I SAB/Wa 500/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Marta Kołtun - Kulik Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2014 r. sprawy ze skargi "Z Sp. z o. o. w W. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem, 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. w prowadzeniu postępowania nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 6 września 2013 r. Z. sp. z o. o. w W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] oznaczoną hip. jako "[...] rej. hip. [...] Przedmiotowa nieruchomość objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 21 listopada 1945 r., grunty nieruchomości [...] - w tym grunt przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy W., a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa. Pismem z dnia 11 października 2012 r. Z, sp. z o. o. w W. (następca prawny po W. Z.) złożyła wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość gruntową położoną w W. przy ul. [...] oznaczoną hip. jako "[...]" rej. hip. [...]dz. [...]. Następnie w dniu 8 stycznia 2013 r. wniosła - na zasadzie art. 37 § 1 kpa - zażalenie do Wojewody [...]na przewlekłość postępowania prowadzonego przez Prezydenta W. w sprawie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Prezydent W. pismem z dnia 25 lutego 2013 r. skierowanym do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu W. zwrócił się o przesłanie akt lokalizacyjnych dotyczących sposobu zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości położonej przy ul. [...]. Również pismem z tego samego dnia wystąpił do Archiwum Państwowego W. o przesłanie materiałów dotyczących przeznaczenia nieruchomości w Ogólnym Planie Zabudowania Miasta W. zatwierdzonym przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu [...] sierpnia 1931r. Powiadomił też Z. sp. z o. o. w W., że gromadzona jest dokumentacja na podstawie której możliwe będzie określenie, czy grunt objęty roszczeniem spełnia przesłanki z art. 215 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami tj: - w jakiej dacie następcy prawni byłych właścicieli zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania, - czy przed wejściem w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użyłkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, przedmiotowa nieruchomość mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne. Dodał, że z uwagi na konieczność zgromadzenia całości dokumentacji nie było możliwe rozpatrzenie wniosku o odszkodowanie za ww. nieruchomość w terminie określonym przez art. 35 kpa. Jednocześnie - działając na podstawie art. 36 §1 kpa – poinformował, iż decyzja w przedmiotowej sprawie zostanie wydana do 31 maja 2013 r. Po rozpoznaniu zażalenia Wojewoda [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. uznał wniesione w sprawie zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi W. termin na załatwienie sprawy do dnia 31 maja 2013 r. Organ drugiej instancji stanął na stanowisku, że na gruncie niniejszej sprawy zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie zażalenia złożonego w trybie art. 37 § 1 kpa. Podniósł, iż Prezydent W. dopiero w dniu 25 lutego 2013 r. podjął czynności zmierzające do zakończenia przedmiotowego postępowania. Ponadto w tym samym dniu organ pierwszej instancji wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy nie później niż do dnia 31maja 2013 r. Uznał, że nie można jednak traktować tego pisma jako wypełnienia dyspozycji zawartej w art. 36 kpa. W dacie złożenia zażalenia na przewlekłe prowadzenie postępowania tj. 8 stycznia2013 r. Prezydent W. niewątpliwie pozostawał w bezczynności. Dodał, że każde przekroczenie terminu określonego w art. 35 kpa lub ustalonego w myśl art. 36 kpa skutkuje pozostawaniem organu administracji publicznej w bezczynności i upoważnia strony postępowania do złożenia zażalenia do organu administracji publicznej wyższego stopnia. Wobec tego stanął na stanowisku, że na gruncie niniejszej sprawy zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie zażalenia złożonego w trybie art. 37 § 1 kpa - a zatem zachodzi konieczność wyznaczenia dodatkowego terminu załatwienia niniejszej sprawy. W związku z powyższym biorąc pod uwagę charakter i stopień złożoności postępowania, wyznaczył organowi pierwszej instancji termin na załatwienie sprawy do dnia 31 maja 2013 r. Ponieważ wyznaczony przez Wojewodę termin nie został dotrzymany, dlatego też Z. sp. z o. o. w W. w dniu [...]września 2013 r. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie wydania decyzji o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] oznaczoną hip. jako [...]. W odpowiedzi na skargę z dnia 19 września 2013 r. Prezydent W. wniósł o jej oddalenie podnosząc, iż skarżąca pismem z tego samego dna została poinformowana o tym, że w toku prowadzonego postępowania gromadzona jest dokumentacja na podstawie której możliwe będzie określenie czy grunt objęty roszczeniem spełnia przesłanki ww. art. 215 tj.: - kiedy inwestor rozpoczął prace wiązane z zagospodarowaniem terenu, co ma znaczenie dla ustalenia, kiedy dotychczasowi właściciele utracili możliwość faktycznego posiadania działki (czy przed dniem 5 kwietnia 1958 r. czy po tej dacie); - czy w 1945 r. istniała możliwość pobudowania na działce domu jednorodzinnego. Jednocześnie poinformował, że pismem z dnia 25 lutego 2013 r. wystąpił do Archiwum Państwowego W. o przesłanie materiałów dotyczących przeznaczenia nieruchomości w Ogólnym Planie Zabudowania Miasta W. zatwierdzonym przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11.08.1931r. oraz do Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy P. o przesłanie dokumentów dotyczących realizacji inwestycji na przedmiotowym gruncie. Dodał, iż dnia dzisiejszego nie zostały mu przesłane ww. materiały. W związku z tym - z uwagi na konieczność zgromadzenia całości dokumentacji - nie było możliwe rozpatrzenie wniosku o odszkodowanie za tę nieruchomość w terminie określonym przez Wojewodę [...]. Jednocześnie - działając na podstawie art. 36 § 1 kpa - organ poinformował, że przewidywany termin zakończenia postępowania to 31 grudnia 2013 r. Do dnia 20 lutego 2014 r. (data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca merytorycznego rozpoznania przedmiotowego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Na wstępie należy wskazać, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżąca bowiem, przed wniesieniem skargi na bezczynność Prezydenta W., złożyła zażalenie w trybie art. 37 § 1 kpa do Wojewody [...]. Stosownie do treści art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Podnieść również należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia - stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Bezczynność organu administracji publicznej ma zatem miejsce nie tylko wówczas, gdy w ustawowym ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie, bowiem jak - wynika z akt sprawy - wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] nie został dotychczas rozpoznawany, zaś okoliczności podane przez organ w odpowiedzi na skargę nie stanowią usprawiedliwienia nie dotrzymania ustawowych terminów do załatwienia sprawy administracyjnej. W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie odszkodowania Sąd uznał za całkowicie uzasadniony. Organ prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie uchybił wskazanym wyżej przepisom procesowym określającym terminy załatwiania spraw administracyjnych, a także naruszył wynikającą z art. 12 kpa zasadę szybkości postępowania. Takie postępowanie podważa wyrażoną w art. 8 kpa zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufania obywateli do organów Państwa. Nawet, jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane, to zwłoka organu w załatwieniu sprawy, w terminie określonym w art. 35 kpa - nie jest usprawiedliwiona. Stanowisko takie wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. W sprawie sygn. akt. IV SA 105/00 (LEX 53462) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 kpa) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa". Sąd uznał jednocześnie, że zaistniała w sprawie bezczynność nie nosi cechy rażącego naruszenia prawa - bowiem organ administracji podejmował jednak pewne czynności w sprawie mające na celu zgromadzenie potrzebnej dokumentacji. Podsumowując Sąd stwierdza, że Prezydent W. powinien w sposób jednoznaczny ustalić, czy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do przyznania odszkodowania z art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) i w zależności od dokonanych ustaleń wydać stosowną decyzję w ustawowym terminie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz.270), orzekł jak w sentencji wyroku.