I SA/Wa 369/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Gdesz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Skiba Sędzia WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2013 r. sprawy ze skargi J. J. i I. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oddala skargę. I. Stan faktyczny 1. Prezydent W. decyzją z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] ustanowił za czynszem symbolicznym na 99 lat prawo użytkowania wieczystego do udziału wynoszącego [...] części gruntu o pow. [...] m², oznaczonej jako działka nr [...] (obręb [...]), położonego przy ul. [...] na rzecz J. J. i I. J. (dalej powoływani jako skarżący). Jednocześnie w decyzji tej stwierdzono, że budynek znajdujący się na przedmiotowej nieruchomości został zbudowany po 1945 r. i zostanie sprzedany na rzecz użytkownika wieczystego. Organ stwierdził rok powstania budynku na podstawie opinii M. D., który wskazał że budynek został zaprojektowany przez [...] a inwestorem było [...]. 2. Odwołanie od tej decyzji w zakresie pkt 5 i 7 wnieśli skarżący, nie zgadzając się z ustaleniami dotyczącymi daty wzniesienia budynku posadowionego na gruncie. 3. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. sygn. [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium wskazało, że kwestia uregulowania kwestii własności budynku dekretowego, czy rozliczenia nakładów nie jest rozstrzygana w drodze decyzji administracyjnej. Jednakże zdaniem organu wyjątkiem są budynki istniejące w dniu wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, których własność wnioskodawca nabywa z mocy prawa. Jak wynika z akt sprawy część [...] budynku przy ul. [...] była [.. ]. Rozbiórkę budynku rozpoczęto jeszcze przed wejściem w życie powołanego dekretu. Zdaniem organu analiza dokumentacji Biura [...] wskazuje, że budynek ten nie został zakwalifikowany do odbudowy, w przeciwieństwie do [...]. Następnym etapem rozbiórki budynku [...] było zlecenie z [...] maja 1946 r. dla firmy [...]. Plan odbudowy budynku opracowano dopiero w [...] 1950 r., a zatwierdzony został w 1953 r. Autorem projektu był architekt [...].. Organ wskazał, że twierdzenia skarżących, iż budynek został odbudowany na ich koszt jest gołosłowny, ponieważ nie został poparty żadnymi dowodami, wbrew regulacji wynikającej z art. 7 Kpa. Ponadto nie można mówić o naruszeniu w pkt 7 decyzji organu I instancji. Zdaniem organu zakwestionowane rozstrzygnięcie nie przesądza o sytuacji prawnej wnioskodawcy, bowiem wnioskodawca niezadowolony z proponowanej treści umowy może jej ostatecznie nie zawrzeć. 4. Skarżący w skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucili jej: - naruszenie przepisów Kpa mające istotny wpływ na wynik sprawy przez naruszenie zasad ogólnych tj. art. 6, art. 7 i art. 8 Kpa, jak również art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa poprzez to, że organ nie wziął pod uwagę wszystkich istotnych okoliczności i dowodów w sprawie, uchybiając zasadom praworządności, prawdy obiektywnej i pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej; - błąd w ustaleniach faktycznych, mający istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez wadliwe przyjęcie, iż organ I instancji prawidłowo ustalił fakt wybudowania budynku mieszkalnego przy ul. [...], wbrew stanowisku przedstawionemu przez skarżących. Skarżący zarzucili przyjęcie błędnej wykładni art. 7 Kpa, który to przepis nie wyłącza obowiązku organu dokonania wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Skarżący wskazali, że przedstawili wszelkie posiadane dokumenty. Brak udokumentowania faktur, zleceń i dokumentacji technicznej odbudowy był uprzednio wyjaśniany w toku postępowania i wynikał z okoliczności przejmowania nieruchomości przez władze państwowe w 1951 r. Organ pominął również przedstawioną przez skarżących opinię sporządzoną przez [..]. Fakt zamieszkania budynku przez lokatorów w 1951 r. niezbicie potwierdza, że odbudowa była prowadzona w okresie, kiedy nieruchomością władała poprzednia właścicielka. W tych okolicznościach twierdzenie organu o tym, że plan budowy powstał dopiero w 1950 r. a został zatwierdzony w 1953 r. nie znajduje racjonalnego uzasadnienia. 5. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. II. Uzasadnienie prawne Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. 1. W omawianej sprawie przedmiotem sporu jest tylko i wyłącznie kwestia charakteru budynku i tego czy konieczne jest jego nabycie przy oddawaniu nieruchomości w użytkowanie wieczyste. Rozważając tę kwestię należy zacząć od tego, że roszczenie o ustanowienie prawa do gruntu w trybie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, dalej powoływanego jako dekret) ma charakter cywilnoprawny. Temu cywilnoprawnemu obowiązkowi ustanowienia na rzecz dotychczasowego właściciela gruntu lub jego następców prawnych prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy z opłatą symboliczną odpowiada po stronie podmiotu uprawnionego zbywalne i dziedziczne prawo majątkowe realizowane w toku postępowania administracyjnego. W sytuacji gdy przeznaczenie nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego nie wykluczało ustanowienia prawa zabudowy lub prawa wieczystej dzierżawy, gmina obowiązana była uwzględnić wniosek. Przepisy dekretu nie uzależniają przyznania prawa od stanu obiektu (czy był zniszczony i w jakim stopniu). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, począwszy od uchwały z 11 grudnia 1995 r., a następnie uchwały z 23 października 2000 r., przyjmuje się, że rozstrzyganie wniosków złożonych w trybie art. 7 dekretu następuje w drodze decyzji administracyjnej. Konstrukcja przepisów dekretu, uwzględniającego odrębną własność budynków (art. 5 dekretu), nie przewiduje możliwości orzekania o własności budynku. Dlatego też w decyzji ustanawiającej prawo użytkowania wieczystego nie przenosi się własności budynku. Właściwą drogą przeniesienia własności budynku, gdy pozytywnie rozpatrzono wniosek o przyznanie prawa wieczystego użytkowania gruntu, na którym znajduje się budynek, jest droga cywilnoprawna. Nie można także w trybie administracyjnoprawnym regulować kwestii zwrotu nakładów. 2. Trudno w ogóle w charakterze rozstrzygnięcia oceniać punkty 4-12 decyzji Prezydenta W. z dnia [...] marca 2012 r., które nie mają żadnego normatywnego znaczenia. Zarzucana w skardze treść pkt 5 i 7 tej decyzji ma w istocie charakter informacyjny. Kwestia rozliczenia nakładów na gruncie dekretowym ma charakter sprawy cywilnej, która nie może być rozstrzygana w postępowaniu administracyjnym czy sądowoadministracyjnym. Spór o to, kiedy budynek został wybudowany i przez kogo powinien być rozstrzygnięty w ramach sprawy cywilnoprawnej. Wiążące ustalenia dotyczące kwestii rozliczenia nakładów powinny być ustalone w ramach negocjowania warunków umowy dekretowej czy też sprawy sądowej o rozliczenie nakładów. Niemniej nie można uznać, że stwierdzenie organu I instancji, które nie miało charakter rozstrzygnięcia prowadziło do konieczności uchylenia tych punktów w ramach postępowania odwoławczego. 3. Na marginesie należy zasygnalizować, że w przedmiotowym budynku zostały sprzedane lokale wraz z udziałem w gruncie użytkowania wieczystego. Sąd w niniejszym składzie nie podziela poglądu Sądu Najwyższego wyrażonego w postanowieniu z dnia 11 lutego 2011 r. sygn. I CSK 288/2010, że "stwierdzenie nieważności decyzji odmownej (..) nie mogło prowadzić zatem do sytuacji prawnorzeczowej w postaci jakby "restytucji" prawa własności budynku po stronie b. właściciela gruntów lub ich spadkobierców i to nawet przy uczynionych przez Sąd Okręgowy niejasnym zastrzeżeniu, iż "konstrukcja odrębnej własności budynku (przyjęta w art. 5 dekretu) funkcjonować może samodzielnie tylko względem dotychczasowego właściciela nieruchomości." Problemem jest jednak to, czy dla części budynku może zostać założona księga wieczysta jako dla odrębnego budynku. Zgodnie z art. 61 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbioru dokumentów (Dz.U. z 2001 r. Nr 102, poz. 1122 ze zm.) - do założenia księgi wieczystej dla budynku odpowiadającego warunkom przewidzianym w art. 5 dekretu niezbędne jest stwierdzenie właściwego organu, że budynek takim warunkom odpowiada. Podstawą oznaczenia budynku, o którym mowa w ust. 1, jest opis i plan inwentaryzacji. Powstaje problem czy dla części budynku może zostać założona księga wieczysta jako dla budynku w rozumieniu art. 5 dekretu. Jednakże kwestia musi być rozstrzygnięta przez sąd powszechny, a nie sąd administracyjny. 4. Reasumując nie można uznać aby Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymując w mocy kwestionowaną decyzję organu I instancji naruszyło zarzucane w skardze przepisy w stopniu, który miałby wpływ na wynik postępowania. Organy, bez względu na ilość i jakość przedstawionych środków dowodowych, nie mogły bowiem przesądzić w tym postępowaniu kwestii nakładów i charakteru budynku. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).