I SAB/Wa 478/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie: sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi I. G., K. E., B. G. i B. M. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku skarżących o odszkodowanie za nieruchomość stanowiącą działki nr [...] i [...], pochodzącą z nieruchomości hipotecznej "[...]" położoną w W. przy ul. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Prezydentowi W. grzywnę w wysokości 1000 (tysięc) złotych płatną w terminie jednego miesiąca od daty uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 4. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżących I. G., K. E., B. G. i B.M. solidarnie kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I. G., K. E., B. G. i B. M. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta W. postępowania w sprawie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość stanowiącą działki nr [...] i [...], pochodzącą z nieruchomości hipotecznej "[...]", położoną w W. przy ul. [...]. W uzasadnieniu skarżący wskazali, że ostatnie informacje od organu prowadzącego postępowanie pochodzą z 5 i 8 sierpnia 2011 r. Dodali, że przez 15 lat od złożenia wniosku o odszkodowania Prezydent W. nie wydał decyzji w sprawie. Skarżący zaznaczyli, że 4 lipca 2011 r. wnieśli do Wojewody [...] zażalenie na przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta W. postępowania. Wojewoda [...] postanowieniem z [...] sierpnia 2011 r., nr [...] uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi 3-miesięczny termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia, który upłynął z końcem listopada 2011 r. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie, podkreślając konieczność analizy zgromadzonej dokumentacji i pozyskania środków pieniężnych, o czym strony zostały powiadomione. Zaznaczył także, że skarżący zostali poinformowani również o wyznaczeniu dodatkowego terminu zakończenia postępowania do 31 stycznia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skargę należało uznać za uzasadnioną, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania rozstrzygnięcia w określonym terminie. Zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych, organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa.). Zarówno w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jak i w doktrynie podkreśla się, że przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 5. Warszawa 2012, str. 44; J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 69-70; wyrok NSA z dnia 5 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12, cbois.nsa.gov.pl), ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (J. Borkowski (w): B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2011, str. 238). Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Stwierdzenie przy tym, że w określonej dacie, a tą będzie data orzekania przez Sąd, można zakwalifikować postępowanie organu jako dotknięte przewlekłością jego prowadzenia, wymagać będzie gruntownego zbadania sprawy pod wieloma względami, dokonania oceny czynności procesowych, analizy faktów i okoliczności zależnych od działania organu i jego pracowników oraz stanu zastoju procesowego sprawy wynikającego z zaniechania lub wadliwości działań podejmowanych przez strony lub innych uczestników postępowania (J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydanie 11. Warszawa 2011, str. 238). Konkludując uwagi wyżej przedstawione stwierdzić trzeba, iż przewlekłość postępowania jest stanem sprawy, którego zaistnienie Sąd ocenia bez względu na to, czy organ podjął, czy też nie dalsze czynności w sprawie, uwzględniając stan sprawy istniejący w dniu orzekania. Wyjaśnić również należy, że zgodnie z art. 149 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zatem, o ile wydanie przez organ administracyjny na dzień orzekania przez Sąd żądanego rozstrzygnięcia sprawy czyni z natury rzeczy niemożliwym zobowiązanie organu do działania, o tyle nie zwalnia to Sądu z obowiązku zbadania, czy w sprawie doszło do przewlekłego prowadzenia postępowania administracyjnego, a następnie oceny, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz rozważenia, czy zachodzą podstawy do wymierzenia organowi grzywny (art. 149 § 1 i 2 p.p.s.a.). Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że Prezydent W. prowadził przedmiotowe postępowanie w sposób opieszały, przedłużając termin rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie. Od momentu złożenia pierwszego wniosku o odszkodowanie za nieruchomość stanowiącą działki nr [...] i [...], pochodzącą z nieruchomości hipotecznej "[...]", położoną w W. przy ul. [...], tj. od 15 grudnia 1997 r., minęło ponad 16 lat i postępowanie administracyjne nie zostało dotychczas zakończone. Dlatego też skarga I. G., K. E., B. G. i B. M. zasługuje na uwzględnienie, zaś za wystarczający dla załatwienia wniosku o odszkodowanie Sąd uznał termin dwóch miesięcy. W realiach niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził jednocześnie, że przewlekłość organu przy rozpoznaniu wniosku o odszkodowanie za nieruchomość przy ul. [...] miała charakter rażącego naruszenia prawa, tj. w szczególności przepisu art. 35 § 1-3 kpa, który wyznacza terminy prowadzenia postępowania administracyjnego i art. 12 kpa statuującego zasadę szybkości postępowania. Jak to zostało wyżej podkreślone, od dnia złożenia wniosku o odszkodowanie do dnia orzekania przez Sąd minęło ponad 16 lat. Z akt postępowania administracyjnego wynika, że w latach 2000-2002 oraz 2009-2011 organ podejmował działania zmierzające do zgromadzenia materiału dowodowego pozwalającego na rozpoznanie sprawy, jednakże już od 2011 r.(ostatnie pismo wystosowane do stron opatrzone jest datą 8 sierpnia 2011 r.) Prezydent nie podjął żadnej czynności w sprawie. Dopiero po wniesieniu skargi organ poinformował strony o przyczynach niedotrzymania dodatkowego terminu wyznaczonego przez Wojewodę [...] oraz o ewentualnej dacie wydania decyzji. W toku postępowania występowały zatem długie okresy niepodejmowania żadnych czynności w sprawie. Z tego względu sposób, w jaki Prezydent W. prowadził niniejsze postępowanie odszkodowawcze, ma charakter rażącego naruszenia również przepisu art. 36 § 1 kpa i art. 8 kpa. Uwzględniając cały tok postępowania administracyjnego, jego długość oraz okresy rzeczywistego braku działania organu, Sąd, na wniosek skarżących, postanowił o wymierzeniu Prezydentowi W. grzywny. Za adekwatną do okoliczności sprawy Sąd uznał grzywnę w wysokości 1 000 zł. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1, 2 i 3 wyroku. O zwrocie koszów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z 202 § 2 p.p.s.a.