. 178 § 1 i 3 O.p. 6. Naczelnik Urzędu Celnego w B., nieznajdując podstaw do uwzględnienia w całości argumentów Strony, pismem z dnia [...]r. przekazał odwołanie wraz z aktami do Dyrektora Izby Celnej w K., przedstawiając jednocześnie stanowisko w sprawie. 7. Pełnomocnik Spółki w piśmie z dnia [...]r. zwrócił się Dyrektora Izby Celnej w K. z wnioskiem o zawieszenie postępowania odwoławczego do czasu prawomocnego zakończenia postępowania karnoskarbowego, prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Celnego w B. pod sygn. akt [...]. 8. Organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...]r. odmówił zawieszenia niniejszego postępowania. 9. Następnie Spółka pismem z dnia [...]r. wystąpiła z wnioskiem o umorzenie postępowania na podstawie art. 208 § 1 O.p. w zw. z art. 23a ust. 6 u.g.h. z uwagi na fakt, iż dalsze jego prowadzenie stało się bezprzedmiotowe wobec wygaśnięcia rejestracji przedmiotowego automatu o niskich wygranych, wskutek wycofania przez Spółkę automatu z eksploatacji. 10. Decyzją z dnia [...]r. Dyrektor Izby Celnej w K. umorzył postępowanie odwoławcze. 10.1. W uzasadnieniu wskazał na pismo Spółki z dnia [...]r. i ustalony fakt, że przedmiotowy automat został wycofany z eksploatacji i z Krajowego Rejestru Automatów do Gier dnia [...]r. 10.2. W związku z tym, działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 3 w zw. z art. 208 § 1 O.p., umorzył postępowanie odwoławcze. Zaznaczył przy tym, że w niniejszej sprawie wycofanie z eksploatacji i wyrejestrowanie z systemu KRAG przez Spółkę przedmiotowego automatu spowodowało, że jego rejestracja wygasła, a tym samym bezzasadnym stało się rozpatrzenie kwestii cofnięcia jego rejestracji - z powodu braku przedmiotu postępowania. 11. W skardze z dnia [...]r. Pełnomocnik Strony skarżącej wnosił o uchylenie decyzji obu instancji zarzucając rażące naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1/ art. 208 § 1 w zw. z art. 233 § 1 pkt 2 lit. a O.p., poprzez ich niezastosowanie i pozostawienie w obrocie prawnym rozstrzygnięcia merytorycznego, podczas gdy wobec braku przedmiotu postępowania należało wyeliminować z porządku prawnego także nieprawomocne rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, 2/ art. 23a ust. 6 i 7 u.g.h., poprzez ich niezastosowanie i uznanie przez Organ odwoławczy za prawidłowe pozostawienie w obrocie prawnych rozstrzygnięcia o cofnięciu uprawnień Strony, które w chwili wydawania orzeczenia już nie istniały w związku z wycofaniem przez Stronę automatu o niskich wygranych z eksploatacji, 3/ art. 127 w zw. z art. 122 O.p., poprzez zaniechanie rzeczywistej weryfikacji - kontroli decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. w kontekście okoliczności wycofania automatu o niskich wygranych z eksploatacji, co uczyniło nieprawomocne rozstrzygnięcie o cofnięciu rejestracji automatu nieprawidłowym. 12. W odpowiedzi na skargę Organ odwoławczy wnosił o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko. 13. Na rozprawie dnia 12 lutego 2013 r. Pełnomocnik Strony skarżącej dodatkowo podkreślił, że decyzja Organu pierwszej instancji jest również nieprawidłowa z uwagi na to, że przed rozstrzygnięciem nie przeprowadzono dowodów z ponownej ekspertyzy właściwej jednostki certyfikującej automaty do gier. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: 14. Skarga jest zasadna. 15. Stan prawny sprawy istniejący na dzień wydania zaskarżonej decyzji, tj. dnia [...] r. był następujący. 15.1. Już po wydaniu decyzji przez Organ pierwszej instancji ([...]r.) od dnia 14 lipca 2011 r. zaczął obowiązywać nowy przepis art. 23a u.g.h. na podstawie art. 1 pkt 9 z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 134, poz. 779), którego ust. 6 i 7 miał następujące brzmienie (podkreślenie i pogrubienie Sądu): 6. Rejestracja wygasa z upływem okresu, na jaki została dokonana, a także w przypadku wycofania z eksploatacji automatu lub urządzenia do gier. 7. Naczelnik urzędu celnego, w drodze decyzji, cofa rejestrację przed jej wygaśnięciem, jeżeli zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie. 15.2. Według przepisu przejściowego art. 14 powyższej ustawy nowelizacyjnej: Do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. 15.3. Stosownie do art. 8 u.g.h.: Do postępowań w sprawach określonych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, z późn. zm.3)), chyba że ustawa stanowi inaczej. 15.4. Przepis art. 208 § 1 O.p. stanowi: § 1. Gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. 15.5. Zgodnie z art. 235 O.p.: W sprawach nieuregulowanych w art. 220-234 w postępowaniu przed organami odwoławczymi mają odpowiednie zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organami pierwszej instancji. 15.6. Według art. 233 §1 i 2 O.p.: § 1. Organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: 1) utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji albo 2) uchyla decyzję organu pierwszej instancji: a) w całości lub w części - i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy lub uchylając tę decyzję - umarza postępowanie w sprawie, b) w całości i sprawę przekazuje do rozpatrzenia właściwemu organowi pierwszej instancji, jeżeli decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, albo 3) umarza postępowanie odwoławcze. § 2. Organ odwoławczy może uchylić w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę, organ odwoławczy wskazuje okoliczności faktyczne, które należy zbadać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. 15.7. Z przepisów materialnych jakimi są ust. 6 i 7 art. 23a u.g.h. wynika, że cofnięcie rejestracji może nastąpić tylko przed jej wygaśnięciem z mocy prawa. Tym samym wygaśnięcie rejestracji, np. z powodu czynności wycofania automatu z eksploatacji, prowadzi do tego, że przestaje istnieć rejestracja danego automatu. Wówczas, nawet jeśli zarejestrowany automat nie spełniał warunków przewidzianych w ustawie, to ani nie można wszcząć postępowania w sprawie o cofnięcie rejestracji, ani prowadzić już wszczętego postępowania ze względu na jego bezprzedmiotowość, w pierwszym przypadku pierwotną, a w drugim następczą. 15.8. Natomiast biorąc pod uwagę katalog kompetencji organu odwoławczego przewidziany w art. 233 § 1 i 2 O.p. należy stwierdzić, że istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy raz przez organ pierwszej instancji, a drugi przez organ odwoławczy. Przekazanie spraw do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji może nastąpić tylko ze względu na niewłaściwość organu (§ 1 pkt 2 lit. b) lub konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części (§ 2). W pozostałych przypadkach organ odwoławczy ma obowiązek orzekać co do istoty sprawy, tj. utrzymać w mocy decyzję organu pierwszej instancji (§ 1 pkt 1) lub uchylić ją i orzec w tym zakresie (§ 1 pkt 2 lit. a in principio) albo procesowo umorzyć postępowanie, tj. uchylić decyzję i umorzyć postępowanie w sprawie (§ 1 pkt 2 lit. a in fine) lub umorzyć samo postępowanie odwoławcze (§ 1 pkt 3). Wystąpienie okoliczności czyniącej bezprzedmiotowym samo postępowanie odwoławcze wiąże się z takim przypadkiem, jak cofnięcie przez stronę odwołania albo ujawnienie w toku prowadzonego postępowania, że podmiot, który wniósł odwołanie, nie jest stroną. Natomiast bezprzedmiotowość "postępowania w sprawie" występuje wówczas, gdy wystąpi ona na etapie postępowania odwoławczego, ale również ze skutkiem w stosunku do postępowania przed organem pierwszej instancji, czyli gdy taki skutek sięga poza już wydaną decyzję, dlatego zachodzi konieczność uchylenia takiej decyzji i umorzenia postępowania w całości. Wówczas decyzja organu odwoławczego kończy postępowanie w danej sprawie. Nie ma podstaw prawnych do wydania decyzji, którą organ odwoławczy uchyliłby decyzję organu pierwszej instancji po to, aby dopiero ten organ umorzył postępowanie w sprawie ze względu na bezprzedmiotowość występującą już na etapie postępowania odwoławczego. 16. W niniejszej sprawie Organ odwoławczy ponownie rozstrzygając sprawę winien uwzględnić obowiązującą wówczas regulację materialną art. 23a ust. 6 u.g.h. w zw. z art. 14 ustawy zmieniającej oraz ustaloną okoliczność, że Spółka już z dniem [...]r. wycofała z eksploatacji przedmiotowy automat i na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a in fine O.p. w zw. z art. 208 § 1 O.p. uchylić decyzję Organu pierwszej instancji i umorzyć postępowanie w sprawie. Z tym dniem wygasła z mocy prawa rejestracja tego automatu, czyli rejestracja przestała istnieć. Przed tym dniem organ pierwszej instancji jeszcze nie orzekł w sposób ostateczny o cofnięciu rejestracji., ponieważ Strona wniosła odwołanie. Dopiero ponowne orzeczenie w tym zakresie przez Organ odwoławczy mogło wywołać skutek prawny. W związku z tym, jeśli w toku postępowania odwoławczego z mocy prawa wygasła rejestracja badanego automatu, to Organ odwoławczy nie mógł już ponownie orzekać w sprawie. W następstwie tego nie tylko postępowanie odwoławcze, ale całe dotychczasowe postępowanie stało się bezprzedmiotowe. W takim przypadku umorzenie jedynie postępowania odwoławczego już po wygaśnięciu rejestracji doprowadziło do niedopuszczalnej sytuacji, że w obrocie pozostała niezweryfikowana decyzja organu pierwszej instancji z naruszeniem między innymi zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 127 w zw. z art. 233 § 1 pkt 2 lit. a in fine O.p.), co miało istotny wpływ na załatwienie sprawy. 17. Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne Sąd uznał, że wszystkie zarzuty skargi okazały się zasadne. Organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję pominął skutek wynikający z nowego przepisu materialnego, tj. art. 23a ust. 6 u.g.h. w postaci wygaśnięcia rejestracji automatu z mocy prawa w wyniku czego dokonał błędnej wykładni i zastosowania art. 233 § 1 pkt 3 O.p. w zw. z art. 208 § 1 O.p. zamiast art. 233 § 1 pkt 2 lit. a in fine O.p. w zw. z art. 127 i art. 208 § 1 O.p., co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie doszukał się rażącego naruszenia prawa w tym zakresie. 18. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Organ odwoławczy winien uwzględnić powyższe stanowisko Sądu i uchylając decyzję Organu pierwszej instancji umorzyć postępowanie w spawie. 19. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. oraz zasądził koszty postępowania w kwocie 757 zł (wpis sądowy 500 zł, koszty zastępstwa procesowego – 240 zł i opłata skarbowa od pełnomocnictwa – 17 zł) stosownie do art. 200 i art. 205 § 2 i 3 O.p. Nie orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, ponieważ decyzja umarzająca postępowanie ze swej istoty nie podlega wykonaniu.