II SA/Sz 756/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak, Sędziowie Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska (spr.),, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 października 2013 r. sprawy ze skargi R. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, na podstawie art.104, art.108 § 1 k.p.a. oraz art. 7 pkt 1,4,5,6, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 9, art. 39 ust. 1, 2, art.106 ust. 1, 3, 4, art.107, art.109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 182) oraz Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r. poz.823), przyznał R.J. pomoc społeczną w postaci celowego zasiłku pieniężnego w wysokości [...] na częściowe pokrycie kosztów zakupu żywności i środków czystości, wypłacanego miesięcznie po [...] od [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że na podstawie art. 107 ustawy o pomocy społecznej przeprowadzono wywiad rodzinny i stwierdzono u wnioskodawcy trudną sytuację finansową spowodowaną bezrobociem, długotrwałą chorobą i niepełnosprawnością. Dochód strony wyniósł [...] (zasiłek okresowy) i nie przekracza kryterium dochodowego, tj [...]. Organ podkreślił, że z uwagi na fakt, iż świadczenia z pomocy społecznej mają charakter uzupełniający i wspomagający przyznana stronie pomoc finansowa jest jedynie uzupełnieniem i nie zaspokaja wszystkich potrzeb w pełnym zakresie i pełnej wysokości oraz nie może stanowić źródła stałego dochodu, bowiem środki, którymi dysponuje Ośrodek są ograniczone. W planie jednostkowym dochodów i wydatków Ośrodka na wypłatę świadczeń pieniężnych w formie zasiłków celowych, w tym na wypłatę zasiłków sezonowych na zakup opału, przeznaczone są środki finansowe w wysokości [...]. Biorąc pod uwagę, że z pomocy w formie zasiłków celowych korzysta ok. [...] środowisk, którym wypłaca się ogółem średnio ok. [...] świadczeń rocznie, to w roku [...] na jeden zasiłek celowy przypada statystycznie kwota pomocy w wysokości ok. [...]. Ww. średnia kwota na 1 świadczenie uwzględnia również zasiłki celowe, m.in. na opał, które są przyznawane w wyższych wysokościach. O ostatecznej wysokości pomocy decyduje indywidualna sytuacja każdej osoby/rodziny ubiegającej się o pomoc. R. J. odwołał się od ww. decyzji wnosząc o przyznanie wyższych kwot na wnioskowane cele. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze , po rozpatrzeniu odwołania R. J., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 8 ust. 1 pkt 2 i art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12.03.2004 r. o pomocy społecznej, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że jak wynika z akt sprawy strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Dochód strony w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. wynosił [...] i nie przekraczał kryterium dochodowego wytyczonego przez ustawę o pomocy społecznej, tj. kwoty [...], ponadto u strony występuje bezrobocie i choroba. Powyższe okoliczności uprawniają w/w do uzyskania pomocy w formie zasiłku celowego. W myśl art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Udzielana pomoc ma na celu przezwyciężenie trudnej aktualnie sytuacji strony ale nie może pokryć wszystkich niedostatków, nawet o charakterze elementarnym. Przyznanie stronie zasiłku celowego w ustalonej kwocie na wnioskowane cele na pewno nie rozwiąże trudnej sytuacji strony, ale zapewne w pewnym stopniu ją złagodzi. Zasiłek celowy jest świadczeniem o charakterze uznaniowym, którego przyznanie zależy od wielkości posiadanych przez Ośrodek środków finansowych i od okoliczności sprawy. Ustawa nie zakreśla wysokości zasiłku celowego a Kolegium jako organ odwoławczy nie ma wpływu na wysokość przyznanego świadczenia. Pismem z dnia 10 lipca 2013 r. R. J. złożył skargę na ww. decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sąd administracyjny rozważa zatem wyłącznie kwestię, czy decyzja organu administracji publicznej mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego. W myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwana dalej "P.p.s.a.") Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji (bądź postanowienia) lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub w innych ustawach. W niniejszej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia wskazanego w powyższej ustawie naruszenia prawa, w konsekwencji więc, zgodnie z art. 151 tej ustawy, skarga podlegała oddaleniu. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta w przedmiocie przyznania R. J. kwoty [...] tytułem zasiłku celowego z przeznaczeniem na częściowe pokrycie kosztów zakupu żywności i środków czystości za okres: [...]. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie prowadzone było na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 182). Zainicjowane zostało wnioskiem skarżącego z dnia 9 kwietnia 2013 r. o przyznanie pomocy finansowej na zakup żywności i środków czystości. Pomoc ta udzielana jest na podstawie przepisów wspomnianej ustawy w postaci zasiłku celowego, co wynika z treści art. 39 ust. 1 stanowiącego, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zgodnie z ust. 2 tego artykułu zasiłek celowy może być przyznawany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Podkreślenia wymaga, że świadczenie pieniężne z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, co wynika z zawartego w cyt. wyżej art. 39 ust. 1 ustawy sformułowania "może". Zauważyć należy, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 ustawy). Organy pomocy społecznej obowiązane są do podjęcia działań na rzecz udzielenia niezbędnej pomocy osobom takiej pomocy potrzebującym. Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje po wykazaniu kryterium dochodowego. Jego ustalenie nie stwarza jednakże prawa podmiotowego do otrzymania pomocy w maksymalnej wysokości świadczenia przewidzianego w ustawie. Wysokość świadczenia musi bowiem uwzględniać wielkość dostępnych dla organu pomocy społecznej środków finansowych, a także liczbę osób i rodzin potrzebujących pomocy. Przyznawanie i wypłata zasiłków celowych należy do zadań własnych gmin o charakterze obowiązkowym, stąd też gminy muszą gospodarować ograniczonymi środkami finansowymi w taki sposób, aby zachować zdolność wywiązania się z ustawowo nałożonych obowiązków przez okres całego roku. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 3 i 4 ustawy rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być dostosowane do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Nie ulega zatem wątpliwości, że nie jest rolą ani zadaniem pomocy społecznej zaspokajanie każdej zgłoszonej potrzeby i w pełnym zakresie, lecz jedynie w zakresie niezbędnym do udzielenia pomocy w przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej i przy uwzględnieniu możliwości, w tym finansowych, pomocy społecznej. Organy pomocy społecznej obowiązane są kierować się dobrem osób korzystających z pomocy społecznej i potrzebujących takiej pomocy; nie powinny przedkładać sytuacji jednych, nad pozostałymi. Z akt administracyjnych oraz uzasadnienia wydanych w sprawie decyzji wynika, że organy orzekające w sprawie w sposób prawidłowy, tj. zgodnie z regułami wyrażonymi w k.p.a. przeprowadziły postępowanie dowodowe. W konsekwencji prawidłowo został ustalony stan faktyczny sprawy, co jest warunkiem prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego. Z przeprowadzonego w sprawie wywiadu środowiskowego wynika, że skarżący jest kawalerem, osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, o lekkim stopniu niepełnosprawności, mieszka w lokalu kwaterunkowym, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Skarżący nie posiada żadnego stałego źródła utrzymania, zaś jego dochód z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił [...] ( ). Niewątpliwie sytuacja finansowa i życiowa skarżącego jest trudna. Z tych względów decyzja o przyznaniu skarżącemu świadczenia w postaci zasiłku celowego, w ocenie Sądu miała oparcie w przepisach prawa. Skarżący kwestionuje jednakże wysokość przyznanego zasiłku. Jak wyżej wskazano, decyzja w przedmiocie świadczenia pieniężnego z art. 39 ust. 1 ustawy ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ jest uprawniony do jej podjęcia, po wcześniejszym ustaleniu istnienia przesłanki z art. 7 i kryterium dochodowego określonego w art. 8 ustawy, w granicach od min. do max świadczenia przewidzianego w ustawie, przy istnieniu prawnego wymogu należytego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia, tj. w sposób umożliwiający jego kontrolę. Uznaniowość oznacza także możliwość odmowy przyznania świadczenia, jeżeli w ocenie organu istnieją okoliczności uzasadniające taką odmowę. Należyte uzasadnienie decyzji wyłącza dowolność przy jej podejmowaniu. To z kolei wyłącza możliwość władczej ingerencji w treść decyzji, względem której przyznano organom administracji publicznej pewien zakres swobody decyzyjnej, aby mogły dostosować rodzaj i zakres pomocy do aktualnej (niezaspokojonej własnym wysiłkiem) potrzeby wnioskodawcy oraz możliwości finansowej pomocy społecznej. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji warunki te spełniają (uzasadniając podjęte rozstrzygnięcia). Skarżący spełnia kryterium z art. 7 i 8 ustawy, a przyznana kwota świadczenia pieniężnego uwzględnia możliwości pomocy społecznej. Wprawdzie wysokość przyznanego zasiłku celowego ( ) nie odpowiada oczekiwaniom skarżącego, jednakże powyższe decyzje – jako zgodne z prawem – muszą pozostać w obrocie prawnym. Jednocześnie wskazać należy, że jak wynika z akt administracyjnych sprawy, skarżący jest objęty stałą pomocą ze strony organu pomocy społecznej i otrzymuje świadczenia pomocy społecznej w różnych formach. Jako chybiony należy ocenić zarzut zaliczenia do dochodu strony zasiłku okresowego w kwocie [...] Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Natomiast stosownie do treści art. art. 8 ust. 4 ww. ustawy do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; zasiłku celowego; pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; wartości świadczenia w naturze; świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych. Wśród tych wyłączeń nie ma zasiłku okresowego, a zatem stanowi on dochód w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej. Powyższe ustalenia, w ocenie Sądu, prowadzą do wniosku, że wydane decyzje są zgodne z prawem i z tych względów, na podstawie art. 151 P.p.s.a. skarga została oddalona.