III SA/Łd 761/13
WyrokWSA w Łodzi2014-01-16
Skład orzekający: Teresa Rutkowska, Monika Krzyżaniak, Ewa Alberciak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zmiana zapisów w ewidencji gruntów i budynków dotycząca własności działki ewidencyjnej nr 180/5 może nastąpić na podstawie przepisów Prawa wodnego, jeśli istniejąca decyzja administracyjna i wpis w księdze wieczystej wskazują na innego właściciela (Powiat)?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zmiana zapisów w ewidencji gruntów i budynków nie może nastąpić wyłącznie na podstawie przepisów Prawa wodnego, jeśli istniejące dokumenty (ostateczna decyzja administracyjna, wpis w księdze wieczystej) wskazują innego właściciela działki. Ewidencja gruntów ma charakter deklaratoryjny i odzwierciedla istniejący stan prawny, a nie go kształtuje. Przepisy Prawa wodnego rozstrzygają o własności wody i gruntu pod wodą, a nie całej działki ewidencyjnej, a do zmiany wpisu wymagane są dokumenty wskazane w § 12 rozporządzenia o ewidencji gruntów i budynków, takie jak prawomocne orzeczenia sądowe czy ostateczne decyzje administracyjne.Stan faktyczny
Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych złożył wniosek o zmianę zapisów w ewidencji gruntów dla działki nr 180/5, wskazując, że stanowi ona własność Skarbu Państwa i jest pokryta wodami rzeki P. Organy administracji odmówiły zmiany, wskazując, że zgodnie z istniejącą decyzją Wojewody i wpisem w księdze wieczystej, właścicielem działki jest Powiat. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania, twierdząc, że organy nie uwzględniły charakteru działki jako gruntu pokrytego wodami powierzchniowymi. Sąd oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 16 stycznia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), Sędzia WSA Ewa Alberciak, , Protokolant specjalista Agnieszka Kowalik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2014 roku sprawy ze skargi Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych działającego w imieniu Marszałka Województwa [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zmiany zapisów w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.
Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity z 2000 r. Dz. U. nr 98. poz. 1071 ze zm.), art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989r - Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. z 2010 r. Dz. U. Nr 193 poz. 1287 ze zm.) oraz w oparciu o rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2001r., Nr 38 poz. 454), po rozpatrzeniu odwołania Dyrektora Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] , orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Starosty [...] z dnia [...] w przedmiocie:
1/ odmowy wyrażenia zgody na zmianę zapisów w ewidencji gruntów i budynków w części dotyczącej własności i użytkowania dla działki nr 180/5 obręb [...];
2/ wprowadzenia do bazy danych ewidencyjnych w operacie ewidencji gruntów i budynków w części dotyczącej własności i użytkowania dla działki 254/15 obręb 7 [...] polegającej na wykreśleniu w pozycji "Właściciel" zapisu "Miasto Z, ul. A, Z. " i wpisaniu: "Skarb Państwa" oraz wykreśleniu w pozycji "gospodarowanie" zapisu: "Urząd Miasta Wydział Gospodarki Komunalnej, ul. A, Z." i wpisaniu: "Marszałek Województwa [...],[...] Ł., ul. B".
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż w dniu 25 marca 2011 r. Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Ł. działając w imieniu Marszałka Województwa [...] , złożył do Starosty Powiatu [...] wniosek o dokonanie zmian w ewidencji gruntów i budynków:
- dla działki nr 180/5 obręb [...] gmina Z. z dotychczasowego zapisu: Właściciel - Powiat [...], trwały zarząd - Zarząd Powiatu [...], na zapis: właściciel - Skarb Państwa, gospodarowanie - Marszałek Województwa [...];
- dla działki nr 254/15, obręb [...], gmina Z. z dotychczasowego zapisu: Właściciel - Miasto Z., gospodarowanie - Urząd Miasta, na zapis: właściciel - Skarb Państwa, gospodarowanie - Marszałek Województwa [...].
We wniosku wskazano, iż działki nr 180/5 i 254/15 stanowią grunt pokryty płynącymi wodami powierzchniowymi rzeki P., stanowiącej własność Skarbu Państwa, określoną w załączniku nr 2 do rozporządzenia z dnia 17 grudnia 2002 r. w sprawie śródlądowych wód powierzchniowych lub ich części stanowiących własność publiczną (Dz. U. Nr 16, poz. 149), przy czym działka 180/5 stanowi część drogi powiatowej i w miejscu tym rzeka przepływa pod drogą w krytym kanale o długości około 23 m. W ocenie wnioskodawcy z uwagi na to, iż działki ewidencyjne 180/5 i 254/15 są zajęte pod koryto rzeki P. i stanowią wody określone w art. 11 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, prawa właścicielskie w stosunku do tych działek z mocy ustawy wykonuje Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Ł. w imieniu marszałka Województwa [...], co oznacza, że zapisy w ewidencji gruntów i budynków winny zostać skorygowane.
W dniu 30 marca 2011 r. Starosta [...] przesłał powyższy wniosek zgodnie z właściwością do Starosty [...], który 29 kwietnia 2011 r. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego na wniosek WZMiUW dotyczący zmiany zapisów dla działek nr 180/5 i 254/15.
Organ odwoławczy wskazał, iż z akt administracyjnych wynika, że decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewoda [...] stwierdził nieodpłatne nabycie przez Miasto Z. między innymi własności nieruchomości Skarbu Państwa oznaczonej w ewidencji jako działka nr 254/4. Na wniosek Starosty [...] decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewoda [...], zmienił ostateczną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] poprzez wykreślenie działki 254/15 (powstałej z podziału działki 254/4 ). Tym samym działka 254/15 znowu stała się własnością Skarbu Państwa, co dało podstawę do zmiany zapisów w ewidencji gruntów i budynków w zakresie danych dotyczących właściciela, zgodnie z wnioskiem skarżącego.
Jeżeli chodzi natomiast o działkę 180/5, to Wojewoda [...] decyzją z dnia [...]stwierdził nabycie z mocy prawa przez Powiat [...] między innymi własności nieruchomości położonej w Z., oznaczonej w ewidencji gruntów numerem 180/3 (w wyniku podziałów z działki 180/3 została wyodrębniona działka 180/5). Na podstawie tej decyzji została założona księga wieczysta nr [...], w której ujawniona jest działka 180/5, a jako właściciel figuruje Powiat [...], Zarząd Powiatu. Decyzja z dnia [...]. do chwili wydania zaskarżonej decyzji, nie została uchylona ani zmieniona.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego zauważył, iż zasady prowadzenia ewidencji gruntów i budynków określają przepisy ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie z powyższymi przepisami, prawa osób i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 ust. 1 pkt 2 (właścicieli) oraz w § 11 ust. 1 pkt 1 i 2 do gruntów, uwidacznia się w ewidencji między innymi na podstawie: wpisów dokonanych w księgach wieczystych, prawomocnych orzeczeń sadowych, umów zawartych w formie aktów notarialnych i ostatecznych decyzji administracyjnych.
Ze wskazanych wyżej przepisów wynika zatem zdaniem organu, że dane ewidencyjne mają charakter informacyjno - techniczny i ewidencja rejestruje jedynie stany prawne wynikające z określonych dokumentów urzędowych, a zatem stany ustalane w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Ewidencja nie rozstrzyga natomiast żadnych sporów co do własności gruntów, gdyż ochronie i rejestracji praw- podmiotowych służą księgi wieczyste, a spory na tle własności i sposobu korzystania z nieruchomości mogą być rozstrzygane przed sądami powszechnymi lub w innych odrębnych postępowaniach. Zmian w operacie ewidencyjnym można dokonywać wyłącznie poprzez udokumentowanie przez osobę zainteresowaną rozbieżności pomiędzy danymi zawartymi w ewidencji i rzeczywistym stanem prawnym, a takich dokumentów strona nie przedstawiła.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wskazał, iż działka 180/5 obecnie ma uregulowany stan prawny wynikający z decyzji Wojewody [...] z dnia[...] na podstawie której założono Księgę Wieczystą nr [...] .Wnioskodawca nie przedstawił natomiast żadnych dokumentów zgodnych z § 12 rozporządzenia, które mogłyby stanowić podstawę do uwidocznienia Skarbu Państwa jako właściciela przedmiotowej nieruchomości. Dlatego wnioskowana przez Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Ł. zmiana dotycząca danych podmiotowych dla tej działki, nie może być, zdaniem organu, rozstrzygnięta w postępowaniu administracyjnym o wprowadzenie zmian w ewidencji gruntów i budynków, albowiem ewidencja odzwierciedla jedynie stan prawny w oparciu o istniejące tytuły własności.
W skardze z dnia 11 czerwca 2013 r. Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Ł., działając w oparciu o Statut, którego tekst jednolity stanowi załącznik do Uchwały Zarządu Województwa [...] nr 133/06 z dnia 1 marca 2006 r. z późniejszymi zmianami oraz pismo Marszałka Województwa [...] znak [...] z dnia 22 [...] zaskarżył w całości decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego znak [...] z dnia [...]., utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...] [...] z dnia [...] odmawiającą wyrażenia zgody na zmianę zapisów w ewidencji gruntów i budynków w części dotyczącej własności i użytkowania dla działki nr 180/5 obręb [...] Z.i orzekającą o wprowadzeniu do bazy danych ewidencyjnych w operacie ewidencji gruntów i budynków w części dotyczącej własności i użytkowania dla działki nr 254/15 obręb [...] Z. zmiany polegającej na wykreśleniu w pozycji "Właściciel" zapisu "Miasto Z., ul. A, Z" i wpisaniu "Skarb Państwa" oraz wykreśleniu w pozycji "gospodarowanie" zapisu "Urząd Miasta Wydział Gospodarki Komunalnej, ul. A, Z." i wpisaniu "Marszałek Województwa [...] , [...] Ł., ul. B".
Decyzji tej skarżący zarzucił:
1) brak dokonania w sprawie ustaleń faktycznych polegający na nieprzeprowadzeniu analizy i dokonania uznania, jako prawidłowego, stanowiska organu I Instancji stwierdzającego, iż w przypadku działki ewidencyjnej nr 180/5 mamy do czynienia nie z przepustem zlokalizowanym na gruntach pokrytych płynącymi wodami powierzchniowymi - co podkreślał wielokrotnie skarżący - a z kanałem krytym, w odniesieniu do którego nie ma zastosowania przepis § 9 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków,
2) naruszenie interesu prawnego skarżącego gospodarującego gruntami pokrytymi płynącymi wodami powierzchniowymi rzeki P. k. Z. poprzez fakt utrzymywania i sankcjonowania wynikającego z rejestru ewidencji gruntów i budynków stanu, w którym stanowiące własność Skarbu Państwa grunty pokryte płynącymi wodami powierzchniowymi rzeki P. k. Z. znajdujące się w granicach działki ewidencyjnej nr 180/5 w obrębie [...] Z. wykazywane są jako własność Powiatu [...],
3) naruszenie interesu faktycznego skarżącego poprzez zwrócenie wyłącznej uwagi na stan prawny działki nr 180/5 posiadającej założoną księgę wieczystą oraz nie uwzględnienie przepisu § 44 pkt 2 ww. rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków dotyczących utrzymywania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności,
4) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 138 § 1 pkt 1 i art. 107 § 3 w związku z art. 140 k.p.a. przez nieuwzględnienie przez organ II instancji potrzeby podejmowania przez organ I instancji działań zmierzających do zmiany stanu, w którym grunty pokryte płynącymi wodami, stanowiące działkę nr 180/5, nie są wykazywane jako własność Skarbu Państwa,
5) brak przeanalizowania zarzutów skarżącego zawartych w odwołaniu od decyzji Starosty [...] z dnia [...] dotyczących zwrócenia uwagi na fakt, że organ I instancji dokonując rozstrzygnięcia sprawy nie odniósł się do kwestii niezbędności dokonania ustalenia, czy w sprawie mamy do czynienia z przepustem czy też z krytym kanałem.
Wskazując na powyższe, skarżący wniósł o uchylenie w całości decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego znak [...] z dnia [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] znak [...] z dnia [...] i zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.
Swoje stanowisko skarżący uzupełnił w piśmie procesowym z dnia 26 sierpnia 2013 r.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasową argumentację wyrażoną w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z treścią art. 134 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie - w myśl art. 135 ustawy - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt.1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przesłanki określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności.
Rozpoznając wniesioną skargę w pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że ze znajdujących w sprawie zastosowanie regulacji ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (j.t. Dz. U. z 2010 r. nr 193, poz. 1287 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2001 r. Nr 38, poz. 454) wyraźnie wynika, ze zapisy w ewidencji gruntów mają charakter wyłącznie techniczno-deklaratoryjny, czyli wtórny wobec już zaistniałych zdarzeń prawnych.
Wskazać również należy, iż mimo, że skarga dotyczy decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] w całości, to jej zarzuty odnoszą się wyłącznie do tej części decyzji organu odwoławczego, która utrzymuje w mocy rozstrzygnięcie Starosty [...] z dnia 28 stycznia 2013 r. o odmowie wyrażenia zgody na zmianę zapisów w ewidencji gruntów i budynków w części dotyczącej własności i użytkowania dla działki nr 180/5 obręb [...] Z. W zakresie bowiem działki 254/15 obręb [...] Z., rozstrzygnięcia organów obu instancji zgodne są z wnioskiem strony skarżącej, a zatem Sąd w swoim uzasadnieniu odniósł się do spornej kwestii związanej z zasadnością odmowy zmiany zapisów w ewidencji gruntów i budynków w części dotyczącej własności i użytkowania dla działki nr 180/5.
Stosownie do art. 20 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące między innymi ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych. W ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych - inne osoby fizyczne lub prawne, w których władaniu znajdują się grunty. Rejestr ewidencji gruntów ma być wyłącznie - co nie jest sporne - odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości, zawiera jedynie dane wynikające z tytułu własności, ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, co oznacza, że nie kształtuje nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdza stan prawny nieruchomości zaistniały wcześniej.
W myśl z art. 22 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, który stanowił podstawę do wydania zaskarżonych w niniejszej sprawie decyzji, ewidencję gruntów i budynków oraz gleboznawczą klasyfikację gruntów prowadzą starostowie, a osoby, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 i art. 51, są obowiązane zgłaszać właściwemu staroście wszelkie zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni licząc od dnia powstania tych zmian (...), przy czym na żądanie starosty osoby, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 i art. 51, zgłaszające zmiany są obowiązane dostarczyć dokumenty geodezyjne, kartograficzne i inne niezbędne do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków (ustęp 2 i 3 tegoż artykułu).
W myśl zaś § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, ewidencja obejmuje także dane dotyczące właścicieli, a według § 11 ust. 1 pkt 1 w ewidencji wykazuje się też m.in. jednostki organizacyjne sprawujące zarząd nieruchomością (lit. b), państwowe osoby prawne, którym Skarb Państwa powierzył w stosunku do jego nieruchomości wykonywanie prawa własności (lit. c), organy administracji publicznej, które gospodarują nieruchomościami wchodzącymi w skład zasobu nieruchomości Skarbu Państwa oraz gminnych, powiatowych i wojewódzkich zasobów nieruchomości.
Prawa osób i jednostek organizacyjnych, do gruntów, budynków i lokali uwidacznia się w ewidencji na podstawie między innymi ostatecznych decyzji administracyjnych oraz dyspozycji zawartych w aktach normatywnych. W § 12 rozporządzenia wskazano, że prawa osób i jednostek organizacyjnych, o których wyżej mowa, do gruntów, budynków i lokali uwidacznia się w ewidencji na podstawie:
1) wpisów dokonanych w księgach wieczystych,
2) prawomocnych orzeczeń sądowych,
3) umów zawartych w formie aktów notarialnych, dotyczących ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości, z wyłączeniem umów dotyczących użytkowania wieczystego gruntów i własności lokali,
4) ostatecznych decyzji administracyjnych,
5) dyspozycji zawartych w aktach normatywnych,
6) umów dzierżawy, o których mowa w § 11 ust. 1 pkt 2.
Dane zawarte w ewidencji, jak stanowi § 46 ust. 1 rozporządzenia podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek osób, organów i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 i 11. Z urzędu wprowadza się zmiany wynikające z prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów normatywnych, przy czym w tym ostatnim przypadku chodzi o wypadki powstania skutków z mocy prawa (ex lege).
W niniejszej sprawie jest ponadto istotne, iż z dniem 1 stycznia 2002 r. w życie weszła ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2012, poz. 145). Ustawa ta w rozdziale II reguluje między innymi prawo własności wód oraz gruntów pokrytych wodami, a także zasady gospodarowania tymi składnikami w odniesieniu do majątku Skarbu Państwa. Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy, wody stanowią własność Skarbu Państwa, innych osób prawnych albo osób fizycznych. Wody morza terytorialnego, morskie wody wewnętrzne wraz z morskimi wodami wewnętrznymi Zatoki Gdańskiej, śródlądowe wody powierzchniowe płynące oraz wody podziemne stanowią własność Skarbu Państwa. Wody stanowiące własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego są wodami publicznymi.
Dodatkowo, zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy, przez grunty pokryte wodami powierzchniowymi, rozumie się grunty tworzące dna i brzegi cieków naturalnych, jezior oraz innych naturalnych zbiorników wodnych, w granicach linii brzegu. Powołany przepis reguluje więź prawną, jaka zachodzi pomiędzy własnością wody a gruntem pokrytym wodami powierzchniowymi. O więzi tej rozstrzygnął ustawodawca wyrażając zasadę, że własność wody powierzchniowej rozciąga się na własność gruntu pod wodą. Przepis ten jednocześnie rozstrzyga o granicach własności gruntu pod wodami.
W art. 11 ust. 1 pkt 4 wskazanej wyżej ustawy, marszałkowi województwa powierzono zaś wykonywanie praw właścicielskich w odniesieniu do gruntów pokrytych wodami stanowiącymi własność Skarbu Państwa, które obejmują wody istotne dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa, służące polepszeniu zdolności produkcyjnej gleby i ułatwieniu jej uprawy, a także tych wód, w stosunku do których praw właścicielskich nie wykonuje żaden inny organ. Z powyższym związane jest uregulowanie zawarte w art. 14 ust. 3, zgodnie z którym jednostkom wskazanym w art. 11 ust. 1 powierzono też gospodarowanie gruntami pokrytymi płynącymi wodami powierzchniowymi, o których mowa w ust. 2.
Te zmiany prawne były podstawą wniosku o dokonanie zmian w ewidencji gruntów i budynków oraz podstawą prowadzonego przez organy obu instancji postępowania, a w konsekwencji wyrażonego w zaskarżonej decyzji stanowiska organu odwoławczego, że skarżący nie przedstawił stosownych dokumentów, umożliwiających dokonanie zmiany zapisów ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do działki 180/5 obręb [...] Z, co do której w ewidencji w pozycji właściciel widnieje zapis: Powiat [...], a w pozycji zarząd: Zarząd Powiatu [...].
Powyższe zapisy ewidencji gruntów i budynków oparte zostały o ostateczną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] mocą której stwierdzono nabycie z mocy prawa przez Powiat [...] między innymi własności nieruchomości położonej w Z., oznaczonej w ewidencji gruntów numerem 180/3, z której w wyniku podziałów wyodrębniona została działka 180/5. Na tej podstawie założona została księga wieczysta nr [...] , w której ujawniona jest działka 180/5, a jako właściciel figuruje Powiat [...].
Z akt administracyjnych wynika także, iż działania podjęte w celu zmiany decyzji Wojewody [...] z dnia [...] w trybie art. 155 k.p.a., nie przyniosły rezultatu, bowiem Zarząd Powiatu [...] uchwałą z dnia 20 marca 2012 r. odmówił wyrażenia zgodny na zmianę tej decyzji. Zatem, odmiennie niż w przypadku objętej również wnioskiem z dnia 25 marca 2011 r. działki nr 254/4, w obrocie prawnym nie pojawił się nowy dokument w postaci decyzji wydanej w trybie art. 155 kpa, który umożliwiałby dokonanie stosownych zmian w ewidencji gruntów i budynków.
Jak wynika ponadto z odwołania od decyzji Starosty [...] z [...] skarżący podjął również działania zmierzające do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] z uwagi na wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa. Postępowanie to jest w toku.
Powyższe zdaje się zatem potwierdzać, że skarżący ma świadomość, iż pozostawanie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...]stanowi przeszkodę do wprowadzenia wnioskowanych zmian w ewidencji gruntów i budynków odnośnie działki 180/5.
Należy zaznaczyć, iż przepisy ustawy Prawo wodne z uwagi na swój ogólny charakter, nie mogą stanowić samodzielnej podstawy do ujawniania praw właścicielskich w ewidencji gruntów i budynków. Przepisy z dziedziny geodezji i kartografii, powołane jako podstawa prawna wydania zaskarżonych decyzji, nie pozwalają organom na dokonywanie tak daleko idącej ingerencji, jak ustalanie praw właścicielskich w oparciu o ogólne zapisy ustawowe. Przez zapis w ewidencji gruntów lub jego zmianę nie można bowiem ustanowić lub pozbawić kogoś własności, adekwatnie: ustalić wykonywania praw właścicielskich.
Przepisy ustawy Prawo wodne przewidują, iż potwierdzeniem wykonywania przez Marszałka Województwa uprawnień w stosunku do zasobów wodnych o których mowa w ustawie powinna być decyzja Starosty Powiatowego stwierdzająca przejście gruntów pokrytych wodami powierzchniowymi do zasobów nieruchomości Skarbu Państwa, wydana w trybie art. 14a ustawy Prawo wodne, a następnie decyzja o oddaniu w trwały zarząd gruntu pod wodami płynącymi. Wydanie decyzji o przejściu w trwały zarząd marszałka wód i gruntów pod wodami stanowi podstawę do dokonania zmian w zapisie ewidencji gruntów i budynków. Z akt administracyjnych nie wynika. aby skarżący wystąpił do Starosty o wydanie decyzji w trybie art. 14a ust. 2 albo 217 Prawa wodnego.
Należy także podkreślić, iż przepisy ustawy Prawo wodne rozstrzygają o własności wody i gruntu pod wodą, a nie o własności całej działki ewidencyjnej. Konieczne jest zatem rozgraniczenie własności wód i gruntu w rozumieniu przepisów ustawy Prawo wodne od własności w rozumieniu przepisów ustawy Kodeks cywilny. Przejścia gruntu pokrytego wodami do zasobów Skarbu Państwa nie można zatem utożsamiać z przejęciem własności działki. Przepis art. 14 ust. 1 Prawa wodnego reguluje więź prawną jaka zachodzi pomiędzy własnością wody a gruntem pokrytym wodami płynącymi. Ustawodawca rozstrzygnął bowiem, że własność wody płynącej rozciąga się na własność gruntu pod wodami. Granica ta nie przebiega na styku wody z gruntem, lecz jest ustalana decyzją administracyjną o ustalenie linii brzegu w trybie art. 15 ustawy Prawo wodne, na podstawie którego wytycza się grunt pod wodą z pominięciem naturalnych linii brzegowych. Oznacza to, że granice własności gruntu pod wodą nie pokrywają się z lustrem wody.
W niniejszej sprawie wskazywane przez Wojewódzki Urząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Ł. przepisy w żaden sposób nie przesądzają o własności działki, przez którą przepływa rzeka P. W szczególności bez znaczenia pozostaje przepis rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Stanowi on, że razie wzajemnego przecinania się linii kolejowych, dróg publicznych, morskich wód wewnętrznych oraz wód śródlądowych, przy ustalaniu granic działek ewidencyjnych stosuje się następujące zasady, m.in. morskie wody wewnętrzne oraz wody śródlądowe, z wyjątkiem wód płynących rurociągami lub krytymi kanałami, dzielą linie kolejowe i drogi publiczne na odrębne działki ewidencyjne. Przede wszystkim przepis ten, w randze podustawowej, nie może rozstrzygać ewentualnego konfliktu norm, na podstawie których nastąpiło wcześniejsze rozstrzygnięcie Wojewody i które miałyby obecnie prowadzić do uchylenia tego rozstrzygnięcia. Ponadto, przepis ten reguluje wyłącznie kwestie podziału działki ewidencyjnej, a nie odnosi się wprost do kwestii własności tej działki.
W istocie zatem Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Ł.nie przedstawił na chwilę obecną żadnej z okoliczności wskazanych w § 12 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, które mogłyby stanowić podstawę uwidocznienia Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości zajętej pod drogę publiczną. W szczególności podstawy takiej nie mogą stanowić przepisy Prawa wodnego, bowiem rozstrzygają one wyłącznie o własności wody i gruntu pod wodą, a nie całej działki ewidencyjnej.
Odnosząc się do zarzutów skarżącego, dotyczących naruszenia przez organy administracji przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, wskazać trzeba, iż również nie zasługują one na uwzględnienie. Zarówno organ I jak i II instancji, przed wydaniem decyzji, umożliwił stronie zapoznanie się z zebranym materiałem dowodowym, a w toku postępowania skarżący miał zapewniony czynny udział. W ocenie Sądu, organy podjęły także wszelkie kroki konieczne do jednoznacznego wyjaśnienia okoliczności sprawy, zgromadziły i rozpatrzyły w sposób wyczerpujący materiał dowodowy, informując stronę o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie praw i obowiązków skarżącego.
Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd oddalił skargę.
Ab/
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło