II SA/Gd 164/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Diana Wojtowicz po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2013 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi M. J. na decyzję Prezesa Sądu z dnia 5 lutego 2013 r., nr [...] w przedmiocie udzielenia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezesa Sądu z dnia 11 stycznia 2013 r., nr [...], 2. zasądza od Prezesa Sądu na rzecz skarżącego M. J. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. M. J. wystąpił do Prezesa Sądu Rejonowego z wnioskiem o udostępnienie, w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, informacji o dacie urodzenia Sędziego Sądu Rejonowego R. S. Decyzją z dnia 11 stycznia 2013 r., Nr [...], Prezes Sądu Rejonowego, działając na podstawie art. 1 ust. 1, art. 5 ust. 2 i art. 16 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. nr 112, 1198 ze zm.), odmówił udzielenia informacji dotyczącej daty urodzenia Sędziego Sądu Rejonowego R. S. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Prezes Sądu wyjaśnił, że zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy jedynie informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa. Według Prezesa Sądu data urodzenia sędziego nie jest informacją mającą związek z pełnieniem funkcji sędziego, w tym informacją o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji. Powołując się na konstytucyjne prawo do prywatności wyrażone w art. 47 Konstytucji RP Prezes uznał, że w odniesieniu do żądanych informacji brak jest powodów, ażeby prawo to ograniczyć i je udostępnić. Nie istnieje bowiem w zakresie objętym wnioskiem związek między życiem prywatnym sędziego a jego działalnością publiczną. Żądana informacja nie wiąże się z funkcjonowaniem instytucji, w szczególności nie ma znaczenia dla ukształtowania się poglądu o sposobie jej funkcjonowania. Wskazano, że w ramach ochrony danych osobowych ochronie podlegają dane dotyczące osób fizycznych, nawet jeżeli pełnią one funkcje publiczne bądź kierownicze, jeżeli nie są to informacje związane z pełnionymi obowiązkami, a więc nie mają wpływu na ich wykonywanie. Podkreślono, że ustawa powinna być wykorzystywana do celów, dla jakich została stworzona, tj. do informowania obywateli o sposobie i zasadach funkcjonowania podmiotów lub osób realizujących zadania publiczne, lub gospodarujących mieniem publicznym w celu poprawy tego funkcjonowania, a tym samym poprawy funkcjonowania państwa. Często nadużywa się prawa do informacji, a składane wnioski służą uzyskaniu informacji, które mają zostać wykorzystane do celów komercyjnych, lub też realizacji osobistych subiektywnych celów osoby wnioskującej. Organ uznał, że żądana przez wnioskodawcę informacja nie jest informacją publiczną podlegającą udostępnieniu w rozumieniu w/w ustawy. Odwołanie od decyzji Prezesa Sądu Rejonowego złożył M. J. zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania ze wskazaniem organowi I instancji uchybień jakich dopuścił się w toku postępowania oraz okoliczności jakie należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Zarzucił nadto naruszenie art. 5 ust. 2, art. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 16 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Rozpoznając odwołanie, Prezes Sądu Okręgowego decyzją z dnia 5 lutego 2013 r., Nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W ocenie Prezesa Sądu Okręgowego argumenty dotyczące wieku sędziego obligujące go lub uprawniające do przejścia w stan spoczynku czy wieku minimalnego do objęcia urzędu sędziego same w sobie nie świadczą jeszcze o tym, że informacja o dacie urodzenia sędziego stanowi informację publiczną. Taką bowiem jest jedynie informacja o sprawach publicznych. Co podlega udostępnieniu jako informacja publiczna określa art. 6 ustawy. Jest to wprawdzie katalog otwarty, o czym świadczy użycie w pierwszym zdaniu tego przepisu słów w szczególności, niemniej jednak z treści całej ustawy wynika, iż celem jej jest informowanie obywateli o sposobie i zasadach funkcjonowania podmiotów lub osób realizujących zadania publiczne lub gospodarujących mieniem publicznym. Trudno dopatrzyć się takiego celu w informowaniu każdego obywatela o dacie urodzenia jakiegokolwiek sędziego w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Fakt, że wiek sędziego ma związek ze sprawowaniem urzędu sędziego nie przesądza jeszcze, iż informacja taka staje się informacją publiczną w rozumieniu w/w ustawy. Wiek człowieka, również piastującego urząd sędziego, jego data urodzenia objęte są konstytucyjnym prawem do prywatności i zgodzić się należy z oceną Prezesa Sądu Rejonowego, iż to również stanowi przeszkodę do ujawniania daty urodzenia sędziego z uwagi na przysługujące również jemu prawo do prywatności. Skargę na powyższą decyzję wniósł M. J., zarzucając naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2012 r. o dostępie do informacji publicznej poprzez nieuchylenie decyzji Prezesa Sądu Rejonowego z dnia 11 stycznia 2013 r. i nieprzekazanie sprawy do ponownego rozpoznania wskutek błędnego nieuwzględnienia zarzutów odwołania a dotyczących naruszenia prawa polegającego na naruszeniu art. 5 ust. 2 ustawy poprzez jego błędną wykładnię polegającą na nieuzasadnionym przyjęciu, że nie jest możliwe udzielenie informacji o dacie urodzenia SSR R. S. z uwagi na to, że data urodzenia nie jest informacją mającą związek z pełnieniem funkcji sędziego, w tym informacją o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji i że jej ujawnienie naruszyłoby prawo sędziego do prywatności, naruszeniu art. 1 ustawy poprzez bezpodstawne przyjęcie, że data urodzenia sędziego nie ma związku z pełnieniem funkcji sędziego, dalej że nie stanowi informacji publicznej oraz naruszeniu art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 16 ust. 2 ustawy poprzez brak należytego uzasadnienia decyzji. Według skarżącego okoliczność, że wiek stanowi podstawowy ustawowy warunek objęcia stanowiska sędziego oraz przejścia w stan spoczynku uzasadnia, że data urodzenia ma znaczenie i jest ściśle związana z urzędem sędziego, a tym samym jest informacją publiczną podlegającą udostępnieniu w trybie ustawy. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Okręgowego wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację sformułowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 oraz § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. W myśli przepisów art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Kontroli legalności w przedmiotowej sprawie poddano decyzję Prezesa Sądu Okręgowego z dnia 5 lutego 2013 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezesa Sądu Rejonowego odmawiającą udzielenia informacji w trybie udostępnienia informacji publicznej dotyczącej daty urodzenia sędziego Sądu Rejonowego. W ocenie Sądu kontrolującego zakwestionowane decyzje skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie można się zgodzić ze stanowiskiem organów wyrażonym w obu decyzjach wydanych w toku instancji, że data urodzenia (wiek) sędziego nie jest informacją publiczną w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej, albowiem nie ma związku z pełnieniem funkcji publicznej. Kwestie dostępu do informacji publicznej kompleksowo reguluje ustawa z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. nr 112, poz. 1198 ze zm.), dalej: ustawa, której zapisy służą realizacji konstytucyjnego prawa dostępu do informacji dotyczącej funkcjonowania organów władzy publicznej. Reguluje ona zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy stosowania ustawy, procedurę i tryb, w tym także przypadki, w których dysponent informacji publicznej odmawia jej udostępnienia. Pojęcie informacji publicznej zdefiniowane zostało w art. 1 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych. Jego doprecyzowaniem jest art. 6 ust. 1 ustawy, który w formie katalogu otwartego wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze publicznym. Na podstawie wskazanych przepisów, uwzględniając konstytucyjną konstrukcję prawa do informacji zawartą w art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że informacją publiczną jest każda informacja wytworzona przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne oraz inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego, przez kogo zostały wytworzone (por. wyrok NSA z dnia 30 października 2002 r., sygn. akt II SA 1956/02, wyrok NSA z dnia 21 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 678/11, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Pojęcie informacji publicznej odnosi się zatem do wszelkich faktów dotyczących spraw publicznych rozumianych jako działalność zarówno organów władzy publicznej, jak i samorządów gospodarczych i zawodowych oraz osób i jednostek organizacyjnych w zakresie wykonywania zadań władzy publicznej oraz gospodarowania mieniem publicznym, czyli mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Charakter publiczny należy przypisać tym informacjom, które odnoszą się do publicznej sfery działalności. O zakwalifikowaniu określonej informacji jako podlegającej udostępnieniu w rozumieniu ustawy decyduje kryterium rzeczowe, tj. treść i charakter informacji. Dla oceny zasadności wniesionej skargi należało ustalić z punktu widzenia przedmiotowego, czy w świetle ustawy o dostępie do informacji publicznej żądane przez skarżącego informacje mają walor informacji publicznej. W myśl art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy, udostępnieniu podlega informacja publiczna o organach władzy publicznej i osobach sprawujących w nich funkcje. Przepis art. 10 ust. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej stanowi, że sądy i trybunały sprawują władzę sądowniczą. Zgodnie zaś z art. 175 ust. 1 Konstytucji RP wymiar sprawiedliwości w Rzeczpospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe. Sądy, jako organy władzy sądowniczej wydające wyroki w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej, wykonują zadania w imieniu państwa, którego funkcje realizują. Są to więc organy państwowe powołane do rozpatrywania i rozstrzygania sporów prawnych w imieniu państwa. Sędziowie zaś, jako funkcjonariusze publiczni sprawują w nich funkcję publiczną polegającą na orzekaniu w sprawach należących do właściwości tych sądów na zasadach niezawisłości i bezstronności. Wobec skierowania wniosku o informację dotyczącą sędziego jednego z sądów powszechnych - sądu rejonowego, odwołując się do regulacji dotyczącej m.in. powoływania, odwoływania oraz statusu sędziów tych sądów, tj. ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 4270), wskazać należy, że wiek sędziego stanowi jedną z kilku przesłanek objęcia stanowiska sędziego sądu rejonowego (art. 61 § 1 pkt 5) oraz decyduje o przejściu w stan spoczynku (art. 69). Powyższe oznacza, że dane odnoszące się do wieku sędziego są związane z pełnioną przez niego funkcją publiczną. Wskazać należy, że w art. 5 ust. 2 ustawy przewidziano ograniczenie dostępu do informacji publicznej ze względu na prywatność osoby fizycznej. Ochrona prywatności jest jednak wyłączona w odniesieniu do osób pełniących funkcje publiczne, jeżeli informacja pozostaje w związku z pełnioną przez te osoby funkcją. Jest to zatem możliwe, gdy zachodzi wyraźne powiązanie określonych faktów z życia prywatnego osoby, której dotyczą, z jej funkcjonowaniem w instytucji publicznej. Można więc powiedzieć, iż osoby pełniące funkcje publiczne są, zgodnie z przepisami ustawy, słabiej chronione niż inni obywatele, a ma to związek z pełnioną przez nie funkcją. Wykładnia przepisu art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d w związku z art. 5 ust. 2 ustawy daje podstawę do stwierdzenia, że pozostające w dyspozycji organu dane osobowe osób wykonujących w ramach różnych stosunków prawnych funkcje publiczne są informacją o sprawach publicznych i jako takie mają charakter publiczny. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym opowiedziano się za stanowiskiem, że informacja o roku urodzenia (wieku) sędziego, jako osoby pełniącej funkcje publiczne, stanowi informację publiczną w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d w związku z art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2012 r., II SAB/Wa 51/12, wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 września 2012 r., II SA/Wa 1002/12, wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 grudnia 2012 r., 1716/12, orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie stanowisko to w pełni podziela. Oceniając kontrolowane decyzje pod kątem legalności odpowiedzieć należało sobie na pytanie, czy informacja o charakterze publicznym, którą jest niewątpliwie informacja o wieku sędziego podlegać winna była w przedmiotowej sprawie udostępnieniu, czy też organy prawidłowo odmówiły jej udostępnienie z powołaniem się na ochronę prawa do prywatności. W ocenie Sądu prawo do ochrony prywatności osób ubiegających się lub pełniących funkcje publiczne ulega istotnemu ograniczeniu. W myśl art. 5 ust. 2 zd. 2 ustawy ograniczenie dostępu do informacji publicznej ze względu na ochronę prywatności osoby fizycznej nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa. Z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie, w której odmowy udostępnienia informacji o dacie urodzenia sędziego nie można było uzasadnić ochroną jego prywatności. Mając na uwadze przywołane przepisy ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych, które zawierają postanowienia uzależniające prawo do objęcia stanowiska sędziego od wieku kandydata oraz zakreślają cenzurę wieku w zakresie sprawowania tej funkcji, uprawnione jest twierdzenie, że data urodzenia (wiek) sędziego ma znaczenie prawne i pozostaje w związku z warunkami powierzenia i wykonywania funkcji sędziego. Wiek sędziego ma bowiem wpływ na możliwość kandydowania na stanowisko sędziego i na możliwość piastowania tego stanowiska. Wobec tego w ocenie Sądu niezasadna była odmowa udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej w oparciu o art. 16 ust. 1 i art. 5 ust. 2 ustawy. Za Naczelnym Sądem Administracyjnym podkreślić należy, że prawo dostępu do informacji publicznej jest jednym z najważniejszych praw w katalogu praw obywatelskich i politycznych. Ma służyć tworzeniu społeczeństwa obywatelskiego, poprzez zwiększenie transparentności w działaniach władzy publicznej, chronić i umacniać zasady obowiązujące w demokratycznym państwie prawa, wreszcie zapewniać społeczną kontrolę nad działaniami organów władzy publicznej. Przejrzystość procesu decyzyjnego umacnia demokratyczny charakter instytucji oraz zaufanie obywateli do administracji (por. wyrok NSA z 1 października 2010 r., I OSK 1149/10, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając wszystkie powyższe względy na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) i art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił decyzje organów obu instancji. W zwrocie kosztów postępowania obejmujących uiszczony wpis sądowy Sąd orzekł w trybie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.