III SA/Gd 2/14
WyrokWSA w Gdańsku2014-03-05
Skład orzekający: Anna Orłowska, Bartłomiej Adamczak, Elżbieta Kowalik-Grzanka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego może zostać wydana bez rzetelnego ustalenia trwałości i dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu oraz bez przeprowadzenia wszystkich istotnych dowodów, w tym przesłuchania świadków i oględzin lokalu?Ratio decidendi
Decyzja o wymeldowaniu wymaga ustalenia, że osoba faktycznie opuściła miejsce pobytu stałego w sposób dobrowolny i trwały, co oznacza zerwanie więzi z dotychczasowym miejscem zameldowania i koncentrację interesów życiowych w innym miejscu. Organ administracji publicznej musi przeprowadzić pełne i rzetelne postępowanie dowodowe, w tym rozważyć wnioski dowodowe strony, aby prawidłowo ustalić stan faktyczny. Brak przeprowadzenia takich dowodów oraz niepełne ustalenie trwałości opuszczenia lokalu stanowi naruszenie prawa procesowego i materialnego skutkujące koniecznością uchylenia decyzji.Stan faktyczny
M. D. złożył wniosek o wymeldowanie K. C. wraz z małoletnimi dziećmi z pobytu stałego w Gdańsku, wskazując, że mieszkają w Austrii. Prezydent Miasta Gdańska wydał decyzję o wymeldowaniu, którą Wojewoda utrzymał w mocy. K. C. kwestionowała ustalenia organów, wskazując, że pobyt w Austrii jest związany z leczeniem dzieci i nie oznacza trwałego opuszczenia miejsca zameldowania. Skarżąca zarzuciła organom błędy w ustaleniu stanu faktycznego i niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody z dnia 21 października 2013 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 29 sierpnia 2013 r., zasądził od Wojewody na rzecz skarżącej kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Orłowska Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Marta Sankiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2014 r. sprawy ze skargi K. C. na decyzję Wojewody z dnia 21 października 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia 29 sierpnia 2013 r. nr [...], 2. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej K. C. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Zaskarżoną decyzją z dnia 21 października 2013 r. (nr [...]) Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 29 sierpnia 2013 r. (nr [...]) orzekającą o wymeldowaniu K. C. z małoletnimi dziećmi: M. i A. G., z pobytu stałego w G. przy ul. [...].
Rozstrzygniecie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
M. D. wystąpił z wnioskiem o wymeldowanie K. C. z dziećmi: M. i A. G. z pobytu stałego w G., ul. [...]. Wnioskodawca podał, że K. C. (dalej: "strona", "skarżąca") wraz z synami od kilku lat mieszka w Wiedniu.
Decyzją z dnia 29 sierpnia 2013 r. (nr [...]) Prezydent Miasta, na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), orzekł o wymeldowaniu K. C. z dziećmi: M. i A. G., z miejsca pobytu stałego.
Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organ uznał, że strona i jej synowie nie mieszkają w G. Jak wynika z zeznań strony oraz z zeznań Z. G. (ojca małoletnich dzieci), strona wraz z synami zamieszkuje na terenie Austrii, gdzie otrzymała mieszkanie z gminy. Jej synowie tam się urodzili, posiadają meldunek oraz korzystają z opieki lekarskiej i rehabilitacji. M. uczęszcza do tamtejszej szkoły, a A. do przedszkola. Lokal, którego dotyczy postępowanie nie stanowi centrum życiowego strony i jej dzieci. Dalsze utrzymanie zameldowania w ww. lokalu stanowiłoby fikcję meldunkową. Synowie strony zostali zameldowani w Polsce, aby móc korzystać z opieki zdrowotnej, ponieważ ich matka nie posiadała ubezpieczenia w Austrii. W lokalu przy ul. [...] przebywają sporadycznie – ich pobyt ogranicza się do odwiedzin nie stanowi zaś stałego zamieszkiwania.
Strona odwołała się do tej decyzji zarzucając, że organ błędnie ustalił stan faktyczny, a sama decyzja została wydana z naruszeniem art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także art. 10 § 1, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267) – dalej: "k.p.a.". Wskazała, że organ swoje ustalenia oparł wyłącznie na zeznaniach Z. G. i M. D. odmawiając zgłoszonego przez nią wniosku dowodowego z zeznań świadków: M., A. i D. C. W jej ocenie fakt, że wraz z dziećmi przebywa w Austrii i są tam zameldowani nie przesadza o przeniesieniu tam centrum życiowego z wolą koncentracji w tym miejscu swoich interesów życiowych, w tym osobistych i majątkowych.
Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda decyzją z dnia 21 października 2013 r. (nr [...]), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych stanowi, że podmiotem decyzji o wymeldowaniu może być jedynie osoba, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Ponadto utrwalone orzecznictwo sądowoadministracyjne przyjmuje, że takie opuszczenie musi mieć charakter dobrowolny i trwały.
Organ odwoławczy podkreślił, że strona sama zeznała, że do Austrii wyjechała około 10 lat temu a synowie urodzili się w Austrii. Tam zamieszkują razem w lokalu gminnym. Strona zameldowała dzieci na pobyt stały w trakcie pobytu w Polsce w 2006 r. i 2008 r., aby otrzymały nr PESEL i mogły się tu leczyć. Do miejsca pobytu stałego przyjeżdża wraz z dziećmi w święta, w wakacje, w ferie, co wynika z obowiązku szkolnego. Stwierdziła przy tym, że w przyszłości zamierza powrócić do wskazanego lokalu. Brak trwałości opuszczenia spornego lokalu motywowała koniecznością specjalistycznego leczenia dzieci w Austrii.
Mając na uwadze materiał dowodowy organ odwoławczy w pełni podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że lokal, w którym zameldowana jest strona wraz z synami, nie stanowi ich centrum życiowego. Obecnie swoje sprawy życiowe koncentrują w Austrii. Podkreślił, że instytucja zameldowania ma charakter ewidencyjny, zatem meldunek stwierdza jedynie faktycznie istniejącą sytuację zamieszkiwania w danym lokalu. Istotę ewidencji ludności należy rozumieć i realizować poprzez gromadzenie informacji w zakresie danych o miejscu pobytu osób tak, by dane ewidencyjne odpowiadały stanowi faktycznemu.
Co do zarzutów odwołania organ odwoławczy wskazał, że wydając zaskarżoną decyzję organ I instancji oparł się przede wszystkim na wyjaśnieniach skarżącej i świadka – Z. G., uznając je za zbieżne, spójne i wystarczające dla ustalenia stanu faktycznego sprawy.
Organ wyjaśnił, że nie można przyjąć, iż skarżąca czasowo przebywa w Austrii z uwagi na konieczność zapewnienia synom specjalistycznej opieki lekarskiej. Sama skarżąca przyznała, że dzieci od urodzenia mieszkają za granicą, gdzie im zapewniła realizację podstawowych funkcji życiowych: mieszkania, wyżywienia, wypoczynku, opieki lekarskiej, wykonywania obowiązku szkolnego, a zatem to właśnie w Austrii koncentruje się ogół spraw życiowych i tam znajduje się centrum życiowe skarżącej i jej dzieci. Organ stwierdził też, że nie może uzależniać rozstrzygnięcia kwestii meldunkowych od zdarzeń przyszłych i niepewnych, tj. ewentualnego powrotu strony do Polski na stałe.
K. C. zaskarżyła opisaną wyżej decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się jej uchylenia w całości.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
I. naruszenie przepisów prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, t.j.:
1) art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 k.p.a. poprzez naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym zasady bezstronności, poprzez oparcie decyzji na zeznaniach świadków: Z. G. i M. D., którzy posiadają interes prawny w wymeldowaniu strony i jej dzieci z pobytu stałego;
2) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, gdyż organ odwoławczy winien był uchylić decyzję organu pierwszej instancji i umorzyć postępowanie przed tym organem;
3) art. 7, art. 77 § 1 i art. 136 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na zaniechaniu przeprowadzenia przez organ odwoławczy uzupełniającego postępowania dowodowego we własnym zakresie, niewyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy, co stanowi naruszenie zasady prawdy obiektywnej oraz zasady wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia przez organ administracji całości materiału dowodowego w sprawie;
4) art. 80 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnej ocenie dowodów;
5) art. 7, art. 11, art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na nieprawidłowym rozstrzygnięciu i uzasadnieniu, jak również wydanie decyzji administracyjnej obarczonej brakami formalnymi (brak pełnej daty wydania decyzji),
II. naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, to jest art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez niewłaściwe zastosowanie.
Skarżąca podniosła, że zeznania Z. G. i M. D. są niespójne a ich wiedza fragmentaryczna. M. D. w maju 2013 r. został nabywcą przedmiotowego lokalu i nie zważając na zasady współżycia społecznego podejmuje wszelkie kroki w celu wymeldowania z tego lokalu rodziny skarżącej. Do 2012 r. w żaden sposób nie interesował się tym mieszkaniem, które miało zostać rzekomo odebrane jego rodzinie. Dodała, że konflikt rodzinny, który istnieje między nią a Z. G. wpłynął na treść jego zeznań.
W ocenie skarżącej organ odwoławczy powołał się na ustalenia organu pierwszej instancji, który nie udowodnił wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i tym samym nie wykazał, iż opuszczenie lokalu mieszkalnego przez skarżącą i jej dzieci miało charakter trwały i dobrowolny. Skarżąca wytknęła, że organ odwoławczy nie przeprowadził we własnym zakresie dowodu z oględzin lokalu w celu ustalenia, czy rzeczywiście znajdują się w nim rzeczy skarżącej oraz dzieci, a także czy znajduje się tam ich centrum życiowe. Organ odwoławczy bazował wyłącznie na zeznaniach skarżącej i świadków: Z. G. i M. D., złożonych w dniu 31 lipca 2013 r. i dniu 2 sierpnia 2013 r. Organy obu instancji pominęły zaś jej wniosek o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków: M. C., A. C. oraz D. C. Takie działanie organów jest sprzeczne z art. 77 § 1 i art. 136 k.p.a.
Zdaniem skarżącej organ odwoławczy nieprawidłowo interpretuje wyjaśnienia skarżącej, która zeznała, iż pobyt na terytorium Austrii jest konieczny dla zapewnienia należytej opieki lekarskiej małoletnich synów. Konieczną przesłanką wymeldowania z pobytu stałego w lokalu mieszkalnym jest wystąpienie koniunkcji trwałości i dobrowolności opuszczenia lokalu. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika jednoznacznie, że skarżąca wraz z małoletnimi synami trwale opuściła wskazane mieszkanie. Wojewoda w sposób dowolny powiązał okoliczność hospitalizacji synów w Austrii z trwałym - w jego ocenie - opuszczeniem mieszkania w G. Zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego uznać należy, iż leczenie dzieci w [...] Uniwersytecie Medycznym uzupełnia kurację leczniczą w Austrii, w związku z czym nie jest przyczynowo związane z opuszczeniem G. w okresie przekraczającym trzy miesiące.
Realizacja przez skarżącą podstawowych funkcji życiowych w Austrii nie może wpływać na decyzję o ustaniu zameldowania na pobyt stały. Nie można jednoznacznie stwierdzić, że centrum życiowe skarżącej znajduje się w Austrii, bowiem mieszkanie, korzystanie z opieki lekarskiej, wypoczynek i wyżywienie są powiązane z koniecznością zapewnienia opieki lekarskiej jej synom. Skarżąca i jej dzieci wskazane funkcje życiowe realizują również w Polsce.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje administracyjne (pkt 1). Na mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność decyzji lub wydanie jej z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W przypadku natomiast uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji Sąd dopatrzył się naruszenia prawa skutkującego koniecznością eliminacji z obrotu prawnego tej decyzji, jak też poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Materialonoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), zwanej dalej "ustawą". Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Oznacza to, iż do wymeldowania osoby zameldowanej na pobyt stały niezbędne jest spełnienie następujących przesłanek: 1/ faktyczne opuszczenie przez tę osobę miejsca pobytu stałego oraz 2/ niedopełnienie obowiązku wymeldowania się.
W tym kontekście należy przyjąć, że stwierdzenie istnienia przesłanki "faktycznego opuszczenia miejsca pobytu stałego" może nastąpić w przypadku ustalenia faktu nie zamieszkiwania danej osoby w lokalu, w którym posiada ona zameldowanie na pobyt stały, a następnie stwierdzenia, że opuszczenie przez tę osobę tego lokalu (miejsca pobytu stałego) miało charakter dobrowolny i trwały.
Zagadnienie dobrowolności i trwałości opuszczenia lokalu jest bogato komentowane w judykaturze. Przyjmuje się, że dobrowolność opuszczenia miejsca pobytu stałego musi wynikać z własnej woli zainteresowanej osoby a nie z bezprawnego działania innych osób. Innymi słowy o dobrowolności decyduje samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem, nie rezygnacja wywołana przymusem fizycznym czy psychicznym osoby trzeciej (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 22 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Bk 468/12, LEX nr 1248682). O tym natomiast, czy opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego ma charakter trwały świadczy nie tylko fizyczne i długotrwałe nieprzebywanie osoby pod wskazanym adresem ale zamiar zainteresowanej osoby założenia w nowym miejscu ośrodka swoich spraw osobistych, rodzinnych i majątkowych, który jest połączony z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z dotychczasowym lokalem i brakiem woli powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zameldowania (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 7 marca 2013 r., sygn. akt III SA/Kr 654/12, LEX nr 1305805; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 6 czerwca 2012 r., sygn. akt III SA/GL 370/12, LEX nr 1253909; wyrok WSA w Łodzi z dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. akt III SA/Łd 1058/11, LEX nr 1109944).
Na ustalenie zatem, czy opuszczenie lokalu nosi cechy trwałości i dobrowolności nakierowane musi być każdorazowo prowadzone przez organy administracji postępowanie wyjaśniające toczące się w przedmiocie wymeldowania. Co istotne, takie ustalenia muszą być dokonane w sposób rzetelny z poszanowaniem reguł wyznaczonych przez uregulowania wynikające z ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267), dalej zwanej: "k.p.a.".
W niniejszej sprawie, wbrew stanowisku organów, okoliczności niezbędne do orzeczenia o wymeldowaniu ze spornego lokalu K. C. z dziećmi: M. i A. G., z miejsca pobytu stałego w G. przy ul. [...], nie zostały bezspornie stwierdzone w postępowaniu dowodowym poprzedzającym podjęcie decyzji.
Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego z punktu widzenia zaistnienia przesłanki do wymeldowania, w ocenie Sądu, prowadzi do wniosku, że organy w sposób niepełny przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, w szczególności w zakresie stwierdzenie trwałości opuszczenia ww. lokalu, tj. ustalenia zamiaru rzeczywistego opuszczenia przez skarżącą dotychczasowego miejsca stałego zameldowania polegającego na zerwaniu dotychczasowych więzi z tym miejscem i skoncentrowaniu swoich interesów życiowych poza tym miejscem.
Organy obu instancji - przyjmując za podstawę ustaleń faktycznych zeznania M. D. (właściciela lokalu), Z. G. (ojca dzieci skarżącej) oraz skarżącej – uznały, że skarżąca wyjechała do Austrii ok. 10 lat temu. Tam urodzili się jej synowie – M. w 2005 r. oraz A. w 2008 r., którzy wraz ze skarżącą zamieszkują w Austrii w lokalu gminnym i tam chodzą do szkoły i do przedszkola. Skarżąca dokonała zameldowania ich na pobyt stały odpowiednio w 2006 i 2011 r., by mogły się także w kraju leczyć. Na tej podstawie przyjęły, że w opisanej sytuacji trudno jest mówić o stałym pobycie skarżącej w spornym lokalu. O braku trwałości opuszczenia spornego lokalu nie może świadczyć konieczność specjalistycznego leczenia dzieci w Austrii, skoro dzieci – co wynika z wyjaśnień skarżącej - mogą się leczyć także w Polsce. W ocenie organów na podstawie tak zgromadzonego materiału dowodowego stwierdzono fakt wieloletniego nie zamieszkiwania skarżącej wraz z dziećmi w miejscu pobytu stałego i skoncentrowania jej interesów życiowych zagranicą.
Należy wskazać, że skarżąca kwestionuje takie stanowisko organów. Skarżąca nie neguje faktu, iż opuściła wskazany lokal i przebywa w Austrii, gdzie jej dzieci uczęszczają do szkoły i przedszkola, jednakże podnosi, że pobyt zagranicą nie ma charakteru trwałego, a związany jest wyłącznie z koniecznością zapewnienia synom należytej opieki lekarskiej i rehabilitacji, której polskie placówki medyczne nie mogą jeszcze w pełni zrealizować. Starszy syn M. jest bowiem chory na dystrofię mięśniową zaś A. cierpi na napięcia mięśniowe. Skarżąca wskazuje, że nie ma zamiaru opuszczenia przedmiotowego lokalu, o czym w jej ocenie świadczy fakt, iż nie zerwała związków z przedmiotowym lokalem, gdzie nadal znajduje się jej centrum życiowe - dom rodzinny, który gwarantuje utrzymywanie kontaktów jej synów z jej rodzicami, babcią i ojcem. Tam znajdują się rzeczy osobiste, zarówno jej, jak i dzieci, które są potrzebne podczas przyjazdów do kraju. Skarżąca przyjeżdża do kraju w każdej wolnej chwili, w wakacje, ferie i na święta. Także w kraju dzieci korzystają z leczenia szpitalnego w [...] Uniwersytecie Medycznym; młodszy syn oczekuje na operację oczu w kraju (wg treści protokołu przesłuchania skarżącej w dniu 2 sierpnia 2013 r. – k. 31-32 akt administracyjnych, odwołania – k. 54-58 akt administracyjnych oraz przesłuchania Z. G. w dniu 2 sierpnia 2013 r. – k. 29 akt administracyjnych).
Dla orzeczenia o wymeldowaniu – jak zostało powyżej zasygnalizowane - nie jest wystarczające stwierdzenie, że zameldowana w danym miejscu osoba w nim nie przebywa. W tym miejscu należy zwrócić uwagę na wieloaspektowość stanu przebywania na stałe w danym lokalu przejawiającą się stałym realizowaniem szeregu podstawowych funkcji życiowych, co musi prowadzić do wniosku, iż sam fakt przejściowej nieobecności czy też występowanie nawet regularnych okresów fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania nie upoważniają jeszcze do automatycznego stwierdzenia, że zameldowany opuścił je w rozumieniu, jakie nadaje temu terminowi art. 15 ust. 2 ustawy. Ustalenie, czy nastąpiło trwałe opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu wymaga zbadania zarówno zamiaru danej osoby opuszczenia tego miejsca, jak też ustalenia, że nastąpiło zerwanie więzi z dotychczasowym miejscem pobytu, prowadzące do wniosku, iż centrum życiowe osoby wymeldowywanej znajduje się aktualnie już w innym miejscu.
W tym kontekście należy wskazać, że skarżąca w toku postępowania wnioskowała o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków: M. i A. C. - rodziców skarżącej przebywających na stałe w spornym lokalu, jak również D. C. - babci skarżącej (pismo z dnia 19 lipca 2013 r. – k. 27 akt administracyjnych).
Zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. W myśl natomiast art. 78 k.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy (§ 1), przy czym organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania (§ 1), które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy (§ 2).
W ocenie Sądu – zważywszy na konieczność bezspornego ustalenia okoliczności więzi łączącej skarżącą z przedmiotowym lokalem oraz zamiaru koncentracji w nim swych życiowych interesów, a także obiektywnej możliwości realizacji woli przebywania w nim – należało uwzględnić wniosek dowodowy skarżącej i dokonać przesłuchania na tę okoliczność ww. osób, w szczególności rodziców skarżącej, którzy zamieszkują na co dzień w spornym lokalu, a których zeznania (jako współdomowników) w sposób oczywisty mogą przyczynić się do wyjaśnienia istnienia bądź zerwania więzi łączących skarżącą z przedmiotowym lokalem. Zasadnym z punktu widzenia oceny zamiaru i koncentracji interesów skarżącej w przedmiotowym lokalu winno być także przeprowadzenie dowodu z oględzin lokalu nr [...] przy ul. [...] w G. w celu ustalenia, czy rzeczywiście znajdują się rzeczy osobiste skarżącej i jej dzieci wskazujące na to, że lokal ten pomimo przebywania zagranicą w dalszym ciągu stanowi ich centrum życiowe.
Należy stwierdzić, że w toku postępowania w sprawach o wymeldowanie obowiązkiem organów administracji publicznej jest ustalenie - w oparciu o wszelki dostępny materiał dowodowy - czy zaistniałe w sprawie okoliczności faktyczne wskazują na fizyczne opuszczenie lokalu połączone z odpowiednim zamiarem zmiany ośrodka życiowego.
Biorąc powyższe pod uwagę zaniechanie przeprowadzenia ww. środków dowodowych przez organy obu instancji należy w okolicznościach rozpoznawanej sprawy – na co słusznie zwraca uwagę skarżąca – ocenić jako naruszenie zasady prawdy obiektywnej oraz zasady wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia przez organ całości materiału dowodowego. Opisany stan rzeczy oznacza naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 136 w zw. z art. 75 § 1 i art. 78 oraz art. 80 k.p.a., które w ocenie Sądu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania w pozostałym zakresie wskazanym w skardze. W szczególności, bezzasadny jest zarzut naruszenia przez organ odwoławczy art. 138 k.p.a. poprzez zaniechanie wydania rozstrzygnięcia polegającego na uchyleniu decyzji i umorzeniu postępowania w sprawie. Z materiału dowodowego nie wynika, by na dotychczasowym etapie postępowania zaistniały okoliczności dające podstawę do innego – aniżeli co do istoty – rozstrzygnięcia sprawy. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania w sytuacji, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza powstanie sytuacji, w której sprawa administracyjna przestaje istnieć. Aby taki stan rzeczy zaistniał nastąpić musi takie zdarzenie prawne lub faktyczne, które spowodowałoby, że przestała istnieć ta szczególna relacja między faktem (sytuacją faktyczną danego podmiotu) a prawem (sytuacją prawną danego podmiotu), z którą prawo materialne łączy obowiązek konkretyzacji normy w postaci wydania decyzji administracyjnej (zob. wyrok WSA w Łodzi z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 1194/12, LEX nr 1326028). Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła, gdyż postępowanie administracyjne zostało wszczęte na wniosek uprawnionej osoby i organ musi dokonać merytorycznego rozstrzygnięcia wniesionego żądania (tj. orzec o wymeldowaniu bądź odmowie wymeldowania skarżącej wraz z dziećmi). Sąd nie dopatrzył się także naruszenia art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., w szczególności z uwagi na nieprawidłowość uzasadnienia, jak również wydanie decyzji administracyjnej bez wskazania pełnej daty. Z akt sprawy wynika, że zaskarżona decyzja została opatrzona pełną datą, natomiast uzasadnienie – jakkolwiek bazujące na niepełnych ustaleniach faktycznych - z punktu widzenia jego wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a., jest prawidłowe.
Zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 2 ustawy jest przedwczesny, gdyż – co zostało powyżej wskazane – stan faktyczny nie został przez organy należycie wyjaśniony w niniejszej sprawie.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ w zw. z art. 135 p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 29 sierpnia 2013 r.
Działając na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd stwierdził również, że zaskarżona decyzja Wojewody nie może być wykonana.
Z kolei o kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu o dyspozycję art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Na zasądzoną na rzecz skarżącego kwotę składa się 100 zł uiszczone przez skarżącego tytułem wpisu od skargi.
Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji publicznej będą zobowiązane przeprowadzić postępowanie administracyjne zgodnie z zasadami wynikającymi z omówionych wyżej przepisów procedury administracyjnej w celu zbadania przesłanki wymeldowania określonej w art. 15 ust. 2 ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło