II OSK 3147/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Chlebny /spr./ Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędzia NSA del. Tomasz Zbrojewski Protokolant: starszy asystent sędziego Katarzyna Miller po rozpoznaniu w dniu 14 września 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 czerwca 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 731/14 w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie wydalenia z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 25 czerwca 2014 r. oddalił skargę A. M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] stycznia 2014 r. w przedmiocie wydalenia z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wojewoda [...] decyzją z [...] listopada 2013 r. orzekł o wydaleniu A. M. z terytorium Polski, wyznaczając termin dowolnego opuszczenia przez cudzoziemca terytorium Polski na 30 dni od dnia doręczenia tej decyzji oraz orzekł o zakazie ponownego wjazdu na okres 5 lat. Wojewoda uznał, że pobyt cudzoziemca na terytorium Polski jest nielegalny w związku z decyzją o odmowie udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Ponadto stwierdził, że zachodzi przesłanka zagrożenia ze strony cudzoziemca dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, zawarta w art. 88 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2011 r. Nr 264, poz. 1573 ze zm.), w związku z wielokrotnymi naruszeniami porządku prawnego obowiązującego na terytorium Polski. Na powyższą ocenę bez wpływu pozostaje okoliczność zawarcia związku małżeńskiego. W odwołaniu od tej decyzji cudzoziemiec podniósł, że dokonana ocena jest przedwczesna, nie została bowiem poprzedzona gruntownym i wnikliwym postępowaniem dowodowym. Wskazał na fakt pozostawania w związku z małżeńskim z obywatelką polską, prowadzenia od 2 lat legalnej działalności gospodarczej, dobrą opinię w miejscu zamieszkania, a także na brak rodziny i warunków do życia w kraju pochodzenia. Zauważył, że w toku postępowania złożył zaświadczenie lekarskie, iż jest chory na cukrzycę, zaś pełnomocnik wniosek o przeprowadzenie dowodów wymienionych w piśmie z 22 października 2013 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z [...] stycznia 2014 r., na podstawie art. 88 ust.1 pkt 1 i 5 oraz art. 90 ust.1 pkt 1 i 4 oraz art. 99b pkt 4 ustawy o cudzoziemcach i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję Wojewody[...]. Organ odwoławczy podkreślił, że cudzoziemiec przebywa na terytorium Polski nielegalnie, nadto dopuszczanie się przez cudzoziemca łamania prawa, jak i charakter popełnionych przez niego przestępstw uzasadnia stwierdzenie, iż jego dalszy pobyt w Polsce będzie stanowił zagrożenie dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Popełnione przez cudzoziemca przestępstwa, których celem było nielegalne przysporzenie mu korzyści majątkowej godziły bezpośrednio w interes fiskalny kraju, natomiast fakt posiadania przez niego broni bez wymaganego zezwolenia stwarzał niebezpieczeństwo zagrożenia zdrowia i życia innych ludzi. W skardze na powyższą decyzję A. M. zarzucił brak wszechstronnego rozpoznania sprawy, które dokonane zostało bez zaznajomienia się z aktami sprawy karnej lub z uzasadnieniem wyroku skazującego. Włączone do materiału dowodowego wyroki nie zawierają uzasadnień, trudno zatem na podstawie tylko sentencji ustalić indywidualne okoliczności i motywy popełnienia czynów zabronionych, co jest warunkiem prawidłowego ustalenia czy cudzoziemiec stanowi zagrożenie dla porządku publicznego w przyszłości. Wskazano również na lakoniczne odniesienie się przez organ w zaskarżonej decyzji do życia rodzinnego skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając sprawę uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Zgodził się ze stwierdzeniem organu, iż dalszy pobyt skarżącego w Polsce będzie stanowił zagrożenie dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Skarżący pięciokrotnie bowiem został skazany prawomocnymi wyrokami. Dwukrotnie został skazany za przestępstwa w czasie pierwszego pobytu w Polsce: po raz