II SA/Po 553/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Maria Kwiecińska Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2013 r. sprawy ze skargi J. A. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] kwietnia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] marca 2013 r. Nr [...], II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżących kwotę 100,- (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją nr [...] z dnia[...] marca 2013 roku Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 17 poz. 75) pozbawił J. A. uprawnień kombatanckich, przyznanych mu orzeczeniem Związku Bojowników o Wolność i Demokrację z tytułu walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej od września do listopada 1951 r. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż J. A. uzyskał uprawnienia na podstawie decyzji ZW ZBOWiD z dnia [...] października 1987 r. z tytułu walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej, pełniąc służbę w Wojsku Polskim w okresie od czerwca 1950 r. do 1952 r. z akt sprawy wynika, że skarżący nie prowadził działalności kombatanckiej w rozumieniu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, co nie pozwala na zachowanie uprawnień kombatanckich z innego tytułu. W szczególności z informacji uzyskanych z Instytutu Pamięci Narodowej wynika, iż brak jest zachowanych dokumentów mogących potwierdzić fakt walk skarżącego z Ukraińską Powstańczą Armią. Pismem z dnia 19 marca 2013 roku J. A. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż służbę wojskową pełnił w Wojskach Ochrony Pogranicza, nie służył w Urzędzie Bezpieczeństwa ani innych tego typu formacjach. Posiada zaświadczenie, że w okresie od 1 września do listopada 1951 r. walczył z bandami UPA. W 2002 r. Prezydent Aleksander Kwaśniewski nadał mu stopień podporucznika, zaś w 2007 r. Prezydent Lech Kaczyński odznaczył go Srebrnym Krzyżem Zasługi. Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 roku Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] marca 2013 r. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż w stosunku do J. A. znajduje zastosowanie przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, bowiem weryfikowany uprawnienia kombatanckie uzyskał wyłącznie z tytułu uczestnictwa w walkach o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej. Analiza zgromadzonych w sprawie dowodów nie wykazuje, aby względem skarżącego zaistniały okoliczności wskazujące na możliwość zachowania uprawnień kombatanckich z innego tytułu, w szczególności uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu. Z pisma Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 24 stycznia 2013 r. wynika, że w zasobie aktowym nie odnaleziono dokumentów potwierdzających udział J. A. oraz 9 Lubelskiej Brygady WOP, w której służył, w walkach z oddzialami UPA lub Wehrwolfu. Pismem z dnia 24 kwietnia 2013 roku J. A. zaskarżył opisaną wyżej decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, żądając jej uchylenia. Skarżący podniósł, iż w czasie służby w Wojsku Polskim walczył z oddziałami UPA. Wskazał, że do uprawnień kombatanckich zaliczono mu okres IX-XI 1951 r., musiały więc być na tę okoliczność stosowne dokumenty, które organ powinien odnaleźć. Podniósł ponownie, że w 2007 r. otrzymał wysokie odznaczenie wojskowe od Prezydenta Lecha Kaczyńskiego. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, powtarzając swoją dotychczasową argumentację. Organ przyznał, iż w aktach sprawy znajduje się Protokół z przeglądu akt weryfikacyjnych skarżącego z 1995 roku. Analiza protokołu wskazuje jednak, iż nie ma on charakteru decyzji, lecz stanowi co najwyżej dokument obrazujący stan akt i utrwalający określoną czynność przeprowadzoną w toku postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Skarga okazała się zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrole działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem – art. 1 § 2 powyższej ustawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. W świetle z kolei z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270), Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy czym – jak wynika z treści art. 145 § 1 – Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i orzeka o ich uchyleniu w sytuacji, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. 17 poz. 75). Zgodnie z art. 21 ust. 1 powołanej ustawy, uprawnienia kombatanckie przysługują tej osobie, która uzyskała decyzję potwierdzającą działalność lub fakty określone przez ustawodawcę, a nadto posiada obywatelstwo polskie lub posiadała je w okresie działalności kombatanckiej bądź w okresie podlegania represjom. W myśl art. 25 ust. 1 ustawy osoby, które uzyskały uprawnienia kombatanckie na podstawie dotychczasowych przepisów zachowują te uprawnienia. Niemniej, z art. 25 ust. 2 pkt 2 tej ustawy wynika, iż pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowe". Uprawnienia kombatanckie zachowują jednak te osoby, które uprawnienia uzyskały m.in. z tytułów określonych w ustawie. Takim tytułem jest w szczególności uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu (art. 1 ust. 2 pkt 6 wymienionej wyżej ustawy) Odnosząc powyższe uwagi do specyfiki rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy jest niewystarczający do wydania zaskarżonych decyzji. Trzeba bowiem zauważyć, iż z deklaracji członkowskiej skarżącego z dnia [...] września 1987 r., zaświadczenia nr [...] K. z dnia [...] września 1987 r. oraz zaświadczenia nr [...] Archiwum Wojsk Ochrony Pogranicza z dnia [...] sierpnia 1987 r. wynika, iż w okresie od 22 czerwca 1950 r. do 2 listopada 1952 r. skarżący pełnił służbę wojskową w 1 Brygadzie WOP w K. nad W., której dowódcą był podpułkownik Z. (k. 7-6, 2, 1 akt administracyjnych). W tym czasie od 2 września 1951 do 17 listopada 1951 r. skarżący brał udział w walkach zbrojnych z bandami (k. 2, 1 akt administracyjnych). Tymczasem pismo organu z dnia [...] października 2012 r. oraz pisma Instytutu Pamięci Narodowej z dnia [...] marca 2012, z dnia [...] października 2012, z dnia [...] stycznia 2013 r. wskazują, iż kwerenda archiwalna została przeprowadzona w odniesieniu do innej jednostki wojskowej, tzn. do 9 Lubuskiej Brygady WOP. Należy ponadto zauważyć, iż z informacji powszechnie dostępnych w Internecie wynika, że 9 Lubuska Brygada WOP postała dopiero w 1958 roku, a jej sztab stacjonował w K. O., zaś w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podaje się błędnie nieistniejącą jednostkę 9 Lubelską Brygadę WOP. Tym samym wymienione wyżej informacje uzyskane z Instytutu Pamięci Narodowej nie mogły dotyczyć J. A., a w konsekwencji nie mogły również stanowić podstawy rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Należy także zauważyć, iż Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie odniósł się w ogóle do zarzutu, sformułowanego we wniosku o ponownego rozpatrzenie sprawy. J. A. podnosił bowiem, iż w 2002 r. i 2007 r. został przez kolejnych Prezydentów RP awansowany do stopnia podporucznika i odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi. Obowiązkiem organu było zweryfikować te dane i uzyskać informacje za jakie zasługi skarżący został uhonorowany, oraz pozyskać dokumenty z Kancelarii Prezydenta dokumentujące ewntualne zasługi wojskowe skarżącego. Organ nie rozważył także wystarczająco wnikliwie własnych informacji zawartych w protokole z przeglądu akt weryfikacyjnych skarżącego z dnia 27 października 1995 r., gdzie jako tytuł działalności wpisano "walki z Ukraińską Powst. Armią", a w uwagach zawarto adnotację "walki w Bieszczadach" (k. 10, 9 akt administracyjnych). Istotnie protokól ten nie ma charakteru decyzji administracyjnej i stanowi jedynie dokument obrazujący ówczesny stan akt i utrwalający określoną czynność przeprowadzoną w toku postępowania. Jednakże zawiera on – jak wskazano powyżej – informacje o udziale skarżącego w walkach z oddziałami UPA i należało wyjaśnić skąd pochodziły te dane oraz podjąć próbę ich weryfikacji. Tym samym w ocenie Sądu Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie wykazał w sposób niebudzący wątpliwości by zaistniały w tej sprawie przesłanki do zastosowania art. 25 ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy z uwagi na brak wystarczającego materiału dowodowego. Doszło zatem do naruszenia przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 30 poz. 168). Zgodnie bowiem z art. 7 tej ustawy, organ powinien stać na straży praworządności, podejmując kroki niezbędne do wyjaśnienia sprawy. Uszczegółowieniem tej zasady jest art. 77 § 1 powoływanej ustawy, według którego materiał dowodowy należy zebrać w sposób wyczerpujący i rozpatrzyć go jako całość. Jak wynika nadto z art. 80 cytowanej ustawy, dopiero na podstawie całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego można uznać, czy dana okoliczność została w istocie udowodniona. Uchybienie tym obowiązkom stanowi wadę postępowania, mogącą mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tej sytuacji należało na mocy o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) uchylić zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą ze względu na naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. z art. 25 ust. 2 pkt 2 powoływanej już ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, oraz ze względu na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 11, art. 77 § 1 i art. 80, Kodeksu postępowania administracyjnego. Rozpoznając ponownie sprawę organ administracji publicznej powinien uwzględnić powyższe wywody Sądu, a w szczególności ustalić w sposób niebudzący wątpliwości czy nie zaistniały przesłanki do zachowania uprawnień kombatanckich z art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Sąd orzekł o kosztach na mocy art. 200 i art. 205 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a o wykonalności zaskarżonej decyzji – na podstawie art. 152 tej ustawy.