VII SA/Wa 1234/13
WyrokWSA w Warszawie2013-12-17
Skład orzekający: Małgorzata Miron, Justyna Mazur, Renata Nawrot
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego prawidłowo uchylił decyzję Konserwatora Zabytków i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, stosując art. 138 § 2 k.p.a. z powodu nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego i prawnego przez organ pierwszej instancji?Ratio decidendi
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego prawidłowo uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, stosując art. 138 § 2 k.p.a. Uzasadnieniem było naruszenie przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji, polegające na nieprawidłowym ustaleniu stanu faktycznego, w szczególności kto dokonał montażu elementów reklamowych bez wymaganego pozwolenia, oraz na braku wyjaśnienia, jakie cechy przesądzają o walorach zabytkowych zespołu budowlanego i na czym polega naruszenie przez zamocowane elementy struktury zabytkowej oraz odbioru wizualnego.Stan faktyczny
Spółdzielnia Budowlano-Mieszkaniowa została zobowiązana decyzją Konserwatora Zabytków do usunięcia elementów wsporczych siatki reklamowej i lamp halogenowych z elewacji zabytkowego zespołu budynków. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na błędy organu pierwszej instancji w ustaleniu stanu faktycznego i prawnego. Spółdzielnia wniosła skargę na decyzję Ministra, zarzucając nieprawidłowe zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. i przedłużanie postępowania w sprawie, w której nie jest stroną. WSA oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Miron, , Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Renata Nawrot (spr.), Protokolant st. ref. Anna Tomaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "[...]" w [...] na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] marca 2013 r. znak [...] w przedmiocie nakazu doprowadzenia zabytku do poprzedniego stanu skargę oddala.
Decyzją z dnia [...] marca 2013 r. Nr [...] Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dalej organ odwoławczy), uchylił zaskarżoną decyzję [...] Konserwatora Zabytków (dalej organ pierwszej instancji) z dnia [...] czerwca 2012 r. Nr [...] zobowiązującej Spółdzielnię do doprowadzenia zabytku – zespołu domów mieszkalnych Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "[...]" w Warszawie przy Al. [...] do stanu poprzedniego, poprzez usunięcie elementów wsporczych służących do montażu siatki reklamowej, 5-ciu lamp halogenowych oraz uzupełnienie ubytków powstałych na skutek demontażu tych elementów z elewacji budynku przy Al. [...], w terminie 30 dni, i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Zespół domów mieszkalnych Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "[...]" w [...] przy Al. [...], wzniesionych w latach 1926-29 według projektu R. F. pod wpływem koncepcji miasta-ogrodu E. H., wraz ze skomponowaną zielenią ogrodową został wpisany do rejestru zabytków pod nr [...] decyzją z dnia [...] stycznia 1997 r.
W trakcie przeprowadzonej kontroli w dniu [...] stycznia 2012 r., [...] Konserwator Zabytków, stwierdził, że na elewacjach budynków przy Al. [...], wchodzących w skład zespołu domów mieszkalnych Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "[...]", znajduje się szereg reklam oraz na narożniku budynku przy Al. [...] zamontowana jest konstrukcja wsporcza do montażu wielkoformatowej siatki reklamowej z elementami oświetleniowymi w postaci 5-ciu lamp halogenowych.
Pismem z dnia 1 marca 2012 r. organ I instancji zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie doprowadzenia zabytku do stanu poprzedniego w zakresie zamontowania elementów wsporczych oraz oświetleniowych służących do ekspozycji reklam na elewacji ww. budynku bez pozwolenia [...] Konserwatora Zabytków.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., Nr [...][...] Konserwator Zabytków zobowiązał Spółdzielnię Budowlano Mieszkaniową ‘[...], Al. [...], do doprowadzenia zabytku – zespołu domów mieszkalnych Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "[...]" w [...] przy Al. [...] do stanu poprzedniego, poprzez usunięcie elementów wsporczych służących do montażu siatki reklamowej, 5-ciu lamp halogenowych oraz uzupełnienie ubytków powstałych na skutek demontażu tych elementów z elewacji budynku przy Al. [...] w [...]. Ponadto wskazał, że prace należy wykonać w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, iż po wyjaśnieniu kwestii reklamy "[...] Kancelaria odszkodowawcza" oraz spółki "[...]" znajdujące się w dniu przeprowadzenia kontroli na elewacji budynku zostały usunięte, postępowania administracyjne w tych sprawach umorzono decyzjami z dnia [...] maja 2012 r. i [...] maja 2012 r., natomiast toczy się nadal postepowanie w sprawie zamontowanych na ogrodzeniu zespołu dwóch podświetlanych nośników reklamowych firmy [...] Sp. z o.o., bowiem z załączonej dokumentacji wynika, że Wojewódzki Konserwator Zabytków decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. pozwolił na wymianę reklamy na dachu budynku przy Al. [...]. Natomiast żaden organ nie wydawał pozwolenia na montaż innych reklam oraz konstrukcji wsporczej i elementów oświetleniowych.
Organ I instancji wywiódł, iż w myśl art. 3 pkt 13 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece na zabytkami, historyczny zespół budowlany jest to powiązana przestrzennie grupa budynków wyodrębniona ze względu na formę architektoniczną, styl, zastosowane materiały, funkcję, czas powstania lub związek z wydarzeniami historycznymi. Wpisanie do rejestru zabytków zespołu budowlanego ma na celu zachowanie najcenniejszych elementów historycznego rozplanowania oraz kompozycji przestrzennej zespołu i w konsekwencji powoduje objęcie ochroną wszystkich elementów tworzących ten zespół. Ochronie konserwatorskiej podlegają zatem gabaryty zabudowy, relacje przestrzenne pomiędzy elementami zabudowy, a także wygląd zewnętrzny budynków wchodzących w skład zespołu. Dalej stwierdził, iż elementy wsporcze zamontowane na narożniku budynku pomiędzy Al. [...] i ul. [...] umożliwiają ekspozycję wielkoformatowej siatki reklamowej, która przesłoniłaby trzy z czterech kondygnacji budynku, poprzez przesłonięcie tak dużej części budynku wraz z otworami okiennymi i detalami architektonicznymi, których rytm ma istotne znaczenie dla kompozycji elewacji, montaż siatki reklamowej wpłynąłby niekorzystnie na wygląd zabytku.
Również montaż siatki reklamowej nie uzyskałby akceptacji organu konserwatorskiego. W ocenie organu I instancji zakotwienie sześciu lamp halogenowych na wysięgnikach oraz konstrukcji wsporczej do mocowania reklamy narusza strukturę zabytkową obiektu i zaburza odbiór wizualny budynku. Ponadto organ wskazał, że decyzją z dnia [...] marca 2012 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, nakazał Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "[...]" w [...] demontaż konstrukcji wsporczej i elementów oświetleniowych umieszczonych na elewacji budynku przy Al. [...].
Powołując się na treść art. 45 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, [...] Konserwator Zabytków wskazał, iż organ ten wydaje decyzję :
1) nakazującą przywrócenie zabytku do poprzedniego stanu lub uporządkowanie terenu, określając termin wykonania tych czynności, albo
2) zobowiązującą do doprowadzenia zabytku do jak najlepszego stanu we wskazany sposób i w określonym terminie.
W rezultacie organ I instancji podkreślił, że czynienie z zabytkowej architektury nośnika treści reklamowych jest jednoznaczne z niewłaściwym korzystaniem z zabytku oraz wpływa negatywnie na jego wygląd.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła Spółdzielnia Budowlano Mieszkaniowa "[...]", zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania administracyjnego skutkujące nieważnością decyzji, tj. przepisu art. 156 § 1pkt 3 k.p.a., poprzez wydanie decyzji mimo istnienia rozstrzygnięcia w tym zakresie.
Ponadto podnosząc naruszenie prawa materialnego przepisu art. 45 ust 1 w zw. z przepisem art. 44 ust. 4 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, poprzez nieustalenie podmiotu, który naruszył w ocenie organu, przepis art. 45 ust. 1 ww. ustawy oraz zobowiązanie, bez takiego ustalenia, właściciela budynku do dokonania czynności określonej decyzją.
Wreszcie podniosła naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w szczególności przepisu art. 7, art. 9, art. 10, art. 77, art. 80 oraz art. 107 k.p.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy i w konsekwencji błędne zastosowanie normy prawa materialnego, naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do Państwa, nie zebranie i nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego, nienależyte uzasadnienie decyzji.
Skarżąca wniosła o rozstrzygnięcie sprawy w trybie przepisu art. 132 § 1 k.p.a., ewentualnie o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania, bądź uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Po rozpoznaniu odwołania Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] marca 2013 r., uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ przytoczył przebieg dotychczasowego postępowania, a następnie wskazał, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, z którego wynika, iż w przypadku, gdy bez wymaganego pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków lub w sposób odbiegający od zakresu i warunków określonych w pozwoleniu wykonano przy zabytku wpisanym do rejestru prace konserwatorskie, restauratorskie, roboty budowlane, badania konserwatorskie, architektoniczne lub podjęto inne działania, o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 6-8 i 10-12, wojewódzki konserwator zabytków wydaje decyzję nakazującą przywrócenie zabytku do poprzedniego stanu lub uporządkowanie terenu, określając termin wykonania tych czynności, albo zobowiązującą do doprowadzenia zabytku do jak najlepszego stanu we wskazany sposób i w określonym terminie. Zgodnie z art. 36 ust. 1 pkt 11, pozwolenia konserwatorskiego wymaga podejmowanie przy zabytku wpisanym do rejestru działań, które mogłyby prowadzić do naruszenia substancji lub zmiany jego wyglądu.
Następnie organ odwoławczy wyjaśnił przesłanki zastosowania tego przepisu, dokonał wykładni art. 45 ww. ustawy o ochronie zabytków, stwierdzając, że działania przy zabytkach podejmowane bez pozwolenia mogą – lecz nie muszą – powodować negatywnych skutków dla zabytku.
Mając na uwadze treść art. 3 pkt 13 ustawy ww. o ochronie zabytków, tj. co należy rozumieć przez historyczny zespół budowlany, wywodząc, iż w ramach takiego zespołu ochronie konserwatorskiej podlega historyczne rozplanowanie oraz kompozycja przestrzenna zespołu, gabaryty budowli oraz wygląd ich elewacji, podniósł, że wątpliwości organu odwoławczego budzi określenie w zaskarżonej decyzji zobowiązanego do wykonania nałożonych nią obowiązków. Dalej wywiódł, iż z akt postępowania nie wynika, by ww. mocowanie oraz oświetlenie bez pozwolenia konserwatorskiego zamontowała odwołująca się Spółdzielnia. Wskazał na konieczność ustalenia tej kwestii przez organ I instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Również podkreślił, że fakt, iż osoba która podjęła przy zabytku działania bez pozwolenia konserwatorskiego utraciła następnie tytuł prawny do zabytku, nie stanowi sam w sobie przesłanki do nałożenia obowiązku usunięcia skutków tych działań na właściciela obiektu, zwłaszcza, gdy wyrazi on zgodę na podjęcie przez inny podmiot działań nakazanych decyzja organu konserwatorskiego wydana na podstawie art. 45 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.
Po wtóre organ odwoławczy stwierdził, że z zaskarżonej decyzji nie wynika jakie cechy przesądzają o walorach zabytkowych przedmiotowego zespołu budowlanego, a także na czym polega naruszenie przez zamocowane elementy struktury zabytkowej obiektu i zaburzenie odbioru wizualnego, podnoszone przez organ I instancji w zaskarżonej decyzji. Ustalenie powyższych kwestii Minister uznał za konieczne przy ponownym rozpoznaniu sprawy.
Odnosząc się natomiast do zarzutu odwołania w przedmiocie tożsamości sprawy rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją ze sprawą będącą przedmiotem decyzji organów nadzoru budowlanego, wywiódł różnicę co do organów rozstrzygających. Ponadto wskazał, że inny jest zakres działań tych organów.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Spółdzielnia Budowlano Mieszkaniowa "[...]", zaskarżając ww. decyzję w całości i zarzucając jej:
1) naruszenie prawa materialnego, poprzez nie zastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i w konsekwencji błędne uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania na podstawie przepisu art. 138 § 2 k.p.a.
2) naruszenie przepisów prawa administracyjnego mających istotny wpływ na wynik postępowania tj. art. 7, art. 8, art. 12 oraz art. 107 k.p.a.
Wobec tego wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji.
W uzasadnieniu skargi skarżąca stwierdziła, że przyjmując wykładnię zawartą w uzasadnieniu decyzji Ministra, postępowanie w stosunku do Spółdzielni powinno zostać umorzone na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Podkreśliła, iż przepis art. 138 § 2 k.p.a. powinien być stosowany wyjątkowo, gdy w granicach wyznaczonych przez art. 136 k.p.a. przeprowadzenie dodatkowego postępowania nie jest wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy. Zdaniem autora skargi, organ uchybił zasadzie prawdy obiektywnej określonej w przepisie art. 7 k.p.a., a także nie dokonał należycie badania okoliczności stanu faktycznego, czym naruszył przepis art. 77 k.p.a.
W podsumowaniu skargi zaznaczono, że wydanie decyzji kasacyjnej przez organ odwoławczy w nieuzasadniony sposób przedłuża zaangażowanie Spółdzielni Mieszkaniowej w sprawę w której nie jest stroną postępowania.
W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).
W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
W świetle ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. nr 162, poz. 1568 ze zm.) opieka na zabytkiem ma charakter zindywidualizowany. Odpowiedzialny za jej realizację jest bowiem aktualny dysponent zabytku czyli jego aktualny właściciel lub posiadacz. Wpisanie budynku do rejestru zabytków nakłada zatem na właścicieli lub użytkowników obowiązek przestrzegania rygorów ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Obowiązek sprawowania przez właściciela opieki nad zabytkiem został przez ustawodawcę określony w art. 5 powołanej ustawy. Rola dysponenta zabytku sprowadza się do starannego postępowania w stosunku do zabytku, jak najdłuższego utrzymania zabytku w jak najlepszym stanie oraz jak najlepsze jego wykorzystanie dla dobra ogółu ze względu na jego walory historyczne czy naukowe. Zatem zabytek przestaje być tylko i wyłącznie prywatnym dobrem jego właściciela, którego interesy zostają z tego względu wyraźnie ograniczone, zaś treść ustawowego ograniczenia sygnalizuje przepis art. 140 k.c. (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 48/09, Lex 550267).
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] marca 2013 r., uchylająca decyzję [...] Konserwatora Zabytków z dnia [...] czerwca 2012 r. i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Na wstępie stwierdzić należy, że zespół domów mieszkalnych Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "[...]" w [...] przy Al. [...], wzniesionych w latach 1926-29 według projektu R. F. pod wpływem koncepcji miasta-ogrodu E. H., wraz ze skomponowaną zielenią ogrodową został wpisany do rejestru zabytków pod nr [...] decyzją z dnia [...] stycznia 1997 r.
Powyższe oznacza, iż obiekt ten podlega ochronie nie tylko jako element układu przestrzennego miasta, określony przez historyczne rozplanowanie placów i ulic, ich przebieg, szerokość i przekrój, historyczny kształt i wielkość działek oraz ich sposób zagospodarowania, lecz został również poddany surowszym zasadom ochrony, bowiem znajduje się on pod opieką jako zabytek – dzieło architektury i budownictwa. Zabytki takie bez względu na ich stan zachowania zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 ze zm.) podlegają ochronie i opiece.
Stosownie zaś do treści art. 36 ust. 1 pkt 10 i 11 ww. ustawy umieszczanie na zabytku urządzeń technicznych, tablic, reklam oraz napisów, a także podejmowanie innych działań, które mogłyby prowadzić do naruszenia substancji lub zmiany wyglądu zabytku wpisanego do rejestru wymaga pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków - bowiem działanie takie ma wpływ na jego wygląd i wartości historyczne. Przeciwny wniosek prowadziłby, zdaniem Sądu do sytuacji, w której na budynku wpisanym do rejestru zabytków można byłoby umieścić instalacje reklamowe w dowolnej ilości i o dowolnej wielkości- co w konsekwencji mogłoby doprowadzić do zasłonięcia lub zniszczenia zabytku.
W niniejszej sprawie materialnoprawną podstawę decyzji stanowił przepis art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece na zabytkami, z którego wynika, że w przypadku, gdy bez wymaganego pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków wykonano przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków prace konserwatorskie, restauratorskie, roboty budowlane, badania konserwatorskie, architektoniczne lub podjęto inne działania, o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 6-8 i 10-12, [...] Konserwator wydaje decyzję nakazującą przywrócenie zabytku do poprzedniego stanu lub uporządkowania terenu, określając termin wykonania tych czynności. W oparciu o powyższy przepis organ I instancji wydał decyzję o zobowiązaniu skarżącej do doprowadzenia zabytku do poprzedniego stanu. W decyzji organ I instancji określił sposób wykonania zobowiązania i zakreślił termin jego wykonania.
Organ odwoławczy natomiast w kontekście powołanego przepisu (art. 45 ust. 1 ww. ustawy), stwierdził, że celem tego przepisu jest usunięcie efektów tych działań podejmowanych bez pozwolenia, które powodują uszczerbek dla wartości obiektu lub obszaru chronionych z konserwatorskiego punktu widzenia i z argumentem powyższym trudno polemizować.
Rozpoznając odwołanie Minister uznał za trafne jego zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania w kontekście błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Tym samym za zasadne przyjął naruszenie art. 7 k.p.a. Wynika to mianowicie wprost z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego, który wskazał na wątpliwości organu odwoławczego co do zobowiązanego do wykonania nałożonych obowiązków. Podkreśla to również dalsze stwierdzenie zawarte w decyzji, a mianowicie odesłanie do akt, z których nie wynika by mocowanie oraz oświetlenie bez pozwolenia konserwatorskiego zamontowała odwołująca Spółdzielnia.
Właśnie w nawiązaniu do odwołania i treści przepisu art. 45 ust 1 ww. ustawy Minister uznał nienależycie ustalony stan sprawy, co do podmiotu zobowiązanego do wykonania nałożonego obowiązku.
Nie ulega wątpliwości dla sądu, iż zasadnicze znaczenie w sprawie przesądzającej o zastosowaniu w zaskarżonej decyzji przepisu art. 138 § 2 k.p.a., ma dalszy wywód uzasadnienia decyzji, a mianowicie odnoszący się do braku ustalenia przez organ I instancji kwestii: po pierwsze jakie cechy przesądzają o walorach zabytkowych przedmiotowego zespołu budowlanego, po drugie na czym polega naruszenie przez zamocowane elementy struktury zabytkowej obiektu i zaburzenie odbioru wizualnego – podnoszone przez organ I instancji.
Niewątpliwie wyjaśnienie powyższych okoliczności ma decydujące znaczenie dla konieczności podjętych działań przez organ I instancji. Również wyjaśnienie tych okoliczności skutkuje ustaleniem prawidłowego stanu fatycznego.
Wprawdzie Minister nie wskazał wprost w uzasadnieniu swojej decyzji kolejnego argumentu, a mianowicie braku należytego przeprowadzenia postępowania, nie mniej wynika to ze wskazanego określenia "ustalenia w powyższym zakresie powinny być poczynione przez [...] Konserwatora Zabytków przy ponownym rozpatrywaniu sprawy".
Zgodnie z treścią art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy, po rozpatrzeniu odwołania w sprawie w zależności od dokonanej oceny prawidłowości decyzji pierwszoinstancyjnej, może wydać decyzję uchylającą zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
W niniejszej sprawie stwierdzić należy, iż stosując przepis art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy zarzucił organowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, poprzez nie ustalenie należycie stanu faktycznego, nie wyjaśnienia meritum sprawy, tj. na czym polega naruszenie przez zamocowane elementy struktury zabytkowej obiektu i zaburzenie odbioru wizualnego. Ponadto dlaczego podmiotem zobowiązanym do demontażu konstrukcji wsporczej wraz z oświetleniem jest właśnie skarżąca Spółdzielnia. Dostrzegając powyższe oraz mając na uwadze materiał dowodowy, który posłużył organowi I instancji do jej wydania, Sąd uznał zastrzeżenia organu odwoławczego za zasadne. W konsekwencji za zasadne uznał także zastosowanie w okolicznościach sprawy przez organ odwoławczy art. 138 § 2 k.p.a. i wydanie na jego podstawie orzeczenia kasatoryjnego.
Jednocześnie Sąd zauważa, iż wydanie tego rodzaju rozstrzygnięcia umożliwi organowi I instancji usunięcie stwierdzonych w tej sprawie błędów popełnionych przez [...] Konserwatora Zabytków i pozwoli na uzupełnienie materiału dowodowego oraz na rzetelne (a nie pobieżne), zgodnie z treścią art. 7, art. 77, i art. 80 k.p.a. wyjaśnienie sprawy.
Z tych przyczyn Sąd zaskarżoną decyzję Sąd uznał za zgodną z prawem, a zarzuty skargi za niezasługujące na uwzględnienie.
W kontekście treści skargi Sąd dodatkowo zauważa, że z przyczyn wyżej przedstawionych nie stwierdził aby doszło do naruszenia w sprawie art. 138 § 2 k.p.a. Nie budzi wątpliwości Sądu, iż decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów procesowych regulujących postępowanie dowodowe, a także braku odniesienia się organu co do konieczności nałożenia obowiązku na skarżącą w kontekście przepisu art. 45 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków. Konieczne było zatem skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, w innym bowiem razie mogłoby dojść do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania uregulowanej w art. 15 k.p.a.
Zaznaczyć także należy, iż zarzut zastosowania przepisu art. 105 § 1 k.p.a. przez organ odwoławczy jest bezzasadny. Autor skargi pomija bowiem całkowicie treść art. 5 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (o czym wskazano na wstępie uzasadnienia).
Podsumowując Sąd uznał, że zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Za zasadny jedynie Sąd uznał zarzut naruszenia przez organ odwoławczy treści art. 107 § 3 k.p.a., nie mniej w ocenie Sądu nie ma on wpływu na wynik sprawy.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło