II SA/Wa 378/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński (spr.), Sędziowie WSA Andrzej Kołodziej, Janusz Walawski, Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Duszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na stacjonarne studia doktoranckie w roku akademickim 2012/2013 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza nieważność decyzji Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r.; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; 4. zasądza od Rektora Uniwersytetu [...] na rzecz skarżącej J. R. kwotę 457 (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Rektor Uniwersytetu [...] decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., działając na podstawie art. 196 ust. 4 i art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 572 ze zm.) oraz art. 138 § 1, pkt 2 Kpa w związku z § 14 Regulaminu Studiów Doktoranckich na Uniwersytecie [...], stanowiącym załącznik do uchwały nr [...] Senatu Uniwersytetu [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. oraz § 21 ust. 5 uchwały nr [...] Senatu Uniwersytetu [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. w sprawie warunków i trybu postępowania rekrutacyjnego na studia doktoranckie na Uniwersytecie [...] w roku akademickim 2012/2013 uchylił w całości decyzję Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału [...] Uniwersytetu [...] (WKR [...]) z dnia [...] sierpnia 2012 r. w sprawie nie przyjęcia J. R. na stacjonarne studia doktoranckie na [...] i orzekł o nieprzyjęciu wyżej wymienionej na stacjonarne studia doktoranckie na [...] w roku akademickim 2012/2013. W uzasadnieniu decyzji Rektor [...] wskazał, co następuje: J. R. ubiegała się o przyjęcie na stacjonarne studia doktoranckie na [...]. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. WKR [...] nie zakwalifikowała J. R. do drugiego etapu rekrutacji na Stacjonarne Studia Doktoranckie na Wydziale [...] z powodu uzyskania zbyt małej liczby punktów (6,165 pkt) w toku pierwszego etapu postępowania kwalifikacyjnego w stosunku do minimalnej liczby punktów kwalifikującej kandydatów do drugiego etapu rekrutacji - 7,26 pkt. Zainteresowana odwołała się do Rektora, który podzielił zasadność niektórych zarzutów odwołania. Decyzja organu I instancji zawierała niewłaściwe wskazanie podstawy prawnej oraz błędne pouczenie o przysługującym stronie prawie do odwołania. Wymienione elementy stanowią elementy konstytutywne decyzji, zgodnie z art. 107 ust. 1 Kpa. W ocenie Rektora [...] uchybienia te mogą stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 § 1 Kpa). Nadto organ I instancji naruszył procedury rekrutacyjne. Właściwe wykonanie § 4 i uchwały nr [...] oraz § 2 uchwały Rady [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. w sprawie sposobu przeprowadzania rekrutacji na studia doktoranckie na [...] wymaga podania do publicznej wiadomości imiennego składu komisji rekrutacyjnej przed rozpoczęciem postępowania kwalifikacyjnego. W niniejszym postępowaniu skład komisji nie został określony imiennie. Zgodnie z § 14 uchwały nr [...] istnieje obowiązek informowania kandydatów o wynikach postępowania kwalifikacyjnego na ich osobistych kontach rejestracyjnych w systemie IRK. Obowiązek ten został zrealizowany dopiero po ponad dwóch miesiącach od zakończenia postępowania rekrutacyjnego przez WKR [...]. Zdaniem Rektora [...], powyższe uchybienia dotyczą wyłącznie elementów formalnych i nie wiążą się w żadnej mierze z oceną merytoryczną dokonaną w toku obu etapów postępowania kwalifikacyjnego przez WKR [...]. W toku postępowania wyjaśniającego potwierdzony został zgodny z przepisami sposób dokonania oceny, według zatwierdzonych w uchwale nr [...] kryteriów. Najmniejszych wątpliwości organu II instancji nie budzą również najwyższe kompetencje naukowe członków WKR [...], jak również przedstawicieli Rad Naukowych Instytutów [...], dokonujących oceny na pierwszym etapie postępowania kwalifikacyjnego. Mając powyższe na uwadze Rektor [...] uznał, że ze względu na wskazane braki formalne decyzji z dnia [...] sierpnia 2012 r. należy uchylić ją w całości. Jednakże ponieważ nie potwierdzono zarzutów mogących wpłynąć na zmianę przedmiotowego rozstrzygnięcia WKR [...], organ II instancji orzekł o nieprzyjęciu J. R. na stacjonarne studia doktoranckie na [...] w roku akademickim 2012/2013. J. R. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze tej oraz w dodatkowym piśmie z dnia [...] czerwca 2013 r. zaskarżonej decyzji zarzuciła: I. nieważność postępowania w skutek prowadzenia postępowania kwalifikacyjnego przez grupę pracowników [...] niemających umocowania do prowadzenia postępowania kwalifikacyjnego (art. 145 § 1 pkt 2 ppsa w związku z art. 156 § 1 pkt 1 i 2 Kpa). II. naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ppsa w związku z art. 145 § 1 pkt 3 i 4 Kpa). 1) art. 24 Kpa - poprzez udział w postępowaniu osób podlegających wyłączeniu na podstawie tego przepisu; 2) art. 15 Kpa - poprzez prowadzenie postępowania bez udziału skarżącej. III. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.: 1) art. 77 §1 Kpa - poprzez nierozpatrzenie przez członków komisji dokonującej wstępnej rekrutacji w Instytucje Nauk [...] całości materiału dowodowego, w tym dokumentów złożonych przez skarżącą w toku rekrutacji potwierdzających dorobek naukowy - opinii uznanych profesorów, kopii publikacji, kopii dyplomów i certyfikatów; 2) art. 107 § 1 i § 3 Kpa - poprzez brak kompletnego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, wskazującego dlaczego organ II instancji uznał, iż ocena dorobku naukowego została dokonana przez przedstawicieli Instytutu Nauk [...] w sposób prawidłowy; 3) art. 67 § 1 Kpa - poprzez niesporządzenie protokołu z posiedzenia komisji dokonującej kwalifikacji kandydatów w Instytucie Nauk [...], zawierającego pytania zadane w toku rozmowy kwalifikacyjnej i odpowiedzi na te pytania; 4) art. 35 § 3 Kpa - poprzez niezałatwienie sprawy w terminie; 5) art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 Kpa - poprzez przyjęcie, iż przedstawione w odwołaniach wniesionych przez skarżącą w dniach [...] sierpnia 2012 r. oraz [...] listopada 2012 r. zarzuty dotyczące zaniedbań organu I instancji oraz bezczynności w toku postępowania odwoławczego nie są wystarczającą podstawą do przychylenia się do prośby skarżącej dotyczącej przyjęcia na stacjonarne studia doktoranckie na [...] na rok akademicki 2012/2013; 6) 107 § 3 kpa poprzez niewskazanie w uzasadnieniach decyzji wydanych w sprawie na skutek czego skarżąca została zdyskwalifikowana, co jest zasadniczą kwestią w sprawie administracyjnej; naruszenie prawa materialnego: 1) art. 32 Konstytucji RP i art. 196 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 7 ust. 2 uchwały nr 495 Senatu [...] - poprzez wydanie w jednakowym stanie faktycznym, powołując się na te same podstawy faktyczne i prawne, różnych rozstrzygnięć w stosunku do poszczególnych kandydatów na stacjonarne studia doktoranckie na [...] na rok akademicki 2012/2013; 2) art. 196 ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 13 uchwały nr [...] Senatu [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. w sprawie zasad rekrutacji na studia doktoranckie na Uniwersytecie [...] w roku akademickim 2012/2013 - poprzez nieujawnienie listy osób przyjętych na stacjonarne studia doktoranckie na [...] na rok akademicki 2012/2013; 3) art. 196 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 7 ust. 2 uchwały nr [...] Senatu [...] - poprzez przyjęcie w toku postępowania odwoławczego kandydatów nielegitymujących się wyższą średnią ocen ze studiów i osiągnięciami naukowymi niż skarżąca, co stanowi naruszenie zasady przeprowadzania konkursu oraz prowadzenia postępowania kwalifikacyjnego zgodnie w celu sprawdzenia wiedzy i umiejętności kandydatów, a w konsekwencji naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa wyrażonej w art. 8 Kpa, poprzez nieuprawnione wydanie decyzji wyłączającej dostęp do bezpłatnego kształcenia na poziomie studiów trzeciego stopnia. W konkluzji skargi J. R. wniosła o stwierdzenie nieważności lub uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Rektora Uniwersytetu [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej [...] wraz z zasądzeniem na jej rzecz od organu kosztów postępowania. Rektor [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Polemizując z zarzutami skargi, zaprzeczył zarzutom wadliwego i niekompetentnego składu komisji rekrutacyjnej. Wykonując wezwanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, organ pismem z dnia [...] maja 2013 r. przyznał, iż brak jest dokumentu wskazującego na upoważnienie udzielone Dziekanowi [...] przez Wydziałową Komisję Rekrutacyjną [...] do podpisania decyzji organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2012 r. Odnotować tu także należy, iż w aktach administracyjnych sprawy znajduje się także decyzja Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. odmawiająca przyjęcia J.R. na stacjonarne studia doktoranckie na [...] w roku akademickim 2012/2013, osobne odwołanie J. R. od tej decyzji oraz decyzja Rektora [...] z dnia [...] listopada 2012 r. uchylająca (z urzędu) wyżej wskazaną decyzję z dnia [...] sierpnia 2012 r., z uwagi na istniejące w obrocie prawnym wcześniejsze rozstrzygniecie organu I instancji w tym przedmiocie, z dnia [...] sierpnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. , poz. 270 ze zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem decyzja organu I instancji obarczona była istotną wadą skutkującą jej nieważność, która została przeoczona przez Rektora [...], natomiast zaskarżona decyzja Rektora [...] nie spełnia kryterium ponownego rozpatrzenia i dokonania oceny materiału sprawy, niezbędnego do zastosowanego w niej rozstrzygnięcia reformatoryjnego. Zgodnie z przyjętą procedurą rekrutacyjną na stacjonarne studia doktoranckie na [...] w roku akademickim 2012/2013, wynikająca z przepisów Regulaminu Studiów Doktoranckich na [...] oraz przepisów zasad rekrutacji na studia doktoranckie na Uniwersytecie [...] w roku akademickim 2012/2013 – stanowiących załączniki do uchwał Senatu [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] i nr [...] oraz przepisów uchwały Rady [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. w sprawie sposobu przeprowadzenia rekrutacji na studia doktoranckie [...] organem I instancji, przed którym toczy się postępowanie rekrutacyjne i który wydaje stosowną decyzję w sprawie przyjęcia na studia doktoranckie [...], jest Wydziałowa Komisja Rekrutacyjna [...] (WKR [...]), a zatem organ kolegialny. Podkreślić tu należy, iż organ ten nie tylko kolegialnie prowadzi postępowanie rekrutacyjne składające się z obu etapów, ale także w sposób kolegialny wypracowuje i wydaje stosowne decyzje, podpisując je w pełnym składzie. W niniejszej sprawie decyzja Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. została podpisana jedynie przez Przewodniczącego tej Komisji – Dziekana [...]. Brak jest we wskazanych wyżej przepisach uprawnienia do podpisywania takiej decyzji przez Przewodniczącego Komisji. Dla ważności decyzji organu I instancji w sprawie zakwalifikowania na stacjonarne studia doktoranckie wymagane jest jej podpisanie przez pełny skład Komisji. Organ nie dysponuje również upoważnieniem udzielonym przez Komisję dla Przewodniczącego do podpisywania decyzji w imieniu Komisji. Zatem przedmiotowa decyzja została podpisana przez osobę nieuprawnioną do jej podpisania. Powyższa wada stanowi rażące naruszenie prawa, określone w art. 156 § 1 pkt 2) Kpa, skutkujące nieważnością decyzji i bezwzględną koniecznością wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego. Organ II instancji dokonując instancyjnej kontroli decyzji Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. wskazał na inne mniej istotne formalne uchybienia, stanowiące w jego ocenie powód do uchylenia tej decyzji, jednakże nie dostrzegł powyżej wskazanej istotnej wady, co stanowi uchybienie Rektora [...]. Organ II instancji dokonał zaskarżoną decyzją rozstrzygnięcia reformacyjnego (art. 138 § 1 pkt 2 Kpa), jednakże nie każda sprawa administracyjna nadaje się do zastosowania tego typu instytucji. Zważyć tu należy, iż rolą organu II instancji w postępowaniu administracyjnym jest nie tylko dokonanie oceny prawidłowości zarówno pod względem formalnym jak i merytorycznym rozstrzygnięcia organu I instancji, ale także ponowne rozpatrzenie danej sprawy. Ponowne rozpatrzenie danej sprawy to przede wszystkim zapoznanie się organu II instancji ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i ponowna ocena materiału dowodowego. W niniejszej sprawie do ponownego rozpatrzenia sprawy przez Rektora [...], w powyższym rozumieniu, nie doszło, a nadto - bacząc na rodzaj materiału dowodowego, który był przedmiotem badania przez organ I instancji oraz tryb postępowania kwalifikacyjnego – dojść nie mogło. Na dwuetapowym postępowaniu kwalifikacyjnym Wydziałowa Komisja Rekrutacyjna [...] badała dwojaki materiał. Udokumentowany publikacjami dorobek naukowy kandydata ubiegającego się o stacjonarne studia doktoranckie, udokumentowane stosownymi zaświadczeniami poziomy opanowania języka (języków) obcych oraz inne zaświadczenia – dyplomy itp. Bardzo istotnym, bo umożliwiającym zdobycie wielu punktów, była ocena z około dziesięciominutowej autoprezentacji kandydata, połączonej z udzielaniem przez niego odpowiedzi na pytania członków Komisji. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy fakt odbycia autoprezentacji oraz stawianych pytań i udzielanych odpowiedzi został lakonicznie odnotowany w protokole. Brak tu, co jest widoczne także przy opisie, zawartym w protokole, tego elementu postępowania kwalifikacyjnego odnośnie innych kandydatów, dokładnego podania, w rozwiniętej formie, przedstawionych przez kandydata tez jego prezentacji oraz dokładnego przytoczenia pytań, a zwłaszcza dokładnego opisu udzielonych odpowiedzi. Szczupłość protokołu umożliwia jedynie zasygnalizowanie odbycia tego elementu postępowania kwalifikacyjnego, z pominięciem jego dokładnego opisu. Zatem o ile wyżej wspomniany materiał w postaci publikacji oraz różnego rodzaju zaświadczeń jest możliwy do weryfikacji przez organ II instancji pod kątem jego znaczenia dla wyniku sprawy, to weryfikacji takiej nie sposób odnieść do autoprezentacji kandydata i udzielonych przez niego odpowiedzi. Organ II instancji nie jest w stanie, przy tak zorganizowanej procedurze kwalifikacyjnej, dokonać własnej oceny tego istotnego elementu materiału dowodowego i w tym zakresie zmuszony jest bezkrytycznie bazować na ocenach prezentacji kandydata ustalonych przez organ I instancji. Zatem, mając do czynienia z taką specyfiką materiału dowodowego i taką formą postępowania kwalifikacyjnego przed organem I instancji, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, niezasadne było umieszczanie w zaskarżonej decyzji rozstrzygnięcia reformacyjnego. W takiej sytuacji, skoro Rektor [...] uznał decyzję organu I instancji za wadliwą ze względów proceduralnych, powinien – bacząc na niemożność samodzielnego zapoznania się i dokonania własnej oceny całego materiału sprawy – uchylić ją i przekazać sprawę Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej [...] do ponownego rozpatrzenia. Zważyć tu nadto należy, iż Wydziałowa Komisja nie jest organem doradczym, czy też nie wydaje w niniejszej sprawie opinii eksperckiej, ale jest wprost organem I instancji w rozumieniu polskiej procedury administracyjnej, z tym, iż jest to organ kolegialny. Dlatego nie można rozdzielać jej funkcji ocennych od funkcji orzeczniczych, ale obie te funkcje należy traktować razem - nierozłącznie. Wypracowanie decyzji organu I instancji w przedmiocie przyjęcia na stacjonarne studia doktoranckie powinno odbywać się kolegialnie z uwzględnieniem całego postępowania kwalifikacyjnego. Z tych też względów wszelkie protokoły sporządzane przez Komisję, w toku postępowania kwalifikacyjnego, stanowią jedynie pomoc do wydania decyzji. Protokoły te w przypadku uchylenia decyzji Wydziałowej Komisji nie mogą w żaden sposób jej zastępować. Nie wiadoma jaka była by treść przedmiotowej decyzji, gdyby została wydana i podpisana kolegialnie. Reasumując, w tym aspekcie sprawy wskazać należy, iż zastosowane przez Rektora [...] rozstrzygnięcie reformatoryjne, przy tego typu specyficznym postępowaniu pierwszoinstancyjnym, w sposób istotny naruszyło procesowe zasady dwuinstancyjności – rozumianej tu, jako prawo obywatela do ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ II instancji - zapoznania się przez organu II instancji ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i dokonanie przez ten organ samodzielnej oceny materiału dowodowego (art. 15, art. 127 § 1 i 2 Kpa). Z tych wyżej wskazanych przyczyn, na zasadzie przepisów art. 145 § 1 pkt 1) lit. c), 145 § 2 oraz art. 152 i art. 200 ustawy – Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku.