VII SA/Wa 935/13
WyrokWSA w Warszawie2013-07-23
Skład orzekający: Tadeusz Nowak, Joanna Gierak – Podsiadły, Elżbieta Zielińska - Śpiewak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka akcyjna, której Skarb Państwa wniósł aportem prawo własności nieruchomości, ale nie przeniósł formalnie własności, posiada prawo do dysponowania tą nieruchomością na cele budowlane w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego?Ratio decidendi
Spółka akcyjna, której Skarb Państwa wniósł aportem prawo własności nieruchomości, posiada prawo do dysponowania tą nieruchomością na cele budowlane, jeśli statut spółki przewiduje uprawnienia do rozporządzania nieruchomością. Prawo to może wynikać ze stosunku zobowiązaniowego, jakim jest umowa spółki, nawet jeśli formalne przeniesienie własności nie nastąpiło.Stan faktyczny
Spółka Z. [...] S.A. wystąpiła o pozwolenie na budowę podestu technicznego. Starosta początkowo poinformował o braku zgody na dysponowanie nieruchomością, jednak Wojewoda wydał pozwolenie, uznając oświadczenie spółki o prawie do dysponowania nieruchomością za wystarczające. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję Wojewody, odmawiając zatwierdzenia projektu i udzielenia pozwolenia, argumentując, że spółka nie wykazała tytułu prawnego do dysponowania nieruchomością, która formalnie należała do Skarbu Państwa, mimo że została wniesiona aportem do spółki. Spółka zaskarżyła decyzję Głównego Inspektora.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego i zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Nowak(spr.), , Sędzia WSA Joanna Gierak – Podsiadły, Sędzia WSA Elżbieta Zielińska - Śpiewak, Protokolant st. ref. Anna Tomaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lipca 2013 r. sprawy ze skargi Z. [...] S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2013 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy udzielenia pozwolenia na budowę I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz Z.[...] S.A. z siedzibą w [...] kwotę 760 (siedemset sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...]lutego 2013 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania Skarbu Państwa, reprezentowanego przez Starostę [...]- uchylił decyzję Wojewody [...]z dnia [...]października 2012r., Nr [...], znak:[...] w całości i odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia Zespołowi [...] S.A. pozwolenia na budowę podestu technicznego wieży zamknięć na zaporze na działce o nr ewid. [...]w miejscowości [...], gmina: [...].
Organ podniósł w uzasadnieniu, iż wnioskiem z dnia [...] maja 2012 r. Zespół [...] S.A. wystąpiła do Starosty [...]o wydanie pozwolenia na budowę załączając do wniosku, między innymi, oświadczenie z dnia [...]kwietnia 2012 r. o prawie do dysponowania działką o nr ewid. [...]w [...]na cele budowlane. W powyższym oświadczeniu inwestor wskazał, że prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane wynika z tytułu władania działką o nr ewid. [...]w [...].
W toku wszczętego pismem z dnia [...]czerwca 2012r., postępowania Starosta [...], działając w imieniu Skarbu Państwa, pismami z dnia: [...]czerwca i [...]lipca 2012r., znak: [...], poinformował, że działka inwestycyjna cyt.: "znajduje się w zasobie Skarbu Państwa, którym gospodaruje Starosta [...]i nie była wydana zgoda na dysponowanie nią na cele budowlane".
W odpowiedzi inwestor, przy piśmie z dnia [...] października 2012r., przekazał nowe oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane z dnia [...]października 2012 r., w którym w ogóle nie określiła tytułu, na podstawie którego przysługuje jej prawo do w.w. działki o nr ewid. [...]w [...].
Następnie decyzją z dnia [...]października 2012r., Nr [...], Wojewoda [...]wydał pozwolenie na budowę spornej inwestycji, wskazując w uzasadnieniu, że ponieważ inwestor złożył oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, oznacza to, że spełniła wymagania określone w art. 35 ust. 1 oraz w art. 32 ust. 4 ustawy Prawo budowlane.
Powyższego stanowiska organu pierwszej instancji nie podzielił organ odwoławczy, bowiem nie każde oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane może być zaakceptowane przez organ udzielający pozwolenia na budowę.
Na wstępie należy wyjaśnić, że z art. 4 ustawy Prawo budowlane wynika, że każdy ma prawo do zabudowy nieruchomości gruntowej, jeżeli wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami. Natomiast w art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo budowlane ustawodawca wskazał, że pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu, kto złożył oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Przez prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane należy rozumieć, stosownie do art. 3 pkt 11 ustawy Prawo budowlane, tytuł prawny wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego, przewidującego uprawnienia do wykonywania robót budowlanych. Z powyższego wynika, że posiadanie ("władanie") nieruchomości nie jest tytułem upoważniającym do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w rozumieniu przepisów ustawy Prawo budowlane. Przepisy prawa w sposób ścisły określają wzór oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Zgodnie z wzorem w.w. oświadczenia, zawartym w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 23 czerwca 2003r. (tekst jednolity: Dz. U. z 2003r., Nr 120, poz. 1127 z późn. zm.), inwestor ma obowiązek wskazać w nim z tytułu jakiego stosunku prawnego przysługuje mu prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W omawianej sprawie wnioskodawczyni nie wywiązała się z w.w. obowiązku.
Organ odwoławczy wskazał, że z księgi wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...],[...] Wydział Ksiąg Wieczystych wynika, że właścicielem działki o nr ewid. [...]w [...], gmina: [...]oraz budowli i budynków na niej wzniesionych jest Skarb Państwa. Ww. księga wskazuje, że trwały zarząd omawianej nieruchomości sprawuje [...]Zarząd Gospodarki Wodnej w [...], jednakże z akt sprawy wynika, że ostateczną decyzją z dnia [...]sierpnia 2012 r. Starosta [...]orzekł o wygaśnięciu trwałego zarządu.
Dokumenty wskazane w oświadczeniu o prawie do dysponowania w.w. nieruchomością na cele budowlane, nie potwierdzają że inwestor posiada tytuł prawny do nieruchomości, na której zaplanowała budowę omawianego obiektu.
Z dokumentów przekazanych przez wnioskodawczynię, zarówno w toku prowadzonego postępowania przed organem pierwszej i drugiej instancji oraz z uzyskanych przez organ [...]wynika jedynie, że aktem notarialnym z dnia [...]listopada 1997r. została zawiązana jednoosobowa Spółka Akcyjna Skarbu Państwa o nazwie Zespół [...]S.A, a aneksem do w.w. umowy z dnia [...]grudnia 1997r. określono aport rzeczowy stanowiący własność Skarbu Państwa, w skład którego wchodziły nieruchomości, ruchomości i inne prawa majątkowe. Natomiast aktem notarialnym z dnia [...]września 2011 r. nastąpiła zmiana statutu Spółki, polegająca na wniesieniu aportem do Spółki praw własności do nakładów w postaci budynków i budowli, wzniesionych między innymi na działce o nr ewid. [...]w [...], gmina: [...] (por. Statut Spółki ust. II pkt 1 w zw. z ust. 1 pkt 54).
Z analizy akt sprawy nie wynika natomiast, aby Skarb Państwa przeniósł na rzecz inwestora (Zespołu [...]S.A.) własność w.w. działki o nr ewid. [...]wraz z budynkami i budowlami, wzniesionymi na w.w. działce - Spółce przysługuje ewentualne roszczenie do Ministra Skarbu Państwa o przeniesienie prawa własności nieruchomości ze Skarbu Państwa na rzecz Spółki.
Zamiar przeniesienia własności, przedmiotowej działki, dopóki nie zostanie zrealizowany, nie daje wnioskodawczyni skutecznego prawa do złożenia prawidłowego oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w zakresie w.w. działki o nr ewid. [...]. Tym samym, w ocenie organu odwoławczego, z przysługującego inwestorze w.w. roszczenia i z faktycznego władztwa nad nieruchomością o nr ewid. [...]w [...], nie wynika prawo do dysponowania przez Zespół [...]S A. w.w. działką o nr ewid. [...]w [...].
Nie można więc przyjąć, że Zespół [...]S.A. wykazał prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, o którym mowa w art. 4 ustawy Prawo budowlane, w zakresie działki o nr ewid. [...]w [...]jak również, że złożył prawidłowo wypełnione oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, wskazane w art. 33 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo budowlane.
Decyzja Wojewody [...]z dnia [...]października 2012r., została wydana z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 Kpa oraz art. 33 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo budowlane. Powyższe ustalenia obligują organ odwoławczy do uchylenia decyzji Wojewody [...]z dnia [...]października 2012r., Nr [...], w całości i odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego oraz udzielenia pozwolenia na budowę.
Skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]lutego 2013 r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Zespół [...] S.A. wnosząc o jej uchylenie.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa, mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.:
- art. 7 i art. 77 kpa poprzez nie wyjaśnienie stanu fatycznego w związku z nie zebraniem i nie rozpatrzeniem całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący,
- art. 32 ust. 4 pkt. 2 oraz art. 33 ust. 2 pkt 2 w zw z art. 3 ustawy Prawo budowlane poprzez dokonanie błędnej wykładni przepisów Prawa budowlanego, polegającej na przyjęciu, że skarżąca nie posiada prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane,
- art. 14 ust. 4 w związku z art. 62 i art. 64 ustawy z dnia 21 lipca 2001 r. Prawo wodne poprzez pominięcie wykładni tych przepisów i ich nie zastosowanie w związku z okolicznością gospodarowania działką nr [...]objętą KW nr [...] Sądu Rejonowego w [...].
W ocenie strony skarżącej organ odwoławczy błędnie stwierdził, że spółka przekazując nowe oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane z dnia [...]października 2012 r. nie wskazała tytułu na podstawie, którego przysługuje jej prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane do działki o nr ewid. [...]w [...].
Spółka stoi na stanowisku, że złożyła stosowny wniosek poprawnie wypełniony wskazując jako tytuł prawny do dysponowania nieruchomością na cele budowlane - stosunek obligacyjny jakim jest umowa spółki przedstawiając jednocześnie Akt Notarialny Rep. [...]z [...]grudnia 1997 r., Akt Notarialny Rep. [...]z [...]września 2011 r. oraz tekst jednolity Statutu Spółki z dnia [...]czerwca 2012 r., które to dokumenty potwierdzają powyższe prawo.
Spółka wywodzi swoje prawo do dysponowania nieruchomościami gruntowymi na cele budowlane, w rozumieniu art. 3 pkt 11) ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane, ze stosunku obligacyjnego jakim jest umowa spółki. Zgodnie z art. 4 § 2 kodeksu spółek handlowych (Dz.U.2000.94.1037) dalej ksh.: "Ilekroć w ustawie mowa jest o "umowie spółki". należy przez to rozumieć także akt założycielski sporządzony przez jedynego wspólnika albo akcjonariusza spółki kapitałowej".
Stosunek obligacyjny powstał w wyniku zawiązania aktem notarialnym z dnia [...]listopada 1997 r., Rep. [...]jednoosobowej Spółki Akcyjnej Skarbu Państwa o nazwie Zespól [...]-[...]-[...]Spółka Akcyjna. Jednym z dokumentów wymienionym w art. 313 ksh, a składających się na akt założycielski jest statut spółki.
W skardze podniesiono, iż jedyny akcjonariusz Skarb Państwa objął wszystkie akcje w kapitale zakładowym Spółki pokrywając je wkładem niepieniężnym w postaci prawa własności do wymienionych w § 8 ust. 2 statutu Spółki nieruchomości. Nieruchomości objęte wnioskiem o pozwolenie na budowę z dnia [...] maja 2012 r. są wymienione w statucie.
Nieruchomości wymienione w statucie zostały Spółce wydane, tym samym podstawą korzystania przez spółkę z tych nieruchomości jest odpłatna czynność prawna jaką było objecie przez akcjonariusza akcji w zamian za wkład niepieniężny.
Spółka będąc w posiadaniu nieruchomości włada nimi faktycznie jak właściciel. W statucie spółki zawarte są postanowienia, których językowa wykładnia pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, iż spółka dysponuje nieruchomością gruntową działką ewidencyjną nr [...]objętą KW nr [...]na cele budowlane. Zgodnie bowiem z § 16 ust. 2 pkt 10), § 22 ust. 2 pkt 3), § 40 ust. 3 pkt 4 statutu spółki Zarząd Spółki samodzielnie lub za zgodą Rady Nadzorczej albo Walnego Zgromadzenia może rozporządzić składnikami aktywów trwałych, w tym nieruchomością.
Nieruchomości będące przedmiotem wkładu niepieniężnego zostały przyjęte i wykazane jako środki trwałe spółki z dniem [...]grudnia 1997 r.
W skardze podniesiono, iż prawo własności do większości nieruchomości, z przyczyn obiektywnych nie zostało jeszcze przeniesione na spółkę, jednakże spółka od dnia zarejestrowania przez sąd, uzyskała szereg ostatecznych decyzji o pozwoleniu na budowę, w tym budynków mieszkalnych lub usługowych na nieruchomościach, których nie była właścicielem, a Skarb Państwa nie scedował, w innej formie prawnej, na nią prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Brak jest racjonalnych przesłanek, aby przytoczone postanowienia statutu spółki interpretować zawężająco uznając, iż desygnat zwrotu "rozporządzenie nieruchomością" nie obejmuje prawa do wykorzystania nieruchomości na cele budowlane a tym samymi twierdzić, że spółka nie posiada tytułu prawnego wynikającego ze stosunku zobowiązaniowego, przewidującego uprawnienia do wykonywania robót budowlanych.
W ocenie skarżącej organ odwoławczy tj. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego swoją decyzją naruszył art. 32 ust. 4 pkt 2 pb oraz art. 33 ust. 2 pkt 2 w zw z art. 3 ustawy Prawo Budowlane poprzez dokonanie błędnej wykładni przepisów Prawa budowlanego, polegającej na przyjęciu, że spółka nie posiada prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a w związku z tym nie dostarczyła wymaganych dokumentów celem wydania pozwolenia na budowę.
Działka nr [...]od chwili powołania skarżącej spółki znajduje się w jej posiadaniu i spółka włada nią jak właściciel w rozumieniu prawa cywilnego na podstawie stosunku obligacyjnego jakim jest umowa spółki.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne oraz argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. (dalej: ppsa) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Biorąc pod uwagę powyższe kryteria Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Należy podkreślić, iż rozstrzygając w postępowaniu administracyjnym organ administracji publicznej zobligowany jest mieć na uwadze słuszny interes obywateli oraz uwzględniać interes społeczny, w szczególności zaś powinien zmierzać do realizacji zasady prawdy obiektywnej. Dlatego też trafność rozstrzygnięcia w każdym indywidualnym przypadku wymaga szczegółowego zbadania i rozważenia wszelkich argumentów, które stanowiłyby podstawę do przyjęcia określonego stanowiska. Wydając decyzję organ jest zobowiązany do przestrzegania przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego -tekst jedn. z 2000 r. Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm. (dalej kpa), a przede wszystkim do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
W związku z powyższym sądowa kontrola prawidłowości podjętej decyzji przy zastosowaniu wskazanego na wstępie kryterium legalności, obejmuje w szczególności badanie, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej, a to zarówno przepisów szczegółowych, jak i zasad ogólnych określonych w rozdziale drugim działu I kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd kontroluje zatem, czy w toku tego postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji oraz czy podjęte na ich podstawie rozstrzygnięcie nie wykracza poza granice określone przepisami prawa, innymi słowy, czy nie nosi cech dowolności.
W niniejszej sprawie organ odwoławczy nie przeprowadził właściwego postępowania wyjaśniającego dotyczącego kwestii posiadania przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Stosownie do art. 7 kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje naczelną zasadę postępowania jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności oraz wywiera zasadniczy wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego, obligując organ administracji publicznej do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą, na podstawie wszelkich dostępnych dowodów. Z zasady tej wynika między innymi rozwijany w art. 77 § 1 kpa obowiązek organu administracji publicznej określenia w każdej sprawie jakie dowody są konieczne do wyjaśnienie stanu faktycznego, ich poszukiwania oraz realizacji. Konsekwencją obowiązywania zasad praworządności i prawdy obiektywnej jest także regulacja zawarta w art. 107 § 1 k.p.a., ustanawiającym obok innych wymogów decyzji obowiązek organu zawarcia w niej podstawy prawnej i uzasadnienia faktycznego, które w myśl § 3 tego artykułu powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
W odniesieniu do postępowania przed organem odwoławczym należy też podkreślić, iż zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ ten obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą decyzją lub postanowieniem organu I instancji, a stan faktyczny winien ustalić nie tylko w oparciu o materiał dowodowy zebrany w postępowaniu I instancji lecz także rozszerzając granice postępowania dowodowego na istotne dla sprawy okoliczności faktyczne pominięte przez organ I instancji.
W ocenie Sądu brak jest w niniejszej sprawie szczegółowego postępowania i uzasadnienia pozwalającego na ustalenie czy istotnie w niniejszej sprawie zachodziły okoliczności uzasadniające odmowę zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę.
Wskazać należy, iż zgodnie z treścią art. 33 ust. 2 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane, "Do wniosku o pozwolenie na budowę (przebudowę) należy dołączyć (...) oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane".
Prawo budowlane wymaga złożenia takiego oświadczenia od inwestora, tj. podmiotu ubiegającego się o pozwolenie na budowę. Wynika to wprost z art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane, który stanowi: "Pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu (...) kto złożył oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Pojęcie "prawa dysponowania nieruchomością na cele budowlane" definiuje z kolei art. 3 pkt 11 ustawy. Zgodnie z jego brzmieniem, należy przez to rozumieć tytuł prawny wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego, przewidującego uprawnienia do wykonywania robót budowlanych.
Składane w trybie art. 33 ust. 2 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane jest skuteczne o tyle, o ile z materiału dowodowego zebranego w sprawie nie wynika wniosek przeciwny. Oświadczenie to stwarza bowiem domniemanie, iż składającemu je przysługuje wymienione prawo. Domniemanie to może być obalone jedynie dowodem wskazującym, iż złożone oświadczenie nie odpowiada rzeczywistości. Wskazać w tym miejscu należy, że obecne regulacje ustawy - Prawo budowlane z dnia 27 marca 2003 r. miały na celu wprowadzenie istotnych ułatwień proceduralnych, związanych z uzyskiwaniem pozwolenia na budowę, a polegających na wprowadzeniu oświadczenia inwestora o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Założeniem nowelizacji ustawy było doprowadzenie do sytuacji, dzięki której inwestor nie musi dołączać do wniosku o pozwolenie na budowę wypisów z księgi wieczystej czy aktów notarialnych, określających to prawo, czy bieżących oświadczeń właściciela nieruchomości o prawie dysponowania działką na cele budowlane. Wystarczające miało być w tym zakresie jedynie oświadczenie samego inwestora, bez konieczności uzyskiwania ponownie, dodatkowego dokumentu (oświadczenia właściciela działki) za każdym razem, kiedy inwestor chciałby dokonywać przebudowy na terenie objętym umową.
Jak wskazano, prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane może wynikać ze stosunku zobowiązaniowego, przewidującego uprawnienia do wykonywania robót budowanych. Stosunek zobowiązaniowy jest pojęciem cywilnoprawnym, przez które rozumie się stosunek prawny między co najmniej dwoma podmiotami, z których jeden - wierzyciel uprawniony jest do żądania od drugiego - dłużnika określonego świadczenia. Świadczenie może polegać np. na takim działaniu, jak wyrażenie zgody dysponowanie nieruchomością przez wierzyciela na cele budowlane (por. Z Niewiadomski Prawo budowlane komentarz, uwagi do art. 3 pkt 11 ustawy, także Wyrok NSA z 22 czerwca 1998 r. IV SA 1366/96, lex nr 43240). Jednakże, jak wynika z art. 3 pkt 11 pr. bud. i co podkreśla się w orzecznictwie, tytuł do dysponowania nieruchomością na cele budowlane musi być niewątpliwy. Oznacza to, że w każdym przypadku umowa musi przewidywać uprawnienie do wykonywania robót i obiektów budowlanych. Zgoda właściciela nieruchomości upoważniająca inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane winna być sformułowana w sposób jednoznaczny i nie może być dorozumiana (por. Z. Niewiadomski, Komentarz jw. i przytoczone tam orzecznictwo).
Jak wynika z akt sprawy inwestor - Zespół [...]S.A. posiada 2.258.379 akcji, które w całości objęte zostały przez Skarb Państw i pokryte wkładem niepieniężnym (aportem) w postaci składników majątkowych takich jak nieruchomości, ruchomości i inne prawa majątkowe. Ze statutu spółki wynika, iż przedmiot aportu stanowi m.in. prawo własności nieruchomości działki oznaczonej nr [...].
Zgodzić się należy z twierdzeniem organu, iż istotnie sama umowa spółki nie przenosi jednocześnie własności nieruchomości. Jednakże nie tylko własność nieruchomości stanowi o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Prawo budowlane wskazuje m.in. na "stosunek zobowiązaniowy, przewidujący uprawnienia do wykonywania robót budowlanych".
Przez zobowiązanie rozumieć "złożony stosunek cywilnoprawny, którego koniecznym i najważniejszym składnikiem jest przynajmniej jeden elementarny stosunek prawny typu względnego (dwustronnie zindywidualizowany), w ramach którego jeden podmiot (dłużnik) jest obowiązany do spełnienia świadczenia (podjęcia określonego działania lub zaniechania na rzecz drugiej strony), a drugi podmiot (wierzyciel) jest uprawniony do otrzymania świadczenia.
Umowa spółki zawierana w celu utworzenia spółki opiera się na zgodnym oświadczeniu woli wspólników, którzy zobowiązują się wnieść wkłady do tworzonej spółki oraz współpracować w inny sposób, gdy tak stanowi umowa (statut) spółki. Zgodnie z art. 4 § 2, ilekroć w kodeksie spółek handlowych mowa jest o umowie spółki, należy przez to rozumieć akt założycielski w jednoosobowej spółce kapitałowej.
Umowa spółki handlowej jest umową konsensualną, odpłatną, przysparzającą, kauzalną i losową (A. Szajkowski, M. Tarska, Kodeks, 2006, t. I, s. 47).
Statut spółki akcyjnej - inwestora – zawiera postanowienia mówiące o tym, iż spółka jest uprawniona do rozporządzania nieruchomością. Organ winien zatem bezspornie ustalić i uzasadnić wyczerpująco, czy statut Spółki obejmuje prawo do wykorzystania nieruchomości na cele budowlane i czy przede wszystkim stanowi ona "stosunek zobowiązaniowy", o którym mowa w definicji prawia do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Jednocześnie Sąd podkreśla, iż uchylając podjęte przez organ rozstrzygniecie nie przesądza o dopuszczalności bądź niedopuszczalności udzielenia inwestorom pozwolenia na budowę.
W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit c oraz art. 152 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji wyroku.
O kosztach Sąd orzekł w oparciu o art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło