I SA/Wa 779/13
WyrokWSA w Warszawie2014-01-21
Skład orzekający: Jolanta Dargas, Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Izabela Ostrowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami RP przysługuje spadkobiercom osoby, która opuściła te tereny w 1956 r. z przyczyn innych niż bezpośrednie skutki wojny rozpoczętej w 1939 r., a jedynie pośrednio związane z jej konsekwencjami?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, podzielając stanowisko organów administracji, że prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami RP nie przysługuje, jeśli opuszczenie tych terenów nastąpiło w 1956 r. z przyczyn innych niż bezpośrednie skutki wojny rozpoczętej w 1939 r. Nawet jeśli opuszczenie było wynikiem przymusu, to nie miał on bezpośredniego związku z wybuchem wojny, a jedynie był pośrednim następstwem powojennych decyzji władz lub prześladowań, co nie spełnia wymogów ustawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi I.S., M.M. i J.F. na decyzję Ministra Skarbu Państwa utrzymującą w mocy decyzję Wojewody o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami RP przez M.Z. Skarżący twierdzili, że M.Z. została zmuszona do opuszczenia terenów byłej RP w 1956 r. z powodu represji władz sowieckich, aresztowania i utraty dokumentów, co uniemożliwiło jej wcześniejszą repatriację. Organy administracji uznały, że opuszczenie nieruchomości nie nastąpiło bezpośrednio w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., a jedynie było pośrednim następstwem powojennych wydarzeń.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie: WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska WSA Izabela Ostrowska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi I. S., M. M. i J. F. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę.
Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] znak: [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 9 ustawy z dnia 8 lipca 2005r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 169, poz. 1418, Dz. U. z 2006 r. Nr 195, poz.1437, Dz. U. z 2008 r. Nr 197, poz. 1223) po rozpatrzeniu odwołania Pani I.S. i Pani M.M. z dnia [...] od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] znak: [...] o odmowie potwierdzenia Pani J.F., Pani M.M. oraz Pani I.S. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M.Z. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości O., w dawnym województwie [...] - utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...].
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż Wojewoda [...] działając na podstawie art. 1, art. 2, art. 3 ust. 2, art. 5 ust. 1 i 3 pkt 2, art. 6 ust. 5, art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. nr 169, poz. 1418 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosków Pani J. F., Pani M.M. oraz Pani I.S. wydał w dniu [...] decyzję znak: [...] o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez Panią M.Z. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonych w miejscowości O., w dawnym województwie [...].
Od powyższej decyzji, I.S. i M.M. wniosły w terminie odwołanie kwestionując rozstrzygnięcie organu I instancji.
Organ odwoławczy wyjaśnił, iż w dniu [...] i w dniu [...] T. Z. skierował do Prezydenta Miasta [...] oraz w dniu [...] do Wojewody [...] wnioski o przyznanie ekwiwalentu za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, tj. w O. pow. [...] woj. [...] obecnie R. Zgodnie z wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w B. z dnia [...] sygn. akt [...] M. Z., w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. pozostawiła w O. pow. [...] woj. [...] obecnie R. majątek w postaci nieruchomości o powierzchni [...] zabudowanej domem mieszkalnym oraz dwoma budynkami gospodarczymi - drewnianymi.
Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] sygn. akt. II [...] spadek po M.Z. nabył jej syn T. Z. w całości. T. Z. zmarł w dniu [...] i na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] sygn. akt [...] spadek po zmarłym nabyły: córka I.S. w 1/2 części, wnuczka M.M. w 1/4 części oraz wnuczka J. F. w 1/4 części.
Z Karty Ewidencyjnej Repatrianta nr [...] wynika, iż M.Z. w dniu [...] przybyła na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Z pisma Obwodowego Archiwum Państwowego w B. z dnia [...] uzyskanego za pośrednictwem Konsulatu Generalnego RP w B. wraz z tłumaczeniem tłumacza przysięgłego wynika, iż w dokumentach Archiwum brak jest informacji o posiadaniu przez M.Z. nieruchomości w miejscowości M.
Jak wynika z akt postępowania, do dnia dzisiejszego prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez M.Z. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej nie zostało zrealizowane.
Pismem z dnia [...] Wojewoda [...] wezwał strony do uzupełnienia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty, poprzez dostarczenie w terminie 6 miesięcy dowodów wymaganych przez ustawę z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
W związku z poinformowaniem przez strony Wojewody [...] o możliwości przedstawienia dowodu wskazującego okoliczności, które potwierdzą fakt zmuszenia M.Z. do opuszczenia O., w postaci zeznań dwóch świadków, Wojewoda [...] w ramach pomocy prawnej, zwrócił się do Wojewody [...] z prośbą o przesłuchanie w charakterze świadka M. J. oraz do Wojewody [...] o przesłuchanie Pani R.Z. W dniu 16 października 2012r. została przesłuchana M.J., natomiast w dniu [...] dokonano przesłuchania R. Z.
W dniu [...] Wojewoda [...] wydał decyzję znak: [...] odmawiającą potwierdzenia I.S., M.M. oraz J. F. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez M. Z. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości O., w województwie [...] obecnie R.
Organ odwoławczy przypomniał, iż zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, określono zasady realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. dokonanego na podstawie układów wymienionych w ust. 1 tego przepisu oraz umowy wskazanej w ust. 1 a.
Ponadto art. 1 ust. 2 stanowi, że przepisy ust. 1 stosuje się także do osób, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r., były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Stosownie do art. 2 ustawy prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami RP, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi:
1. był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1;
2. posiada obywatelstwo polskie;
Organ wskazał, iż określając krąg osób uprawnionych do rekompensaty za utracone mienie ustawodawca nie przyznał tego prawa wszystkim obywatelom polskim, posiadającym majątki na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którzy zmuszeni byli je zostawić, ale wyłącznie tym, którzy spełniali łącznie warunki określone w art. 1 i art. 2 ustawy.
Jednocześnie organ wskazał, iż spadkobiercy, w celu uzyskania potwierdzenia prawa do rekompensaty obowiązani są do przedstawienia dowodów, o których mowa w art. 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Dowodami świadczącymi o pozostawieniu nieruchomości z uwagi na wystąpienie jednej z dwóch przyczyn opuszczenia byłego terytorium RP mogą być w szczególności: urzędowy opis mienia, orzeczenie wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny, dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych R., wydane przez władze polskie dokumenty, które świadczą o posiadaniu obywatelstwa polskiego (art. 6 ust. 1 pkt 1, ust. 4 pkt 1-3 tej ustawy), a w sytuacji braku takich dokumentów dowodami mogą być oświadczenia dwóch świadków złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka - art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Analizując zgromadzony materiał dowodowy organ wskazał, iż M. Z. w dniu [...] była obywatelką polską i zamieszkiwała w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Jednak okoliczność pozostawienia nieruchomości przez M.Z. w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. nie została udowodniona.
W tej mierze organ odwoławczy podzielił ustalenia Wojewody [...] w przedmiotowej sprawie dotyczące tego, że nie została wykazana przesłanka opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej pod przymusem na skutek innych okoliczności (niż wskazane w art. 1 ust. 1), jednakże związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r.
Z karty ewidencyjnej repatrianta Nr [...] z dnia [...] wynika bowiem, że M. Z. opuściła byłe terytorium RP w [...], a więc nie na podstawie układów lub umów wskazanych w art. 1 ust. 1 i ust. 1a ustawy z dnia 8 lipca 2005r.
Z informacji przekazanych przez wnioskodawcę w dniu [...] oraz w dniu [...] udzielonych w imieniu swojego ojca przez I.S. wynika, iż właścicielka mienia pozostawionego wraz z córką wielokrotnie starały się o zgodę na repatriację i pozwolenie na powrót do kraju, jednak go nie dostawały. W 1956 r. na skutek starań Rządu Polskiego wyjechało do Polski 29 tys. Polaków a wraz z nimi moja matka i siostra."
Zdaniem Ministra Skarbu Państwa zeznania złożone w dniu [...] przez M. J. oraz w dniu [...] przez R. Z. nie wyjaśniają jednak wątpliwości i nie pozwalają jednoznacznie ustalić, jakie okoliczności miały bezpośredni wpływ na to, że M.Z. zmuszona była opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w 1956 r.
Co prawda Pani M.J. zeznała, iż M.Z. nie miała dokumentów i nie mogła się wpisać na listę tzw. 1-szej repatriacji. Była aresztowana przez tamtejsze władze sowieckie i zabrano jej dokumenty. Udało się jej uciec z aresztu... . Bała się o swoje życie, gdyż dostała od władz sowieckich wyrok kary śmierci. Ukrywała się w osadzie M. w kilku miejscach", jednak organ zauważył, iż wszystkie podane przez œświadków informacje i fakty są wyłącznie przekazem wiadomości zaczerpniętych z opowiadań M. Z. Osoby te nigdy nie przebywały w O., nie uczestniczyły w życiu rodziny Z., nie spotykały się wówczas z jej członkami. Ich wiedza nie pochodzi z autopsji, zaistniałe zdarzenia nie działy się na ich oczach. Tak więc zdaniem organów oświadczenia ww. świadków nie spełniają wymogów zawartych w ustawie zabużańskiej.
Organ odwoławczy podkreślił także, iż informacje przekazane przez œświadków znacznie się różnią w swej treści od podanych przez T. Z., syna właścicielki mienia pozostawionego, który w swoich wyjaśnieniach na temat okoliczności przybycia swojej matki do Polski, nigdy nie wspominał o jej aresztowaniu i skazaniu na karę śmierci.
Zdaniem Ministra Skarbu Państwa nie można przyjąć, że spełniona została dyspozycja art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., w myśl którego przepisy ust. 1 stosuje się także do osób, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczęta w 1939 r., były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Podkreślono, że ustawodawca wprowadzając do ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. przesłankę innych okoliczności związanych z wojną" i nie wymieniając przykładowo lub enumeratywnie takich okoliczności uznał, iż za spełniające wymogi ustawowe, określone w art. 1 ust. 2 w/w ustawy, należy uważać te okoliczności, które zmusiły osoby do opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz które mają związek z wojną z 1939 r. Dotyczy to np. sytuacji, gdy wskutek bezpośrednich działań wojennych rozpoczętych w 1939 r., właściciel nieruchomości został wywieziony na Syberię, znalazł się poza obszarem kresów jako niemiecki jeniec wojenny lub robotnik przymusowy, wreszcie jako żołnierz polskich sił zbrojnych na zachodzie, w rezultacie powrócił do kraju w innym trybie, niż przewidywały to tzw. umowy republikańskie.
Zważywszy na powyższe okoliczności, organ odwoławczy przyjął, iż osoby przybyłe do Polski w 1956 r. nie należą do kręgu osób uprawnionych do rekompensaty w rozumieniu art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005r., jeżeli nie wykażą przymusu opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wobec powyższego nie uznał, że M. Z. opuściła byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w 1956 r. w wyniku zmuszenia jej do opuszczenia tego terytorium na skutek okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r.
Jak podkreślił organ z pozwu T.Z. z dnia [...] skierowanego do Sądu Wojewódzkiego w B. o ustalenie mienia pozostawionego przez M. Z. w O. wynika, że M. Z. nie ewakuowała się po wojnie, w latach czterdziestych, na podstawie układów republikańskich, z powodu ciężkiej choroby.
Jednocześnie T. Z. jak i jego następcy prawni nie udowodnili aby choroba właścicielki mienia pozostawionego stanowiła okoliczność, która uniemożliwiła jej repatriację na tereny obecnej RP również w terminie późniejszym. T.Z. w piśmie z dnia [...] wyjaśnił jedynie, iż matka otrzymała pozwolenie na repatriację od władz radzieckich w 1956r. W ocenie organów wskazane wyżej powody opuszczenia przez M. Z. byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dopiero w 1956 r. nie świadczą o tym, że M.Z. opuściła to terytorium pod przymusem i na skutek okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r., natomiast zebrany w toku postępowania wyjaśniającego materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, iż brak wcześniejszej repatriacji nastąpił z winy ówczesnych władz.
Organ wyjaśnił, iż fakt późniejszego opuszczenia przez M.Z. byłego terytorium Rzeczpospolitej Polskiej z przyczyn wskazanych przez pierwotnego wnioskodawcę T.Z. nie pozostaje w związku przyczynowym z okolicznościami wynikającymi bezpośrednio z wojny rozpoczętej w 1939 r.
Skargę na powyższą decyzję Ministra Skarbu Państwa wniosły I.S., M. M. oraz J. F. domagając się jej uchylenia i kwestionując ustalenia organów co do przyczyn opuszczenia przez M.Z. byłego terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Zdaniem skarżących zeznania świadków potwierdziły wersję, iż M.Z. z przyczyn od siebie niezależnych nie mogła dostać się na listę repatriantów w M. w trybie Układów republikańskich, bowiem została aresztowana i pozbawiona dokumentów, a po zwolnieniu z więzienia musiała się ukrywać wraz z głuchoniemą córką przed represjami władz Sowieckich, bowiem groziła jej śmierć, zaś stan represji utrzymywał się wobec niej aż do 1956r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
| |
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo – administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] odmawiającą potwierdzenia skarżącym prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M.Z. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości O., w dawnym województwie [...].
Zaskarżona decyzja odmawiająca potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej została wydana w oparciu o przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
W art. 1 ww. ustawy określone zostały przez ustawodawcę zasady realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. dokonanego na podstawie czterech umów wymienionych w ust. 1. W ustępie 1a wskazano, że prawo do rekompensaty przysługuje również osobom, które pozostawiły nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w związku z umową pomiędzy Rzeczpospolitą Polską z Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich o zamianie odcinków terytoriów państwowych z dnia 15 lutego 1951 r. Stosownie zaś do treści ust. 2 cytowanego artykułu, przepisy ust. 1 stosuje się także do osób, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r., były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Artykuł 2 ustawy przesądza ,że prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi:
- był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim,
- zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
- opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1,
- posiada obywatelstwo polskie.
Z treści akt niniejszej sprawy bezspornie wynika, że poprzedniczka prawna skarżących , M.Z. opuściła byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w październiku 1956 r. Fakt ten potwierdza Karta Repatriacyjna o numerze [...].
Jak wynika z wniosku T.Z. (syna M.Z.) o przyznanie "ekwiwalentu za mienie porzucone" złożonego w [...], wraz z żoną J. opuścił byłe terytorium RP jeszcze w grudniu 1944r.
M. Z. wraz ze swoja głuchoniemą córką nie opuściła wówczas byłych granic RP ze względu na ciężką chorobę ( vide pozew T.Z. do Sądu Wojewódzkiego w B. z dnia [...]). Wyjechała dopiero z następną falą repatriacji w 1956r., zamieszkała wraz z synem w B., a następnie w T. i pozostawała na jego utrzymaniu do śmierci w roku 1982.
Sąd podziela także dokonaną przez organy obu instancji ocenę mocy dowodowej oświadczeń świadków tj. M.J. oraz R. Z. Wiedza obu świadków nie jest bezpośrednia i pochodzi jedynie ze "słyszenia". Świadek M.J. urodziła się w 1952r ( w chwili przyjazdu M.Z. miała cztery lata) i do roku 1972 mieszkała w B. w sąsiedztwie M. Z. do chwili jej wyjazdu do T. Z informacji od niej uzyskanych wynikało, iż na skutek aresztowania i pozbawienia dokumentów nie mogła opuścić byłych terenów RP podczas pierwszej fali repatriacji. Orzeczony wobec niej przez władze sowieckie wyrok śmierci spowodował, iż musiała przez lata się ukrywać.
Tych istotnych dla sprawy okoliczności nie potwierdził jednak w żadnym ( z licznych pism) syn T. Z. wyjaśniając, iż opóźnienie w wyjeździe matki i siostry J. spowodowane było chorobą matki. Oświadczenia świadków, a zwłaszcza M.J. oraz skąpe wyjaśnienia R. Z., które nie znały okoliczności wyjazdu M.Z. z autopsji w żaden sposób nie uczestniczyły w powyższych wydarzeniach w konfrontacji ze stanowiskiem T.Z. nie mogą, jak słusznie podkreślają organy, stanowić jednoznacznego dowodu na to, że M. Z. opuściła należące do niej nieruchomości w miejscowości O., w dawnym województwie [...] w związku z wojną 1939r.
W ocenie Sądu fakt późniejszego opuszczenia przez poprzedniczkę prawną skarżących byłego terytorium RP z przyczyn wyżej wskazanych nie pozostaje w związku przyczynowym z okolicznościami wynikającymi bezpośrednio z wojny rozpoczętej w 1939 r. Należy bowiem odróżnić zdarzenia będące bezpośrednimi skutkami wojny, których dotyczy art. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. od tych, na które wojna miała wpływ jedynie pośredni.
Powyższe oznacza, że M.Z. nie opuściła nieruchomości położonej w miejscowości O. w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. i nie była zmuszona do jej opuszczenia bezpośrednio na skutek wybuchu wojny. Przymus opuszczenia nieruchomości nie wynikał bezpośrednio z podjętych działań wojennych, lecz był pośrednim następstwem powojennych decyzji władz rosyjskich związanych z kolektywizacją , a także prześladowaniami i dyskryminacją Polaków, którzy pozostali w swoich dotychczasowych miejscach zamieszkania. Przymus ten nie miał jednak , zdaniem sądu, cech "adekwatności" w stosunku do okoliczności wybuchu II wojny światowej.
Oznacza to, że ustawowa przesłanka opuszczenia nieruchomości w związku z wojną nie została spełniona. Tymczasem regulacja ustawowa wskazuje na wymóg łącznego spełnienia przesłanek określonych w art. 1 i art. 2 ww. aktu.
Aczkolwiek w sensie faktycznym nie zmienia to dramatu rodziny ani doznanego uszczerbku finansowego, to jednak z uwagi na ratio legis obowiązującej regulacji prawnej pozostaje istotnym dla rozstrzygnięcia w sprawie.
Reasumując, Sąd podzielił stanowisko organów orzekających w sprawie, że wykazane w sprawie okoliczności faktyczne, tj: brak bezpośredniego i adekwatnego przymusu opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., a następnie jego opuszczenie z innych przyczyn niż w wyniku wojny rozpoczętej w 1939 r. - uzasadniają odmowę potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez poprzedniczkę prawną skarżących nieruchomości w miejscowości O.
W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone rzetelnie i wnikliwie zarówno przez Wojewodę, jak i Ministra Skarbu Państwa, co znalazło wyraz w uzasadnieniach decyzji, zgodnie z art. 107 § 3 kpa. W toku postępowania nie naruszono przepisów prawa materialnego, jak i procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło