II SA/Sz 901/13

WyrokWSA w Szczecinie2014-01-09

Skład orzekający: Marzena Iwankiewicz, Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Maria Mysiak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo umorzyło postępowanie odwoławcze, uznając, że osoby fizyczne i organizacja ekologiczna nie posiadały statusu strony w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach?
Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ nie przeprowadziło wnikliwego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia, czy podmioty wnoszące odwołanie posiadały status strony. Organ odwoławczy nie ustosunkował się szczegółowo do legitymacji procesowej każdego ze skarżących z osobna, nie zbadał ich interesu prawnego w kontekście nieruchomości sąsiadujących z inwestycją ani nie uwzględnił faktu dopuszczenia organizacji ekologicznej do udziału w postępowaniu na prawach strony przez organ I instancji. W związku z tym, ocena organu odwoławczego była dowolna i przedwczesna, co skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) umarzającej postępowanie odwoławcze w sprawie środowiskowych uwarunkowań dla budowy farmy wiatrowej. SKO uznało, że osoby fizyczne (M. J., J. R.) oraz Stowarzyszenie A. nie posiadały statusu strony w postępowaniu przed organem I instancji, a tym samym nie przysługiwało im prawo do wniesienia odwołania. Skarżący zarzucili organowi II instancji naruszenie przepisów K.p.a., w tym brak wnikliwej oceny ich statusu jako stron postępowania.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder,, Sędzia WSA Maria Mysiak (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi M. J., J. R. i Stowarzyszenia A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących M. J., J. R. i Stowarzyszenia A. kwotę po [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wójt Gminy decyzją z dnia [...] r. nr [...] ustalił na rzecz E. środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie zespołu elektrowni wiatrowych "Farma wiatrowa 1" z infrastrukturą towarzyszącą koło miejscowości K. wraz z przyłączeniową, kablową linią elektroenergetyczną 110 kV od planowanej stacji elektroenergetycznej G." [...] do istniejącej stacji elektroenergetycznej S., z jednoczesnym określeniem dalszych wymogów realizacji przedsięwzięcia. Odwołanie od powyższej decyzji złożyli odrębnymi pismami: M. J., M. M., Z. R., M. P., Z. Z., P. T., K. M. oraz S. wskazując m.in. na pozbawienie ich jako stron, prawa do czynnego udziału w postępowaniu. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 62 i art. 138 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu powyższych odwołań, umorzyło postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ, po przytoczeniu przepisów ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, jak i opisaniu przebiegu postępowania prowadzonego przez organ I instancji stwierdził, że w postępowaniu tym zapewniono udział społeczeństwu. W szczególności, informacja o rozpoczęciu procedury z udziałem społeczeństwa została prawidłowo podana do publicznej wiadomości z zachowaniem przepisów ustawy z dnia 3 października 2008 r., a zatem, skarżący zostali poinformowani o toczącym się postępowaniu. Organ podkreślił, że ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, gwarantuje społeczeństwu udział w postępowaniu o wydanie decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań, ale tylko poprzez składanie uwag i wniosków, a nie odwołania od decyzji. Legitymację strony w postępowaniu w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach należy oceniać według art. 28 K.p.a. Przy czym ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko nie przyznaje każdemu obywatelowi, czy też innemu podmiotowi działającemu w społeczeństwie, przymiotu strony w odniesieniu do omawianej decyzji. Zdaniem Kolegium, właściciele nieruchomości położonych w pobliżu planowanego przedsięwzięcia nie posiadają interesu prawnego w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Osobom tym jako niebędącymi stronami postępowania, nie przysługuje prawo wniesienia odwołania od decyzji z dnia 16 kwietnia 2013 r., a zatem postępowanie odwoławcze należało umorzyć. Decyzję Kolegium z dnia 13 czerwca 2013 r. zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego osobnymi pismami: M. J., S. i J. R. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Skarga M. J. została zarejestrowana pod sygnaturą akt II SA/Sz 901/13, natomiast skarga S. pod sygnaturą akt II SA/Sz 906/13, zaś skarga J. R. pod sygnaturą akt II SA/Sz 907/13. Skarżący zarzucili zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. art. 6, 7, 8, 9, 11, 77 § 1, 80, 105, 107 § 3, 134, 138 K.p.a. zaś S. – dodatkowo art. 28, 31 § 1 pkt 2 i § 2 K.p.a. oraz art. 44 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. W uzasadnieniu skarg w pierwszej kolejności podniesiono, że w przypadku gdy odwołanie nie zostało wniesione przez stronę to organ zobowiązany jest do stwierdzenia niedopuszczalności odwołania, a nie umorzenia postępowania odwoławczego. Odwołanie w niniejszej sprawie zostało wniesione w istniejącej sprawie administracyjnej przez podmioty, które nie zrezygnowały z prawa do ubiegania się o rozstrzygnięcie określonej treści, a więc nie zaszły przesłanki, które uprawniały organ do stwierdzenia, że postępowanie odwoławcze stało się bezprzedmiotowe. Według skarżących, organ II instancji nie dokonał samodzielnej i wnikliwej oceny co do posiadania przez odwołujących się statusu strony w postępowaniu. W tej mierze M. J. i J. R. zwrócili uwagę, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych za stronę postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia uznać należy te osoby, których nieruchomości przylegają bezpośrednio do terenu, na którym ma być realizowane planowane przedsięwzięcie. Tymczasem Kolegium nie wskazało ani numerów ich działek ani położenia działek względem planowanej inwestycji. Organ naruszył przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego skoro nie przeprowadził weryfikacji dokumentów i stanu faktycznego sprawy oraz nie odniósł się do faktu, że tej weryfikacji nie dokonał również organ I instancji. M. J. podkreślił, że pismem z dnia 3 stycznia 2013 r. zwrócił się do Wójta Gminy z pytaniem, czy uznano go za stronę w przedmiotowym postępowaniu, skoro jest właścicielem nieruchomości będącej w bezpośrednim zasięgu planowanej inwestycji, na które to pytanie nie udzielono stosownej odpowiedzi. Tożsamy argument podniósł J. R., wskazując, że z takim pytaniem zwrócił się do Wójta pismem z dnia 4 stycznia 2013 r. i dodatkowo zaznaczając, że organ ten wezwał go dwukrotnie jako stronę postępowania do osobistego stawienia się w Urzędzie Gminy w celu przesłuchania. Z kolei S. argumentując swój status strony w postępowaniu wskazało, że Kolegium pominęło okoliczność, iż S. zostało przez organ I instancji postanowieniem z dnia 26 czerwca 2012 r. dopuszczone na prawach strony do udziału w postępowaniu. Niezależnie od powyższego skarżący powołali się również na naruszenie art. 62 K.p.a. wobec połączenia spraw dotyczących odwołań wniesionych przez kilku mieszkańców oraz S. od decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w jedną sprawę, bez wskazania przesłanek i uzasadnienia spełnienia warunku do wszczęcia i prowadzenia jednego postępowania dotyczącego więcej niż jednej strony. Dalej wskazali, że organ II instancji nie rozpatrzył, czy organ I instancji prawidłowo ustalił strony w postępowaniu, w sytuacji gdy pominięcie strony stanowi bezwzględną przesłankę uzasadniającą uchylenie decyzji. Poza tym Kolegium nie wyjaśniło wszechstronnie sprawy pod kątem zarzutów powołanych w odwołaniu, a wskazujących na uchybienia organu I instancji. W dalszych obszernych wywodach skargi, skarżący opisali naruszenia prawa jakich - ich zdaniem - dopuścił się Wójt Gminy B. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie. Dodatkowo organ podniósł, że wprawdzie organizacji ekologicznej służy prawo wniesienia odwołania od decyzji wydanej w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, jednakże w sprawie nasuwa się wątpliwość, czy S. jest organizacją stricte ekologiczną. Pismem z dnia [...] r. E. zwróciła się z wnioskiem o dopuszczenie jej - jako uczestnika postępowania - do udziału w sprawach o sygn. akt II SA/Sz 901/13, II SA/Sz 906/13 i II SA/Sz 907/13 wskazując, że decyzja środowiskowa wydana przez Wójta Gminy w dniu 16 kwietnia 2013 r. została na nią przeniesiona, a tym samym wstąpiła w sytuację prawno -administracyjną E. Do wniosku S. załączyła odpis z KRS, kserokopie: decyzji Wójta Gminy z dnia [...] r. nr [...] o przeniesieniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz postanowienia z dnia 16 lipca 2013 r. o sprostowaniu tej decyzji. Sąd na rozprawie, która odbyła się dnia 28 listopada 2013 r. postanowił na mocy art. 111 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi połączyć sprawy o sygnaturach akt II SA/Sz 901/13, II SA/Sz 906/13 i II SA/Sz 907/13 w celu ich łącznego rozpoznania, a także rozstrzygnięcia i prowadzić łącznie jedne akta pod sygnaturą II SA/Sz 901/13 oraz zarządził o zakreśleniu w repertorium spraw o sygnaturach II SA/Sz 906/13 i II SA/Sz 907/13. Nadto Sąd postanowił dopuścić E. do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), w związku z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według powyższego kryterium wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż rozstrzygnięcie organu II instancji nie odpowiada prawu. Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 czerwca 2013 r., umarzająca postępowanie odwoławcze z uwagi na brak legitymacji skarżących, (tj. J. R., M. J. i S. ) do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji wydanej w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na budowie zespołu elektrowni wiatrowych wraz z infrastrukturą towarzyszącą oraz przyłączeniową koło miejscowości K. Przed przystąpieniem do rozważań merytorycznych sprawy wyjaśnić trzeba, że stosownie do art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Zawarte w powołanym przepisie sformułowanie "sprawa" należy rozumieć, jako sprawę w znaczeniu materialnoprawnym, której granicę określają elementy wyznaczające tożsamość skonkretyzowanego w decyzjach administracyjnych stosunku prawnego, czyli identyczność podmiotów, identyczność przedmiotu tego stosunku oraz identyczność podstaw: prawnej i faktycznej. Decyzja o umorzeniu postępowania wobec braku przymiotu strony postępowania u podmiotu składającego odwołanie ma charakter ściśle procesowy, a zatem nie rozstrzyga o prawidłowości decyzji organu I instancji objętej odwołaniem. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że decyzja Wójta Gminy z dnia 16 kwietnia 2013 r. ustalająca środowiskowe uwarunkowania nie mieści się w granicach sprawy będącej przedmiotem niniejszego postępowania sądowego, gdyż brak jest podstaw do stwierdzenia, że zachodzi tożsamość spraw w znaczeniu materialnym pomiędzy merytoryczną decyzją Wójta, a decyzją procesową Kolegium. Niewątpliwie obie decyzje zostały wydane na podstawie odmiennych przepisów prawa, co spowodowało, że różnią się od siebie nie tylko podstawą prawną ale także i przedmiotem postępowania. Z tego względu Sąd nie może objąć kontrolą decyzji organu I instancji ustalającej środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie zespołu elektrowni wiatrowych koło K., zatem wniosek skargi o uchylenie tej decyzji, nie zasługuje na uwzględnienie. W konsekwencji objęcia kontrolą sądową wyłącznie decyzji organu II instancji o umorzeniu postępowania odwoławczego, za bezprzedmiotowe uznać należy wszystkie merytoryczne zarzuty skarżących odnoszące się do legalności decyzji organu I instancji. Przechodząc do meritum sprawy, w pierwszej kolejności należy odnieść się do podnoszonych przez skarżących uchybienia art. 62 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej "K.p.a." W myśl tego przepisu, w sprawach, w których prawa lub obowiązki stron wynikają z tego samego stanu faktycznego oraz z tej samej podstawy prawnej i w których właściwy jest ten sam organ administracji publicznej, można wszcząć i prowadzić jedno postępowanie dotyczące więcej niż jednej strony. Przepis ten znajduje zastosowanie wówczas, gdy spełnione są kumulatywnie trzy przesłanki: 1) istnieje wielość spraw administracyjnych, 2) prawa i obowiązki w każdej z tych spraw wynikają z tego samego stanu faktycznego lub z tej samej podstawy prawej, 3) w każdej z tych spraw właściwy jest ten sam organ publiczny. Spełnienie tych przesłanek upoważnia organ do połączenia wielu spraw administracyjnych do wspólnego rozpatrzenia w jednym postępowaniu i rozstrzygnięcia tych spraw jedną decyzją administracyjną. W orzecznictwie przyjmuje się, że w przypadku złożenia odwołań od decyzji przez wiele podmiotów, organ administracji publicznej nie tyle jest uprawniony, co nawet zobowiązany do łącznego ich rozpatrzenia w jednym terminie. Powyższe stanowisko wywodzone jest z brzmienia art. 138 § 1 K.p.a., z którego wynika, że organ wydaje jedną decyzję, a nie wiele decyzji. Przy czym łączność spraw ma charakter czysto formalny, a zatem organ odwoławczy w decyzji, w zależności od okoliczności sprawy, zawiera jedno rozstrzygnięcie wspólne dla wszystkich odwołujących się, bądź różne niewykluczające się rozstrzygnięcia w stosunku do odwołujących się. W niniejszej sprawie przedmiotem odwołań skarżący uczynili decyzję Wójta Gminy z dnia 16 kwietnia 2013 r. o środowiskowych uwarunkowaniach, tak więc niewątpliwie spełnione zostały przesłanki z art. 62 K.p.a. warunkujące łączne rozpoznanie sprawy zainicjowanej przed organem II instancji. To, że organ odwoławczy nie wydał postanowienia w tym przedmiocie (na które nie przysługuje zażalenie) jak i nie wykazał spełnienia warunków z art. 62 K.p.a. w motywach decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego, nie stanowi o takim naruszeniu prawa, które uzasadniałoby wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji, zwłaszcza, że – co wykazano wyżej - istniały podstawy prawne i faktyczne do połączenia spraw zainicjowanych odwołaniami skarżących. Przechodząc do zasadniczej kwestii wymagającej przesądzenia przez Sąd, a mianowicie dotyczącej prawidłowości dokonanej przez organ II instancji oceny braku legitymacji procesowej po stronie skarżących do złożenia odwołania od decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania stwierdzić należy, że w tej mierze organ dopuścił się naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 127 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. K.p.a., od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Z powyższego przepisu jednoznacznie wynika, że odwołanie może złożyć jedynie strona postępowania, zatem w przypadku wpłynięcia pisma stanowiącego odwołanie, obowiązkiem organu odwoławczego w pierwszej kolejności jest zbadanie, czy pochodzi ono od podmiotu uprawnionego będącego stroną w postępowaniu. Powyższe stanowi podmiotową przesłankę dopuszczalności odwołania, zatem ustalenie tej kwestii warunkuje zgodne z prawem prowadzenie postępowania odwoławczego i rozpoznanie merytoryczne sprawy. W realiach niniejszej sprawy, wobec złożenia odwołania przez podmioty, które twierdzą, że zaskarżona decyzja organu I instancji dotyczy ich interesu prawnego, organ odwoławczy zobowiązany był rozpoznać to odwołanie i zbadać, czy podmiotom wnoszącym odwołanie przysługiwał status strony. Wbrew odmiennym sugestiom skargi, stwierdzenie po takim badaniu, braku legitymacji do złożenia odwołania nie obliguje organ do wydania postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania (art. 134 K.p.a.), lecz wydania decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego (art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a.). Orzeczenie o umorzeniu postępowania odwoławczego następuje więc w sytuacji, gdy organ w wyniku wstępnej kontroli odwołania stwierdzi, że jest ono dopuszczalne i zostało wniesione w terminie, ale przez nieuprawniony podmiot. Natomiast niedopuszczalność odwołania ze względów podmiotowych zachodzi wówczas gdy bez głębszego badania jest oczywiste, że odwołanie wniosła osoba trzecia. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, legitymację do złożenia odwołania od decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia należy oceniać według art. 28 K.p.a., bowiem przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.), w oparciu o które organ I instancji prowadził postępowanie, nie regulują kwestii legitymacji procesowej. Stosownie do art. 28 K.p.a., stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Tak więc zdolność administracyjnoprawna do wniesienia odwołania przysługuje temu podmiotowi, który posiada interes prawny w kwestionowaniu decyzji organu I instancji. Jak wynika z utrwalonego orzecznictwa sądowoadministracyjnego interes prawny powinien wynikać z konkretnej i zindywidualizowanej normy prawa materialnego wpływającej na sytuację prawną wnoszącego dany środek zaskarżenia (por. wyrok NSA z dnia 30 sierpnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1588/12, Lex nr 1218392). Innymi słowy rzecz ujmując kwestia posiadania interesu prawnego, który warunkuje występowanie w danym postępowaniu w charakterze strony, uzależniona jest od okoliczności konkretnej sprawy oraz przepisów znajdujących do niej zastosowanie. Analiza przepisów działu V ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko prowadzi do wniosku, że w postępowaniu, w którym została wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, interes prawny w rozumieniu art. 28 K.p.a. posiada niewątpliwie wnioskodawca (inwestor) oraz podmioty, które legitymują się prawem własności lub prawem wieczystego użytkowania do nieruchomości objętej wnioskiem jak i nieruchomości sąsiednich, o ile te nieruchomości sąsiednie znajdują się w zasięgu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia. Obowiązująca regulacja prawna przyznaje również możliwość udziału na prawach strony w postępowaniu prowadzonym przy udziale społeczeństwa (w tym możliwość wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji) organizacji ekologicznej, jeżeli jest to uzasadnione jej celami statutowymi (art. 44 ust. 1 i 2 powołanej ustawy). Natomiast ustawa ta nie daje prawa wniesienia odwołania podmiotowi występującemu wyłącznie w charakterze członka społeczeństwa. Mając powyższe rozważania na uwadze stwierdzić należy, że w przypadku wniesienia odwołania od decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia, koniecznym jest przeprowadzenie przez organ II instancji wnikliwego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia, czy podmiot, który wniósł odwołanie występuje w sprawie w charakterze strony (na prawach strony), czy też wyłącznie jako członek społeczeństwa. Zdaniem Sądu, ocena Kolegium w tym zakresie nie została wnikliwie przeprowadzona ani uzasadniona. Lektura uzasadnienia zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że organ odwoławczy skupił się przede wszystkim na wykazaniu, że organ I instancji zapewnił udział społeczeństwu w postępowaniu prowadzonym w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań, a więc okoliczności nie mającej żadnego znaczenia dla podjęcia decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego. Z kolei zasadniczemu zagadnieniu, jakim jest wykazanie, że odwołujący się nie są stroną postępowania poświęcił niewiele miejsca. Uzasadnienie w tej mierze zawiera tylko ogólne i gołosłowne stwierdzenia, nie poparte szerszymi wywodami. Przede wszystkim Kolegium w nie ustosunkowało się szczegółowo do legitymacji procesowej każdego ze skarżących z osobna, a taki obowiązek ciążył na organie, pomimo połączenia spraw do wspólnego rozpoznania. Z tego też powodu stanowisko organu odwoławczego, że właściciele nieruchomości położonych w pobliżu planowanego przedsięwzięcia nie posiadają interesu prawnego w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a zatem tym osobom – jako niebędącym stroną postępowania – nie przysługuje prawo do wniesienia odwoływania, nie sposób uznać za wystarczające uzasadnienie do umorzenia postępowania odwoławczego, tym bardziej, że odwołanie zostało wniesione nie tylko przez osoby fizyczne ale również przez S., które złożyło wniosek do organu I instancji o dopuszczenie go do udziału w postępowaniu. Odniesienie się jednym zdaniem do legitymacji osób fizycznych oraz pominięcie milczeniem kwestii legitymacji S., powoduje, że nie sposób przesądzić, czy słuszny jest pogląd organu odwoławczego, iż tym skarżącym nie przysługuje status strony. W tym miejscu należy podkreślić, że organ odwoławczy nie wskazał żadnej okoliczności faktycznej sprawy, która doprowadziłaby go do wniosku o braku interesu prawnego po stronie skarżących, a Sąd nie jest uprawniony do czynienia ustaleń faktycznych w zastępstwie organów administracyjnych orzekających w sprawie. Stanowisko organu II instancji, że skarżący nie są stroną w rozumieniu art. 28 K.p.a. uznać należy za całkowicie dowolne, zaś rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania wobec braku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego za przedwczesne. Niewątpliwie ustalenie kwestii legitymacji M. J. i J. R. do złożenia odwołania od decyzji Wójta Gminy określającej wnioskodawcy środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia wymagało zbadania, czy ww. odwołującym się przysługują prawa rzeczowe do nieruchomości, objętej wnioskiem o wydanie decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania lub położonej w sferze oddziaływania inwestycji polegającej na budowie farmy elektrowni wiatrowych. W pismach kierowanych do organów obu instancji, w tym w odwołaniu, M. J. i J. R. podnosili, że są właścicielami nieruchomości znajdujących się w zasięgu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia, pomimo tego organ II instancji nie ustalił ani numerów działek, co do których przysługuje im prawo własności, ani ich położenia względem planowanej inwestycji. A brak takich ustaleń wyklucza przyjęcie a priori, że skarżącym nie przysługuje status strony w postępowaniu. Organ odwoławczy nie rozważył także, czy materiał dowodowy zebrany w sprawie przez organ I instancji jest wystarczający do dokonania oceny legitymacji procesowej skarżących, czy też należy wezwać ich o wyjaśnienie z jakich praw wywodzą istnienie swojego interesu prawnego. Zauważyć należy, że wydruki z ewidencji gruntów, które inwestor załączył do wniosku z dnia 22 października 2012 r. o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (stanowiącego sprostowanie wcześniej złożonego wniosku), potwierdzają, że J. R. i M. J. przysługują tytuły własności co do określonych działek znajdujących się w obrębie ewidencyjnym [...] (karta 115 akt administracyjnych I instancji). Z kolei z pisma Wójta Gminy z dnia 1 lutego 2013 r. skierowanego do M. J. wynika, że organ I instancji uznał go za stronę postępowania (karta 360 ww. akt). Tymczasem organ odwoławczy nie ustosunkował się do okoliczności wynikających z tych dokumentów, chociaż mogły one stanowić podstawę uprawniającą do oceny dopuszczalności odwołania złożonego przez J. R. i M. J. Odnosząc się natomiast co do wykluczenia przez Kolegium możliwości zaskarżenia decyzji organu I instancji o środowiskowych uwarunkowaniach przez S. podnieść należy, że także w stosunku do tego podmiotu, organ II instancji nie zbadał, w oparciu o akta administracyjne sprawy, jego legitymacji procesowej. Przede wszystkim organ ten pominął okoliczność, że postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], wydanym na podstawie art. 31 § 2 w związku z art. 31 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz art. 44 ustawy, Wójt Gminy dopuścił powyższe S. do udziału na prawach strony w postępowaniu administracyjnym w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie zespołu elektrowni wiatrowych "F." z infrastrukturą towarzyszącą koło miejscowości K. (karta 93 akt administracyjnych I instancji). O dopuszczeniu S. do udziału w sprawie strony zostały zawiadomione w drodze stosownych obwieszczeń (karty 94 - 108). Wprawdzie dopuszczenie organizacji ekologicznej do udziału w postępowaniu nie wymaga wydania postanowienia, gdyż następuje na podstawie czynności materialnotechnicznej (wydania postanowienia wymaga wyłącznie odmowa dopuszczenia organizacji ekologicznej do udziału w postępowaniu), nie mniej jednak przy rozpatrywaniu uprawnienia S. do wniesienia odwołania nie można pominąć faktu funkcjonowania w obrocie prawnym wskazanego powyżej postanowienia. Mając na uwadze powyższe rozważania należy stwierdzić, że skoro organ nie dokonał ustaleń w zakresie okoliczności istotnych dla rozpoznania sprawy w aspekcie podmiotowej dopuszczalności odwołania, zatem naruszył art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. w stopniu obligującym Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji. Ponownie rozpoznając sprawę rzeczą organu odwoławczego będzie w pierwszej kolejności przeanalizowanie materiału dowodowego znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy pod kątem tego, czy skarżącym przysługuje status strony uprawniający do wniesienia odwołania i ewentualnie (w razie powstania jakichkolwiek wątpliwości) zwrócenie się do skarżących o wykazanie interesu prawnego w zaskarżeniu decyzji organu I instancji, a następnie w zależności od poczynionych ustaleń wydanie stosowanego orzeczenia. W tym stanie sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję. Rozstrzygnięcie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania orzeczono stosownie do art. 200 w zw. z art. 205 tejże ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło