III SA/Kr 299/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Sędziowie SO del. Janusz Bociąga WSA Barbara Pasternak Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2013 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Wojewody z dnia 5 listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnych I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji z dnia 16 września 2010 r., II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata M. W. [...] Kancelaria Radców Prawnych i Adwokatów ul. [...] w K kwotę 420,00 (słownie: czterysta dwadzieścia) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania. Zaskarżoną decyzją z dnia 5 listopada 2010 r. nr [...] Wojewoda, na podstawie art. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity, Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej w skrócie k.p.a.), art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. "c" ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jednolity, Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm., zwanej dalej ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy), utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2010 r., znak [...], o odmowie uznania M. P. z dniem 5 stycznia 2009 r. za osobę bezrobotną oraz o odmowie przyznania mu zasiłku dla osób bezrobotnych od dnia 13 stycznia 2009 r. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu 5 stycznia 2009r. skarżący M. P. zarejestrował się w Grodzkim Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. Decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] 2009r., znak [...], skarżący został uznany za osobę bezrobotną z dniem 5 stycznia 2009r. oraz przyznano mu prawo do zasiłku dla osób bezrobotnych od dnia 13 stycznia 2009r. W dniu 24 kwietnia 2009r. Grodzki Urząd Pracy otrzymał potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 25 marca 2009r., znak [...], o ponownym ustaleniu skarżącemu prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od 1 stycznia 2009r. do 31 grudnia 2009r. Wobec powyższego, Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2009r., znak [...], orzekł o pozbawieniu skarżącego z dniem 5 stycznia 2009r. statusu osoby bezrobotnej i o pozbawieniu go zasiłku dla bezrobotnego za okres od 13 stycznia 2009r. do dnia 31 marca 2009r. Po rozpoznaniu odwołania M. P. Wojewoda decyzją z dnia [...] 2009 r., znak [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Wyrokiem z dnia 11 maja 2010 r., sygn. akt III SA/Kr 1029/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że decyzja ta powinna zapaść w trybie wznowienia postępowania na podstawie art. 145 i następne k.p.a., co oznacza, że decyzja o pozbawieniu skarżącego z dniem 5 stycznia 2009 r. statusu osoby bezrobotnej i wynikających z tego tytułu uprawnień powinna zostać poprzedzona decyzją o uchyleniu decyzji, na mocy których skarżący został uznany za osobę bezrobotną i zostało mu przyznane prawo do zasiłku dla bezrobotnych. Rozpoznając ponownie sprawę, Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2010r., znak [...], po wznowieniu postępowania objętego postanowieniem z dnia [...] 2010 r., znak [...],w sprawach M. P. uchylił: - decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2009 r., znak: [...], orzekającą o uznaniu M. P. z dniem 5 stycznia 2009 r. za osobę bezrobotną, - decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2009 r., znak: [...], orzekającą o przyrzynaniu M. P. od dnia 13 stycznia 2009 r. prawa do zasiłku dla bezrobotnych w wysokości 120 % na okres 12 miesięcy i na zasadach określonych w ustawie o promocji zatrudnienia instytucjach rynku pracy, i orzekł o odmowie: - uznania M. P. z dniem 5 stycznia 2009 r. za osobę bezrobotną, - przyznania M. P. zasiłku dla osób bezrobotnych od dnia 13 stycznia 2009 r. Organ stosując się do zaleceń sądu uznał, że w sprawie zachodzi potrzeba zastosowania przepisów procedury dotyczącej wznowienia postępowania. W dalszej części uzasadnienia decyzji organ podniósł, że przyznanie prawa do renty wyklucza posiadanie statusu osoby bezrobotnej, w myśl art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W odwołaniu od decyzji z dnia [...] 2010r., znak [...], M. P. podniósł, że zawiadomił Grodzki Urząd Pracy o przywróceniu mu prawa do renty inwalidzkiej, a ponadto złożył wniosek o odstąpienie od potrącenia z renty zasiłku dla bezrobotnych wypłaconego od dnia 13 stycznia do 31 marca 2009 r., uzasadniając to tym, że jego renta nie przekracza połowy minimalnego wynagrodzenia za pracę i podkreślając swoją dramatyczną sytuacją materialną i zdrowotną. Jego renta wynosi 467,62 zł, a po potrąceniu 155,95 zł na rzecz GUP pozostaje mu 311,67 zł, co powoduje, że żyje poniżej granicy skrajnego ubóstwa. Opisaną na wstępie decyzją Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] 2010r., znak [...]. W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołał art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. c. ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz wskazał, że statusu bezrobotnego nie może posiadać osoba, która nabyła prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy. Ponieważ skarżący zarejestrował się w Grodzkim Urzędzie Pracy w dniu 5 stycznia 2009 r., od tego dnia otrzymał status osoby bezrobotnej, zaś prawo do zasiłku zostało skarżącemu przyznane od 13 stycznia 2009 r. i z tego tytułu wypłacono skarżącemu w okresie od 13 stycznia do 31 marca 2009 r. zasiłek w łącznej wysokości 1743,80 zł brutto. Wcześniej, bo w dniu 28 listopada 2010 r. skarżący złożył wniosek o ponowne ustalenie prawa do renty i renta została skarżącemu przyznana na okres od dnia 1 stycznia 2009 r. do dnia 31 grudnia 2010 r. Tym samym w dniu dokonania przez skarżącego rejestracji oraz wydania decyzji przyznającej status bezrobotnego oraz prawo do zasiłku dla bezrobotnych istniały już okoliczności skutkujące przyznaniem skarżącemu prawa do renty. Wyrokiem z dnia 29 lutego 2012 r., sygn. akt III SA/Kr 1411/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę M. P. na decyzję Wojewody z dnia 5 listopada 2010 r. nr [...]. W ocenie sądu, orzekające w sprawie organy prawidłowo ustaliły, że z uwagi na treść art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, skarżący nie mógł ani uzyskać statusu bezrobotnego, ani nabyć prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Sąd I instancji wyjaśnił, że wbrew twierdzeniom skarżącego, nabycie prawa do renty z powodu częściowej niezdolności do pracy w wysokości nieprzekraczającej połowy minimalnego wynagrodzenia powoduje utratę statusu bezrobotnego. Zgodnie bowiem z przywołanym przepisem, kryterium wysokości przychodu (nieprzekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę) należy odnosić tylko do renty rodzinnej, a nie do wszystkich świadczeń wymienionych w powołanym przypisie. Zatem osoba, która nabyła prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy (nawet w wysokości nieprzekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę), nie może być uznana za osobę bezrobotną. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł M. P., reprezentowany przez adwokata z urzędu, żądając uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, które to przepisy mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a mianowicie naruszenie art. 145 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity, Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.)w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., polegające na braku stwierdzenia przez WSA w Krakowie nieważności zaskarżonej decyzji Wojewody i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przyjęcie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. za podstawę wznowienia postępowania zakończonego wydaniem przedmiotowej decyzji, podczas gdy brak było podstaw do wznowienia postępowania, w szczególności ze względu na okoliczność, że przyznanie skarżącemu prawa do renty ze skutkiem wstecznym nie stanowi okoliczności, która nie istniała w dniu wydania decyzji, co z kolei wyklucza przyjęcie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. jako podstawy wznowienia postępowania. Alternatywnie, w przypadku nieuznania powyższego zarzutu, sformułował zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., polegający na nieuchyleniu przez Sąd I instancji zaskarżonej decyzji Wojewody i decyzji ją poprzedzającej, w sytuacji gdy doszło do naruszenia 145 § 1 pkt 5 k.p.a., przez przyjęcie wskazanego przepisu za podstawę wznowienia postępowania, a brak było podstaw do wznowienia, w szczególności ze względu na okoliczność, że przyznanie skarżącemu prawa do renty ze skutkiem wstecznym nie stanowi okoliczności, która nie istniała w dniu wydania decyzji. Wyrokiem z dnia 21 lutego 2013 r., sygn. akt I OSK 1590/12, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok WSA w Krakowie z dnia 29 lutego 2012 r., sygn. akt III SA/Kr 1411/10, i przekazał sprawę temu sądowi do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu NSA wskazał, że błędne jest stanowisko sądu I instancji, zgodnie z którym nową okolicznością uzasadniającą wznowienie postępowania na mocy art. 145 § 1 k.p.a. jest przyznanie skarżącemu renty decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 marca 2009 r., poczynając od dnia 1 stycznia 2009 r., a więc jeszcze przed przyznaniem prawa do zasiłku dla bezrobotnych. To, że renta ta została przyznana poczynając od dnia 1 stycznia 2009 r. nie oznacza, że już w tym dniu istniała nowa okoliczność uzasadniająca wznowienie postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Skoro nowa okoliczność wynikała dopiero z decyzji organu emerytalno-rentowego z dnia 23 marca 2009 r., to nie można przyjąć, że istniała wcześniej. W dacie wydania ostatecznej decyzji przyznającej skarżącemu status osoby bezrobotnej i prawo do zasiłku, nie istniała jeszcze decyzja ZUS przyznająca skarżącemu prawo do renty inwalidzkiej, a tym samym wyłączająca go na podstawie art. 2 pkt 2 lit. c ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z grona osób bezrobotnych. Tym samym, w dacie wydania decyzji ostatecznej nie istniały jeszcze żadne inne nowe okoliczności, które uzasadniałyby wydanie przez organ administracji rozstrzygnięcia odmiennego od tego, które zapadło. Brak było zatem przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania. Pojawienie się nowej okoliczności po wydaniu ostatecznej decyzji może stanowić jedynie podstawę do wszczęcia postępowania w nowej sprawie, nie można natomiast w tej sprawie wznawiać postępowania. Wznowienie postępowania na podstawie okoliczności, które miały miejsce po wydaniu decyzji, stanowi rażące naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności decyzji (por. wyrok NSA z 15 grudnia 2006 r., sygn. akt I OSK 721/06, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity, Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga, więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. W rozpatrywanej sprawie Sąd ponownie rozpoznając skargę M. P. na decyzję Wojewody z dnia 5 listopada 2010 r. nr [...], jest bowiem związany, zgodnie z art. 190 P.p.s.a., wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 lutego 2013 r., sygn. akt I OSK 1590/12. Zaznaczyć przy tym należy, że wykładnia prawa obejmuje zarówno prawo materialne, jak i prawo procesowe, a granice sprawy przy ponownym rozpoznaniu przez WSA podlegają zawężeniu do granic, w jakich NSA rozpoznał skargę kasacyjną (por. wyrok NSA z dnia 20 września 2006 r., II OSK 1117/05, LEX nr 238489). Skoro Naczelny Sąd Administracyjny we wskazanym wyroku stwierdził, że brak było przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania, zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] 2009r., znak [...], to wydane we wznowionym postępowaniu decyzje: zaskarżona oraz ją poprzedzająca organu I instancji dotknięte są kwalifikowanymi wadami skutkującymi stwierdzeniem ich nieważności. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał bowiem, że renta skarżącemu została w niniejszym przypadku przyznana poczynając od dnia 1 stycznia 2009 r. Zdaniem NSA nie oznacza, to jednak że już w tym dniu istniała nowa okoliczność uzasadniająca wznowienie postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity, Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Skoro nowa okoliczność wynikała dopiero z decyzji organu emerytalno-rentowego z dnia 23 marca 2009 r., to nie można przyjąć, że istniała wcześniej. W dacie wydania ostatecznej decyzji przyznającej skarżącemu status osoby bezrobotnej i prawo do zasiłku, nie istniała jeszcze decyzja ZUS przyznająca skarżącemu prawo do renty inwalidzkiej, a tym samym wyłączająca go na podstawie art. 2 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jednolity, Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.) z grona osób bezrobotnych. Tym samym, w dacie wydania decyzji ostatecznej nie istniały jeszcze żadne inne nowe okoliczności, które uzasadniałyby wydanie przez organ administracji rozstrzygnięcia odmiennego od tego, które zapadło. Pojawienie się więc nowej okoliczności po wydaniu ostatecznej decyzji może stanowić jedynie podstawę do wszczęcia postępowania w nowej sprawie, a nie podstawę do wznowienia postępowania w tej sprawie. Wznowienie postępowania na podstawie okoliczności, które miały miejsce po wydaniu decyzji, stanowi więc rażące naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności decyzji (por. wyrok NSA z 15 grudnia 2006 r., sygn. akt I OSK 721/06, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Organy w sposób nieprawidłowy zastosowały zatem przepisy 145 § 1 pkt 5 i następne k.p.a. Mając więc powyższe na uwadze, należało wyeliminować kontrolowane decyzje z obrotu prawnego, jako rażąco naruszające prawo. W ponownym rozpoznaniu sprawy organy zobowiązane będą do uwzględnienia powyższych wskazań i rozważenia, czy wszczęte postępowanie z urzędu w sprawie wznowienia, postanowieniem z dnia 15 września 2010 r. jako bezprzedmiotowe, nie powinno zakończyć się w formie procesowej o jego umorzeniu, skoro okoliczności stanowiące podstawę do wznowienia pojawiły się po wydaniu ostatecznej decyzji. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł, jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 200 w zw. z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zm.) i § 18 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu (tekst jednolity, Dz. U. z 2013 r., poz. 461).