VI SA/Wa 998/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant ref. staż. Katarzyna Skurzyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2013 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za używanie niezarejestrowanego odbiornika telewizyjnego oddala skargę Minister Administracji i Cyfryzacji zaskarżoną decyzją z [...] stycznia 2013 r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczta Polska SA z [...] listopada 2012 r., którą ustalono na rzecz M. S. (dalej skarżący) opłatę za używanie jednego niezarejestrowanego odbiornika telewizyjnego w kwocie 555 złotych. Jako podstawę zaskarżonej decyzji wskazano art. 5 ust. 1 i 3 oraz art. 7 ust. 7 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz.U. Nr 85, poz. 728, ze zm.), dalej u.o.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Do wydania powyższych rozstrzygnięć doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Dnia [...] maja 2012 r. - zgodnie z treścią art. 7 ust. 1 u.o.a., przeprowadzona została kontrola wykonania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych w lokalu znajdującym się w O. przy ul. W. [...], zajmowanym na potrzeby prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej pod nazwą Sklep [...] "A. ". Kontrola została przeprowadzona w obecności skarżącego. W wyniku kontroli ujawniono w ww. lokalu jeden odbiornik telewizyjny. W protokole kontroli odnotowano m.in., że po uruchomieniu odbiornika przez skarżącego odbierany był program TVP [...]. Według oświadczenia skarżącego okres użytkowania odbiornika to rok i jest on urządzeniem technicznym dostosowanym do odbioru programów. W protokole odnotowano również, że w trakcie kontroli nie przedstawiono dowodu zarejestrowania ww. odbiornika. Protokół został bez zastrzeżeń podpisany przez kontrolerów oraz skarżącego. W konsekwencji powyższych ustaleń Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczta Polska SA ustalił dla skarżącego opłatę za używanie jednego niezarejestrowanego odbiornika telewizyjnego w kwocie 555 złotych. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wniósł o uchylenie decyzji i umorzenie niniejszego postępowania. Zarzucił naruszenie art. 7 ust. 6 u.o.a. poprzez błędne jego zastosowanie tj. wydanie decyzji ustalającej opłatę bez jednoczesnego, obligatoryjnego nakazania w niej rejestracji niezarejestrowanego odbiornika. Nadto skarżący zarzucił obrazę przepisu art. 5 ust. 2 pkt 1 u.o.a. poprzez błędną jego wykładnię, a także art. 7 i art. 9 k.p.a. przez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W uzasadnieniu skarżący zarzucając naruszenie przepisów art. 7 ust. 6 u.o.a i art. 5 ust. 2 pkt 1 u.o.a. oraz art. 7 k.p.a. i art. 9 k.p.a. przywołał argumentację zaprezentowaną w toku postępowania, a nadto wskazał, że sporny odbiornik nie znajdował się w zakładzie pracy, a w miejscu , w którym wykonuje on pracę jako osoba fizyczna a ponadto telewizor był niepodłączony, bez anteny i znajdował się na zapleczu – tj. w miejscu prywatnym, gdzie służył jedynie do przekazywania obrazu z dvd. Zdaniem skarżącego kontrolerzy nie mieli by prawa wejścia na zaplecze. Jednocześnie skarżący podniósł, że blankiety służące rejestracji ww. odbiornika przesłane zostały na jego adres zamieszkania tj. O. ul O. [...]/[...], a nie na adres wykonywania działalności gospodarczej. W uzupełnieniu odwołania skarżący zarzucił naruszenie art. 77 i nast. ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (j.t. Dz.U. z 2010 r., nr 220, poz. 1447- dalejj jako u.s.d.g.) poprzez ich niezastosowanie podczas kontroli – tj. niezawiadomienie go przez organ o zamiarze przeprowadzenia u niego kontroli w zakresie posiadania niezarejestrowanych odbiorników. Minister Administracji i Cyfryzacji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przywołał treść art. 2 ust. 2 u.o.a. ustanawiający domniemanie, iż osoba , która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny, używa tego odbiornika, jeżeli znajduje się on w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Zdolność natychmiastowego odbioru programów jest równoznaczna ze stwierdzeniem, że odbiornik jest używany, a to prowadzi do wniosku, że jego posiadacz obowiązany jest wnieść opłatę abonamentową za jego używanie. Organ wskazał przy tym, że w sprawie nie jest kwestionowany okres używania spornego odbiornika tj. rok. Odpierając zarzut naruszenia art. 7 ust. 6 u.o.a. Minister odwołał się do orzecznictwa sądów administracyjnych i wskazał, że w treści tego przepisu znajduje się łącznik "oraz" – mający charakter wyłącznie wyliczający, co powoduje, że decyzja może zawierać oba elementy, bądź jeden z nich, tj. jak ma to miejsce w sprawie, ustalać opłatę bez jednoczesnego nakazania rejestracji odbiornika. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 5 ust. 2 pkt 1 u.o.a. organ przypomniał, że sporny odbiornik w trakcie kontroli został uruchomiony przez skarżącego i był zdolny do natychmiastowego odbioru programów. Dla organu oznacza to, że skarżący posiada odbiornik umożliwiający natychmiastowy odbiór programów, co powoduje, że może być on w każdej chwili użyty jako telewizor, a to spełnia przesłanki do zastosowania domniemania, o którym mowa w art. 2 ust. 2 u.o.a. Konsekwencją powyższego jest uznanie, że odbiornik ten był używany i winien być zarejestrowany oraz powinna być za to używanie uiszczona opłata abonamentowa. Jednocześnie Minister wyjaśnił, że dla obowiązku ponoszenia opłat bez znaczenia pozostaje fakt czy podmiot korzysta lub zamierza korzystać z odbioru nadawanych programów. W świetle zapisów ustawy o opłatach abonamentowych okoliczność odtwarzania przez skarżącego jedynie dvd na owym odbiorniku pozostaje bez wpływu na istnienie obowiązku rejestracji tego odbiornika. Organ odwoławczy nie podzielił także zasadności zarzucanego naruszenia art. 7 i 9 k.p.a. Jego zdaniem ustalenia kontrolne nie budzą wątpliwości i wszystkie one zostały wzięte pod uwagę przy wydawaniu decyzji. W toku postępowania oraz w czynnościach kontrolnych skarżący miał zapewniony czynny udział i umożliwiono mu składanie stosownych oświadczeń oraz wypowiedzenie się co do zgromadzonego materiału dowodowego. Minister stwierdził, że obowiązek rejestracji odbiorników telewizyjnych oraz ponoszenie opłat abonamentowych ciąży na każdym posiadaczu takiego odbiornika, bez względu na okoliczność prowadzenia działalności gospodarczej. Odnośnie niepowiadomienia o zamiarze przeprowadzenia kontroli organ wyjaśnił, że kontrola nie wiązała się bezpośrednio z badaniem prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, zatem nie było obowiązku powiadomienia strony o zamiarze kontroli. Tym samym za chybiony uznał zarzut naruszenia przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, które nie mają zastosowania w niniejszym przypadku. Nadto Minister podniósł, że przyjęcie stanowiska skarżącego za zasadne doprowadziłoby do sytuacji, w której niemożliwym stałoby się sprawdzenie czy podmioty rzeczywiście respektują obowiązki ustawowe. Natomiast wysokość tej opłaty wynika wprost z treści art. 5 ust. 3 u.o.a. który mówi, że opłata ta jest stała i stanowi trzydziestokrotność miesięcznej opłaty abonamentowej obowiązującej w dniu stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika. Przepisy powołanej ustawy nie dają organom administracji publicznej podstaw prawnych do miarkowania wysokości nałożonej opłaty, czy też odstąpienia od jej nałożenia, jeśli zostały spełnione przesłanki do jej ustalenia, jak również uzależniania jej wysokości od faktycznego okresu używania niezarejestrowanego odbiornika. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący zarzucił naruszenie: 1. art. 77 i art. 79 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że owe przepisy nie mają zastosowania względem niniejszej kontroli, w sytuacji gdy wolą ustawodawcy kontrola działalności gospodarczej jest przeprowadzana na podstawie właśnie tej ustawy, z wyjątkami wskazanymi w art. 79. To zdaniem skarżącego spowodowało, że kontrola została przeprowadzona bez uprzedniego zawiadomienia go o niej, co jest naruszeniem prawa; 2. art. 7 ust. 6 u.o.a. przez błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, że spójnik "oraz" ma wyłącznie charakter wyliczający, co pozwala na wydanie decyzji ustalającej opłatę bez jednoczesnego nakazania rejestracji odbiornika; 3. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. przez brak ustosunkowania się w uzasadnieniu decyzji do zarzutu dotyczącego nieprawidłowej wykładni art. 5 ust. 2 pkt 1 u.o.a. i w konsekwencji niewyjaśnienie dlaczego nie zasługuje on na uwzględnienie. W uzasadnieniu skargi skarżący podtrzymał argumentację zaprezentowaną w toku postępowania. Nadto podniósł, że brak jest ustawowej definicji określenia "inny przekaz", zawartej w art. 5 ust. 2 u.o.a., zatem zwrot ten powinien być interpretowany szeroko i zawierać się w nim winno odtwarzanie obrazu zapisanego na dvd. W odpowiedzi na skargę Minister, wnosząc o oddalenie skargi, podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada akty lub czynności z zakresu administracji publicznej pod kątem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, a nie według przesłanek celowości czy słuszności. Ponadto w świetle art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 dalej jako "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji nie naruszają prawa w stopniu mającym wpływ na prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu, w stanie faktycznym ustalonym w niniejszej sprawie organ miał w pełni uzasadnione podstawy do tego, aby nałożyć na skarżącego opłatę za używanie niezarejestrowanego odbiornika telewizyjnego. Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 u.o.a. za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Co do zasady opłatę abonamentową uiszcza się za każdy odbiornik radiofoniczny i telewizyjny (ust. 4 art. 2 u.o.a.). Modyfikację tej zasady ustawodawca wprowadza w ust. 5 art. 2 u.o.a określając krąg podmiotów, które niezależnie od liczby używanych odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zobowiązane są do uiszczania tylko jednej z opłat abonamentowych. Z językowej wykładni powołanych przepisów wynika, że ich adresatem jest posiadacz odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego, który w sytuacji jego używania, zobowiązany jest do uiszczania opłaty abonamentowej. Przy czym "używanie" objęte jest domniemaniem zakładającym, że w sytuacji, gdy odbiornik znajduje się w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, to jest on używany przez jego posiadacza. W myśl art. 7 ust. 1 i 2 u.o.a. kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej prowadzi operator publiczny, o którym mowa w art. 5 ust. 1, a nadzór nad wykonywaniem kontroli obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku pobierania opłaty abonamentowej sprawuje minister właściwy do spraw łączności. W przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego kierownik jednostki operatora publicznego, o którym mowa w art. 5 ust. 1, przeprowadzający kontrolę, wydaje decyzję, w której nakazuje rejestrację odbiornika oraz ustala opłatę za używanie niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego, o której mowa w art. 5 ust. 3. Od decyzji służy odwołanie do ministra właściwego do spraw łączności, (ust. 6 i 7 art. 7 u.o.a.). W toku przeprowadzonej przez operatora publicznego kontroli w dniu [...] maja 2012 r. ustalono, że w sklepie zoologicznym prowadzonym przez skarżącego znajdował się jeden sprawny odbiornik telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. W protokole kontroli odnotowano m.in., że po uruchomieniu odbiornika przez skarżącego odbierany był program TVP [...]. Powyższych ustaleń skarżący w toku postępowania nie kwestionował, zarzucał zaś, iż że sporny odbiornik był niepodłączony, bez anteny i znajdował się na zapleczu – tj. w miejscu prywatnym, gdzie służył jedynie do przekazywania obrazu z dvd. Zdaniem skarżącego kontrolerzy nie mieli by prawa wejścia na zaplecze bowiem kontrola została przeprowadzona bez uprzedniego zawiadomienia strony przez co naruszono art. 79 u.s.d.g. Jednocześnie skarżący podniósł, że blankiety służące rejestracji ww. odbiornika przesłane zostały na jego adres zamieszkania tj. O. ul O. [...]/[...], a nie na adres wykonywania działalności gospodarczej. Ustosunkowując się do tych zarzutów należy w pierwszej kolejności wskazać, że sporny odbiornik telewizyjny znajdował się w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącego, a mianowicie w sklepie zoologicznym, którego to miejsca w żadnym razie nie można uznać za miejsce prywatne. Również bez wpływu na prawidłowość zaskarżonych decyzji pozostaje fakt wysyłki blankietów służących do rejestracji odbiornika telewizyjnego na adres zamieszkania skarżącego. W sprawie istotna jest bowiem okoliczność rejestracji odbiorników oraz uiszczenie opłaty abonamentowej, nie zaś to, na jaki adres blankiet opłat jest wysyłany do abonenta. Po drugie w sprawach opłat abonamentowych przepisy ustawy o swobodzie działalności gospodarczej nie mają zastosowania. Kwestia ta stała się przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 9 kwietnia 2012 r. sygn. akt II GSK 92/12 uznał, że do kontroli przestrzegania obowiązków wynikających z ustawy o opłatach abonamentowych nie mają zastosowania przepisy ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Naczelny Sąd Administracyjny powołał się w tej mierze na wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z 9 września 2004 r. (sygn. akt K 2/03 opubl. OTK-A 2004/8/83), wypowiedział się na temat charakteru tej opłaty. Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny - abonament to przymusowe, bezzwrotne świadczenie publicznoprawne, służące realizacji konstytucyjnych zadań państwa. Jest to więc danina publiczna, różna od innych danin wskazanych w art. 217 Konstytucji przez swój celowy charakter, nie stanowiąca dochodów państwa o charakterze stricte budżetowym. Zrazem abonament mając charakter publicznoprawny i będąc dochodem publicznym, podlega w zasadzie wyłączności władzy ustawodawczej w kształtowaniu dochodów i wydatków państwa. Z drugiej strony abonament jest rodzajem daniny publicznej niebędącej podatkiem, a jedynie "zbliżonej do podatku". Nie jest on opłatą w klasycznej postaci, lecz ma charakter daniny publicznej związanej z możliwością korzystania z publicznych mediów i stanowi dochód publiczny pozabudżetowy, przeznaczony na finansowanie misji publicznej. Ponadto, jak wskazał NSA, dodatkowym argumentem świadczącym, że do kontroli przestrzegania obowiązków wynikających z ustawy o opłatach abonamentowych nie mają zastosowania przepisy ustawy o swobodzie działalności gospodarczej jest treść ustawy z 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2009 r. Nr 18, poz. 97; dalej: ustawa o zmianie), która m.in. wprowadziła obowiązek uprzedzania przedsiębiorcy o zamiarze dokonania kontroli ( art. 79 ust. 1 ustawy o działalności gospodarczej). W art. 2-63 tej ustawy dokonano zmian w 62 ustawach regulujących określone rodzaje działalności gospodarczej. W 52 ustawach zawarto przepisy nakazujące wprost stosowanie rozdziału 5 u.s.d.g., zatytułowanego "Kontrola działalności gospodarczej przedsiębiorcy", w przypadku poszczególnych rodzajów kontroli. Świadczy to o kompleksowym charakterze tej regulacji. Pośród wymienionych w ustawie o zmianie ustaw, w których wprowadzono obowiązek dokonywania kontroli zgodnie z rozdziałem 5 u.s.d.g. nie wymieniono ustawy o opłatach abonamentowych. Należy więc uznać, że nie było zamiarem ustawodawcy, aby kontrola rejestracji odbiorników, nawet użytkowanych w działalności gospodarczej odbywała się w trybie u.s.d.g. Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela także stanowisko organu co do podnoszonego zarzutu dotyczącego naruszenia art. 7 ust. 6 u.o.a. przez błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, że spójnik "oraz" ma wyłącznie charakter wyliczający. W ocenie Sądu zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie gdyż skarżący sam przyznał, że po kontroli dokonał rejestracji spornego odbiornika. Skoro zatem organ administracji publicznej wydając decyzję musi brać pod uwagę stan faktyczny istniejący w dacie wydania decyzji, to nakazanie w sentencji decyzji zarejestrowania odbiornika nie było konieczne. Jak słusznie wskazał organ w odpowiedzi na skargę w przedmiotowej sprawie bezsporne było, iż skarżący w ramach prowadzenia sklepu zoologicznego nie tworzy audycji ani też innych przekazów. W tym stanie rzeczy, wbrew interpretacji strony, brak było uzasadnionych podstaw faktycznych i prawnych do przyjęcia, że miał miejsce przypadek określony w art. 5 ust. 2 pkt 1 u.o.a. jako "inny przekaz" Jednocześnie w ocenie Sądu zgromadzony w toku postępowania materiał dowodowy w sposób nie budzący wątpliwości potwierdza, że zastany w sklepie odbiornik znajdował się w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programów. Jak już wyżej wspomniano pojęcie "używanie" objęte jest domniemaniem zakładającym, że w sytuacji, gdy odbiornik znajduje się w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, to jest on używany przez jego posiadacza. W konsekwencji należy uznać, że organy w toku postępowania wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 k.p.a.), oparły swoje rozstrzygnięcia na materiale dowodowym prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny oraz uzasadniły swoje stanowisko wyrażone w spornych decyzjach, w sposób wymagany przez normę prawa zawartą w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako bezzasadną.