I SAB/Wa 167/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Iwona Maciejuk (spr.) Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2013 r. sprawy ze skargi F. K. i Z. B. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosków o ustalenie odszkodowania 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosków Z. B. i F. K. o ustalenie odszkodowania za nieruchomości zajęte pod część ulicy [...] i cześć ulicy [...] w W.- w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżących F. K. i Z. B. solidarnie kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskami złożonymi w dniu [...] grudnia 2005 r. Z. B. i F. K. zwróciły się do Urzędu W. o ustalenie i wypłacenie odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną, położony w [...] przy ul. [...] , z nieruchomości objętej KW nr [..], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...]. Ostateczną decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2008 r. Wojewoda [...] stwierdził nabycie przez Gminę W. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości zajętej pod część ulicy [...] w W., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie ewidencyjnym [...] o pow. [...] m2. Na podstawie w/w decyzji w księdze wieczystej KW Nr [...], jako właściciela gruntu, położonego przy ul. [...] stanowiącego działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [..] wpisano W. Dział III i IV brak wpisów, co potwierdza odpis zwykły z księgi wieczystej z dnia [..].05.2009 r., wydany przez Centralną Informację Ksiąg Wieczystych, Ekspozytura w W. Ostateczną decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2008 r. Wojewoda [...] stwierdził nabycie przez Gminę W. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 roku prawa własności nieruchomości zajętej pod część ulicy [...] w W. oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie ewidencyjnym [...] o pow. [...] m2. Na podstawie w/w decyzji w księdze wieczystej KW Nr [...], jako właściciela gruntu stanowiącego działkę ewidencyjną nr [...] wpisano W. Dział III i IV brak wpisów, co potwierdza odpis zwykły z księgi wieczystej z dnia [..].05.2009r., wydany przez Centralną Informację Ksiąg Wieczystych, Ekspozytura w W. Decyzją nr [...] z [...] stycznia 2010 r. Prezydent W. odmówił ustalenia odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną położony w [...] przy ul. [...] oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] objętej KW nr [...]. Wojewoda [...] decyzją nr [...] z [...] marca 2010 r. uchylił decyzję Prezydenta w całości i przekazał do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W jej uzasadnieniu stwierdził, iż ustalenia przyjęte w ostatecznych i pozostających w obiegu prawnym decyzjach Wojewody [...] nr [...] z dnia [...].11.2008 r. i nr [...] z dnia [...].11.2008 r. mają charakter wiążący dla organów prowadzących postępowanie w przedmiocie odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną gminną i ustaleń takich jak określanie kto był właścicielem nieruchomości na dzień 31.12.1998 r. nie prowadzi się ponownie na etapie postępowania o ustalenie odszkodowania za tę nieruchomość. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] października 2010 r. Wojewoda [...] odmówił wyjaśnienia treści decyzji nr [...] z dnia [...] listopada 2008 r. (dotyczącej ulicy [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie ewidencyjnym nr [...] o pow. [...] m2) oraz postanowieniem nr [...] z dnia [...] października 2010 r. odmówił wyjaśnienia treści decyzji nr [...] z [...] listopada 2008 r. (dotyczącej ulicy [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie ewidencyjnym nr [..] o pow. [...] m2) stwierdzających nabycie nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego. Decyzją nr [...] z [...] grudnia 2010 r. Prezydent W. odmówił ustalenia odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną położony w [...] przy ul. [...] oznaczony w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] objętej KW nr [...]. Wojewoda [...] decyzją nr [...] z [...] lutego 2011r. uchylił decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu stwierdził, iż funkcjonujące w obrocie prawnym ostateczne decyzje Wojewody [...] nr [...] z dnia [...].11.2008 r. i nr [...] z dnia [...].11.2008 r. korzystają z atrybutu trwałości zgodnie z art. 16 k.p.a. Określają one tożsamość nieruchomości identyfikowanej poprzez numer ewidencyjny oraz ustalają faktyczną powierzchnię drogi a ponadto wskazują współwłaścicieli nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998r. Wskazał, iż bezspornym jest, że w dniu 31 grudnia 1998 r. zarówno działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [..]-08-19 o pow. [...] m2 jak i działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2 stanowiły współwłasność osób fizycznych: F. K. w udziale [...] części, Z. B. w udziale [...] części, J. K. w udziale [...] części oraz A. K. w udziale [...] części. Pismem z dnia 19 kwietnia 2011 r. organ poinformował wnioskodawców, iż w związku z decyzją Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] lutego 2011 r. uchylającą w całości decyzję Prezydenta nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, dokonano ponownej analizy zebranego materiału dowodowego i wskazano, iż do zakończenia postępowania niezbędne pozostaje wykonanie wyceny części nieruchomości, zajętej pod drogę ul. [...]. Ponadto poinformował, iż po otrzymaniu wyceny zostanie przeprowadzona rozprawa administracyjna oraz wskazano termin zakończenia postępowania tj. do [...] listopada 2011 roku. W dniu [...] listopada 2011r. w siedzibie Biura Gospodarki Nieruchomościami odbyła się rozprawa administracyjna. Pismem z dnia 5 stycznia 2012 r. poinformowano wnioskodawców iż nie było możliwe rozpatrzenie sprawy w terminie określonym w piśmie z dnia 19 kwietnia 2011 r. tj. do 30 listopada 2011 r. z uwagi na brak środków finansowych wskazując jednocześnie na nowy termin zakończenia postępowania tj. do 30 czerwca 2012 r. Organ wskazał, że w sprawie został zgromadzony cały materiał dowodowy oraz przygotowany jest projekt decyzji a wnioskodawcy pismem z dnia 6 lipca 2012 r. zostali poinformowani o terminie zakończenia postępowania administracyjnego tj. do 31 marca 2013 roku. Postanowieniem nr [...] z [...] grudnia 2012 r. Wojewoda [...] uznał wniesione przez wnioskodawców zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi W. termin podjęcia stosownego rozstrzygnięcia do dnia [..] lutego 2013 r. Organ wskazał, że wydawanie decyzji ustalających odszkodowanie dostosowywane jest do przyznanych w budżecie W. środków finansowych a przeznaczonych na ten cel. Pismem z dnia 4 marca 2013 r. organ poinformował stronę, iż dokłada wszelkich starań aby jak najszybciej wydać stosowne rozstrzygnięcie, nie później jednak niż do 31 grudnia 2013 r. F. K. i Z. B. wniosły w dniu 4 kwietnia 2013 r. skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. Strony wniosły o wyznaczenie organowi terminu na wydanie decyzji administracyjnej i wypłatę odszkodowania, wyjaśnienie przyczyn przewlekłości oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżące przedstawiły stan sprawy podnosząc, że organowi można w tej sprawie przypisać przewlekłe prowadzenie postępowania, gdyż podejmuje on pozorne działania. Organ naruszył art. 12 k.p.a., a lakoniczne wskazanie przyczyn opóźnienia w wydaniu decyzji nie stanowi realizacji przesłanek z art. 36 § 1 k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ przedstawił przebieg postępowania, wskazując, że działania organu nie wyczerpują znamion przewlekłości postępowania. W sprawie został już zgromadzony kompletny materiał dowodowy oraz zostały przygotowane projekty decyzji, a wydanie decyzji dostosowane jest do przyznanych środków finansowych w budżecie W. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z art. 35 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Stosownie zaś do art. 35 § 3 k.p.a., załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Bezczynność organu administracji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności. Pojęcie przewlekłego prowadzenia postępowania obejmuje takie działanie organu, które nacechowane jest opieszałością i nieskutecznością. Ma ono miejsce w sytuacji, gdy formalnie organowi nie można postawić zarzutu niepodejmowania czynności w sprawie, jednakże nieefektywne wykonywanie tych czynności prowadzi w konsekwencji do braku możliwości realizacji przez stronę jej praw. Instytucja skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej, tak jak skarga na bezczynność organu, ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Kontrola Sądu zmierza zatem do ustalenia, czy istotnie organ administracji publicznej postępowanie w sprawie prowadzi przewlekle i bezpodstawnie nie kończy go wydaniem rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu, sytuacja taka ma miejsce w niniejszej sprawie. Pomimo bowiem, że Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. uchylił decyzję Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2010 r. i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania, Prezydent W. do chwili orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w niniejszej sprawie, nie wydał decyzji administracyjnej. Z akt sprawy wynika zaś, że w dniu [...] września 2011 r. rzeczoznawca majątkowy sporządził operat szacunkowy określający wartość nieruchomości zajętych pod ulicę [...] w W. (dz. ew. nr [...] z obrębu [...]), w dniu [...] listopada 2011 r. przeprowadzona została rozprawa administracyjna, lecz organ pismem z dnia 5 stycznia 2012 r. poinformował wnioskodawczynie, że środki finansowe zarezerwowane w budżecie W. na wypłaty odszkodowań z art. 73 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, na 2011 r. zostały wykorzystane. Organ powołując się na przepis art. 36 k.p.a. wskazał, że przygotowywany jest projekt decyzji a rozstrzygnięcie sprawy nastąpi do dnia 30 czerwca 2012 r. Następnie pismem z dnia 6 lipca 2012 r. organ ponownie informując, że dotrzymanie terminu nie było możliwe, wskazał na fakt przygotowywania projektu decyzji i wskazał, na podstawie art. 36 k.p.a., że sprawę rozstrzygnie do dnia 31 marca 2013 r. Rzeczoznawca majątkowy w dniu [...] września 2012 r. potwierdził aktualność sporządzonego w dniu [..] września 2011 r. operatu szacunkowego. Nie było więc przeszkód prawnych do zakończenia postępowania administracyjnego. Organ jednakże decyzji nie wydał, a kolejnym pismem z dnia 4 marca 2013 r., na podstawie art. 36 k.p.a., zawiadomił, że wydanie decyzji uzależnione jest od środków przyznanych w budżecie, tym razem na rok 2013. Organ wskazał, że decyzja wydana zostanie do dnia 31 grudnia 2013 r. i że dokłada wszelkich starań, aby zakończyć postępowanie w jak najkrótszym czasie. Powyższe jednoznacznie świadczy o przewlekłości w prowadzeniu postępowania. Pomimo bowiem, że materiał dowodowy w sprawie był zgromadzony, organ, od czasu sporządzenia operatu szacunkowego i przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, odkładał w czasie wydanie decyzji administracyjnej wyłącznie ze względów finansowych. W sprawie jest bezsporne, że organ uchybił przepisowi art. 35 § 3 k.p.a., który określa terminy na załatwienie sprawy, stąd też Sąd zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania wniosków Z. B. i F. K. w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Sąd nie ma podstaw do wyznaczania organowi terminu do wypłaty odszkodowania, albowiem sprawa niniejsza dotyczy przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie rozpoznania wniosków o ustalenie odszkodowania i tylko w tym przedmiocie Sąd, na podstawie art. 149 k.p.a., rozstrzygał. Wypłata odszkodowania stanowi zaś realizację decyzji ustalającej odszkodowanie. Jednocześnie Sąd stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Organ informował strony w toku postępowania o rzeczywistej przyczynie niezałatwienia sprawy, wskazywał przewidywane terminy zakończenia postępowania, a zatem dopełniał obowiązku wynikającego z art. 36 k.p.a. Choć oczywiście samo naruszenie przepisu art. 35 k.p.a. świadczy o nieprawidłowości postępowania, to organowi nie można zarzucić w tej sprawie rażącego naruszenia prawa. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w punkcie 1 i 2 wyroku. O kosztach postępowania sądowego, w punkcie 3 wyroku, Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy.