I SAB/Wa 110/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik Protokolant starszy referent Agnieszka Bieńkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lipca 2013 r. sprawy ze skargi R. K. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku z [...] grudnia 2008 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. oznaczoną jako "[...]", działka nr [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem, 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. w prowadzeniu postępowania nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżącego R. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego. Pismem z [...] lutego 2013 r. R. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] grudnia 2008 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy [...] (dawniej: [...]) oznaczoną jako "[...]", działka nr [...]. Wskazana na wstępie nieruchomość, stanowiąca własność W.G., objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) i na podstawie art. 1 tego dekretu przeszła na własność Gminy W., a następnie na mocy art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U. Nr 14, poz. 130 ze zm.) na własność Skarbu Państwa. Wnioskiem z [...] grudnia 2008 r. R. K., następca prawny przeddekretowego właściciela, złożył wniosek o przyznanie w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. – o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. We wniosku wskazał, że decyzją z [...] listopada 2008 r. nr [...] Minister Infrastruktury stwierdził nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej W. Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z [...] lipca 1973 r. nr [...] o przyznaniu odszkodowania W. G. za przedmiotową nieruchomość, gdyż rozstrzygała o uprawnieniach odszkodowawczych osoby, która zmarła. Postanowieniem z [...] czerwca 2009 r. nr [...] Minister Infrastruktury przekazał powyższy wniosek zgodnie z właściwością Prezydentowi W. W uzasadnieniu skargi wskazano, że Wojewoda [...] postanowieniem z [...] lutego 2012 r. nr [...] uznał zażalenie skarżącego na niezałatwienie sprawy odszkodowania w terminie i wyznaczył Prezydentowi W. termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia do dnia 30 czerwca 2012 r., jednakże termin ten upłynął bezskutecznie. Jednocześnie podniesiono, że organ już wielokrotnie wyznaczał sobie termin załatwienia sprawy przekraczając terminy określone w art. 35 § 3 i art. 36 k.p.a. i nadal pozostaje w nieuzasadnionej zwłoce. Jednocześnie stwierdził, że zdecydowana większość niezbędnej dokumentacji jest w posiadaniu Prezydenta, gdyż właściwy organ w 1973 r. przyznał już odszkodowanie z tego samego tytułu poprzedniczce prawnej skarżącego, jednakże następnie stwierdzono nieważność tego rozstrzygnięcia z powodu braku jej zdolności prawnej. Zdaniem skarżącego czas trwania postępowania administracyjnego i brak rozstrzygnięcia, wskazuje jednoznacznie na nieuzasadnioną bezczynność organu administracji, zatem skarga niniejsza jest zasadna. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie. Podniósł, że w toku postępowania zgromadzono szereg materiałów mających na celu określenie, czy nieruchomość spełnia przesłanki kwalifikujące ją do przyznania odszkodowania. Stwierdził, że ze względu na złożony charakter postępowania w chwili obecnej trwa analiza zgromadzonej dokumentacji. Jednocześnie wskazał, że pismami z 10 sierpnia 2012 r. i z 4 marca 2013 r. strony zostały poinformowane o niemożności dotrzymania terminu wyznaczonego przez Wojewodę [...] oraz, że decyzja w przedmiotowej sprawie zostanie wydana do 30 czerwca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga jest uzasadniona. Przedmiotem skargi R. K. jest bezczynność Prezydenta W., polegająca na nierozpoznaniu wniosku z [...] grudnia 2008 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy [...] (dawniej: [...]) oznaczoną jako "[...]", działka nr [...]. Na wstępie podnieść należy, iż bezczynność organu zachodzi, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, w rozumieniu art. 149 § 1 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), czy też nie. Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a., zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada natomiast na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., a także o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki, uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta W., a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a. (a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym przez Sąd terminie). Bezsporne jest bowiem, że organ, wbrew obowiązkom wynikającym z ww. przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, nie rozpoznał sprawy i w dacie orzekania nadal pozostaje w zwłoce. Wniosek o przyznanie odszkodowania (złożony przez skarżącego, będącego spadkobiercą przeddekretowego właściciela) wpłynął do Ministerstwa Infrastruktury w dniu [...] grudnia 2008 r., a następnie został przekazany według właściwości do Prezydenta W. w dniu [...] lipca 2009 r., co wynika z umieszczonej na piśmie prezentaty (vide: pismo z [...] lipca 2009 r. nr [...]). Od tego też momentu rozpoczął swój bieg, określony w art. 35 § 3 k.p.a. termin do załatwienia sprawy nim objętej. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony, jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Zatem termin, w którym postępowanie to winno ulec zakończeniu upłynął najpóźniej w dniu [...] września 2009 r. Tymczasem, mimo upływu ponad czterech lat od wniesienia ww. wniosku, Prezydent W. nie zakończył zainicjowanego nim postępowania i nie podjął rozstrzygnięcia w sprawie. W toku tego postępowania organ zwrócił się: do Delegatury Biura Geodezji i Katastru Urzędu W. w Dzielnicy [...] o przesłanie kopii mapy ewidencyjnej z zaznaczeniem granic obecnych działek ewidencyjnych i granic hipotecznych przedmiotowej nieruchomości, wypisów z rejestru gruntów obejmujących przedmiotową nieruchomość oraz do Archiwum Państwowego W. o sprawdzenie czy w ich zasobach znajduje się akt notarialny na mocy którego dawny właściciel hipoteczny nabył prawa do przedmiotowej nieruchomości (vide: pisma z [...] sierpnia 2010 r. odpowiednio nr [...] i nr [...]), do Archiwum Państwowego W. o udzielenie informacji czy w dniu 21.11.1945 r. na gruncie przedmiotowej nieruchomości znajdowały się budynki mieszkalne, a jeśli tak o określenie ich stanu lub stopnia zniszczeń, przesłanie dokumentów potwierdzających ich ewentualne istnienie, materiałów dot. ich przeznaczenia w ogólnym planie zabudowania W., zatwierdzonym przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11.08.1931 r. oraz do Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] o przesłanie kopii dec. lokalizacyjnych z załącznikiem graficznym, protokołów przekazania gruntu inwestorowi, pozwoleń na budowę dziennika budowy, pozwoleń na użytkowanie i innych dokumentów dot. realizacji inwestycji na przedmiotowym gruncie (vide: pisma z [...] maja 2011 r. odpowiednio nr [...] i nr [...]), do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu W. w Dzielnicy [...] o przesłanie akt lokalizacyjnych (vide: pismo z [...] lutego 2012 r. nr [...]). Jednakże analiza akt administracyjnych sprawy prowadzi do wniosku, że poszczególne czynności organu dokonywane były w odstępach kilkumiesięcznych, przy czym w toku prowadzonego postepowania Prezydent informował strony o jego postępach oraz przyczynach zwłoki, do czego obliguje go norma zawarta w art. 36 § 1 k.p.a. (vide: pisma z [...].08.2010 r., [...].02.2012 r., [...].08.2012 r. [...].03.2013 r.). Pierwszy raz uczynił to pismem z [...] sierpnia 2010 r. nr [...] wskazując, że decyzja w przedmiotowej sprawie zostanie wydana w terminie dwóch miesięcy od zgromadzenia kompletu dokumentacji, tu jednak należy zwrócić uwagę, że nastąpiło to dopiero po upływie ponad roku od wpłynięcia przedmiotowego wniosku o odszkodowanie do organu (co wynika z zestawienia daty wniosku – 9 lipca 2009 r. oraz daty pisma organu, tj. 30 sierpnia 2010 r.). Taki sposób działania organu godzi niewątpliwie w zasadę szybkości postępowania, zaś przedłużanie terminu jego zakończenia stanowi nadużycie instytucji przewidzianej w art. 36 § 1 k.p.a., zmierzające w istocie wyłącznie do próby uchylenia się od skutków zwłoki w załatwieniu sprawy. W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu powyższego wniosku uznać należało za w pełni uzasadniony, co skutkować musiało wyznaczeniem organowi dwumiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Wyznaczając ten termin, Sąd miał na względzie zarówno określone w przepisach procedury administracyjnej terminy obligujące organ administracji publicznej do rozstrzygnięcia sprawy, jak też realną możliwość jej załatwienia przez organ w wyznaczonym wyrokiem terminie. W ocenie Sądu nie ma natomiast wystarczająco usprawiedliwionych podstaw do stwierdzenia, że bezczynność ta miała charakter rażący. Przy ocenie stanu zwłoki organu w załatwieniu konkretnej sprawy administracyjnej nie można bowiem abstrahować od charakteru sprawy, w której organ jest w bezczynności. Postępowania odszkodowawcze prowadzone w trybie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami są postępowaniami niewątpliwie skomplikowanymi, ze względu na swój historyczny charakter, co z kolei związane jest często z czasochłonnym poszukiwaniem archiwalnych dokumentów. W niniejszej sprawie organ czynności takie, zmierzające do załatwienia sprawy podejmował (choć czynił to przewlekle), a także wskazał dodatkowy termin zakończenia postępowania – 30 czerwca 2013 r., aczkolwiek i tu niesposób nie dostrzec, że uczynił to dopiero pod wpływem wniesionej skargi. Jednakże mając na względzie wspomniany historyczny i skomplikowany charakter sprawy, w załatwieniu której organ pozostaje w zwłoce, nie można uznać, że zwłoka ta przybrała postać rażącą, w rozumieniu art. 149 § 1 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.