pierwszy przez Sąd Rejonowy w [...] wyrokiem z [...] października 2004 r. za przewóz samochodu bez opłat celnych, po raz drugi przez Sąd Rejonowy w [...] wyrokiem z [...] kwietnia 2008 r. za posługiwanie się sfałszowanym zaświadczeniem. Natomiast kolejnych trzech przestępstw skarżący dopuścił się po ponownym przyjeździe do Polski, po zawarciu w Republice Armenii związku małżeńskiego z obywatelką polską i udzieleniu mu, w związku z tym faktem, przez Wojewodę [...] decyzją z [...] kwietnia 2010 r. zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony z terminem do 17 czerwca 2012 r. Fakt skazania za popełnione wcześniej dwa przestępstwa nie odwiodły skarżącego po powrocie do Polski od popełniania następnych dwóch przestępstw karnoskarbowych, za które Sąd Rejonowy w [...] II Wydział karny wyrokami z [...] sierpnia 2011 r. i z [...] listopada 2011 r. wymierzył mu kary grzywny. Od popełnienia tych czynów skarżący nie powstrzymał się, pomimo tego, że od 1 lipca 2011 r. rozpoczął działalność gospodarczą polegającą na sprzedaży detalicznej wyrobów tekstylnych, odzieży i obuwia na straganach i targowiskach. Wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z [...] czerwca 2012 r. został skazany na karę jednego roku pozbawienia wolności w zawieszeniu na okres próby 2 lat oraz karę grzywny za przestępstwo umyślne z art. 263 § 2 Kodeksu karnego - tj. posiadanie bez wymaganego zezwolenia broni palnej i amunicji. Na prawidłowość wydanej w sprawie decyzji wskazują zatem: charakter czynów przestępczych cudzoziemca, stopień ich szkodliwości, wielość tych czynów i ich rozciągnięcie w czasie oraz fakt, że cudzoziemiec nie jest podatny na działanie resocjalizacyjne, gdyż wydanie w stosunku do skarżącego wyroków skazujących nie powstrzymało go od popełniania dalszych przestępstw. Zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia prawa do życia rodzinnego Sąd uznał za nieuprawnione, kiedy bowiem dopuszczał się kolejnych czynów przestępczych, po ponownym przyjeździe na terytorium Polski, miał już rodzinę, konieczność zaś dbania o jej dobro nie powstrzymała go od naruszania porządku prawnego. W tych warunkach Sąd zgodził się z organem, że w stosunku do skarżącego nie znajdują zastosowania przesłanki z art. 89 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach wyłączające wydanie decyzji o wydaleniu. Stwierdził, że zasadnie wykluczono możliwość udzielenia zgody na pobyt tolerowany mając na uwadze, iż cudzoziemiec zeznał do protokołu w dniu 8 października 2013 r., że nie ma on obaw, by po powrocie do Armenii w wyniku wydalenia zagrożone było jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, jak również, by został poddany torturom albo nieludzkiemu traktowaniu, lub będzie ukarany lub zmuszony do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu, albo będzie karany bez podstawy prawnej. Natomiast boi się tylko, że jego małżeństwo się rozpadnie. Brak jest również możliwości zastosowania przesłanki wynikającej z art. 89 ust.1 pkt 2 ustawy. Interes społeczny ze względu na konieczność dbania, aby zachowany był porządek publiczny i porządek prawny - przeważa nad interesem prywatnym cudzoziemca, to jest interesem rodziny. Sam zaś fakt posiadania rodziny w Polsce nie jest bezwzględną przesłanką do niewydalania cudzoziemca z terytorium Polski. W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku A.M. podniósł następujące zarzuty: 1. naruszenie prawa materialnego, przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 88 ust. 1 pkt 5 ustawy o cudzoziemcach; 2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 3 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) w zw. z art. 7 i art. 12 k.p.a. polegające na niedokładnym zbadaniu całej sprawy i zaniechaniu przez Sąd skontrolowania działalności organów administracji publicznej w granicach tej sprawy oraz podniesionych w skardze zarzutów, w wyniku czego Sąd I instancji wadliwie ustalił stan faktyczny i błędnie nie uchylił zaskarżonej decyzji, mimo że została ona wydana z naruszeniem obowiązku dokładnego i wnikliwego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zarówno organy, jak i Sąd nie zbadał akt poszczególnych spraw karnych, nie posiada wiedzy na temat okoliczności tych spraw, wagi i następstw występków jakich dopuścił się skarżący, postawy skarżącego w toku postępowania karnego, a w konsekwencji nie podjęto nawet próby dokonania diagnozy, czy pozostanie skarżącego dalej z rodziną w Polsce będzie stanowiło rzeczywiste zagrożenie dla bezpieczeństwa i porządku publicznego w przyszłości. Uzasadniając podniesione zarzuty wskazano, że Sąd nie dokonał analizy występków skarżącego, nie zapoznał się z aktami spraw przez co nie ma wiedzy na temat rozmiarów negatywnych następstw popełnionych czynów, czy komuś została wyrządzona w ich następstwie krzywda lub szkoda, jakie były starania skarżącego o naprawienie szkody. Na uwzględnienie zasługiwała również postawa skarżącego w toku postępowania oraz wykonanie kary grzywny. Podkreślono, że wszystkie te sprawy dotyczą w rzeczywistości drobnych występków, za które skarżący był karany najniższymi możliwymi karami, czyli karami grzywny, które uiszczał dobrowolnie. Na uwagę zasługuje również niewielki wymiar kary w sprawie nielegalnego posiadania broni, co wynika zapewne z przyjętej przez sąd gwarancji przestrzegania przez skarżącego porządku prawnego w przyszłości. Brak uwzględnienia wszystkich tych okoliczności sprawił, że doszło do niesłusznego zastosowania art. 88 ust. 1 pkt 5 ustawy o cudzoziemcach. Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o oddalenie tej skargi oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Pismem z 18 stycznia 2016 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o załączenie do akt sprawy i zaliczenie w poczet materiału dowodowego informacji z Krajowego Rejestru Karnego o niekaralności skarżącego. W związku z powyższym zwrócił się o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie decyzji organów obu instancji i umorzenie postępowania, ewentualnie uchylenie decyzji celem rozpatrzenia sprawy przez Wojewodę[...] . Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik skarżącego okazał decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...]sierpnia 2016 r. o uchyleniu decyzji o odmowie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Powołany w podstawach skargi kasacyjnej art. 88 ust. 1 pkt 5 ustawy o cudzoziemcach określa obowiązek wydania decyzji o wydaleniu cudzoziemca z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli jego dalszy pobyt stanowiłby zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego albo naruszałby interes Rzeczypospolitej Polskiej. Skarga kasacyjna podnosi, że okoliczności sprawy nie dawały podstaw do uznania, iż wypełniona została powołana w tym przepisie przesłanka. Sąd błędnie zaakceptował, że wystarczająca w tej mierze jest informacja o prawomocnym skazaniu cudzoziemca bez zbadania okoliczności i wagi dokonywanych czynów będących przedmiotem wyrokowania. Powyższe stwierdzenia należy uznać za nieuzasadnione. Decyzja o wydaleniu cudzoziemca jest reakcją na fakt naruszenia przez niego prawa. Tego rodzaju decyzja, z uwagi na swój skutek, powinna być podejmowana w szczególności z zachowaniem zasady proporcjonalności. Ustalana relacja między działaniem, bądź zaniechaniem cudzoziemca a wydaleniem powinna być więc oparta na wnikliwej prognozie zachowania cudzoziemca. Rokowania te powinny być nakierowane na prawdopodobieństwo zakłócenia przez cudzoziemca ochrony porządku publicznego w kraju, w którym przebywa. Tak rozumiana realizacja przepisów prawa materialnego wspierana jest wynikającym z art. 7 k.p.a. proceduralnym obowiązkiem podjęcia wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Uwzględniając powyższe organ, kierując się przepisem prawa materialnego, dokonuje oceny, jakie fakty mają znaczenie dla sprawy, czy i w jaki sposób fakty te powinny zostać udokumentowane. Okoliczności kontrolowanej przez Sąd I instancji sprawy nakładały na organ obowiązek uwzględnienia charakteru i powagi czynów popełnionych przez cudzoziemca oraz częstotliwości i okresu, w jakim do nich doszło. Nie bez znaczenia dla określenia stopnia, w jakim można spodziewać się, że cudzoziemiec będzie powodował zakłócenia porządku publicznego, jest również wpływ sytuacji rodzinnej na zachowanie cudzoziemca. Należy podzielić wyrażony przez Sąd I instancji pogląd, że zaskarżona decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców odpowiadała tak przyjętym kryteriom. Podjęte przez organ czynności proceduralne pozwoliły zgromadzić materiał dowodowy celem dokonania wszechstronnej oceny, czy w odniesieniu do A. M. zachodzą przesłanki do wydalenia z terytorium Polski. Zgromadzone w aktach sprawy wyroki związane z posłużeniem się sfałszowanym dokumentem, narażeniem na uszczuplenie należności Skarbu Państwa związanych z przywozem na polski obszar celny towarów bez zgłoszenia do kontroli i odprawy celnej oraz posiadaniem bez wymaganego zezwolenia broni palnej, stanowiły wystarczający obraz postawy i zachowania skarżącego w okresie od 2004 do 2012 r. Sumaryczna ilość tych czynów wywierała uzasadniony wpływ na ocenę zagrożenia, jakie skarżący stwarza dla porządku publicznego w Polsce. Wynikający zaś z sentencji wyroków sądów rodzaj popełnianych przez skarżącego czynów pozwalał na dokonanie w tym zakresie oceny, bez potrzeby zaznajomienia się z okolicznościami poszczególnych spraw, jak to sugeruje skarga kasacyjna. Powaga i charakter czynów, jakich dopuścił się skarżący oraz ich ilość w powoływanym okresie wywierała zdecydowany wpływ na ocenę ryzyka. Należy w tym zakresie zgodzić się należy z Sądem I instancji, że prezentowana przez cudzoziemca postawa nie gwarantuje przestrzegania przez niego porządku prawnego w przyszłości. Popełnienie przez skarżącego pierwszego czynu karalnego nie doprowadziło do zaniechania kolejnych występków godzących w obowiązujący na terenie Polski porządek prawny. Na jego postawę pozytywnie nie oddziaływało również zawarcie związku małżeńskiego z obywatelką Polski, które miało miejsce w 2009 r. Należało w związku z tym uznać, że dokonana w oparciu o zgromadzone dokumenty ocena była wynikiem prawidłowego stwierdzenia, iż cudzoziemiec swoją postawą wykazuje duże prawdopodobieństwo zagrożenia dla porządku publicznego oraz naruszenia interesu Rzeczypospolitej Polskiej. Wobec powyższego za nieuzasadniony należy uznać zarzut naruszenia przez Sąd art. 88 ust. 1 pkt 5 ustawy o cudzoziemcach. Brak skutecznego zakwestionowania przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia okoliczności pozbawił również zasadności zarzut naruszenia art. 3, art. 134 § 1 w zw. z art. 7 i art. 12 k.p.a. oraz. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Stwierdzić należy, że Sąd I instancji, w oparciu o akta sprawy, zasadnie uznał, iż podejmowane przez organy procesowe czynności pozwoliły wyjaśnić istotne w sprawie okoliczności. Materiał dowodowy został zebrany wyczerpująco i następnie właściwie oceniony. Odnosząc się do udzielonej przez pełnomocnika informacji o zatarciu skazania wobec osoby skarżącego należy zauważyć, że zdarzenie to miało miejsce po dniu wydania decyzji przez organ odwoławczy. Powyższe nie mogło zatem skutkować przyjęciem, iż w toku postępowania administracyjnego doszło do niewłaściwej oceny sytuacji skarżącego w kontekście zagrożenia, jakie stanowi dla bezpieczeństwa i porządku publicznego. Przedstawiona w toku postępowania sądowego informacja o niekaralności mogłaby wpłynąć na dokonywaną przez Sąd ocenę legalności kontrolowanej decyzji, o ile stanowiłaby dowód na istnienie przesłanki do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.). W rozpoznawanej zaś sprawie przesłanka wyrażona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie została spełniona, bowiem fakt zatarcia skazania miał miejsce już po dacie wydania decyzji. Powyższą argumentację należy odnieść również do przedstawionej na rozprawie decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] sierpnia 2016 r. o uchyleniu decyzji o odmowie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 718).