IV SA/Gl 447/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Andrzej Matan Protokolant st. sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi W.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta J. odmówił przyznania W.T. świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad jej mężem. W podstawie prawnej decyzji powołano art. 13 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548), w zw. z art. 17 ust. 1, 1a i 5 pkt 2 lit. a oraz art. 23 ust. 4a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz. U. Nr 139 z 2006 r., poz. 992 ze zm.). W uzasadnieniu organ podał, że wniosek został złożony w dniu 31.12.2012 r. wraz z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności męża wnioskodawczyni z dnia 16.08.2012 r. Jako przyczynę odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego organ wskazał fakt pozostawania osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim, a ponadto małżonek nie należy do osób obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym, na rzecz których może jedynie być przyznane to świadczenie. Brak jest również związku przyczynowego między rezygnacją przez wnioskodawczynię z zatrudnienia i jego niepodejmowaniem, a koniecznością sprawowania opieki nad mężem, skoro jej ostatnie zatrudnienie ustało ponad 30 lat temu, a jej mąż został uznany za osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności od dnia 28.06.2011 r. Reżim prawny obowiązujący w sprawie organ określił w oparciu o przepis art. 13 wskazanej na początku ustawy nowelizacyjnej, zgodnie z którym w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne, do którego prawo powstało przed dniem wejścia w życie tej ustawy, ustalając to prawo za ten czas, stosuje się przepisy dotychczasowe. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w trybie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję I instancji. Powołując się na ten sam przepis art. 13 Kolegium uznało, że wniosek strony może być rozpatrzony jedynie na podstawie przepisów obowiązujących od 1.01.2013 r. Z mocy decyzji Kolegium z dnia [...]r. strona miała bowiem przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od 1.03. do 31.12.2012 r. Tak więc gdyby spełniała przesłanki do dalszego przyznania świadczenia, mogłoby być jej przyznane dopiero od 1.01.2013 r. Tymczasem według nowych przepisów świadczenie przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 25 roku życia, a mąż strony nie spełnia tego warunku. Kolegium pouczyło jeszcze stronę o przepisach dotyczących specjalnego zasiłku opiekuńczego i zwróciło organowi I instancji uwagę na istniejący między małżonkami obowiązek alimentacyjny. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego W.T. zarzuciła, że zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy (nowelizacyjnej) osoby, otrzymujące świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów dotychczasowych, zachowują prawo do niego w dotychczasowej wysokości do dnia 30.06.2013 r. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna, bowiem zaskarżana decyzja zapadła z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Mianowicie Kolegium błędnie zinterpretowano przepisy ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. zmieniającej ustawę o świadczeniach rodzinnych. Powołany w decyzji art. 13 dotyczy ustalania prawa za okres sprzed wejścia w życie tej ustawy, co jednak nie oznacza automatycznie, że w każdym przypadku ustalania prawa do świadczenia za okres późniejszy stosuje się nowe kryteria przyznawania tego świadczenia. Otóż uwzględnić trzeba również regulację zawartą w art. 11 tej ustawy. Ustęp 1 tego artykułu mówi o zachowaniu prawa do świadczenia do dnia 30.06.2013 r. przez osoby uprawnione do niego na podstawie przepisów dotychczasowych, jeżeli spełniają warunki określone w tych przepisach. Przepis ten nie jest poprawnie zredagowany, jednakowoż przy uwzględnieniu daty wejścia w życie cyt. ustawy określonej w art. 15 na 1.01.2013 r., należy przyjąć, że odnosi się on do osób, które byłyby uprawnione do świadczenia właśnie w tym dniu według przepisów dotychczasowych, co powodowałoby prolongatę do dnia 30.06.2013 r. Skarżąca tego warunku nie spełnia, bowiem z mocy decyzji Kolegium z dnia [...]r. miała przyznane prawo do świadczenia terminowo – do dnia 31.12.2012 r., a więc w dniu wejścia w życie ustawy nowelizacyjnej już jej ono nie przysługiwało. Jednakże do jej sytuacji odnosi się przepis art. 11 ust. 2 powoływanej ustawy, według którego ust. 1 tego artykułu stosuje się odpowiednio w przypadku ustalania prawa zgodnie z art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu nadanym ustawą nowelizacyjną. Stosownie do tego ostatnio wymienionego przepisu prawo do świadczenia ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, jeżeli wniosek o ustalenie prawa do świadczenia zostanie złożony w okresie trzech miesięcy od dnia wydania takiego orzeczenia, które może być wydane (w przypadku znacznego stopnia niepełnosprawności) w czterech trybach wymienionych w art. 3 pkt 21 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Do wniosku skarżąca dołączyła orzeczenia wydane w dwóch trybach, z których jedno zostało wydane w dacie pozwalającej na zastosowanie art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. Do tej okoliczności organ w ogóle się nie odniósł, w związku z czym musi to nastąpić przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Zwrócić przy tym należy uwagę, że poprzednia pozytywna dla skarżącej decyzja Kolegium została wydana w oparciu o orzeczenie lekarza orzecznika ZUS, a więc takie, jakim i obecnie dysponuje skarżąca, a nadto, że art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych nie wyklucza ubiegania się o świadczenie na podstawie jednego orzeczenia, mimo wcześniejszego uzyskania innego orzeczenia w jednym z trybów z art. 3 pkt 21 tej ustawy. Powoływany art. 11 ust. 2 wskazuje na odpowiednie stosowanie ust. 1 tego artykułu, co należy odnieść również do właściwego odczytania art. 24 ust. 2a w stosunku do zróżnicowanych sytuacji wiążących się z materią intertemporalną. Mianowicie w niniejszej sprawie skarżąca dysponowała uprawnieniem do końca grudnia 2012 r. Gdyby nie nowelizacja dla bezpośredniej kontynuacji prawa wystarczyłoby złożenie kompletnego wniosku w styczniu 2013 r., bez względu na datę wydania orzeczenia dot. niepełnosprawności męża. Prawo to nie byłoby przy tym ustalane od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności, bo przecież wówczas skarżąca jeszcze nim dysponowała (do 31.12.2012 r.), lecz od 1.01.2013 r. W okresie dysponowania uprawnieniem skarżąca nie miała też podstaw do wcześniejszego występowania z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a kwestię kontynuacji regulował uchylony cyt. ustawą nowelizującą art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przy uwzględnieniu konstytucyjnych zasad sprawiedliwości i równości wobec prawa należy zatem tak wykładać art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r., że w przypadku posiadania uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego do dnia wejścia tej ustawy, to jego kontynuacja do dnia 30.06.2013 r. następuje od dnia 1.01.2013 r., jeżeli wniosek o ustalenie prawa do świadczenia opiera się na orzeczeniu potwierdzającym wymaganą niepełnosprawność istniejącą nadal bezpośrednio po utracie ważności poprzedniego orzeczenia. Sytuacja prawna osoby ubiegającej się o świadczenie w ramach tak określonej kontynuacji nie może bowiem być gorsza od sytuacji osoby korzystającej z dyspozycji art. 11 ust. 2, a po raz pierwszy ubiegającej się o to świadczenie. Przedstawioną ocenę prawną organ będzie miał na uwadze przy ponownym rozstrzyganiu sprawy. Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzeczono, jak w sentencji. sw