I SO/Go 5/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopol-skim - Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 lipca 2013 r. wniosku J.G. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J.G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2007 roku postanawia: 1. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od uiszczenia wpisu sądowego od skargi; 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z uzasadnienia wniosku, oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, jak również z przedłożonych przez skarżącego dokumentów wynika, że skarżący jest żonaty i prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z małżonką. Żona skarżącego jest bezrobotna, lecz nie przysługuje jej prawo do zasiłku z tego tytułu. Skarżący natomiast pracuje i zarabia 1200 zł miesięcznie. Skarżący oświadczył, że nie posiada oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro. Posiada natomiast mieszkanie o wielkości 57 m kw. , działkę budowlaną z domem w stanie surowym oraz 5 garaży. Miesięczne koszty utrzymania swojej rodziny skarżący określił na 721,48 zł. W tak ustalonej sytuacji majątkowej skarżącego, jego wniosek okazał się częściowo uzasadniony. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej: "p.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie całkowitym, czyli takim jakiego przyznania domagał się skarżący przysługuje w razie wykazania przez osobę występującą z wnioskiem, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie częściowym natomiast przysługuje w razie wykazania, że poniesienie pełnych kosztów utrzymania mogłoby narazić wnioskodawcę lub jego rodzinę na uszczerbek utrzymania koniecznego (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zasadą jednak jest ponoszenie przez strony całości kosztów związanych z ich udziałem w postępowaniu sądowym, zaś odstępstwo od tej zasady poprzez zwolnienie z kosztów sądowych może mieć miejsce w sytuacjach szczególnych - uzasadnionych sytuacją majątkową strony - przy uwzględnieniu oczywiście wysokości kosztów postępowania. Koszty sądowe jako należności Skarbu Państwa winny mieć prymat wśród tych wydatków stron, które nie służą koniecznemu utrzymaniu. W konsekwencji, strona posiadająca stałe źródło dochodów winna poczynić oszczędności w swoich wydatkach do granic zabezpieczenia podstawowego utrzymania, tak by w maksymalnym możliwym zakresie partycypować w kosztach postępowania. Trzeba też pamiętać, że żądane przez skarżącego prawo pomocy w zakresie całkowitym, czyli obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 2 p.p.s.a.) może być przyznane w sytuacjach wyjątkowych i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie. Przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia (tak. M. Niezgódka - Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wydanie III, Warszawa 2009 r., str. 696; zob. też cyt. tamże orzecznictwo NSA). Skarżący nie ma oszczędności, a jego wynagrodzenie za pracę nie jest wysokie. Jego żona nie ma pracy i nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów. Tym samym nie można uznać, że skarżący jest w stanie ponieść pełne koszty postępowania. Stąd postanowienie o zwolnieniu od wpisu od skargi. Brak jednak podstaw do uwzględnienia wniosku o ustanowienie adwokata i tym samym przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Skarżący nie jest bowiem pozbawiony środków do życia, a nadto posiada majątek, w tym kilka nieruchomości. Tym samym jego sytuacja finansowej nie uniemożliwia sfinansowania usług adwokackich. Z uwagi na powyższe postanowiono jak w sentencji.