I SA/Wa 32/13

WyrokWSA w Warszawie2013-06-19

Skład orzekający: Emilia Lewandowska, Dorota Apostolidis, Marta Kołtun-Kulik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej jest właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] lutego 1970 r. o wywłaszczeniu nieruchomości, pomimo zmian w strukturze administracji publicznej i przekazania kompetencji w sprawach wywłaszczeniowych staroście, a następnie wojewodzie?
Ratio decidendi
Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej jest właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji z 1970 r., ponieważ organem wyższego stopnia w stosunku do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej był właściwy minister, zgodnie z prawem obowiązującym w dacie wydania decyzji. Zmiany w strukturze administracji publicznej i przekazanie kompetencji w sprawach wywłaszczeniowych staroście i wojewodzie nie wpływają na ustalenie organu właściwego do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w przeszłości. Postępowanie umorzone z powodu rzekomej niewłaściwości było bezprzedmiotowe.
Stan faktyczny
Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności decyzji z 1970 r. o wywłaszczeniu nieruchomości. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej umorzył postępowanie, uznając się za niewłaściwego do jego prowadzenia z uwagi na zmiany w przepisach dotyczących wywłaszczeń. Skarżący wnieśli skargę, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących właściwości organu.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] listopada 2012 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] lipca 2012 r., stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, i zasądził od Ministra na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis (spr.) WSA Marta Kołtun-Kulik Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi M. P., A. S., J. K., J. L., B. J., T. S., S. S., H. S., K. S. i E. P. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na rzecz skarżących M. P., A. S., J. K., J. L., B. J., T. S., S. S., H. S., K. S. i E. P. solidarnie kwotę 610 (sześćset dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 127 § 3 k.p.a. po rozpatrzeniu wniosku M. P., A. S., J. K. występującego w imieniu własnym oraz w imieniu J. L., B. J., T. S., S. S., H. S., K. S. i E. P. o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy wcześniejszą decyzję z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] umarzającą postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. Urząd Spraw Wewnętrznych nr [...] z dnia [...] lutego 1970 r. orzekającej o wywłaszczeniu za odszkodowaniem części nieruchomości położonej w G. wykaz [...] oznaczonej katastralnie jako parcele nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...]m z całej nieruchomości o pow. [...] ha, stanowiącej własność E. S. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym sprawy: Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. decyzją z dnia [...] lutego 1970 r. nr [...] orzekło o wywłaszczeniu za odszkodowaniem na rzecz Państwa pod rozbudowę drogi publicznej, części nieruchomości położonej w G. przy ul. [...], wpisanej w księdze wieczystej Państwowego Biura Notarialnego [..] wykaz [...], oznaczonej katastralnie parcela Nr Nr [...] o pow. [...] m i [...] o pow. [...] m2 z całej nieruchomości o pow. [...] ha, stanowiącej własność E. S. Na skutek wniesionego odwołania Komisja Odwoławcza do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych decyzją z dnia [...] marca 1971 r. nr [...] utrzymała w mocy decyzję z dnia [...] lutego 1970 r. w części orzekającej o wywłaszczeniu parcel nr [...], natomiast w części dotyczącej przyznanego spadkobiercom E. S. odszkodowania uchyliła zaskarżoną decyzję oraz sprawę przekazała do ponownego rozpoznania. Pismem z dnia 4 lutego 2009 r. M. P. wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] lutego 1970 r. nr [...]. Następnie strony sprecyzowały, że ich żądanie dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] lutego 1970 r., nr [...], decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] marca 1971 r. nr [...] oraz Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] października 1971 r. [...] w całości, z uwagi na zarzut rażącego naruszenia prawa poprzez skierowanie decyzji z dnia [...] lutego 1970 r. do osoby zmarłej, zaś decyzji z dnia [...] marca 1971 r. - do osoby nie będącej stroną w sprawie. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] października 2011 r. nr [...] stwierdził nieważność decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] marca 1971 r. nr [...]. Pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., przekazał do rozpatrzenia według właściwości Wojewodzie [...] odwołanie J. S. z dnia [...] marca 1970 r. od decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lutego 1970 r. nr [...]. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] lipca 2012r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku pełnomocnika skarżących o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej ww. decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2011 r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję z dnia [..] października 2011 r. nr [...] w mocy. Następnie Minister Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] umorzył postępowanie z wniosku M. P., A. S., J. K. występującego w imieniu własnym oraz w imieniu J. L., B. J. T. S., S. S., S. S., K. S. i E. P. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lutego 1970 r. nr [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że wraz ze zmianą struktury administracji publicznej sprawy wywłaszczeniowe zostały przekazane staroście. Tym samym kompetencje Prezydium Rady Narodowej w G. w zakresie wywłaszczania nieruchomości przejął starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej. A organem wyższego stopnia w stosunku do starosty wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej w sprawach wywłaszczenia nieruchomości jest wojewoda. Dlatego też Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej nie jest właściwy do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lutego 1970 r. co powoduje, że postępowanie z powodu niewłaściwości jest bezprzedmiotowe i należało je umorzyć. W związku z powyższym Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] umorzył postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lutego 1970 r. Od ww. decyzji strony wystąpiły do organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy twierdząc, iż Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej jest właściwy do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lutego 1970 r. W toku postępowania odwoławczego organ ustalił, iż w myśl przepisu art. 157 § 1 k.p.a. właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 k.p.a. jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja została wydana przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej zauważył, że właściwość rzeczową organu do stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości ustala się z uwzględnieniem zmian w strukturze administracji publicznej. Wówczas najpierw ustala się organ na który przeszła właściwość w takich sprawach, a dopiero potem organ wyższego stopnia. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wskazał, że W przedmiotowej sprawie zaskarżone orzeczenie zostało wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 196lr. nr 18 poz. 94 ze zm.). Zgodnie z art. 14 tej ustawy, organem właściwym w sprawie orzekania o wywłaszczeniu i odszkodowaniu było w pierwszej instancji organ do spraw wewnętrznych prezydium wojewódzkiej rady narodowej ze względu na położenie nieruchomości. Odwołanie od decyzji wydanej przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej rozpatrywała Komisja Odwoławcza do Spraw Wywłaszczenia działająca przy Ministrze Spraw Wewnętrznych (art. 28 ust. 1 i art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r.). Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wskazał, że przedmiotowe orzeczenie zostało wydane przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. Urząd Spraw Wewnętrznych od którego zostało złożone odwołanie i zostało wydane rozstrzygnięcie przez Komisję Odwoławczą do Spraw Wywłaszczenia działającą przy Ministrze Spraw Wewnętrznych w dniu [..] marca 1971 r. nr [...]. Jednakże, decyzją z dnia [..] października 2011 r. nr [...] Minister Infrastruktury wycofał z obiegu prawnego decyzję Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia z dnia [...] marca 1971 r. nr [...], bowiem została wydana na skutek odwołania nie pochodzącego od strony postępowania zakończonego decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lutego 1970 r. a zatem z rażącym naruszeniem ówczesnego przepisu art. 110 § 1 k.p.a. w związku z przepisem art. 25 k.p.a. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w aktualnym stanie prawnym sprawy wywłaszczeniowe zostały przekazane staroście, który zgodnie z art. 112 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r . o gospodarce nieruchomościami (DZ. U. nr 115 poz. 741), jest organem właściwym w sprawach wywłaszczenia. Na podstawie art. 9 a tej ustawy, organem wyższego stopnia w sprawach określonych w ustawie, rozstrzyganych w drodze decyzji przez starostę wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej jest wojewoda. Organ odwoławczy wskazał również, że w obecnym systemie prawnym organem właściwym w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [..] lutego 1970 r. jest Wojewoda [...] , co potwierdzone jest w kilkudziesięciu rozstrzygnięciach sporów o właściwość dokonanych przez Prezesa Rady Ministrów w analogicznych sprawach. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej powołując się na orzecznictwo sadów administracyjnych zauważył, że skoro organ wszczął postępowanie, to powinien je procesowo zakończyć, na przykład stosując art. 105 § 1 k.p.a., a gdy tego rodzaju decyzja stanie się ostateczna, może przekazać sprawę organowi właściwemu. W związku z powyższym skoro organem właściwym w przedmiotowej sprawie jest Wojewoda [...], to postępowanie prowadzone przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej jest bezprzedmiotowe i należało je umorzyć. Natomiast wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. Urząd Spraw Wewnętrznych nr [...] z dnia [...] lutego 1970 r. zostanie przekazany według właściwości do Wojewody [...] odrębnym pismem. Mając na uwadze powyższe Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] utrzymał w mocy wcześniejszą decyzję z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] umarzającą postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lutego 1970 r. nr [...]. Na powyższą decyzję M. P., A. S., J. K. występujący w imieniu własnym oraz w imieniu J. L., B. J., T. S., S. S., H. S., K. S. i E. P. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się jej uchylenia. Wydanemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucili naruszenie przepisów art. 19, 65 oraz art. 105 k.p.a. polegające na umorzeniu postępowania z powodu braku właściwości Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w sytuacji, gdy przeprowadzenie postępowania nadzorczego w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] należy do właściwości Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej. W uzasadnieniu skargi skarżący zakwestionowali stanowisko organów wyrażone w zaskarżonej decyzji. Podkreślili, że funkcjonalnym następcą Prezydiów Wojewódzkich Rad Narodowych są Wojewodowie. Przyznali, że chociaż już w 1997 r., na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami sprawy wywłaszczeniowe zostały przekazane do kompetencji starostów, to pomimo stanowiska wynikającego z orzecznictwa w praktyce nie było wątpliwości, że w stosunku do wywłaszczeń opartych na ustawie z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. nr 17 poz. 70) i dokonanych przez Prezydia Wojewódzkich Rad Narodowych właściwym organem nadrzędnym jest Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej. Tym samym nie jest zrozumiałe dla skarżących nagłe stwierdzenie przez Ministra braku właściwości w tego typu sprawach po upływie ponad 10 lat od zmiany stanu prawnego. Dlatego też w ocenie skarżących nie jest uzasadnione przekazanie Wojewodzie [...] sprawy rozpatrywanej z wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej. Strony zaznaczyły również, że z dotychczasowej praktyki wynika, że wojewodowie kwestionują swoją właściwość w zakresie prowadzenia postępowań dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji wydanych przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej i wnoszą do Prezesa Rady Ministrów o rozstrzygniecie negatywnego sporu kompetencyjnego. W odpowiedzi na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie. Organ podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Rozpoznając przedmiotową sprawę według wskazanych wyżej kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest uzasadniona a jej zarzuty są trafne. Na wstępie wskazać należy, że kwestie związane z właściwością organów w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji wydanych przez organy, które już nie funkcjonują w systemie organów administracji publicznej budziły od szeregu lat wątpliwości, będąc przedmiotem rozstrzygania w wielu skomplikowanych - w sensie stanów prawnych sprawach. Tym niemniej w orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości stanowisko, iż sprawa o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest nowa sprawą w stosunku do postępowania zwykłego i w związku z tym rządzi się własnymi regułami także w zakresie ustalenia organu właściwego do rozstrzygnięcia sprawy. Zgodnie z treścią przepisu art. 157 § 1 k.p.a. organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia , a gdy decyzja została wydana przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze ten organ. Ustalenie organu wyższego stopnia w przypadku funkcjonowania organów administracji publicznej, o których mowa w art. 17 k.p.a. przy uwzględnieniu art. 20 k.p.a. generalnie nie budzi wątpliwości. W przypadku natomiast aktualnego braku organu, który wydał kwestionowana decyzję administracyjną, należy ustalić organ wyższego stopnia – biorąc pod uwagę także charakter sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji. Regulacja zawarta w przepisie art.157 § 1 k.p.a. wskazuje na powiązanie organu wyższego stopnia z organem, który wydał decyzję, a nie z materialnoprawną podstawą jej wydania regulującą kwestie właściwości organów. Przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności jest ustalenie istnienia wady decyzji określonej w art.156 par 1 k.p.a., a nie ponowne rozpoznanie sprawy, w której ta decyzja została wydana. W przedmiotowej sprawie Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wyszedł z założenia, że jeżeli organem wydającym decyzję ostateczną, obecnie poddaną ocenie w trybie nadzoru, było Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, które już w strukturze organów administracji publicznej nie istnieje, to należy ustalić na wstępie organ aktualnie kompetentny do rozstrzygania indywidualnych spraw administracyjnych tego samego rodzaju i ustaleniu takiego organu, należy ustalić organ wyższego stopnia na ogólnych zasadach wynikających z art. 17 k.p.a. Przeprowadzając powyższą analizę organy obu instancji wywiodły, że skoro obecnie organem właściwym do rozstrzygania spraw z zakresu wywłaszczania i odszkodowania jest starosta (art.112 ust.4 i art.129 ust.1 u.g.n.), a organem wyższego stopnia jest wojewoda (art. 9a u.g.n. w zw. z art. 17 pkt 1 k.p.a.), to Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej (poprzednio Minister Infrastruktury) nie jest organem właściwym w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] lutego 1970 r., a powinien nim być Wojewoda [...]. Powyższa konkluzja doprowadziła organy do uznania, że postępowanie przed Ministrem jest bezprzedmiotowe. Sąd zwraca uwagę, że koncepcja ustalania organu wyższego stopnia zaprezentowana przez organy obu instancji, która polega na założeniu, że organ wyższego stopnia , który ma orzekać w trybie nadzoru ustala się w oparciu o aktualne przepisy ,a oceny decyzji poddanej nadzorowi dokonuje się w oparciu o przepisy obowiązujące w dniu jej wydania , znajduje potwierdzenie w licznych orzeczeniach sądów administracyjnych oraz w poglądach doktryny. Podkreślić należy, że od szeregu lat zarówno organy jak i sądy administracyjne nie miały wątpliwości , iż stosownie do art. 157 § 1 k.p.a. w zw. z art. 17 i 20 k.p.a. w sprawach rozstrzygających o stwierdzeniu nieważności decyzji organu do spraw wewnętrznych Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości , organem właściwym jest właściwy minister. Podobne stanowisko prezentował również Sąd Najwyższy (wyrok z dnia 3 września 1998 r. sygn. akt RN 83/98 (OSNP/1999/9/293), stwierdzając, że właściwość rzeczową organu administracyjnego do stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości należy oceniać według przepisów prawa materialnego, obowiązujących w dacie wydania tej decyzji.(...) Wyłącza to możliwość oceny kwestii ważności decyzji ostatecznej na podstawie innych przepisów prawa, niż zastosowanych do jej wydania. Powyższe oznacza, że zdaniem Sądu Najwyższego - organem wyższego stopnia w stosunku do organu stopnia wojewódzkiego, którym w dacie wydania decyzji w roku 1970 był i jest właściwy w sprawie minister w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. Podobne stanowisko było prezentowane przez NSA w wyrokach o sygnaturach I SA 116/93 z dnia 7 lipca 1993 r.- ONSA 1994, z.3, poz.109, IV SA1 257/95 z dnia 25 marca 1997r. Sąd Najwyższy ukształtował praktykę na bazie wyroku z dnia 3 września 1998 r., która była niezmienna od kilkunastu lat, mimo zmian we właściwości organów w sprawach wywłaszczania i odszkodowania. I tak po wejściu w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami , organem właściwym w sprawach wywłaszczenia był wojewoda (art.112 ust.4 u.g.n. w pierwotnym brzmieniu), a dopiero od dnia 1 stycznia 1999 r. w związku z reformą ustrojową państwa, organem właściwym w sprawach wywłaszczenia i odszkodowania stał się starosta. Okoliczność ta nie miała znaczenia dla ustalenia organu wyższego stopnia , gdyż jak przyjął Sąd Najwyższy – istotnym jest stan prawny obowiązujący w dacie wydania decyzji, o stwierdzenie nieważności której toczy się postępowanie. Podobnie rozstrzygał Naczelny Sąd Administracyjny –wyroki z dnia 17 października 1998r. sygn. akt IV SA 2077/98, z dnia 8 grudnia 2003 r. sygn. akt I SA 884/02, z dnia 14 stycznia 2009r. sygn. akt I OSK 159/08, z dnia 18 czerwca 2010 r. sygn. akt I OSK 840/09, z dnia 10 sierpnia 2011 r. sygn. akt I OSK 1398/10. Powyższa linia orzecznicza potwierdzona została wyrokiem z dnia 27 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 984/11 odwołującym się do uchwały NSA z dnia 17 kwietnia 2012 r. sygn. akt II OPS 1/12. W uzasadnieniu powyższej uchwały NSA stwierdził, że jeżeli w aktualnej strukturze nie istnieje organ, który wydał kwestionowaną w nadzorze decyzję, ale istnieje organ, który był organem wyższego stopnia w dniu jej wydania, to również obecnie jest on właściwy do stwierdzenia nieważności. (por. wyrok NSA z dnia 24 października 2012 r. I OSK 672/12-NSA stwierdza, że stosownie do art.13 pkt 2 k.p.a. (w brzmieniu na dzień wydania decyzji wywłaszczeniowej) organem wyższego stopnia w stosunku do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej był właściwy minister, a więc organ istniejący również obecnie w strukturze administracji publicznej i to on ten organ pozostaje organem wyższego stopnia. Na marginesie podnieść należy, że kompetencje odwoławcze i nadzorcze są różne , a także i odmienne są zadania organu odwoławczego i organu podejmującego decyzję w postępowaniu nieważnościowym. Możliwa jest sytuacja, w której nie istnieje tożsamość organu odwoławczego i organu nadzoru. Taka sytuacja miała miejsce w przypadku Komisji Odwoławczej ds. Wywłaszczeń, która miała jedynie kompetencje odwoławcze. Natomiast organem wyższego stopnia – stosownie do art. 13 pkt 2 k.p.a. w brzmieniu na dzień wydania przedmiotowej decyzji wywłaszczeniowej, w stosunku do organów Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej był właściwy minister. Wobec powyższego rozpoznając ponownie wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] lutego 1970 r. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej powinien odnieść się merytorycznie do zarzutów stawianych kwestionowanemu orzeczeniu. Reasumując, stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 157 § 1 k.p.a., art. 17, art. 20 i art. 138 §1 pkt 1 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także z naruszeniem art.105 §1 k.p.a., co miało wpływ na wynik sprawy. Wobec powyższego sąd orzekł jak w sentencji w oparciu o przepis art. 145 §1 pkt 1 lit. a i c ustawy p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło