VII SA/Wa 2216/13

WyrokWSA w Warszawie2014-02-07

Skład orzekający: Krystyna Tomaszewska, Włodzimierz Kowalczyk, Halina Emilia Święcicka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca nieważność decyzji organu odwoławczego w trybie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. może być wydana, gdy organ kasacyjny dokonuje oceny merytorycznej sprawy zamiast ograniczyć się do kontroli przesłanek nieważności?
Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji ma charakter nadzwyczajny i nie zastępuje postępowania odwoławczego ani nie jest 'trzecią instancją'. Organ stwierdzający nieważność decyzji nie może dokonywać ponownej oceny merytorycznej sprawy ani przeprowadzać nowych ustaleń, lecz jedynie ocenia, czy decyzja jest dotknięta jedną z enumeratywnie wymienionych wad kwalifikowanych. W niniejszej sprawie decyzja GINB stwierdzająca nieważność decyzji WINB została wydana z naruszeniem tych zasad, gdyż organ kasacyjny dokonał oceny merytorycznej, co skutkowało uchyleniem decyzji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 2013 r. stwierdzającej nieważność decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który w postępowaniu odwoławczym uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego umarzającą postępowanie dotyczące zmiany sposobu użytkowania budynku mieszkalnego na punkt przedszkolny. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w szczególności błędną wykładnię pojęcia zmiany sposobu użytkowania budynku.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z sierpnia 2013 r. oraz poprzedzającą ją decyzję GINB z lipca 2013 r.; stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; zasądził od GINB na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, , Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.), Protokolant st. ref. Karolina Kaca, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2014 r. sprawy ze skargi B. J. i H. J. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2013 r., znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2013 r.; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz B. J. i H. J. kwotę 757 zł (siedemset pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Sygnatura akt; VII SA/Wa 2216/13 UZASADNIENIE Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. znak: [...] na podstawie art. 157 § 1 oraz 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), po rozpatrzeniu wniosku M. K. stwierdził nieważność decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] , znak: [...] W uzasadnieniu wskazał, że [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] lutego 2013 r., uchylił decyzję PINB dla [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] , umarzającą postępowanie administracyjne prowadzone w ramach nadzoru budowlanego w sprawie dotyczącej zmiany sposobu użytkowania budynku mieszkalnego przy ul. [...] w [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ wskazał, że decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2013 r. jest obarczona wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., obligującą organ do stwierdzenia nieważności tejże decyzji. Z akt sprawy wynika, że w wyniku przeprowadzonego postępowania w sprawie zmiany sposobu użytkowania budynku mieszkalnego przy ul. [...] w [...] PINB dla [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., umorzył postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie. Po rozpatrzeniu odwołania B. J. i H. J. od ww. decyzji organu powiatowego, [...] WINB decyzją z dnia [...] lutego 2013 r., uchylił ww. decyzję PINB dla [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Kwestią sporną w przedmiotowej sprawie pozostaje fakt, czy można mówić o zmianie sposobu użytkowania budynku mieszkalnego w sytuacji prowadzenia w jego części działalności opiekuńczo - wychowawczej w postaci punktu przedszkolnego. [...] WINB uznał, że prowadzenie działalności związanej z prowadzeniem punktu przedszkolnego w budynku mieszkalnym kwalifikować należy jako zmianę sposobu użytkowania w rozumieniu właściwych przepisów ustawy Prawo budowlane. Pojęcie "zmiana sposobu użytkowania" określone zostało w art. 71 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r., Nr 243, poz. 1623 ze zm.). Przez pojęcie to rozumie się w szczególności podjęcie bądź zaniechanie w obiekcie budowlanym lub jego części działalności zmieniającej warunki: bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego, pracy, zdrowotne, higieniczno-sanitarne, ochrony środowiska bądź wielkość lub układ obciążeń. Zdaniem [...] WINB w sprawie doszło do wymagającej zgłoszenia organom administracji architektoniczno-budowlanej, zmiany sposobu użytkowania ww. budynku. Stanowisko przedstawione przez organ wojewódzki jest sprzeczne z poglądem wyrażonym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 785/10, stwierdzającym że prowadzenie działalności opiekuńczej czy wychowawczej nad niewielka grupą dzieci nie powoduje zaistnienia takich okoliczności jakie są wymienione w art. 71 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. GINB wskazał, że przy badaniu sprawy dotyczącej zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części niezbędne jest ustalenie pierwotnego sposobu użytkowania obiektu oraz porównanie tych ustaleń z nową działalnością, która ma być w nim prowadzona lub porównanie tych ustaleń ze zintensyfikowaniem dotychczasowego sposobu użytkowania obiektu, z punktu widzenia oddziaływania zmian na warunki: bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego, pracy, zdrowotne, higieniczno - sanitarne, ochrony środowiska bądź wielkości lub układu obciążeń. W niniejszej sprawie bezspornie działalność podjęta została w budynku mieszkalnym jednorodzinnym na podstawie przepisów odrębnych niż ustawa Prawo budowlane. I tak, prowadzenie w budynku zlokalizowanym przy ul. [...] punktu przedszkolnego uregulowane zostało przez przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 31 sierpnia 2010 r. w sprawie rodzajów innych form wychowania przedszkolnego, warunków tworzenia i organizowania tych form oraz sposobu ich działania (Dz. U. z 2010 r., Nr 161, poz. 1080 ze zm.). Zgodnie z § 3 pkt 2 ww. rozporządzenia dopuszcza się prowadzenie zajęć w ramach punktu lub zespołu w lokalu znajdującym się w budynku lub jego części, innych niż określone w ust. 1, jeżeli lokal: 1) będzie przeznaczony dla nie więcej niż 25 dzieci; 2) znajduje się na parterze budynku wykonanego z elementów co najmniej nierozprzestrzeniających ognia; 3) posiada co najmniej dwa wyjścia na zewnątrz, przy czym jednym z nich są drzwi wyjściowe z lokalu, a drugim inne drzwi lub okno umożliwiające w sposób bezpieczny bezpośrednie wyjście na przestrzeń otwartą; 4) został wyposażony w: a) co najmniej trudno zapalne wykładziny podłogowe i inne stałe elementy wyposażenia i wystroju wnętrz, b) gaśnicę proszkową ABC o zawartości co najmniej 4 kg środka gaśniczego. Warunkiem utworzenia punktu lub zespołu jest uzyskanie przez organ prowadzący pozytywnych opinii właściwego państwowego inspektora sanitarnego oraz komendanta powiatowego Państwowej Straży Pożarnej o zapewnieniu w lokalu, w którym mają być prowadzone zajęcia w ramach punktu lub zespołu, bezpiecznych i higienicznych warunków pobytu dzieci, uwzględniających warunki, o których mowa w § 3 i 4. GINB mając na uwadze powyższy przepis wskazał, że na podmiocie zamierzającym prowadzić punkt przedszkolny ciąży jedynie obowiązek uzyskania akceptacji właściwych organów w kwestii spełnienia wymogów sanitarnych i przeciwpożarowych. Zmiana funkcji części domu jednorodzinnego nie pociąga za sobą zmiany parametrów czy czynników lub warunków przykładowo wskazanych w art. 71 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane jak i innych związanych z charakterem prowadzonej działalności, co w przeciwnym razie rodziłoby obowiązek dokonania zgłoszenia planowanej zmiany organowi administracji architektoniczno-budowlanej. W konsekwencji przeznaczenie części budynku na punkt przedszkolny nie spowodowało zmian w zakresie warunków bezpieczeństwa pożarowego, pracy, zdrowia, higieniczno-sanitarnych oraz wielkości i układu obciążeń tj. warunków o jakich mowa w art. 71 ust.1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane. Oznacza to, że bez potrzeby dokonywania zgłoszenia organom administracji architektoniczno - budowlanej, mogło dojść do przeznaczenia części budynku mieszkalnego na punkt przedszkolny, koniecznym było jedynie uzyskanie akceptacji innych właściwych organów w kwestii spełnienia wymogów sanitarnych, przeciwpożarowych. Mając na uwadze powyższe ustalenia, GINB stwierdził, że w odniesieniu do punktu przedszkolnego zlokalizowanego na ul. [...] , brak jest podstaw do stosowania procedury zawartej w art. 71 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, gdyż prowadzenie działalności opiekuńczej, czy wychowawczej nad niewielką grupką dzieci nie powoduje zaistnienia takich okoliczności, jakie są wymienione w art. 71 ust. 1 pkt 2. Czy natomiast w konkretnym przypadku można będzie mówić o zmianie sposobu użytkowania, jest uzależnione od ustalonego wnikliwie stanu faktycznego i jego oceny z dokładnym, a nie tylko powtarzającym powyższą normę, omówieniem przyczyn, dla jakich właśnie w takiej sprawie należy jednak uznać, iż następuje zmiana sposobu użytkowania. Skoro więc wymagania określone w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 31 sierpnia 2010 r., zostały spełnione, [...] WINB dopuszcza się rażącego naruszenia art. 138 § 2 k.p.a., wskazując konieczność przeprowadzenia postępowania w oparciu o art. 71a ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane. Należy wskazać również, że ze stanowiącego dowód w sprawie protokołu oględzin PINB dla [...] z dnia 23 lutego 2011 r., potwierdzonego również protokołem z dnia 10 czerwca 2011 r. wynika, że w budynku przy ul. [...] w [...] przebywa 23 dzieci. Pomieszczenia na parterze są użytkowane dla celów punktu przedszkolnego, a w trakcie oględzin nie stwierdzono użytkowania pomieszczeń na pierwszym i drugim piętrze na cele przedszkolne. Natomiast [...] WINB opiera swoje stanowisko na raporcie z czynności wykonanym na zlecenie B. B., dotyczącego ilości dzieci wchodzących na teren posesji przy ul. [...] w [...] oraz ustalenia czy na II piętrze ww. budynku przebywają dzieci. Dowód w postaci ww. raportu, nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem nie stanowi on dokumentu urzędowego. Ustalenia wynikające z przedmiotowego raportu winny zostać potwierdzone przez organ nadzoru budowlanego w drodze oględzin. Jednocześnie zaznaczył, że organ powiatowy wbrew twierdzeniom [...] WINB prawidłowo ustalił strony postępowania. Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy wypisu z rejestru gruntów, C. W.i A. W. są użytkownikami wieczystymi działki przy ul. [...] w [...] , przylegającej bezpośrednio do działki, na której usytuowany jest budynek przy ul. [...] w [...] . Powyższe przesądza o konieczności doręczenia rozstrzygnięć, również wskazanym wyżej osobom. [...] WINB błędnie zaadresował i doręczył zaskarżoną decyzję bezpośrednio do skarżącej – M. .K pomijając tym samym ustanowionego w toku postępowania pełnomocnika adwokata K. F. W ocenie organu nadzorczego decyzja [...] WINB z dnia [...] lutego 2013 r., uchylająca decyzję PINB dla [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji rażąco narusza art. 138 § 2 k.p.a. w z w. z art. 71 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, co wypełnia przesłankę określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją GINB z dnia [...] lipca 2013 r. złożyli B. J. i H.J. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. znak: [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. utrzymał w mocy ww. decyzję z dnia [...] lipca 2013 r. W uzasadnieniu decyzji ponownie rozpoznającej sprawę organ powtórzył argumenty przedstawione na etapie pierwszego rozpoznania sprawy. Dodał, że w rozpatrywanej sprawie wbrew twierdzeniom skarżących GINB nie naruszył reguł postępowania dowodowego. Jak wynika z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego stan faktyczny sprawy ustalany jest na podstawie materiału dowodowego, który podlega ocenie organu administracji publicznej. Nie zgodził się ze skarżącymi, że jako dowód należy uznać raport z czynności wykonanych na zlecenie B. B., dotyczącego ilości dzieci wchodzących na teren posesji przy ul. [...] w [...] oraz ustalenia czy na II piętrze ww. budynku przebywają dzieci, a pominąć protokół oględzin PINB dla [...] z dnia 23 lutego 2011 r., potwierdzony również protokołem z dnia 10 czerwca 2011 r. Ww. raport powstał na zlecenie skarżących, pozostających w sporze ze stroną postępowania i nie stanowi on dokumentu urzędowego. Natomiast w związku z kwestionowaniem we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy protokołu oględzin PINB dla [...] z dnia 23 lutego 2011 r. oraz z dnia 10 czerwca 2011 r. skarżący mogli wystąpić do organu powiatowego z wnioskiem o ponowne przeprowadzenie dowodu z oględzin na okoliczność sprawdzenia sposobu użytkowania budynku oraz liczby przebywających w nim dzieci. Mając powyższe na uwadze stwierdził, że decyzja GINB z dnia [...] lipca 2013 r., stwierdzająca nieważność decyzji [...] WINB z dnia [...] lutego 2013 r., odpowiada prawu, wobec czego koniecznym jest utrzymanie jej w mocy. Skargę do sądu administracyjnego na ww. decyzję złożyli B. J. i H. J. Decyzji zarzucili obrazę przepisów postępowania mającą istotny wpływ na wynik sprawy tj.: 1. art. 80 k.p.a. w zw. z art. 75 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie całokształtu materiału dowodowego wobec nieuzasadnionego nieuwzględnienia dowodu w postaci "Raportu z czynności wykonanych przez Business Security Agency sp. z o.o., dotyczącego ilości dzieci wchodzących na teren posesji przy ul. [...] w [...] oraz ustalenia czy na II piętrze ww. budynku przebywają dzieci" (dalej także; "Raport"), co skutkowało naruszeniem: art. 7 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia sprawy, art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej oraz art. 6 k.p.a. poprzez niedziałanie na podstawie przepisów prawa; 2. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez: a) nieprzekonywujące, niepełne, nieprawidłowe i pobieżne uzasadnienie decyzji, poprzez pominięcie w rozważaniach okoliczności sprawy, które wskazywały na zmianę sposobu użytkowania budynku przy ul. [...] w [...], wynikające z nierozpatrzenia w sposób wyczerpujący całokształtu materiału dowodowego, b) niewyjaśnienie podnoszonych przez skarżących wątpliwości co do tego, że w budynku przy ulicy [...] w [...] doszło do zmiany sposobu użytkowania budynku, 3. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2013 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2013 r. w sytuacji gdy zachodziły przesłanki do jej uchylenia; Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.: 4. błędną wykładnię art. 71 ustawy Prawo budowlane poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że w budynku mieszkalnym przy ulicy [...] w [...] nie nastąpiła zmiana sposobu użytkowania, podczas gdy materiał zgromadzony w niniejszej sprawie nie dawał podstaw do stwierdzenia, iż działalność prowadzona w przedmiotowym budynku polegająca na opiece nad dziećmi nie zmienia w szczególności warunków: bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego, pracy, zdrowotnych, higieniczno-sanitarnych, ochrony środowiska bądź wielkości lub układu obciążeń. Wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) i c) p.p.s.a. Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – zwanej dalej p.p.s.a.). Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja zapadły z naruszeniem art. 6, art. 7, art. 8, art. 16, art. 107 § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. skutkuje ich uchyleniem. Na wstępie należy wskazać, że badane przez Sąd decyzje zapadły w nadzwyczajnym trybie postępowania administracyjnego jakim jest tryb stwierdzenia nieważności. Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji ma na celu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji administracyjnych dotkniętych kwalifikowanymi (istotnymi) wadami, których katalog zawarty jest art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. oraz w przepisach odrębnych. Wady muszą tkwić w samej decyzji i godzić w elementy stosunku prawnego podmiotowe, w jego przedmiot lub też w podstawę prawną, w wyniku czego albo dochodzi do nieprawidłowych skutków prawnych, albo do prawnej bezskuteczności decyzji administracyjnej (J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006 r., s. 720). W postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji organ nie przeprowadza postępowania dowodowego w takim zakresie, jaki jest wymagany w zwykłym postępowaniu administracyjnym i nie orzeka ponownie co do istoty sprawy. Organ jedynie dokonuje kontroli legalności ostatecznej decyzji administracyjnej z punktu widzenia przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a., według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kontrolowanej decyzji. Innymi słowy, kontroluje, czy jej wydanie może się wiązać z zaistnieniem którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji organ orzeka jako organ kasacyjny, weryfikując ostateczną decyzję z punktu widzenia tego, czy jest ona dotknięta jedną z wad kwalifikowanych. Jak podkreśla się zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji administracyjnej wyrażonej w art. 16 k.p.a. Organ może stwierdzić nieważność decyzji jedynie wówczas, gdy zaistnienie jednej z wskazanych w tym przepisie wad jest niewątpliwe, przy czym przesłanki te wymienione są enumeratywnie i nie podlegają wykładni rozszerzającej. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zachodzą trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze, czyli skutki. Przy korzystaniu z tej wywołującej najdalej idące konsekwencje instytucji wskazane wyżej przesłanki muszą wystąpić łącznie i nie mogą być dorozumiewane, ale jasno wskazane. Przedmiotem niniejszej skargi jest decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego stwierdzająca nieważność decyzji z dnia [...] lutego 2013 r. wydanej przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w postępowaniu odwoławczym. Organ ten działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. umarzającą postępowanie administracyjne prowadzone w ramach nadzoru budowlanego w sprawie dotyczącej zmiany sposobu użytkowania budynku mieszkalnego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zastosowany przez organ przepis art. 138 § 2 k.p.a. stanowił procesową podstawę do wydania decyzji kasacyjnej, skutkującej przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy uznał, że decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ wskazał, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. GINB stwierdził nieważność decyzji kasacyjnej, która nie rozstrzygała merytorycznie sprawy co do istoty, a jedynie była decyzją przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Uznał, że decyzja kasacyjna jest obarczona wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., obligującą organ do stwierdzenia nieważności tejże decyzji, przy czym dokonał oceny merytorycznego rozstrzygnięcia, którego w tej decyzji nie zawarto. Stwierdził, że brak jest podstaw do stosowania procedury zawartej w art. 71 ust. 2 ustawy Prawo budowlane a przecież przepis ten nie stanowił podstawy prawnej decyzji kasacyjnej. Rozstrzygnięcie merytoryczne miał wydać organ I instancji. Ocenił materiał dowodowy, w tym wartość dowodu złożonego przez stronę w postępowaniu odwoławczym, odmiennie niż organ odwoławczy, co zdaniem Sądu uzasadnia zarzut, że wydając decyzję w ramach trybu nadzwyczajnego organ zadziałał jako swego rodzaju "trzecia instancja". Należy wyraźnie podkreślić, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej nie zastępuje postępowania odwoławczego i nie może być postępowaniem o charakterze merytorycznym, w którym na nowo bada się zebrany materiał dowodowy, przeprowadza dowody uzupełniające lub ponownie ocenia zarzuty strony. Postępowanie prowadzone w ramach trybu nadzwyczajnego nie jest "trzecią instancją" i nie może prowadzić do dokonywania nowych ustaleń, czy też weryfikacji dotychczasowych w zakresie przyjętego na moment orzekania stanu faktycznego i prawnego. Zadaniem organu prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji jest ocena takiej decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, tj. wystąpienia przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie takie ma zatem odrębną podstawę prawną i nie może być traktowane tak, jakby jego przedmiotem było ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego stosunku administracyjno-prawnego (por. wyrok SN z dnia 7 marca 1996 r., III ARN 70/95, OSNCP 1996/18/258). Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. Jednocześnie rozstrzygając o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku, Sąd oparł się na dyspozycji przepisu art. 152 p.p.s.a. a o zwrocie kosztów postępowania na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 i 3 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło