II SA/Bd 765/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski (spr.) Sędzia WSA Renata Owczarzak Protokolant starszy sekretarz sądowy Krystyna Witt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 października 2013 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję [...] Okręgowego Służby [...] w [...] z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia w czynnościach służbowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od [...] Okręgowego Służby [...] w[...] na rzecz skarżącego kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 4. zwrócić skarżącemu ze Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy) wpis w kwocie 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu nienależnie uiszczonego wpisu. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...]Dyrektor Aresztu Śledczego w B. na podstawie art. 13 ust. 1, art. 94 ust. 2 i 3 w związku z art. 218 ust. 1 pkt 4 oraz ust. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz.U.z 2010 r. Nr 79 poz. 523) zawiesił A.L. w czynnościach służbowych na okres dwóch miesięcy tj. od [...] kwietnia 2013 r. do [...] czerwca 2013 r. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w dniu [...] lutego 2013 r. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w B. wszczął wobec A.L. postępowanie dyscyplinarne, a w dniu [...] marca 2013 r. rzecznik dyscyplinarny prowadzący przedmiotowe postępowanie wniósł o niezwłoczne zawieszenie w czynnościach służbowych ww. pracownika Służby Więziennej z uwagi na fakt prowadzenia czynności dowodowych z udziałem pozostających z nim w bezpośredniej podległości służbowej. W odwołaniu A.L. wskazał na niezasadność zwieszenia go w czynnościach służbowych oraz poddał w wątpliwość okres tego zawieszenia, bowiem czynności dowodowe w postępowaniu dyscyplinarnym mają zakończyć się do dnia [...] kwietnia 2013 r. Nadto do organu wpłynęło również odwołanie wniesione przez pełnomocnika funkcjonariusza Służby Więziennej , w którym zarzucił organowi pierwszej instancji naruszenie art. 8, art. 77 § 1 i 80 K.p.a. oraz art. 59 ust. 1 i art. 60 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w B. – jak wskazano w sentencji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 31 ust. 4 ustawy o Służbie Więziennej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zawieszenie funkcjonariusza może nastąpić w przypadku wszczęcia przeciwko niemu postępowania dyscyplinarnego, a przepisy nie wskazują szczególnych przesłanek do podjęcia decyzji o zawieszeniu funkcjonariusza, w związku z czym decyzja taka pozostawiona jest uznaniu właściwego organu. W skardze A.L. działając przez pełnomocnika zarzucił organowi naruszenie art. 7 i art. 77 K.p.a. poprzez nie wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla zawieszenia funkcjonariusza służby więziennej w czynnościach służbowych. Jego zdaniem organy w niniejszej sprawie nie wskazały jakiego przewinienia dyscyplinarnego dopuścił się skarżący, bezkrytycznie przyjęły, iż sam fakt wszczęcia postępowania dyscyplinarnego stanowi podstawę do zawieszenia go w czynnościach służbowych oraz nie przeprowadził dowodu w postaci przesłuchania rzecznika dyscyplinarnego Służby Więziennej. Nadto zarzucił organowi naruszenie art. 138 § 2 K.p.a. poprzez nie uchylenie decyzji organu pierwszej instancji, który nie wskazał jakie przewinienia miałby dopuścić się skarżący. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie uznając zarzuty skarżącego za nieuzasadnione. Równocześnie pełnomocnik organu nie podając podstawy prawnej wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 143, poz. 1269 z póżn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do przepisu art. 134 § 1 oraz art. 133 § 1 ww. ustawy z 30 sierpnia 2002 r. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną - i wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. W wyniku tak przeprowadzonej kontroli, Sąd uznał, że skarga jest zasadna, chociaż nie wszystkie argumenty w niej zawarte zasługują na uwzględnienie. Z akt administracyjnych sprawy wynika, iż postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w B. wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko A.L.. Następnie pismem z dnia [...] marca 2013 r. rzecznik dyscyplinarny prowadzący ww. postępowanie wniósł do Dyrektora Aresztu Śledczego w B. o niezwłoczne zawieszenie obwinionego w czynnościach służbowych z uwagi na realizacje czynności dowodowych z udziałem funkcjonariuszy pozostających w bezpośredniej podległości służbowej w obwinionym. Podzielając stanowiska rzecznika dyscyplinarnego Dyrektor Aresztu Śledczego w B. decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. zawiesił A.L. w czynnościach służbowych od dnia [...] kwietnia 2013 r. do [...] czerwca 2013 r., a następnie Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w B. zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia [...] maja 2013 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Materialnoprawną podstawę ww. decyzji stanowił art. 94 ust. 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 o Służbie więziennej (Dz.U. z 2010 r. Nr 79 poz. 523), mimo wskazania przez organ odwoławczy w sentencji rozstrzygnięcia art. 31 ust. 4 ww. ustawy. Przepis art. 94 ust. 1 ww. ustawy pozwala na zawieszenie funkcjonariusza w przypadku wszczęcia przeciwko niemu postępowania dyscyplinarnego. O ile w nieobowiązującym juz przepisie art. 37 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej ustawodawca jasno wskazywał, że instytucję zawieszenia w czynnościach służbowych stosuje się jeżeli jest to celowe z uwagi na dobro śledztwa, to obecnie obowiązujący przepis tej przesłanki już nie zawiera. Użyte przez ustawodawcę sformułowanie "może" wskazuje, iż zawieszenie w czynnościach służbowych ma charakter fakultatywny co oznacza, że właściwemu organowi pozostawiono uznanie czy zastosowanie ww. przepisu jest celowe. Przy tym wskazać należy, że ustawodawca poza wskazaniem sytuacji w których organ może zawiesić funkcjonariusza nie zawarł żadnych szczególnych przesłanek od których uzależnia zastosowanie takiej sankcji. To oznacza, że w każdym przypadku, w którym organ stosuje instytucje zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych, winien rozważyć potrzebę jej zastosowania. Pozostawienie organowi pewnej swobody w stosowaniu omawianego przepisu wymaga wskazania czemu zawieszenie ma służyć. Decyzja o zawieszeniu funkcjonariusza w czynnościach służbowych jest decyzja podejmowaną w ramach uznania administracyjnego. Oznacza to, że ustawodawca nie wymaga obligatoryjnego zastosowania sankcji w przypadku wystąpienia przesłanki wskazanej w przepisie, a organowi pozostawia rozważenie jej zastosowania. Uznaniowość nie oznacza jednak całkowitej dowolności organu w przypadku stosowania przepisu art. 94 ust. 2 ww. ustawy, a wprost przeciwnie wymaga od organu rozważenia zasadności zastosowania przedmiotowej instytucji. Mimo pozostawienia organowi pewnej swobody w stosowaniu przedmiotowego przepisu, dalej jest on związany przepisami postępowania, w szczególności art. 7, art. 77 §1 i art. 107 § 3 K.p.a.. Oznacza to, że podejmując decyzję w ramach uznania administracyjnego organ winien rozważyć wszelkie okoliczności sprawy przemawiające za zawieszeniem funkcjonariusza, lub też jego niezawieszaniem, a stosowną argumentację zawrzeć w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. Brak tych elementów w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu odwoławczego uzasadnia zarzut naruszenia przepisów postępowania w stopniu wskazanym w art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy w pierwszej kolejności wskazać należy, iż organ odwoławczy w żaden sposób nie wyjaśnił czym się kierował uznając za zasadą potrzebę zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych, ograniczając się do zacytowania przepisu art. 94 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej oraz wskazania, że ww. przepis poza wszczęciem postępowania dyscyplinarnego nie zawiera żadnych szczególnych przesłanek do zastosowania instytucji zawieszenia postępowania. O ile organ pierwszej instancji wskazał, że zawieszenie w czynnościach służbowych uzasadnione jest prowadzeniem czynności dowodowych z udziałem podległych skarżącemu funkcjonariusza w ramach toczącego się postępowania dyscyplinarnego, to Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w B. zaniechał już oceny potrzeby zastosowania ww. sankcji. W ocenie Sądu organ odwoławczy ograniczył się jedynie do pobieżnej kontroli zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji, zapominając przy tym, iż istotą dwuinstancyjnego postępowania jest ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ odwoławczy, a nie jedynie kontrola decyzji organu pierwszej instancji! Wniesienie odwołania sprawa , iż sprawa winna być ponownie rozpatrzona przez organ drugiej instancji. Z uzasadnienia organu odwoławczego nie wynika, czemu służyć ma zawieszenie skarżącego w czynnościach służbowych. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w B. nie rozważył również, czy zasadnie skarżącego zawieszono w czynnościach służbowych, aż do dnia [...] czerwca 2013 r. Skoro bowiem organ pierwszej instancji uzasadniał zawieszenie skarżącego w czynnościach służbowych prowadzonymi czynnościami dowodowymi, a z niekwestionowanych przez organ w zaskarżonej decyzji, odpowiedzi na skargę jak i na rozprawie, oświadczeń skarżącego wynika, iż termin zakończenia prowadzenia tych czynności wyznaczono na dzień [...] kwietnia 2013 r. to szczególnego uzasadnienia wymaga tak określony okres zawieszenia również po zakończeniu tych czynności. W tym miejscu zaznaczyć należy, iż Sąd nie podziela argumentacji skarżącego, dotyczącej braku badania przez organ jakiego przewinienia dyscyplinarnego dopuścił się skarżący. W postępowaniu w przedmiocie zawieszenia w czynnościach służbowych, rolą organu nie jest ustalenie przewinienia, którego dopuścił się funkcjonariusz, bowiem to oceniane jest w ramach postępowania dyscyplinarnego. W przedmiotowym postępowaniu rolą organu było jedynie ustalenie faktu wszczęcia postępowania dyscyplinarnego oraz rozważenie potrzeby zawieszenia w czynnościach służbowych. Z tych samych względów za nieuzasadniony należy uznać również zarzut dotyczący nieprzeprowadzenia dowodu z przesłuchania rzecznika dyscyplinarnego. Ponownie prowadząc postępowanie organ zastosuje się do wskazań zawartych w niniejszym wyroku. Nie ograniczając się jedynie do kontroli decyzji organu pierwszej instancji, merytorycznie rozważy zasadność przedmiotowego zawieszenia i da temu wyraz w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia. W szczególności organ powinien wskazać jakie czynności dowodowe będą jeszcze przeprowadzane w sprawie i jaki jest ich związek z zawieszeniem funkcjonariusza. Nadto organ ponownie prowadząc postępowanie odniesie się zarzutów stawianych w odwołaniu wniesionym przez pełnomocnika skarżącego, jak również A.L., czego nie uczynił wydając zaskarżoną decyzję. Z uzasadnienia decyzji Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej wynika bowiem, iż uwadze organu umknęło wniesienie odwołania osobiście przez skarżącego, a nie tylko przez jego pełnomocnika. W tym stanie rzeczy Sąd na postawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku, natomiast o wstrzymaniu wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na postawie art. 152 ww. ustawy. O kosztach Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 P.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013r. poz. 461) Wpis sądowy zwrócono w związku ustawowym zwolnieniem od jego uiszczenia wynikającym z art. 239 pkt 1 lit c ww. ustawy.