IV SAB/Po 31/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) WSA Izabela Bąk-Marciniak Protokolant st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi B.S. na bezczynność Wójta Gminy C. w przedmiocie wykreślenia z ewidencji ludności oddala skargę Pismem z dnia [...] marca 2014 r. B. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Wójta Gminy C. w przedmiocie wykreślenia z ewidencji ludności. Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym sprawy: Wnioskiem z dnia [...] września 2013 r. B. S. wniosła o wykreślenie z ewidencji ludności L. H. z miejsca pobytu stałego – C., u. P[...] [...]. Pismem z dnia [...] października 2013 r. organ wezwał wnioskodawczynię do uzupełnienia wniosku o informację jakim tytułem prawnym dysponuje do nieruchomości położonej w C. przy ul. P. [...]. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, w piśmie z dnia [...] października 2013 r., strona oświadczyła, że Pan Z. był właścicielem nieruchomości, a w dniu jego śmierci Wnioskodawczyni nabyła prawo do nieruchomości przez zasiedzenie jako posiadacz samoistny. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] Wójt Gminy C.odmówił B. S.wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wymeldowania L. H. z miejsca pobytu stałego. Pismem z dnia [...] stycznia 2014 r. skarżąca wniosła do Wojewody W. zażalenie na bezczynność Wójta Gminy C. w rozpoznaniu wniosku o wykreślenie z ewidencji ludności. Pismem z dnia[...] lutego 2014 r. Wojewoda W.poinformował skarżącą, iż z akt sprawy wynika, że przedmiotowe postępowanie zostało zakończone postanowieniem z dnia [...]listopada 2013 r., a organ w nie naruszył obowiązujących przepisów w zakresie terminów załatwienia sprawy o wymeldowanie. Pismem z dnia [...] marca 2014 r. B. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Wójta Gminy C. w przedmiocie wykreślenia z ewidencji ludności. W uzasadnieniu strona wskazała, iż L. H. nigdy nie mieszkał w przedmiotowym lokalu. Następnie skarżąca wskazała, iż Wojewoda rozpoznając zażalenie winien wydać postanowienie. W dalszej części uzasadnienia skarżąca opisała swoją sytuację życiową. Ponadto skarżąca wskazał, iż ma interes prawny w sprawie o wymeldowanie. W odpowiedzi na skargę organ opisał przebieg dotychczasowego postępowania. W piśmie procesowym z dnia [...] kwietnia 2014 r. skarżąca, w ślad za skargą, powtórzyła wywody dotyczące interesu prawnego i obecnej swojej sytuacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: "Ppsa"), kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje m.in. rozpatrywanie skarg na bezczynność organów. Jednakże należy mieć na uwadze, że zakres przedmiotowy skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wyznaczają postanowienia art. 3 § 2 pkt 1 – 4a tej ustawy. Zaskarżenie bezczynności lub przewlekłości postępowania organu administracji publicznej jest zatem dopuszczalne w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest z mocy powyższych przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów i czynności. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, iż przedmiotowa skarga jest dopuszczalna, albowiem zarzucana przez skarżącą bezczynność dotyczy nie rozpoznania przez organ wniosku o wymeldowanie tj. sprawy z zakresu administracji publicznej. Ponadto przed badaniem merytorycznej zasadności skargi obowiązkiem Sądu jest sprawdzenie jej wymogów formalnych. Zgodnie z art. 52 § 1 i 2 Ppsa, skargę (w tym także skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania) można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły stronie w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przy czym przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy zaś rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. W przypadku skargi na bezczynność i przewlekłość postępowania, jej wniesienie dopuszczalne jest wówczas, gdy strona wyczerpała tryb przewidziany w art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 – dalej jako "Kpa"). Stosownie do art. 37 Kpa na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 Kpa , w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 Kpa lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Z treści cytowanych przepisów wynika zatem, że uprzednie złożenie zażalenia lub wezwanie do usunięcia naruszenia prawa stanowi niezbędny warunek złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Jak wynika z akt sprawy skarżąca przed wniesieniem skargi wystosował zażalenia. Wobec powyższego nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie został wyczerpany tryb zaskarżenia. Przechodząc do meritum sprawy stwierdzić należy, iż w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu strona podniosła zarzut bezczynności Wójta Gminy. W przypadku skargi na bezczynność organu administracji publicznej kontrola sądu sprowadza się do sprawdzenia, czy rzeczywiście organ pozostaje w zwłoce z załatwieniem sprawy. Rozpoznając skargę na bezczynność, sąd bierze pod uwagę jedynie sam fakt, czy w danej sprawie zostało wydane orzeczenie lub czy z innych powodów organowi administracji nie można zarzucić bezczynności, polegającej na naruszaniu terminów załatwienia sprawy wyznaczonych przepisami . Zgodnie z art. 149 § 1 i 2 Ppsa Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 (§ 2). Reasumując, w niniejszej sprawie obowiązkiem Sądu jest dokonanie oceny czy w sprawie zaistniała zarzucana w skardze bezczynność i czy miała ona charakter rażący. W tym miejscu wskazać należy, że instytucja bezczynności wiążą się nierozerwalnie z zasadą szybkości postępowania, wyrażoną w art. 12 § 1 Kpa oraz z prawem strony postępowania do rozpatrzenia jej sprawy we właściwym terminie. W myśl zasady szybkości postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej powinien działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 Kpa). Ustawowe terminy załatwienia sprawy administracyjnej określa zaś art. 35 Kpa. Zgodnie z jego treścią, organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Do wskazanych terminów nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (§ 5). Z kolei przepis art. 36 § 1 Kpa stanowi, że o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 Kpa). Istotne znaczenie, z punktu widzenia biegu wyżej wskazanych terminów załatwienia sprawy administracyjnej, i w konsekwencji zaistnienia ewentualnych przesłanek bezczynności ma moment wszczęcia postępowania administracyjnego. Z tą bowiem datę rozpoczynają bieg terminy załatwienie sprawy administracyjnej. Kodeks postępowania administracyjnego, z wyjątkiem przypadków, w których wniosek o wszczęcie postępowania z urzędu złożyła organizacja społeczna (art. 31 § 2 Kpa), oraz przypadków postępowań nadzwyczajnych (art. 149 § 1, art. 157 § 2 Kpa), nie określa wyraźnie formy wszczęcia postępowania administracyjnego. Artykuł 61 Kpa normujący kwestię wszczęcia postępowania administracyjnego stanowi bowiem jedynie, że postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (§1), że organ może ze względu na szczególnie ważny interes strony wszcząć z urzędu postępowanie także w sprawie, w której przepis prawa wymaga wniosku strony (§2), że datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracyjnemu (§3) i że o wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie (§4). Z przytoczonych regulacji wynika, że kodeks nie wymienia osobnego aktu wszczęcia postępowania administracyjnego. Niemniej jednak utrwaliło się, że wszczęcie postępowania administracyjnego na wniosek strony następuje z mocy prawa, z dniem doręczenia żądania organowi administracji publicznej (art. 61 § 3 Kpa). Jak wynika z akt niniejszej sprawy wniosek skarżącej o wymeldowanie wpłynął do organu w dniu [...] października 2013 r. Zatem w tym dniu rozpoczął się bieg terminu do załatwienia sprawy. Jednakże wskazać należy, iż do biegu tego terminu nie można zaliczyć okresu od dnia wezwania strony do uzupełnienia wniosku tj. od dnia [...] października 2013 r. do dnia wpływu do organu odpowiedzi na powyższe wezwanie to jest [...] listopada 2013 r. Wobec powyższego uznać należy, iż organ rozpoznał wniosek skarżącej, wydał postanowienie z dnia [...] listopada 2013 r. w ciągu 9 dni (8 dni w okresie od [...] października 2013 r. do dnia [...] października 2013 r. plus jeden dzień [...] listopada 2013 r. ). Wobec powyższego uznać należy, iż organ podjął konieczne czynności w niezbędnym czasie, a tym samym przyjąć należy, że rozpoznał wniosek bez zbędnej zwłoki. Tym samym organowi nie można postawić zarzutu pozostawiania w bezczynności skoro bez zbędnej zwłoki wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W tym miejscu wskazać należy, że postępowaniu ze skargi na bezczynność organu Sąd nie bada i nie ocenia prawidłowości orzeczeń wydawanych przez organy administracji pod względem merytorycznym, a jedynie ocenia czy w sprawie wydano rozstrzygnięcie. Oceny prawnej wydanego rozstrzygnięcia Sąd może dokonać w odrębnym postępowaniu po skorzystaniu przez stronę ze środków zaskarżenia. W tym stanie rzeczy, wobec uznania, iż organ nie pozostawał w bezczynności, Sąd na podstawie art. 151 Ppsa skargę oddalił.