I SAB/Wa 250/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis (spr.) WSA Tomasz Szmydt Protokolant referent stażysta Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2013 r. sprawy ze skargi M. K. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie przyznania odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do wydania orzeczenia w przedmiocie wniosku M. K. z dnia [...] lutego 2000 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] położoną w W. przy ulicy [...], oznaczoną jako hip. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej M. K. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. M. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w związku z nie rozpoznaniem przez organ jej wniosku o przyznanie odszkodowania za wywłaszczoną część nieruchomości o powierzchni [...] m2, położoną w W. przy ul. [...], stanowiącą część dawnej działki hipotecznej nr [...], obecnie wchodzącą w skład dz. nr [...] z obrębu [...]. W uzasadnieniu skargi skarżąca wyjaśniła, że w dniu [...] listopada 2006 r., Prezydent [...] decyzją nr [...] odmówił przyznania odszkodowania za ww. grunt. Dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...] wskutek złożonego odwołania Wojewoda [...] uchylił ww. decyzję Prezydenta [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Decyzją z dnia [...] października 2009 r. nr [...], Prezydent [...] ponownie odmówił przyznania odszkodowania za ww. grunt. Na skutek kolejnego odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...] uchylił ww. decyzję Prezydenta [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. Kolejną decyzją z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] Prezydent [...] po raz kolejny odmówił przyznania odszkodowania za ww. grunt. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2011 r., nr [...] ponownie uchylił w całości decyzję Prezydenta [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. Skarżąca zaznaczyła, że Wojewoda [...] w postanowieniu z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] uznał wniesione przez M. K. zażalenie na nie załatwienie sprawy w terminie za zasadne i wyznaczył dodatkowy termin na załatwienie sprawy do trzech miesięcy od dnia doręczenia ww. postanowienia. Mimo tego do dnia wniesienia skargi w sprawie nie została wydana decyzja administracyjna. M. K. zaznaczyła, że w sprawa toczy się już od 12 lat, co wskazuje na świadome przewlekanie przez organ wydania decyzji w przedmiotowej sprawie. W jej ocenie Prezydent [...] w sposób rażący i lekceważący łamie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego i dlatego uważa ona, że jej skarga jest zasadna. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. Organ wyjaśnił, że w toku postępowania podjął szereg czynności zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego niezbędnego do wydania prawidłowej decyzji. Wskazał również, że pismem z dnia 15 marca 2013 r., strony zostały poinformowane o przyczynach niedotrzymania terminu określonego w art. 35 k.p.a. oraz o tym, że postępowanie zostanie zakończone w terminie do 30 września 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest uzasadniona, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania orzeczenia w określonym terminie. Przedmiotem skargi M. K. jest bezczynność Prezydenta [...] polegająca na nie rozpoznaniu przez organ jej wniosku z dnia [...] lutego 2000 r., o przyznanie odszkodowania za wywłaszczoną część nieruchomości o powierzchni [...] m2, położonej w W. przy ul. [...], stanowiącej część dawnej działki hipotecznej nr [...], obecnie wchodzącej w skład dz. nr [...] z obrębu [...]. Na wstępie podnieść należy, iż bezczynność organu zachodzi, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu, zaniechania organu oraz stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, w rozumieniu art. 149 § 1 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – dalej jako p.p.s.a., czy też nie. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że z zasad ogólnych postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy (art. 12 § 1 k.p.a.). Ponadto z przepisu art. 35 § 1 k.p.a. wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). O każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Powyższe przepisy wyznaczają zatem organowi administracji publicznej standardy obowiązujące przy załatwianiu spraw. Jeżeli organ nie stosuje się do owych standardów mamy do czynienia z nie załatwieniem sprawy w terminie, co jest równoznaczne z pozostawaniem przez organ w stanie bezczynności i to zarówno w przypadku nie załatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jak również w terminie dodatkowym, o którym mowa w art. 36 § 1 k.p.a. Podkreślić przy tym należy, że bezczynność organu administracji publicznej występuje nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...], a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest bowiem to, że Prezydent [...] nie rozpoznał sprawy i nadal pozostaje w zwłoce. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że wniosek M. K. inicjujący postępowanie w sprawie wpłynął do organu w dniu 17 lutego 2000 r., (co potwierdza prezentata Kancelarii Starostwa [...]), i od tej daty zatem rozpoczął swój bieg dwumiesięczny termin z art. 35 § 3 k.p.a. do załatwienia sprawy nim objętej. Po tej dacie Prezydent [...] trzykrotnie orzekał w przedmiocie wniosku skarżącego o przyznanie odszkodowania za wywłaszczoną część nieruchomości o powierzchni [...] m2, położonej w W. przy ul. [...], stanowiącej część dawnej działki hipotecznej nr [...], obecnie wchodzącej w skład dz. nr [...] z obrębu [...]. Kolejno wydawane decyzje w dniach: [...] listopada 2006 r., nr [...], [...] października 2009 r. nr [...], i [...] maja 2011 r., nr [...] były sukcesywne uchylane przez organ odwoławczy, to jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. Ostatnia decyzja w tym przedmiocie nr [...] zapadła w dniu [...] września 2011 r. Zatem mimo tego, że jakkolwiek strona sygnalizuje, że wniosek o odszkodowanie złożyła do organu w dniu 17 lutego 2000 r., to jednak analiza akt sprawy wskazuje, że stan bezczynności należy oceniać nie od daty złożenia do organu wniosku o odszkodowanie, a od daty wydania ostatniej decyzji Kolegium uchylającej orzeczenie organu pierwszej instancji, to jest od dnia [...] września 2011 r. Od tej chwili zatem rozpoczął swój bieg dwumiesięczny termin z art. 35 § 3 k.p.a. do załatwienia sprawy nim objętej. Nie ulega wątpliwości, że pomimo obowiązującego kodeksowego terminu do rozpoznania sprawy Prezydent [...], do dnia rozpoznania skargi nie zakończył postępowania administracyjnego. Podkreślenia wymaga również to, że organ nie zastosował się do terminu wyznaczonego przez Wojewodę [...] w postanowieniu z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...], w którym organ odwoławczy uznał zażalenie na bezczynność wniesione przez stronę za uzasadnione i wyznaczył mu dodatkowy trzymiesięczny termin na załatwienie sprawy. Wskazać również należy, że po wydaniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzji z dnia [...] września 2011 r. Prezydent [...] dwukrotnie (pismem z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] i pismem z dnia [...] maja 2013 r., nr [...]) wyznaczał termin rozpoznania sprawy wskazując go odpowiednio na dzień 30 kwietnia 2011 r., i następnie na dzień 30 września 2013 r. W ocenie Sądu postępowanie Prezydenta [...] niewątpliwie pozostaje w sprzeczności z zasadą szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 k.p.a. Takie postępowanie podważa także wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa. W związku z powyższym zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu wniosku o odszkodowanie należało uznać za uzasadniony, co skutkuje wyznaczeniem organowi dwumiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. W ocenie Sądu, rację ma skarżący, że sposób prowadzenia postępowania przez Prezydenta [...] należało ocenić jako rażące naruszenie prawa, w tym rażące naruszenie zasad wyrażonych w art. 12 § 1 k.p.a. 35 § 3, art. 36 § 1 i art. 37 § 2 k.p.a. Jak wskazano już wcześniej sprawa zainicjowana została wnioskiem z 2000 r. Od tej daty organ trzykrotnie wydawał decyzje, które w toku postępowania odwoławczego były uchylane. Kolejne terminy wyznaczane przez Wojewodę [...] i dwukrotnie wyznaczane przez sam organ nie zostały dotrzymane. W odpowiedzi na skargę organ nie wskazał racjonalnych, niezależnych od organu, powodów przedłużającego się znacznie procedowania w sprawie, czy też przeszkód uniemożliwiających rozstrzygnięcie sprawy do dnia orzekania w niniejszej sprawie przez Sąd. W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a