III SA/Kr 613/13
WyrokWSA w Krakowie2014-01-23
Skład orzekający: Krystyna Kutzner, Wojciech Jakimowicz, Janusz Kasprzycki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy pomocy społecznej prawidłowo ustaliły dochód rodziny skarżącej, nie uwzględniając bieżących składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne męża prowadzącego działalność gospodarczą, a także czy prawidłowo uzyskały dowód dochodu z tej działalności?Ratio decidendi
Organy pomocy społecznej naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności art. 8 ust. 7 ustawy o pomocy społecznej, nie uzyskując wymaganego zaświadczenia z urzędu skarbowego o dochodzie z pozarolniczej działalności gospodarczej męża skarżącej. Ustalenie dochodu na podstawie oświadczenia, bez należytego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego, stanowiło podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.Stan faktyczny
Skarżąca J. K. – K. wniosła o przyznanie zasiłku celowego specjalnego na zakup środków czystości. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, uznając, że dochód rodziny przekracza kryterium dochodowe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Skarżąca zarzuciła organom niewłaściwe obliczenie dochodu rodziny poprzez nieuwzględnienie bieżących składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne męża oraz brak uzyskania stosownego zaświadczenia z urzędu skarbowego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner Sędziowie WSA Wojciech Jakimowicz (spr.) WSA Janusz Kasprzycki Protokolant Ewelina Knapczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi J. K. – K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 marca 2013 r. nr [.. .] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2013 r., nr [...] działając na podstawie art. 3 ust. 3 i ust. 4, art. 8 , art. 14, art. 17 ust. 2 pkt 1 i art. 41 pkt 1, art. 102, art. 106, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.) odmówił przyznania J. K. – K. świadczenia w formie zasiłku celowego specjalnego na dofinansowanie do zakupu środków czystości za grudzień 2012 r.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że J. K. – K. prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem B. K. oraz dziećmi: H. i Z. J. K. – K. jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w GUP, otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych. Mąż prowadzi własną działalność gospodarczą. Ponadto otrzymuje świadczenie rentowe. W odrębnym gospodarstwie pozostaje teściowa.
Zgodnie z pisemną deklaracją oraz przedstawionymi potwierdzeniami dokonania opłat mieszkaniowych w listopadzie 2012 r., teściowa dokonała opłat mieszkaniowych w wysokości: czynsz 200 zł, energia elektryczna 225 zł oraz gaz 25 zł. PP. K. uregulowali opłaty mieszkaniowe w kwotach: czynsz 200 zł, energia elektryczna 23,24 zł, gaz 18,21 zł. Jak ustalono, miesięczne opłaty za czynsz i media wynoszą 1658,39 zł. Zgodnie z pisemną informacją zadłużenie w opłatach wynosi 20,000 zł. Ustalono, że rodzina nadal dysponuje gospodarstwem rolnym o łącznej pow. 0,83 ha, co stanowi 1.2275 ha przeliczeniowych (wraz z pozostałymi współwłaścicielami). W związku z powyższym dochód rodziny z tytułu współwłasności gospodarstwa rolnego został obliczony w następujący sposób: pow. gospodarstwa rolnego 0,9327 hap x 250,00 zł czyli 233,18 zł miesięcznie. Łączny dochód rodziny w listopadzie 2012 r. składał się z renty męża 738,61 zł, zasiłku pielęgnacyjnego 153,00 zł, zasiłku rodzinnego 183 zł, dochodu z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego 233,18 zł, zasiłku dla bezrobotnych 679,20 zł i wynosił łącznie 2004,99 zł. Dochód ten przekroczył kryterium dochodowe, które wynosi 1824,00 zł.
Od powyższej decyzji w ustawowym terminie odwołała się J. K. – K. podnosząc m.in., że organ w sposób niewłaściwy zatasował art. 8 ust. 3 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej i obliczył dochód rodziny nie odliczając składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej męża.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 20 marca 2013 r., nr [...] działając na podstawie art. 7, art. 8 ust. 1 pkt 2 i 3 i art. 41 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2013 r. nr [...].
W uzasadnieniu wskazano, że przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej określają przesłanki, których spełnienie umożliwia uzyskanie świadczeń z pomocy społecznej. W myśl art. 8 ust. 1 powołanej ustawy, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (z pewnymi wyjątkami) przysługuje: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", 2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 456 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie", 3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny" - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.
Zgodnie z art. 7 ustawy o pomocy społecznej udziela się osobom i rodzinom m. in. z powodu ubóstwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby.
Kolegium podniosło, że zgodnie z przepisem art. 39 ustawy o pomocy społecznej, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy (ust. 1). Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2). Przepis art. 41 pkt 1 ustawy przewiduje z kolei, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie lub rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany: 1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi; 2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową.
Kolegium podniosło, że ustawodawca pozostawił organom administracji publicznej orzekającym o przyznaniu zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego możliwość działania w ramach uznania administracyjnego. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza, jak wynika z art. 7 k.p.a., załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwianiu sprawy, ale nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela. Organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości (wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2007 r., sygn. akt l OSK 1464/06, LEX nr 299415).
Kolegium wskazało, że w przedmiotowej sprawie organ l instancji ustalił, że J. K. - K. prowadzi gospodarstwo wraz z mężem i dziećmi. Łączny dochód rodziny wynosi 2004,99 zł. Na dochód ten składają się: renta męża 738,61 zł, zasiłek pielęgnacyjny 153,00 zł, zasiłek rodzinny 183 zł, dochód z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego 233,18 zł, zasiłek dla bezrobotnych 679,20 zł. Dochód ten przekraczał zatem kwotę kryterium ustawowego wynosząc 1824,00 zł.
Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ wyjaśnił, że w przypadku dochodu męża strony, Ośrodek obliczając dochód za listopad 2012 r., brał pod uwagę oświadczenie złożone przez niego dotyczące dochodu z działalności gospodarczej za rok 2011, w którym nie wykazano dochodu uzyskanego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Odprowadzone składki z tytułu ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego w listopadzie 2012 będą miały znaczenie przy składaniu zeznania podatkowego za rok 2012, które będzie stanowiło podstawę do obliczenia dochodu rodziny przy wnioskach składanych w 2013 r.
Przyznawanie świadczeń na podstawie art. 41 może mieć miejsce w sytuacjach szczególnie wyjątkowych gdyż co do zasady warunkiem przyznania pomocy jest spełnienie kryterium dochodowego. Bezsprzecznie przepis art. 41 ustawy dotyczy tylko sytuacji drastycznych, niecodziennych, nie tylko nadzwyczajnych, lecz także wykraczających poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości, a niezbędna potrzebna to taka bez której nie można egzystować.
Wobec wysokości dochodu rodziny, przekraczającego kryterium dochodowe przewidziane ustawą, zasiłek celowy przewidziany w art. 39 ustawy nie przysługuje. Organ l instancji rozpatrzył zatem możliwość przyznania zasiłku celowego specjalnego (art. 41 ustaw) i uznał, że dochody pp. K. są wystarczające by rodzina mogła wygospodarować środki na wnioskowany cel. Kolegium podzieliło w tym względzie stanowisko organu l instancji.
Na uwadze należy mieć także okoliczność, że w dniu 21 stycznia 2013 r., organ przyznał rodzinie pomoc w formie zasiłku celowego specjalnego w kwocie 50 zł jako dofinansowanie do zakupu odzieży i obuwia dla dzieci, oraz zasiłek celowy specjalny w kwocie 276 zł z przeznaczeniem na zakup żywności, na przygotowanie jednego posiłku dziennie, na grudzień 2012 r. Pomoc ta z pewnością ułatwi rodzinie K. wygospodarowanie funduszy na zakup środków czystości. Ponadto zauważono, że w myśl art. 3 ust. 3 powołanej ustawy, "Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy". Z utrwalonego orzecznictwa sądowoadministracyjnego i literatury przedmiotu wynika, że organy pomocy społecznej muszą miarkować z udzielaniem pomocy, i w pierwszej kolejności udzielać jej osobom nie posiadających żadnych dochodów lub mającym dochody poniżej kryterium ustawowego oraz osobom, które mają dużo większe trudności w przezwyciężeniu trudności życiowych w jakich się znalazły niż wnioskodawczyni.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano również, że Kolegium zdecydowało się zaskarżoną decyzję uchylić, a sprawę przekazać do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 marca 2013 r., nr [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie J. K. - K.
Zakwestionowanej decyzji zarzuciła pominięcie przy obliczaniu dochodu rodziny przepisu art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej w części dotyczącej odliczenia od dochodu rodziny opłaconych bieżących składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne ZUS, przez co obliczony dochód jest nieprawidłowy. Wniosła o uchylenie powyższej decyzji w całości.
Skarżąca podniosła, że opłacone składki ZUS na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, jako obowiązkowe, stanowią zawsze podstawę pomniejszającą dochód nie tylko w ustawie o pomocy społecznej ale każdorazowo przy obliczaniu dochodu. Łączna kwota opłaconych obowiązkowych bieżących składek ZUS w wysokości 929,43 zł została pominięta w postępowaniu, a jest to kwota nie bez znaczenia przy ustalaniu dochodu (przelewy składek do ZUS w załączniku do skargi).
W związku z powyższym dochód, który nie został pomniejszony o kwotę 674,88 zł składek na ubezpieczenie społeczne i kwotę 254,55 zł składki na ubezpieczenie zdrowotne jest dochodem błędnie obliczonym i stanowi naruszenie art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Art. 8 ust. 2 ustawy stanowi o rozliczeniu składek bieżących ZUS od sumy wszystkich dochodów łącznie z dochodem 1/12 z działalności gospodarczej z poprzedniego roku. Art. 8 ust. 5 ustawy wskazuje sposób obliczenia dochodu 1/12 z działalności gospodarczej z roku poprzedzającego rok, w którym złożono wniosek o pomoc z uwzględnieniem składek na ZUS z roku poprzedniego.
Skarżąca podniosła, że w art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej składka ZUS jest składką bieżącą za 2012 rok, a w ust. 5 jest to składka z 2011 roku. W art. 8 ust. 10 ustawy wskazano, że dochody z pozarolniczej działalności gospodarczej i z hektarów przeliczeniowych oraz z innych źródeł sumuje się, to znaczy, że dochód ustalony na podstawie art. 8 ust. 5 z rozliczonymi składkami ZUS za 2011 rok łączy się z innymi dochodami, w konsekwencji daje to art. 8 ust. 3 który to dochód (suma wszystkich dochodów bez względu na źródło) zgodnie z pkt 2 pomniejsza się o bieżące składki ZUS za 2012.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie w pełni podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu spornej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.). Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Oznacza to, że dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji nie ma znaczenia ani aktualna sytuacja faktyczna skarżącego, ani aktualny stan prawny w zakresie przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, a w przedmiotowej sprawie sąd bierze pod uwagę przede wszystkim obowiązujące w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia regulacje ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.: Dz.U. z 2009 r., nr 175, poz. 1362 z późn. zm.) oraz przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarżąca w swoim wniosku z dnia 21 grudnia 2012 r. domagała się udzielenia jej pomocy finansowej m.in. na zakup środków czystości. Zgodnie z art. 39 ust 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zasiłek celowy jest świadczeniem pieniężnym (art. 36 pkt 1 lit c. ustawy o pomocy społecznej) zależnym od spełnienia kryterium dochodowego określonego przez ustawodawcę w art. 8 ust. 1 powoływanej ustawy. Dlatego też organy rozpatrując wniosek skarżącej, ustalały jej sytuację dochodową i badały czy spełnia kryterium dochodowe. Ustawodawca w art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej przewidział, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe, może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi.
Kwestię kryterium dochodowego i sposobu jego obliczania reguluje art. 8 ustawy. Mąż wnioskodawczyni prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą.
Zgodnie z 8 ust. 5 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej za dochód uzyskany z pozarolniczej działalności gospodarczej rozumie się:
- przychód z tej działalności pomniejszony o koszty uzyskania przychodu i obciążenie podatkiem należnym określonym w przepisach o podatku dochodowym od osób fizycznych i składkami na ubezpieczenie zdrowotne określonymi w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, związane z prowadzeniem tej działalności oraz
- odliczonymi od dochodu składkami na ubezpieczenia społeczne nie zaliczonymi do kosztów uzyskania przychodów, określonymi w odrębnych przepisach.
Skoro zatem podatnik, w tym przypadku członek rodziny, nie może wykazać dochodu z działalności pozarolniczej w wykazanym zeznaniu podatkowym złożonym za poprzedni rok kalendarzowy, w którym prowadził działalność, to nie pomniejsza się dochodu rodziny o jego składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne uiszczone przez niego w ramach pozarolniczej działalności gospodarczej.
Należy wskazać, że przepis art.8 ust. 5 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej mówi wyłącznie o dochodzie, tj. wartości dodatniej (a nie tzw. stracie), a zatem tylko w przypadku uzyskania dochodu można dokonać w/w pomniejszenia, co jest logiczne, bowiem nie można dokonywać podwójnego odliczenia raz w ramach rozliczenia działalności gospodarczej i nie wykazaniu dochodu, co także może być przyczyną nie powstania dochodu a następnie po raz drugi, mimo nie wykazania dochodu z tego źródła dokonać powtórnego odliczenia składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne od dochodu rodziny w ramach postępowania o uzyskanie pomocy społecznej.
Niemniej jednak mimo niezasadności zarzutu skarżącej organy administracji zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji dopuściły się naruszenia przepisów prawa. Przede wszystkim organy nie zauważyły, że art. 8 ust. 7 ustawy o pomocy społecznej określa specjalną procedurę uzyskania dowodu o dochodzie z prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej. Ma to być zaświadczenie uzyskane od właściwego naczelnika urzędu skarbowego i to z określonymi informacjami wskazanymi w tym przepisie ustawy. Organy nie uzyskały takiego zaświadczenia. Wbrew przepisom ustawy o pomocy społecznej organy ustalały dochód męża skarżącej na podstawie oświadczenia, nie wskazały także z jakiego okresu miał być wykazany dochód B. K.
Przepis art. 8 ust. 5 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej wyraźnie wskazuje, że ma to być dochód wykazany w zeznaniu podatkowym złożonym za poprzedni rok kalendarzowy podzielony przez liczbę miesięcy, w których prowadził działalność. Niewątpliwie dla męża skarżącej był to rok 2011. Organy nie wyjaśniły w uzasadnieniu decyzji czy B. K. w 2011 r. prowadził działalność gospodarczą stwierdzając jedynie ogólnie, że mąż wnioskodawczyni prowadzi własną działalność gospodarczą na zasadach ogólnych. Z oświadczenia wnioskodawczyni złożonym w dniu 28 grudnia 2011 r. wynika, że jej mąż prowadził taką działalność w 2011 r., jednakże nie uzyskał dochodu. W sytuacji jednak, gdy mąż wnioskodawczyni prowadził działalność gospodarczą w 2011 r., organ powinien uzyskać stosowne zaświadczenie z urzędu skarbowego, o czym była mowa wyżej. Organ jest zwolniony z tego obowiązku wyłącznie wtedy, gdy w danym okresie przedsiębiorca nie prowadził działalności, wówczas zaświadczenie można zastąpić uzyskaniem oświadczeniem od prowadzącego działalność gospodarczą, ale wyłącznie wtedy.
Organy prowadzące postępowanie obowiązane są do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, w szczególności zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Dopiero ustalone w takich warunkach fakty mogą być uznane za udowodnione i stanowić materiał dowodowy będący podstawą faktyczną, niezbędną do wydania i uzasadnienia decyzji administracyjnej.
Również organ odwoławczy – mimo zarzutów podniesionych w odwołaniu - nie ustalił dochodu B. K. z pozarolniczej działalności gospodarczej w 2011 r. Nie zażądał też stosownego zaświadczenia na podstawie art. 8 ust. 7 ustawy o pomocy społecznej, a w konsekwencji należy stwierdzić, że organy administracyjne nie wyjaśniły należycie stanu faktycznego, co do wysokości dochodów rodziny skarżącej.
Zgromadzony w aktach materiał dowodowy, przy braku szczegółowego wyjaśnienia organów w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji, nie pozwala Sądowi na stwierdzenie, czy organ należycie ustalił dochód rodziny skarżącej stanowiący podstawę do orzekania w przedmiocie przyznania jej zasiłku celowego lub celowego specjalnego. Zasada prawdy obiektywnej w postępowaniu administracyjnym sprecyzowana została m.in. w przepisie art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie, z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie na podstawie art. 107 § 3 k.p.a. w wydanym rozstrzygnięciu winien wskazać wszystkie fakty, które organ uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny z powodu, których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
Zdaniem Sądu powyższe reguły wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zostały naruszone przez organy administracji przy rozpatrywaniu wniosku skarżącej. Prezydent Miasta rozpatrując ten wniosek uznał, że brak jest podstaw do przyznania stronie zasiłku celowego specjalnego z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. Niemniej organ nie uzasadnił w poprawny sposób dochodu rodziny skarżącej odpowiednimi dowodami wymaganymi przepisami ustawy o pomocy społecznej. Brak jest w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji szczegółowego wskazania dowodów przyjętych jako podstawę do ustalenia wysokości dochodu B. K. oraz wskazania i wyjaśnienia prawidłowych podstaw prawnych jego obliczenia. Dopiero po wyjaśnieniu kwestii dochodu rodziny wnioskodawczyni możliwa jest dalsza analiza co do rodzaju i zakresu pomocy prawnej jaka mogłaby być przyznana wnioskodawczyni.
Zgodnie z treścią art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
W przedmiotowej sprawie należy stwierdzić, że wskazane wyżej uchybienia dotyczą decyzji organów obydwu instancji i nie mogą być konwalidowane w postępowaniu przed organem drugiej instancji, gdyż działanie takie naruszałoby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W związku z tym uchylenie również decyzji organu pierwszej instancji jest niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Organy obydwu instancji naruszyły wskazane wyżej przepisy postępowania (art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a.) w zakresie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i przedstawienia motywów rozstrzygnięcia w nawiązaniu do stanu faktycznego i prawnego sprawy, a uchybienia te miały wpływ na wynik sprawy, gdyż bezpośrednio zdeterminowały treść decyzji organów obydwu instancji. Dodatkowo organ drugiej instancji utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji w sposób niezrozumiały stwierdził w uzasadnieniu decyzji, że uchyla zaskarżoną decyzję i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, organ winien uwzględnić wskazania zawarte w uzasadnieniu niniejszego wyroku, prawidłowo ustalając i uzasadniając wysokość dochodu rodziny skarżącej stanowiącego podstawę do rozstrzygania w przedmiocie zasiłków celowych specjalnych.
W tym stanie rzeczy - mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uchylić zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło