VII SA/Wa 1548/13

WyrokWSA w Warszawie2014-01-16

Skład orzekający: Paweł Groński, Włodzimierz Kowalczyk, Tadeusz Nowak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zarządca infrastruktury kolejowej, opracowując regulamin przydzielania tras pociągów, ma obowiązek zamieszczenia w nim informacji o metodzie kalkulacji stawek opłat za korzystanie z infrastruktury oraz o parametrach mających wpływ na te opłaty, a także o zasadach przyznawania rekompensat?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zarządca infrastruktury kolejowej ma obowiązek zamieszczenia w regulaminie przydzielania tras pociągów informacji o sposobie ustalania opłat za korzystanie z infrastruktury, w tym o metodzie kalkulacji stawek i parametrach wpływających na ich wysokość, a także o zasadach przyznawania rekompensat. Obowiązek ten wynika z przepisów ustawy o transporcie kolejowym i rozporządzenia wykonawczego, a jego celem jest zapewnienie przejrzystości i transparentności w naliczaniu opłat, co jest istotne dla przewoźników kolejowych i innych uczestników rynku.
Stan faktyczny
Spółka [...] S.A. zaskarżyła decyzję Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego (UTK), która utrzymała w mocy wcześniejszą decyzję stwierdzającą naruszenie przepisów przez przewoźnika kolejowego. Naruszenie polegało na niezamieszczeniu w regulaminie przydzielania tras pociągów informacji o metodzie kalkulacji stawek za dostęp do infrastruktury oraz o parametrach wpływających na te opłaty, a także o rekompensatach przyznawanych w przypadku utrudnień. Skarżąca spółka zarzuciła naruszenie przepisów ustawy o transporcie kolejowym i rozporządzenia wykonawczego, a także ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, twierdząc, że nie ma obowiązku ujawniania szczegółowych metod kalkulacji, które stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Groński (spr.), , Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędzia WSA Tadeusz Nowak, Protokolant ref. staż. Piotr Czyżewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi [...] S.A z siedzibą w [...] na decyzję Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego z dnia [...] maja 2013 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przepisów przez przewoźnika kolejowego skargę oddala Decyzją z dnia [...] maja 2013 r., znak: [...] Prezes Urzędu Transportu Kolejowego (dalej: Prezes UTK), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej “kpa") oraz art. 13 ust. 6 i 6a w związku z art. 14 ust. 4 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (tekst jednolity: Dz. U. 2007 r. Nr 16, poz. 94 ze zm), po rozpatrzeniu wniosku spółki [...] z siedzibą w [...]o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Prezesa UTK z dnia [...]stycznia 2013 r. nr [...] stwierdzającą naruszenie przez [...] przepisów z zakresu kolejnictwa, tj. art. 32 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym w związku z § 19 ust. 2 pkt 14 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 lutego 2009 r. w sprawie warunków dostępu korzystania z infrastruktury kolejowej (Dz. U. z 2009 r. Nr 35, poz. 274) utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...]stycznia 2013 r. Z akt administracyjnych wynika, że w dniu [...] listopada 2012 r. do Urzędu Transportu Kolejowego wpłynęła skarga przewoźnika kolejowego [...] sp. z o.o. w sprawie niewłaściwego dostosowania się [...] do dyspozycji przepisu art. 32 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym, poprzez niezamieszczenie w Regulaminie przydzielania tras pociągów i korzystania z przydzielonych tras pociągów przez licencjonowanych przewoźników kolejowych na rozkład jazdy 2012/2013 oraz w projekcie Regulaminu [...] informacji o metodzie kalkulacji stawek za dostęp do infrastruktury oraz o wszelkich parametrach, które mają istotny wpływ na wysokość ponoszonych przez przewoźników opłat. W dniu [...]stycznia 2013 r. Prezes UTK wydał decyzję nr [...]stwierdzającą naruszenie przepisów z zakresu kolejnictwa, tj. art. 32 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym w związku z § 19 ust. 2 pkt 14 rozporządzenia w sprawie warunków dostępu, poprzez opracowanie Regulaminu [...] w taki sposób, że przewoźnicy kolejowi nie uzyskali informacji o sposobie ustalania opłat za korzystanie z infrastruktury kolejowej w zakresie dotyczącym metody kalkulacji stawek oraz wszelkich parametrów, które mają istotny wpływ na wysokość ponoszonych przez przewoźników opłat, jak również rekompensat przyznawanych przewoźnikom kolejowym, wpływających na wysokość naliczanych im opłat, w tym rekompensat przyznawanych w przypadku występowania utrudnień na sieci wynikających z prowadzonych przez prac remontowo-modernizacyjnych. W dniu [...]lutego 2013 r. [...]zaskarżyła decyzję Prezesa UTK, wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej tą decyzją. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego Prezes UTK ponownie ustalił, że [...] naruszyła przepis art. 32 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym w zw. z § 19 ust. 2 pkt 14 rozporządzenia w sprawie warunków dostępu. Zgodnie bowiem z art. 32 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym "Zarządca opracowuje regulamin określający w szczególności: (...) sposób ustalania opłat za korzystanie z infrastruktury kolejowej (...)." Przepis § 19 ust. 2 pkt 14 rozporządzenia w sprawie warunków dostępu stanowi natomiast, że "(...) Regulamin należy opracować w taki sposób, aby przewoźnik uzyskał informacje o sposobie ustalania opłat za korzystanie z infrastruktury kolejowej (...)". Prezes UTK stwierdza zatem, że naruszenie powyższych przepisów nastąpiło na skutek niezawarcia przez zarządcę w Regulaminie [...] informacji o sposobie ustalania opłat w zakresie dotyczącym metody kalkulacji stawek oraz wszelkich parametrów, które mają istotny wpływ na wysokość ponoszonych przez przewoźników opłat, jak również rekompensat przyznawanych przewoźnikom kolejowym, które wpływają na wysokość naliczanych im opłat, w tym rekompensat przyznawanych w przypadku występowania utrudnień na sieci zarządcy wynikających z prowadzonych przez niego prac remontowo- modernizacyjnych. Ponadto, mając na uwadze konieczność niezwłocznego zapewnienia przewoźnikom kolejowym, korzystającym z usług [...], informacji o sposobie ustalania opłat za dostęp do infrastruktury kolejowej, zasadnym było także nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu organ wskazał, że Spółka, pomimo tego co podniosła w piśmie z dnia [...]lutego 2013 r. nr [...], nie wykonała zaskarżonej decyzji. [...]zamieściła jedynie w Regulaminie [...] informacje w zakresie: -określenia parametrów przyjmowanych do kategoryzacji linii kolejowych - przedziały dopuszczalnej prędkości technicznej i średniodobowego natężenia ruchu (podstawa prawna § 6 rozporządzenia w sprawie warunków dostępu), - określenia, zgodnie z § 8 pkt 2 rozporządzenia w sprawie warunków dostępu, przedziałów masy brutto dla pociągów pasażerskich oraz towarowych. Brak jest jednak w dalszym ciągu informacji dotyczących: -szczegółowego określenia sposobu alokacji planowanych kosztów przyjmowanych do kalkulacji stawek za minimalny dostęp do infrastruktury, o których mowa w § 8 rozporządzenia w sprawie warunków dostępu, -określenia parametrów referencyjnych prędkości technicznej oraz masy brutto pociągu przyjmowanych do kalkulacji stawek jednostkowych. [...] zamieściła jedynie zapis, że "do kalkulacji stawek przyjęto dla poszczególnych kategorii linii kolejowych parametry referencyjne reprezentujące przedziały dopuszczalnej prędkości technicznej pociągów pasażerskich lub towarowych oraz parametry referencyjne dla poszczególnych przedziałów masy brutto reprezentujące przedziały masy brutto pociągów". Zarządca nie podał jednak tych wartości. Z kolei odnosząc się do metody ustalania opłat za korzystanie z infrastruktury w zakresie utrudnień spowodowanych pracami remontowo-modernizacyjnymi na liniach kolejowych, [...] nie wprowadziła w Regulaminie [...] kompletnych postanowień dotyczących przyznawanych przez nią rekompensat. Skarżący wprowadził bowiem jedynie informacje w zakresie: -pobierania opłaty podstawowej za minimalny dostęp do infrastruktury według trasy zamówionej w rocznym rozkładzie jazdy, podczas gdy przewóz realizowany jest trasą okrężną, -nie pobierania opłaty rezerwacyjnej za niewykorzystaną część trasy, jeśli odwołanie przejazdu nastąpiło z przyczyn leżących po stronie [...], - oraz refundacji kosztów uruchamiania komunikacji zastępczej. Zarządca nie wprowadził jednak regulacji dotyczących rekompensat przyznawanych na skutek występowania na sieci zarządcy prac remontowo-modernizacyjnych oraz za odwołanie przez [...] pociągów z przyczyn leżących po jego stronie, które zostały wprowadzone przez Prezesa UTK w decyzjach zastępujących umowy o udostępnienie infrastruktury kolejowej na rozkład jazdy pociągów 2012/2013. Odnosząc się do poszczególnych zarzutów zgłoszonych przez [...]we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes UTK wskazał, że przepisem prawa wskazującym na obowiązek zarządcy zamieszczenia w regulaminie przydzielania tras pociągów sposobu ustalania opłat za korzystanie z infrastruktury kolejowej w zakresie dotyczącym metody kalkulacji stawek oraz wszelkich parametrów, które mają istotny wpływ na wysokość ponoszonych przez przewoźników opłat (...), jest art. 32 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym w zw. z § 19 ust. 2 pkt 14 rozporządzenia w sprawie warunków dostępu. Organ wskazał, że według Słownika języka polskiego Wydawnictwa Naukowego PWN przez metodę należy rozumieć świadomie stosowany sposób postępowania mający prowadzić do osiągnięcia zamierzonego celu. Natomiast sposób jest to określony tryb postępowania, forma wykonania czegoś, to co umożliwia osiągnięcie lub wykonanie czegoś. Metoda to także inaczej postępowanie, procedura, sposób, strategia bądź np. tryb. Z powyższego wynika, że w sposobie ustalania opłat za korzystanie z infrastruktury kolejowej mieści się także metoda kalkulacji stawek oraz wszelkich parametrów, które mają istotny wpływ na wysokość ponoszonych przez przewoźników opłat z uwagi na fakt, że są one jej częściami składowymi. Prezes UTK zwrócił także uwagę na dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/34/UE z dnia 21 listopada 2012 r. w sprawie utworzenia jednolitego europejskiego obszaru kolejowego (Dz. Urz. UE L 343 z 14.12.2012 r., s. 34), która w załączniku nr IV pkt 2 wprost stanowi, że "Regulamin sieci, o którym mowa w art. 27, zawiera następujące Informacje: (...) Część na temat zasad pobierania opłat i taryf. Podaje ona szczegółowo metodologię, zasady oraz, w stosownych przypadkach, stosowane skale przy zastosowaniu art. 31-36 w odniesieniu do kosztów i opłat. Zawiera informacje na temat zmian opłat, w których sprawie już podjęto decyzję łub przewidywanych w ciągu najbliższych pięciu lat, jeżeli są dostępne." Odnosząc się do problemu zamieszczenia w Regulaminie [...] informacji o sposobie przyznawania przewoźnikom rekompensat organ wskazał, że do chwili wydania decyzji zarządca nie wprowadził pełnych zasad dotyczących przyznawania przewoźnikom kolejowym rekompensat, w tym rekompensat przyznawanych w przypadku występowania utrudnień na sieci zarządcy wynikających z prowadzonych przez niego prac remontowo- modernizacyjnych. Skarżący wprowadził natomiast do regulaminu przydzielania tras, z własnej inicjatywy, inne rekompensaty wzwiązku z występującymi na jego sieci utrudnieniami, np. komunikację zastępczą. W ocenie organu obowiązek regulowania tej kwestii w umowach, nie stoi na przeszkodzie, żeby ogólny zarys tychże regulacji znalazł się także w regulaminie przydzielania tras pociągów, tak, aby przewoźnicy kolejowi chcący korzystać z infrastruktury kolejowej zarządcy, mieli świadomość co do przysługujących względem nich uprawnień. Zdaniem organu obowiązek wprowadzenia regulacji dotyczącej systemu rekompensat wynika z przepisu art. 32 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym w zw. z § 19 ust. 2 pkt 14 rozporządzenia w sprawie warunków dostępu. Organ nie zgodził isę także z twierdzeniem Skarżącego, że z uwagi na ogłaszanie w pierwszej kolejności regulaminu, a następnie cennika, niemożliwe staje się udzielenie przewoźnikom żądanych przez Prezesa UTK informacji. Zarządca powinien bowiem wprowadzić i opublikować, po konsultacji z przewoźnikami kolejowymi, metodologię kalkulacji stawek jednostkowych opłat za korzystanie z infrastruktury kolejowej, już na etapie tworzenia i konsultowania regulaminu przydzielania tras pociągów, tak, aby przewoźnicy kolejowi mieli jeszcze przed składaniem wniosków o przydzielenie tras pociągów wiedzę, w jaki sposób będą ustalane opłaty za udostępnienie infrastruktury kolejowej Zarządcy. Opublikowana metodologia powinna być ponadto, w ocenie Prezesa UTK, wyczerpująco opisana i uzasadniona, albowiem ma ona wpływ na alokację kosztów, przyjmowanych do kalkulacji stawek, a w konsekwencji na wysokość kosztów ponoszonych przez przewoźników kolejowych. Wprowadzenie metodologii kalkulacji stawek jednostkowych opłat za korzystanie z infrastruktury kolejowej, powinno być zatem skorelowane z warunkami udostępniania infrastruktury przewoźnikom kolejowym, określonymi w regulaminie. W ocenie Prezesa UTK, niekonsultowanie z przewoźnikami kolejowymi metodologii na dany rozkład jazdy pociągów w ramach opiniowania regulaminu, przed złożeniem do Prezesa UTK projektu stawek jednostkowych opłat za korzystanie z infrastruktury kolejowej, jest niedopuszczalne. Prezes UTK podkreślił takze, że zarządca na podstawie art. 32 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym oraz § 19 ust. 2 pkt 14 rozporządzenia w sprawie warunków dostępu, ma obowiązek zamieścić w regulaminie przydzielania tras pociągów informacje o sposobie kalkulacji stawek w zakresie w jakim nie stanowią one tajemnicy przedsiębiorstwa. Zgodnie bowiem z art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, "Przez tajemnicę przedsiębiorstwa rozumie się nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w cełu zachowania ich poufności." Organ wskazał na postanowienie Sądu [...]z dnia [...]października 1996 r. sygn. akt [...], w którym stwierdzono, że "stanowią w szczególności tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji dane obrazujące wielkość produkcji i sprzedaży, a także źródła \iaopatrzenia i zbytu. Przedsiębiorstwo załączające do akt sprawy materiały zawierające \informacje stanowiące jego istotne tajemnice może żądać, stosownie do art. 21a ust. 1 ustawy Iz dnia 24 lutego 1990 r. o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym, aby materiały Ile nie zostały udostępnione osobom trzecim, a w szczegółności konkurentom." Prezes UTK podkreślił, że w zaskarżonej decyzji nie nakazał jednak zamieszczenia w Regulaminie [...] informacji dotyczących np. planowanych kosztów w 2013 r. z tytułu dostępu do urządzeń zaopatrzenia w paliwo, planowanych kosztów remontów, czy też kosztów utrzymania infrastruktury kolejowej bądź prowadzenia ruchu kolejowego. Prezes UTK wskazał jedynie, że Regulamin [...]powinien zawierać informacje dotyczące sposobu kalkulacji stawek oraz wszelkich parametrów, które mają istotny wpływ na wysokość ponoszonych przez przewoźników opłat, jak również rekompensat przyznawanych przewoźnikom kolejowym, które wpływają na wysokość naliczanych im opłat, w tym rekompensat przyznawanych w przypadku występowania utrudnień na sieci Zarządcy wynikających z prowadzonych przez niego prac remontowo-modernizacyjnych. Powyższe jest tym bardziej uzasadnione, że [...] jest zarządcą narodowej sieci infrastruktury (art. 15 ust. 1 i 4a ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...]" (Dz. U. z 2000 r. Nr 84, poz. 948 ze zm.)). Jest także monopolistą na rynku kolejowej infrastruktury liniowej w Polsce. Ponadto otrzymuje dofinasowanie z budżetu państwa, budżetu jednostek samorządu terytorialnego lub Funduszu Kolejowego w szczególności na inwestycje, remonty i utrzymanie linii kolejowych (art. 38 ust. 1 oraz 38b ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym). Dlatego też zasadne jest, aby działał w sposób przejrzysty i transparentny. Odnosząc się do zasadności nadania zaskarżonej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności organ wskazał, że było ono zasadnie uzasadnione, w szczególności, w świetle wykazanego przez Prezesa UTK interesu społecznego. Prezes UTK podniósł, że powinien kierować się nie tylko interesem [...], ale także innych uczestników rynku usług kolejowych, tj. przewoźników kolejowych oraz pasażerów i klientów korzystających z transportu kolejowego. Przewoźnicy kolejowi powinni posiadać wiedzę, w jaki sposób zarządca posiadający pozycję dominującą na polskim rynku usług kolejowych, ustala opłaty za dostęp do infrastruktury kolejowej będącej w jego zarządzie. Taki obowiązek nakłada na [...] bezpośrednio przepis art. 32 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym oraz § 19 ust. 2 pkt 14 rozporządzenia w sprawie warunków dostępu. Zgodnie z przywoływanymi wyżej przepisami, na zarządcy infrastruktury ciąży obowiązek opracowania regulaminu przydzielania tras pociągów w taki sposób, aby przewoźnik uzyskał informacje o sposobie ustalania opłat za korzystanie z infrastruktury kolejowej. Jak zauważył organ mimo, że ustawa o transporcie kolejowym oraz rozporządzenie w sprawie warunków dostępu nie zawierają zapisu, który wprost mówi o zamieszczeniu w regulaminie przydzielania tras pociągów informacji o kalkulacji stawek, obowiązek taki nakładają na zarządcę infrastruktury wymienione wyżej art. 32 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym oraz § 19 ust. 2 pkt 14 rozporządzenia w sprawie warunków dostępu, co zostało wykazane powyżej. Obowiązek taki nakłada także na zarządcę infrastruktury, najpóźniej od dnia [...]czerwca 2015 r., cytowany wyżej załącznik nr IV pkt 2 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/34/UE z dnia 21 listopada 2012 r. w sprawie utworzenia jednolitego europejskiego obszaru kolejowego. Powyższa decyzja Prezesa UTK z dnia [...]maja 2013 r., znak: [...] została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez [...], w [...] (dalej: skarżąca lub Spółka), która zarzuciła zaskarżonej decyzji: 1. naruszenie przepisu art. 32 ust.1 pkt 3 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. Nr 86, poz. 789 ze zm.) w związku z § 19 ust.2 pkt 14 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 lutego 2009 r. w sprawie warunków dostępu i korzystania z infrastruktury kolejowej (Dz. U. Nr 35, poz. 274) poprzez przyjęcie, iż na zarządcy infrastruktury kolejowej ciążył obowiązek zamieszczenia w Regulaminie przydzielania tras pociągów i korzystania z przydzielonych tras pociągów przez licencjonowanych przewoźników kolejowych na rozkład jazdy 2012/2013 informacji o sposobie ustalania opłat za korzystanie z infrastruktury kolejowej w zakresie dotyczącym metody kalkulacji stawek oraz wszelkich parametrów, które mają istotny wpływ na wysokość ponoszonych przez przewoźników opłat, jak również rekompensat przyznawanych przewoźnikom kolejowym, które wpływają na wysokość naliczanych im opłat, podczas gdy z ww. przepisu art. 32 ust.1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym wynika, że w opracowywanym Regulaminie przydzielania tras pociągów i korzystania z przydzielonych tras pociągów przez licencjonowanych przewoźników kolejowych zarządca określa jedynie sposób ustalania opłat, i nie występuje tu obowiązek szczegółowego określania, jakie metody zostały użyte do skalkulowania stawek czy też innych parametrów, wpływających na poziom opłat ponoszonych przez przewoźników, a precyzujący wymagania ustawowe w tym zakresie nałożone na zarządcę przepis §19 ust. 2 pkt 14 ww. rozporządzenia także stanowi jedynie o sposobie ustalania opłat, a nie o metodzie kalkulacji stawek jednostkowych, którą zastosował zarządca; 2. naruszenie przepisu art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. Nr 47, poz. 211 ze zm.) poprzez przyjęcie, iż zarządca winien ujawnić informacje, dotyczące metody kalkulacji stawek oraz wszelkich parametrów, które mają istotny wpływ na wysokość ponoszonych przez przewoźników opłat, podczas gdy w odniesieniu do tych informacji [...] podjęła niezbędne działania w celu zachowania ich poufności i opatrzyła je klauzulą tajemnicy przedsiębiorstwa, uznając, iż cechują się one wartością gospodarczą, a co za tym idzie nie podlegają one ujawnieniu. W odpowiedzi na skargę Prezes UTK podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji oraz wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. (dalej: ppsa) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Analizując skargę przy zastosowaniu powyższych kryteriów uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Podstawą materialnoprawną decyzji był art. 13 ust. 6 i 6a w związku z art. 14 ust. 4 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (tekst jednolity: Dz. U. 2007 r. Nr 16, poz. 94 ze zm), zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów, decyzji lub postanowień z zakresu kolejnictwa Prezes UTK wydaje decyzję określającą zakres naruszenia oraz termin usunięcia nieprawidłowości. W zakresie regulacji transportu kolejowego Prezes UTK wydaje, na wniosek lub z urzędu decyzje, którym może w całości lub w części nadać rygor natychmiastowej wykonalności, jeżeli wymaga tego interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony (art. 13 ust. 6a ustawy). Zgodnie z kolei z art. 32 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym zarządca opracowuje regulamin określający w szczególności: 1) tryb składania i rozpatrywania wniosków o przydział tras pociągów; 2) charakterystykę infrastruktury kolejowej przeznaczonej do udostępniania przewoźnikom kolejowym oraz informacje o warunkach dostępu do niej; 3) sposób ustalania opłat za korzystanie z infrastruktury kolejowej; 4) warunki korzystania z udostępnionej infrastruktury kolejowej; 5) zakres usług związanych z udostępnianiem infrastruktury kolejowej i warunki ich zapewnienia; 6) sposób przewożenia materiałów sypkich zapobiegający ich pyleniu. Stosownie zaś do § 19 ust. 2 pkt 14 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 lutego 2009 r. w sprawie warunków dostępu korzystania z infrastruktury kolejowej (Dz. U. z 2009 r. Nr 35, poz. 274) regulamin należy opracować w taki sposób, aby przewoźnik uzyskał informacje o sposobie ustalania opłat za korzystanie z infrastruktury kolejowej. Biorąc pod uwagę powyższe regulacje i stan faktyczny sprawy zgodzić się należy z oceną Prezesa UTK, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów z zakresu kolejnictwa, tj. art. 32 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym w związku z § 19 ust. 2 pkt 14 rozporządzenia w sprawie warunków dostępu, poprzez opracowanie Regulaminu [...] w taki sposób, iż przewoźnicy kolejowi nie uzyskali informacji o sposobie ustalania opłat za korzystanie z infrastruktury kolejowej w zakresie dotyczącym metody kalkulacji stawek oraz wszelkich parametrów, które mają istotny wpływ na wysokość ponoszonych przez przewoźników opłat, jak również rekompensat przyznawanych przewoźnikom kolejowym, wpływających na wysokość naliczanych im opłat, w tym rekompensat przyznawanych w przypadku występowania utrudnień na sieci wynikających z prowadzonych przez prac remontowo-modernizacyjnych. Nalezy bowiem zauyważyć, że skarżąca Spółka nie zawarła w Regulaminie informacji dotyczących szczegółowego określenia sposobu alokacji planowanych kosztów przyjmowanych do kalkulacji stawek za minimalny dostęp do infrastruktury, o których mowa w § 8 rozporządzenia w sprawie warunków dostępu. Brak jest także określenia parametrów referencyjnych prędkości technicznej oraz masy brutto pociągu przyjmowanych do kalkulacji stawek jednostkowych. Ponadto [...] nie wprowadziła w Regulaminie [...]kompletnych postanowień dotyczących przyznawanych przez nią rekompensat. Nie wprowadziła bowiem regulacji dotyczących rekompensat przyznawanych na skutek występowania na sieci zarządcy prac remontowo-modernizacyjnych oraz za odwołanie przez [...]pociągów z przyczyn leżących po jego stronie, które zostały wprowadzone przez Prezesa UTK w decyzjach zastępujących umowy o udostępnienie infrastruktury kolejowej na rozkład jazdy pociągów 2012/2013. Powyższe, w ocenie Sądu, wyczerpuje przesłanki do zastosowania art. 13 ust. 6 i 6a w związku z art. 14 ust. 4 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym przez Prezesa UTK. Odnosząc się zawartego w skardze zarzutu dotyczącego naruszenia art. 32 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym w zw. z § 29 ust. 2 pkt 14 rozporządzenia w sprawie warunków dostępu należy wskazać, że z treści art. 32 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym w zw. z § 19 ust. 2 pkt 14 rozporządzenia w sprawie warunków dostępu wynika obowiązek zarządcy zamieszczenia w regulaminie przydzielania tras pociągów sposobu ustalania opłat za korzystanie z infrastruktury kolejowej w zakresie dotyczącym metody kalkulacji stawek oraz wszelkich parametrów, które mają istotny wpływ na wysokość ponoszonych przez przewoźników opłat. Skoro w przepisach ustawowych brak jest precyzyjnego określenia, lub chcoiażby przykładowego wyliczenia jakie informacje powinny skłądać się na ww. metodologię konieczne staje się sięgnięcie po definicję na gruncie językowym. Przez metodę należy rozumieć świadomie stosowany sposób postępowania mający prowadzić do osiągnięcia zamierzonego celu. Natomiast sposób jest to określony tryb postępowania, forma wykonania czegoś, tryb postępowania, który umożliwia osiągnięcie celu. Metoda bywa zatem utożsamiana z postępowaniem, procedurą, sposobem czy srategią. Zgodzić się zatem należy z organem, że w sposobie ustalania opłat za korzystanie z infrastruktury kolejowej mieści się także metoda kalkulacji stawek oraz wszelkich parametrów, które mają istotny wpływ na wysokość ponoszonych przez przewoźników opłat z uwagi na fakt, że są one jej częściami składowymi. Należy w tym miejscu wskazać takze na regulacje zawarte w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/34/UE z dnia 21 listopada 2012 r. w sprawie utworzenia jednolitego europejskiego obszaru kolejowego (Dz. Urz. UE L 343 z 14.12.2012 r., s. 34). Przepisy dyrektywy wprawdzie nie mają bezpośredniego zastosowania, jednakże przepisy porządku krajowego wprowadzone w rezultacie impletencjai dyrektywy powinny być interpretowane przy uwzględnieniu kontekstu i celu regulacji unijnych. Zgodnie z załącznikiem nr IV pkt 2 ww. dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/34/UE "Regulamin sieci, o którym mowa w art. 27, zawiera następujące Informacje: Część na temat zasad pobierania opłat i taryf. Zawiera ona odpowiednie szczegóły systemu pobierania opłat, jak również wystarczające informacje dotyczące opłat, a także inne odpowiednie informacje dotyczące dostępu do usług wymienionych w załączniku II, które są świadczone tylko przez jednego usługodawcę. Podaje ona szczegółowo metodologię, zasady oraz, w stosownych przypadkach, stosowane skale przy zastosowaniu art. 31-36 w odniesieniu do kosztów i opłat. Zawiera informacje na temat zmian opłat, w których sprawie już podjęto decyzję łub przewidywanych w ciągu najbliższych pięciu lat, jeżeli są dostępne." W związku z powyższym należy stwierdzić, że zakres regulacji regulaminowej został określony bardzo szeroko, szczególnie w częsci dotyczącej opłat za korzystanie z infrastruktury kolejowej. Zgodzić się należy również z Prezesem UTK, że Regulamin powinien zawierać takzę zasady przyznawania rekompensat w przypadku występowania utrudnień na sieci zarządcy wynikających z prowadzonych przez niego prac remontowo-modernizacyjnych. Przydzielane przez [...]rekompensaty mają bowiem bezpośredni wpływ na wysokość opłat za korzystanie z infrastruktury. Nie ulega wątpliwości, że przewoźnicy kolejowi powinni dysponować wiedzą o sposobie ustalania rekompensat, gdyż mają one wpływ na sposób ustalania opłat za korzystanie z infrastruktury. Nie można zgodzić się z zarzutem naruszenia przepisu art, 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Zgodnie z tym przepisem przez tajemnicę przedsiębiorstwa rozumie się nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w cełu zachowania ich poufności. Wymóg ujawnienia sposobu ustalania opłat za korzystanie z infrastruktury kolejowej w zakresie dotyczącym metody kalkulacji stawek oraz wszelkich parametrów, które mają istotny wpływ na wysokość ponoszonych przez przewoźników opłat sprowadza się do ujawnienia zasad na jakich dokonywana jest kalkulacja stawek. Prezes UTK nie nakazał jednak zamieszczenia informacji dotyczących metody kalkulacji stawek w zakresie w jakim stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa [...]. Jak słusznie wskazał organ do informacji mogących mieć charakter tajemnicy przedsiębiortswa zalicza się przede wszytskim tzw. [...], w tym zarówno tzw. [...], jak i [...]. Zatajemnicę mogą zostać uznane wiadomości dotyczące sposobów produkcji, planów technicznych, metod kontroli jakości itd. Tymczasem Prezes UTK w zaskarżonej decyzji nie nakazał zamieszczenia w Regulaminie [...] informacji dotyczących np. planowanych kosztów w 2013 r. z tytułu dostępu do urządzeń zaopatrzenia w paliwo, planowanych kosztów remontów, czy też kosztów utrzymania infrastruktury kolejowej bądź prowadzenia ruchu kolejowego. Podkreślić takeż należy, że zgodnie z art. 15 ust. 1 i 4a ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...]" (Dz. U. z 2000 r. Nr 84, poz. 948 ze zm.) [...]jest zarządcą narodowej sieci infrastruktury. Jednocześnie jest także monopolistą na rynku kolejowej infrastruktury liniowej w Polsce otrzymujący dofinasowanie z budżetu państwa, budżetu jednostek samorządu terytorialnego lub Funduszu Kolejowego w szczególności na inwestycje, remonty i utrzymanie linii kolejowych. W tej sytuacji naczelną zasadą jego działania powinna być przejrzystość i transparentność, w szczególności w zakresie sposobu naliczania opłat za korzystanie z infrastrukltury kolejowej. Jest to istotne nie tylko dla interesu przewoźników ale także wszystkich uczestników ruchu kolejowego, którzy ponoszą koszty podróży, na które składają się także ww. opłaty. W ocenie Sądu organ zasadnie nałożył także decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Jak wynika z powołanego wyżej art. 13 ust. 6a ustawy o transporcie kolejowym Prezes UTK może w całości lub w części nadać rygor natychmiastowej wykonalności, jeżeli wymaga tego interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. W niniejszej sprawie nadanie ww. rygoru uzasadnione było interesem społecznym, który nie dotyczy wyłącznie przewoźników kolejowych oraz pasażerów i klientów korzystających z transportu kolejowego. Wyraża się on w koniecznosći niezwłocznego ujawnienia przez zarządcę pełnej informacji, w jaki sposób ustala on opłaty za dostęp do infrastruktury kolejowej będącej w jego zarządzie. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło