III SA/Kr 623/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Sędziowie WSA Maria Zawadzka WSA Janusz Bociąga Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi P. T. na decyzję Uczelnianej Odwoławczej Komisji Stypendialnej Doktorantów Politechniki z dnia 15 marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium dla najlepszych doktorantów I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Uczelnianej Odwoławczej Komisji Stypendialnej Doktorantów Politechniki, II. zasądza od Rektora Politechniki na rzecz skarżącego kwotę 200,00 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia 15 marca 2013 r. nr [....] Uczelniana Odwoławcza Komisja Stypendialna Doktorantów [....] ,działając na podstawie art. 199 ust. 4 w związku z art. 175 ust. 4 oraz art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t. jedn.,Dz. U. 2012 r., poz. 572 ze zm., zwanej dalej Prawem o szkolnictwie wyższym), § 1 ust. 19 Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla doktorantów [....] , wprowadzonego Zarządzeniem nr 29 Rektora [....] z dnia 16 lipca 2012 r., utrzymała w mocy decyzję własną z dnia 8 stycznia 2013 r.nr [....] , odmawiającą P.T. przyznania pomocy materialnej w formie stypendium dla najlepszych doktorantów. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: P.T. , student I roku studiów III stopnia na Wydziale [....] w dziedzinie Nauki [....] w zakresie dyscypliny [....] , złożył wniosek o przyznanie stypendium dla najlepszych doktorantów. Decyzją z dnia 8 stycznia 2013 r.nr [....] Uczelniana Odwoławcza Komisja Stypendialna [....] , działając na podstawie art. 175 ust. 4, art. 199 ust. 1, 4 i art. 207 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym oraz § 1 ust. 19 Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla doktorantów [....] , wprowadzonego Zarządzeniem nr 29 Rektora PK z dnia 16 lipca 2012 r., odmówiła wnioskodawcy przyznania pomocy materialnej w formie stypendium dla najlepszych doktorantów. W jej uzasadnieniu wskazano, że P.T. nie spełnia wymogów określonych w art. 199 ust. 4 w związku z art. 184 ust. 5 Prawa o szkolnictwie wyższym oraz w § 1 ust. 13 Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla doktorantów Politechniki [....] , bowiem doktorantowi, który po ukończeniu jednych studiów III stopnia kontynuuje naukę na drugich studiach III stopnia nie przysługują świadczenia, o których mowa w § 1 ust. 4 (tj.,stypendium dla najlepszych doktorantów).W trakcie postępowania ustalono natomiast, że doktorant posiada już stopień naukowy doktora oraz ukończył studia doktoranckie - dyplom z dnia [....] 2008 r. o uzyskaniu stopnia naukowego doktora. W odwołaniu od powyższej decyzji strona podniosła, że z treści § 1 ust. 29 ust. 3 Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla doktorantów [....] (załącznik nr 8 do Zarządzenia nr 8 Rektora PK z dnia 13 lutego 2012 r.) wynika, że chodzi tu tylko i wyłącznie o te studia, na których otrzymuje stypendium, a nie o fakt ukończenia innych studiów doktoranckich uprzednio. Oznacza to zatem, że doktorantowi Wydziału [....] nie wypłaca się stypendium po zakończeniu studiów doktoranckich na tym wydziale. Ponadto strona wskazała, że na już ukończonych studiach doktoranckich nie pobierała stypendium dla najlepszych doktorantów. Opisaną na wstępie kwestionowaną decyzją Uczelniana Odwoławcza Komisja Stypendialna [....] utrzymała swoje rozstrzygnięcie z dnia 8 stycznia 2013 r.nr [....] w mocy. W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia wskazano, że wnioskodawca ukończył studia III stopnia oraz uzyskał tytuł doktora nauk [....] na Wydziale [....] w K. (dyplom z dnia 27 czerwca 2008). Doktorant we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zawartej w decyzji z dnia 8 stycznia 2013 r.nr [....] powołał się na zapis zawarty w § 1 ust. 29 Załączniku nr 8 Rektora [....]z dnia 13 lutego 2012 r. Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla doktorantów [....] wprowadzonego Zarządzeniem Rektora PK z dnia 13 lutego 2012r. Zapis ten uległ zmianie wraz z wprowadzeniem Zarządzenia nr 29 Rektora PK z dnia 16 lipca 2012 r., co oznacza, że doktorantowi nie przysługuje prawo do pobierania świadczeń pomocy materialnej dla doktorantów. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie P.T. podtrzymał dotychczasową argumentację podniesioną w toku sprawy. W odpowiedzi na skargę, organ wskazał, że podstawą zaskarżonej decyzji był przepis art. 184 ust. 5 w zw. z art. 199 ust. 4 Prawa o szkolnictwie wyższym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga, więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Zgodnie natomiast z art. 3 § 3 P.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, ale nie z przyczyn w niej podniesionych. Materialnoprawną podstawę kontrolowanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (t. jedn., Dz. U. z 2012r.,poz. 572 ze zm., zwanej dalej Prawem o szkolnictwie wyższym). Ustawa ta w art. 207 ust. 1 poddała kontroli pod względem zgodności z prawem decyzje, o których mowa w art. 169 ust. 10 i 11 oraz w art. 196 ust. 3 podjęte przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego, nakazując odpowiednie stosowanie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postepowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2013 r., poz. 267, zwanej dalej w skrócie - k.p.a.) oraz przepisów o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Możliwość przyznawania stypendiów doktoranckich przewiduje art. 200 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym. Zgodnie z art. 173 ust. 1 pkt 3 Prawa o szkolnictwie wyższym student może zatem ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie m. in. stypendium rektora dla najlepszych studentów. Świadczenie to, jak stanowi art. 175 ust. 2 Prawa o szkolnictwie wyższym jest wydawane na wniosek studenta przez rektora. W świetle jednakże postanowień art. 175 ust. 4 Prawa o szkolnictwie wyższym, rektor może swoje kompetencje przekazać odwoławczej komisji stypendialnej. Zgodnie z art. 177 ust. 1 ustawy komisję stypendialną i odwoławczą komisję stypendialną, o których mowa w art. 175 ust. 3, powołuje odpowiednio kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej lub rektor spośród studentów delegowanych przez właściwy organ samorządu studenckiego i pracowników uczelni. Stosownie natomiast do ust. 2 art. 177 Prawa o szkolnictwie wyższym, komisję stypendialną i odwoławczą komisję stypendialną, o których mowa w art. 176 ust. 3, powołuje rektor spośród studentów delegowanych przez właściwy organ samorządu studenckiego i pracowników uczelni. Stosownie do art. 199 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym także doktorant może otrzymać pomoc materialną w formie stypendium, w tym stypendium dla najlepszych doktorantów (ust. 1 pkt 3 art. 199 Prawa o szkolnictwie wyższym). Do przyznawania świadczeń, o których mowa w ust. 1 pkt 1-4 art. 199 Prawa o szkolnictwie wyższym, stosuje się odpowiednio przepisy o pomocy materialnej dla studentów, z wyłączeniem art. 174 ust. 4 oraz z zastrzeżeniem ust. 5. W świetle powyższych ustawowych regulacji – art. 199 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 177 Prawa o szkolnictwie wyższym - nie ulega wątpliwości, że decyzje wydawane przez odwoławczą komisję stypendialną w przedmiocie stypendium dla najlepszych doktorantów są decyzjami organu kolegialnego, której zdolność do orzekania ustawodawca przyznał jedynie w składzie złożonym z członków samorządu studenckiego i pracowników uczelni, a więc -in pleno – tj., w komplecie, w pełnym składzie. Art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postepowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2013 r., poz. 267, zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), stanowi, że decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji lub, jeżeli decyzja wydana została w formie dokumentu elektronicznego, powinna być opatrzona bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu. Skoro zatem odwoławcza komisja stypendialna jest organem kolegialnym, w decyzji przez nią wydawanej winny zostać wymienione imiona i nazwiska wszystkich członków komisji, którzy podejmowali rozstrzygnięcie. W rozpatrywanej sprawie decyzje obu komisji nie zawierają jednak składu komisji, a tylko zostały podpisane przez przewodniczącego komisji i to tą samą osobę, która brała udział przy wydawaniu decyzji komisji w obu instancjach. W ocenie Sądu pominięcie imion i nazwisk członków komisji, którzy wydawali decyzje w obu instancjach, stanowi naruszenie art. 107 § 1 k.p.a., który, zgodnie z postanowieniami art. 207 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym stosuje się także do decyzji podjętych przez komisję stypendialną i odwoławczą komisję stypendialną, o których mowa w art. 175 ust. 3 i art. 176 ust. 3, a więc w sprawach dotyczących stypendiów, a poprzez odesłanie w art. 199 Prawa o szkolnictwie wyższym, także do decyzji podjętych przez odwoławczą komisję stypendialną w sprawach dotyczących stypendiów doktorantów. Rzeczywiście, zgodzić się należy z tym, że w pracy każdego organu kolegialnego istotną rolę pełni jego przewodniczący. Nie jest on tylko członkiem składu komisji, lecz kierownikiem składu kolegialnego. Przewodniczący składu kolegialnego nie może jednak uzurpować sobie kompetencji samego organu, skoro zdolność tę posiada organ kolegialny działający in pleno (w pełnym składzie), a jedynie decyzję tę podpisuje przewodniczący lub wiceprzewodniczący. Brak wskazania zatem z imienia i nazwiska oraz stanowiska członków odwoławczej komisji stypendialnej doktorantów w decyzjach obu instancji stanowi, zdaniem Sądu, nie wadę skutkującą ich uchyleniem, lecz kwalifikowane naruszenie regulacji prawnych o charakterze ustrojowym, ustalających strukturę tego organu kolegialnego, zwłaszcza, że nie jest to tylko wymóg formalny decyzji tego organu kolegialnego, polegający na wymienieniu członków komisji, lecz de facto te określone osoby z imienia i nazwiska oraz stanowiska biorą udział w wydaniu konkretnego rozstrzygnięcia. Wobec tego należało zastosować sankcję wskazaną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i uznać, że zaskarżona decyzja Uczelnianej Odwoławczej Komisji Stypendialnej Doktorantów [....] oraz utrzymana nią w mocy własna decyzja z dnia 8 stycznia 2013 r.nr [....] są decyzjami wydanymi z rażącym naruszeniem prawa, co stanowi podstawę do stwierdzenia ich nieważności. Nie może, zdaniem Sądu, zmienić oceny wadliwości kontrolowanych rozstrzygnięć fakt, że w aktach sprawy nie znajdują się ani dokumenty związane z powołaniem obu komisji, ani też protokół z posiedzeń komisji podczas których podjęto określone rozstrzygnięcia, zwłaszcza, że komisje te, będąc organami kolegialnymi, podejmują rozstrzygnięcia we własnym imieniu. W kontekście tego dodać należy, że, trafnie wskazuje Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, w wyroku z dnia 21 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SA/Bd 283/12; LEX nr 1305918, w sytuacji, gdy decyzja w sprawie stypendium rektora dla najlepszych studentów (przez odesłanie w art. 199 Prawa o szkolnictwie wyższym, także w odniesieniu do decyzji w sprawie stypendium rektora dla najlepszych doktorantów), nie jest wydawana osobiście przez osobę piastującą funkcję organu (rektora), lecz przez upoważnione przez niego lub organ – komisję stypendialną, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, zastosowanie ma wyłączenie, o którym mowa w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., tj. wyłączeniu podlegają wszyscy ci członkowie komisji, także jej przewodniczący, którzy brali udział w wydawaniu zaskarżonej decyzji. Stąd też nawet podpisanie obu decyzji komisji przez tę samą osobę przewodniczącego komisji jest już naruszeniem zakazu ustanowionego w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. będącym podstawą do wznowienia postępowania. Nie weryfikowalnym jest natomiast, czy w tym konkretnym przypadku doszło do złamania tego zakazu, poprzez udział w wydawaniu decyzji przez komisję ponownie rozpoznającą sprawę innych jej członków (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 21 sierpnia 2012 r., sygn.. akt II SA/Bd 283/12, LEX nr 1305918 oraz wyrok WSA w Olsztynie z dnia 23 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Ol 196/08, LEX nr 446105). Obowiązkiem rektora uczelni, który zresztą sprawuje nadzór (art. 177 ust. 5 i 6 Prawa o szkolnictwie wyższym), jest zapewnienie zatem, w porozumieniu z organami samorządu studenckiego, takiego zorganizowania pracy komisji stypendialnych, aby przestrzegane były normy procedury administracyjnej, w tym zachowana została zasada obiektywizmu przy wydawaniu rozstrzygnięć komisji. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł, na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), jak w punkcie II sentencji wyroku.