I SAB/Wa 196/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis WSA Tomasz Szmydt Protokolant referent stażysta Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2013 r. sprawy ze skargi J. H. na bezczynność Prezydenta miasta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta miasta W. do wydania orzeczenia w przedmiocie wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość warszawską, położoną w W. przy [...], oznaczoną jako hip. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta miasta W. na rzecz skarżącej J. H. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 20 marca 2013 r. J. H. reprezentowana przez radcę prawnego K. L. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta miasta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy [...] oznaczoną hip. [...], aktualnie [...] działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...]. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy ww. nieruchomość przeszła na własność gminy miasta W. na mocy art. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). W dacie wywłaszczenia właścicielką przedmiotowej nieruchomości była I. G. Następnie decyzją z dnia [...] października 1974 r. nr [...] Prezydenta miasta W. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Dzielnicy [...] nr [...] z dnia [...] września 1974 r., którą to odmówiono I. G. ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. I. G. zmarła [...] lipca 1996 r. a jej jedynym następcą prawnym na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] Wydział II Cywilny, sygn. akt [...] stał się jej syn A. G. Wnioskiem z dnia 14 grudnia 2006 r. A. G. wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta miasta W. z dnia [...] października 1974 r. utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] września 1974 r. Decyzją z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...] Minister Infrastruktury stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Prezydenta miasta W. z dnia [...] października 1974 oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] września 1974 r. W związku w powyższą decyzją A. G. pismem z dnia 6 marca 2008 r. zwrócił się do Prezydenta miasta W. o ustalenie i wypłatę odszkodowania za przejętą nieruchomość przy [...] oznaczoną hip. [...] aktualnie [...] działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...]. A. G. zmarł [...] kwietnia 2008 r., a jego następcami prawnymi na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] Wydział I Cywilny, sygn. akt [...] stali się – żona E. G. oraz dzieci J. H. i W. G. Pismem z dnia 9 sierpnia 2010 r. J. H. zwróciła się do Prezydenta miasta W. o rozpatrzenie wniosku jej ojca A. G. z dnia 6 marca 2008 r., w którym to wnosił on o ustalenie i wypłatę odszkodowania za przejętą nieruchomość. W piśmie tym wskazała, iż od złożenia tego wniosku następcy prawni ww. otrzymali jedynie dwa pisma z dnia 23 czerwca 2009 r. i z dnia 18 listopada 2009 r. do wiadomości - informujące ich o poszukiwaniu dokumentów przez Prezydenta miasta W. Wobec braku reakcji ze strony organu na ww. pismo J. H. pismem z dnia 16 listopada 2011 r. złożyła do Wojewody [...] zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Na skutek wniesionego zażalenia organ pismem z dnia 2 lutego 2012 r. zwrócił się do Archiwum Urzędu miasta W. o nadesłanie dokumentów niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Jednocześnie Prezydent miasta W. pismem z tej samej daty poinformował pełnomocnika J. H. – radcę prawnego K. L., iż organ podjął czynności zmierzające do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego. Poinformował również, iż ze względu na złożony charakter postępowania oraz bardzo dużą ilością spraw nie było możliwe rozpatrzenie wniosku o odszkodowanie za przejętą nieruchomość w terminie wyznaczonym w art. 35 § 3 k.p.a. Jednocześnie na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. poinformował, iż decyzja w sprawie zostanie wydana do dnia 31 maja 2012 r. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi miasta W. termin wynoszący 3 miesiące od daty doręczenia postanowienia na wydanie stosownego rozstrzygnięcia w sprawie. Stwierdził również, że niezałatwienie sprawy w terminie nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. Następnie pismem z dnia 1 czerwca 2012 r. organ poinformował pełnomocnika J. H. iż do zakończenia postępowania konieczne jest jeszcze wykonanie przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego gruntu i w związku z tym przewidywany termin wydania decyzji wyznaczony został do dnia 31 sierpnia 2012 r. Termin ten nie został również dochowany i organ kolejnym pismem datowanym na dzień 17 października 2012 r. poinformował, iż wydanie decyzji w sprawie nastąpi do dnia 31 stycznia 2013 r. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na bezczynność Prezydenta miasta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie J. H. wniosła o - wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi; - o ukaranie dyscyplinarne pracownika winnego niezałatwieniu przedmiotowej sprawy w przepisanym terminie; - zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto w przypadku uwzględnienia skargi skarżącą wniosła o orzeczenie, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa lub, że naruszenie prawa nie było rażące, także w przypadku wystąpienia podstaw do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, jeśli akt taki zostanie wydany przez organ po wniesieniu niniejszej skargi do Sądu. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, iż postawa organu prowadzącego postępowanie podważa zaufanie do administracji publicznej stanowiąc naruszenie art. 7, 8 i 12 k.p.a. oraz art. 35 § 3 k.p.a., który to określa maksymalny termin załatwienia sprawy. Jednocześnie zdaniem skarżącej w sprawie nie zachodzą żadne okoliczności uzasadniające dalsze opóźnienie w załatwieniu przedmiotowej sprawy. Dodatkowo skarżąca podniosła, iż powoływanie się przez organ na dużą ilość postępowań oraz konieczność zgromadzenia całości dokumentacji wpisuje się ewidentnie w stan bezczynności organu w prowadzonym postępowaniu. Co więcej wszystkie wskazane terminy wyznaczone przez organ upłynęły, a do dnia wniesienia skargi sprawa nie została załatwiona. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi wyjaśniając, iż Prezydent miasta W. podjął czynności zmierzające do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego niezbędnego do wydania prawidłowej decyzji merytorycznej przez organ. Dodatkowo organ wskazał, iż pismem z dnia 20 marca 2013 r. strony zostały poinformowane, iż do zakończenia postępowania i wydania decyzji merytorycznie rozstrzygającej sprawę konieczne jest jeszcze wykonanie przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego gruntu. Jednocześnie organ wskazał, iż przewidywaną datę zakończenia postępowania wskazano na dzień 30 czerwca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skargę należało uznać za uzasadnioną, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania orzeczenia w określonym terminie. Stosownie do treści art. 35 § 1 i 3 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Wskazać należy, że bezczynność organu administracji publicznej występuje nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Podawane zaś przez organ powody ciągłego przesuwania terminu załatwienia sprawy nie mogą być usprawiedliwieniem dla zwłoki w jej załatwieniu, gdyż nie mieszczą się w przesłankach określonych w art. 35 § 5 k.p.a. Wyznaczanie nowych terminów załatwienia sprawy nie mogło więc w takiej sytuacji spowodować, że organ nie pozostaje w bezczynności. Z akt administracyjnych sprawy wynika, iż organ po złożeniu przez skarżącą J. H. pisma z dnia 9 sierpnia 2010 r., w którym to ww. wniosła o rozpoznanie pisma jej poprzednika prawnego A. G. z dnia 6 marca 2008 r. o ustalenie i wypłatę odszkodowania za przejętą nieruchomość - nie podjął żadnych czynności w sprawie. Co więcej organ w ogóle nie zareagował na ww. pismo, a co najistotniejsze nie poinformował skarżącej o przyczynach zwłoki, do czego zobowiązywał go art. 36 § 1 k.p.a.. Z akt sprawy wynika również, iż organ po wpłynięciu ww. pisma nie prowadził żadnego dodatkowego postępowania mającego na celu zebranie całości materiału dowodowego w celu rozpatrzenia złożonego wniosku. Stwierdzić też należy, iż organ dopiero po złożeniu przez skarżącą zażalenia z dnia 16 listopada 2011 r. w trybie art. 37 § 1 k.p.a. do Wojewody na bezczynność Prezydenta miasta W. podjął dalsze czynności zmierzające do zgromadzenia materiału dowodowego występując m.in. pismem z dnia 2 lutego 2012 r. do Archiwum Urzędu miasta W. Nadto podnieść również należy, że organ postąpił wbrew nakazowi płynącemu z treści art. 36 § 1 k.p.a., nie informując stron postępowania o zwłoce w załatwieniu sprawy i nie wyznaczył następnego terminu jej załatwienia. Uczynił to dopiero zmotywowany wniesieniem ww. zażalenia, informując strony postępowania pismem z dnia 2 lutego 2012 r. o przyczynach zwłoki, komunikując jednocześnie, iż postępowanie zostanie zakończone po zebraniu i przeanalizowaniu kompletnego materiału dowodowego i wyznaczając nowy termin załatwienia sprawy do dnia 31 maja 2012 r. Mimo upływu nałożonego na siebie powyższym pismem terminu zakończenia postępowania organ nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. Nie wywiązał się także z terminu nałożonego przez Wojewodę postanowieniem nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r., którym to zobowiązano go na skutek złożonego przez skarżącą zażalenia do wydania rozstrzygnięcia w sprawie w terminie 3 miesięcy od daty doręczenia ww. postanowienia. Postanowienie to wpłynęło do Prezydenta miasta W. w dniu 22 lutego 2012 r. Kolejnym pismem z dnia 1 czerwca 2012 r. skarżąca została poinformowana, iż organ podjął czynności zmierzające do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego sprawy, a przewidywany termin wydania decyzji wyznaczony został do dnia 31 sierpnia 2012 r. z uwagi na konieczność wykonania przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego gruntu. Termin ten również nie został dochowany i w związku z tym Prezydent miasta W. pismem z dnia 17 października 2012 r. przesunął ponownie termin na wydanie decyzji w sprawie do dnia 31 stycznia 2013 r. ponownie tłumacząc to dużą ilością prowadzonych postępowań oraz koniecznością zgromadzenia całości dokumentacji (zlecenia operatu szacunkowego). Kolejny raz termin ten nie został dochowany, dlatego też Prezydent pismem z dnia 20 marca 2013 r. kolejny raz poinformował, iż konieczne jest sporządzenie operatu szacunkowego w związku z czym przewidywany termin na wydanie decyzji to data 30 czerwca 2013 r. Skład orzekający w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, iż kolejne przesuwanie terminu rozpatrzenia wniosku nie odpowiada wymogom stawianym przez art. 12 i 35 k.p.a. i narusza art. 36 k.p.a., bowiem organ wyznaczający na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. nowy termin załatwienia sprawy jest związany przepisami art. 12 i 35 k.p.a., a zatem jest obowiązany do ustalenia możliwie najkrótszego terminu załatwienia sprawy. Wprawdzie przepis art. 36 k.p.a. nie stwarza ograniczeń ani też nie ustala zasady, którą powinien kierować się organ przy wyznaczaniu nowego terminu, jednakże nie oznacza to dowolności i swobody i nie może być interpretowany w oderwaniu od generalnych zasad postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 6–16 k.p.a. Podawane przez organ powody wielokrotnego, nieustannego i nieuzasadnionego przesuwania terminu załatwienia sprawy nie mogą być usprawiedliwieniem dla zwłoki w jej załatwieniu, gdyż nie mieszczą się w przesłankach określonych w art. 35 § 5 k.p.a. Wyznaczanie nowych terminów załatwienia sprawy nie może więc w takiej sytuacji ekskulpować organu orzekającego od zarzutu bezczynności, ignorując jednocześnie terminy wyznaczone przez Wojewodę do załatwienia sprawy i w tym czasie organ w dalszym ciągu nie wydał decyzji w sprawie, podczas gdy powinien podejmować czynności procesowe i gromadzić materiał dowodowy w sposób skonsolidowany i adekwatny do kolejnych, powstających w jego toku zagadnień procesowych. Zatem ponad wszelką wątpliwość stwierdzić należy, że organ w rozpoznaniu przedmiotowej sprawy znacznie przekroczył terminy prawem przewidziane, jak również nałożone na siebie powyższymi pismami, a także termin wyznaczony postanowieniem Wojewody z dnia [...] lutego 2012 r. Nadto organ nie informował stron o przyczynach zwłoki w podjęciu rozstrzygnięcia w sprawie oraz o ewentualnym terminie jej zakończenia – uczynił to po raz pierwszy dopiero po złożeniu przez skarżących zażalenia – co powoduje refleksję, że organ nie traktuje sprawy jako pilnej i nie podejmuje wzmożonych starań w celu jej zakończenia i jednocześnie obrazuje podejście Prezydenta do potrzeby rychłego zakończenia sprawy. Zatem wskazane okoliczności uzasadniają uwzględnienie skargi na bezczynność Prezydenta miasta W., gdyż w rozpoznawanej sprawie Prezydent z nieuzasadnionych powodów nie rozpatrzył wniosku skarżącej, czym naruszył postanowienia przepisu art. 35 § 1 i 3 k.p.a. i korespondujący z nim art.12 § 1 i 2 k.p.a. oraz art. 36 § 1 k.p.a. Wobec tego mając na uwadze dotychczasowy tok prowadzonego postępowania i czynności podjęte przez organ, termin do jej załatwienia – nawet jeśliby przyjąć, iż sprawa ma szczególnie skomplikowany charakter – został już znacznie przekroczony. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a uznał, że wyznaczony dwumiesięczny termin do wydania decyzji będzie adekwatny do czasu zakreślonego terminami wynikającymi z Kodeksu postępowania administracyjnego, niezbędnego do wszechstronnej i rzetelnej oceny całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego i załatwienia sprawy. Sąd uznał jednocześnie, że zaistniała w sprawie bezczynność ma charakter rażącego naruszenia prawa. Organ nie wykazał bowiem, aby od dnia złożenia wniosku o odszkodowanie podejmował wystarczające czynności w sprawie, zmierzające do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zgromadzenia niezbędnej dokumentacji, a tym bardziej do wydania decyzji rozstrzygającej wniosek, czym rażąco naruszył przepis art. 35 k.p.a. Nie dochował również obowiązku zawiadamiania stron o przyczynach zwłoki i przewidywanym terminie załatwienia sprawy, czym z kolei rażąco naruszył przepis art. 36 k.p.a. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.