I FZ 504/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Danuta Oleś, , , po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. S.A. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 października 2014 r. sygn. akt III SA/Wa 359/14 w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi Syndyka masy upadłości P. S.A. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 9 grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego oraz nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w podatku od towarów i usług za miesiące od czerwca do września 2008 r. postanawia oddalić zażalenie. Pismem z 9 stycznia 2014 r., P. S.A. z siedzibą w P. (dalej jako "spółka" lub "upadły") wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z 9 grudnia 2013 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od czerwca do września 2008 r. Postanowieniem z 5 lutego 2014 r. sygn. akt V GU 82/13 Sąd Rejonowy w P. V Wydział Gospodarczy ogłosił upadłość obejmującą likwidację P. S.A. z siedzibą w P. oraz wyznaczył Syndyka masy upadłości A.K. Wyrokiem z dnia 26 czerwca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Syndyka masy upadłości P. S.A. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w P. Syndyk masy upadłości A. K. złożyła oświadczenie, że nie wnosi skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie (k. 190 akt sądowych). Pismem z 15 września 2014 r. spółka reprezentowana przez r. pr. J. L.wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Spółka wniosła również o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej spółka wskazała, że 15 września 2014 r. Syndyk masy upadłości A. K. złożyła oświadczenie o wystąpieniu ze sprawy. W związku z tym zgodnie z art. 65 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (t.j. Dz. U. z 2009 r., nr 175, poz. 1361, dalej jako "u.p.u.n."), legitymację do złożenia skargi kasacyjnej uzyskał upadły. Postanowieniem z 30 października 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 359/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną P. S.A. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w P. w sprawie ze skargi Syndyka masy upadłości P. S.A. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w P. Sąd wskazał, że niniejszej sprawie stroną jest Syndyk masy upadłości A. K. i to ona jako strona skarżąca miała prawo wnieść skargę kasacyjną. Sąd nie zgodził się z argumentacją spółki, że na podstawie art. 65 u.p.u.n. posiada ona prawo wniesienia skargi kasacyjnej jako upadły z uwagi na wystąpienie Syndyka ze sprawy. W ocenie Sądu pojęcia wystąpienia ze sprawy przez Syndyka, o którym mowa w art. 65 u.p.u.n. i rezygnacji z wniesienia skargi kasacyjnej nie są pojęciami równoważnymi. Sąd wyjaśnił, że pojęcie wystąpienia ze sprawy jest pojęciem szerszym i dotyczy całego postępowania tj. rezygnacji z dokonania wszystkich innych czynności, natomiast rezygnacja z wniesienia skargi kasacyjnej dotyczy wyłącznie jednej czynności w tym postępowaniu. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że w związku z faktem, iż skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została wniesiona przez spółkę, a jak wynika z akt sprawy Syndyk nie potwierdził czynności działającego w sprawie za spółkę radcy prawnego, ani również nie podpisał sporządzonej przez niego skargi kasacyjnej, należało skargę kasacyjną odrzucić. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył pełnomocnik ustanowiony przez prezesa upadłej spółki, zarzucając naruszenie: 1) przepisów prawa materialnego, tj. art. 65 u.p.u.n. poprzez jego błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie w sprawie, co doprowadziło do nieprzyjęcia, że Syndyk masy upadłości wystąpił z postępowania, a legitymację procesową w sprawie posiada upadły, 2) przepisów prawa procesowego, tj. art. 173 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), poprzez uznanie, że upadły nie posiada legitymacji procesowej w niniejszej sprawie. Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jako bezzasadne podlega oddaleniu. Na wstępie należy wskazać, że o tym jak kształtują się pod względem podmiotowym postępowania sądowe i administracyjne w razie ogłoszenia upadłości obejmującej likwidację majątku upadłego stanowi art. 144 u.p.u.n., mający charakter normy procesowej. Zgodnie z art. 144 u.p.u.n., postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka i przeciw niemu. Postępowania sądowe syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym. Świadczenia dochodzone przez syndyka lub przeciwko niemu podlegają zasądzeniu na rzecz lub od upadłego. Podstawienie procesowe syndyka w miejsce upadłego jest podstawieniem bezwzględnym, przy którym legitymację procesową ma tylko podmiot podstawiony. Przy czym, podstawienie syndyka odnosi się tylko do postępowań dotyczących masy upadłości. Istotne znaczenie na gruncie niniejszego postępowania zażaleniowego ma postanowienie z 26 marca 2010 r., sygn. akt I CSK 500/09, w którym Sąd Najwyższy powołując się na treść art. 144 ust. 1 i 2 u.p.u.n. stwierdził, że przepis ten jednoznacznie wskazuje, iż w postępowaniach dotyczących masy upadłości legitymowanym do występowania w nich jest jedynie Syndyk Masy Upadłości. Legitymację syndyka określa się w doktrynie jako tzw. legitymację formalną lub jako podstawienie (substytucja) procesowe. Oznacza to, że syndyk jest stroną w znaczeniu formalnym (procesowym), tzn. działa w postępowaniu we własnym imieniu. Natomiast stroną w znaczeniu materialnym, pomimo ogłoszenia upadłości, pozostaje upadły. On bowiem jest podmiotem stosunku prawnego, na tle którego wyniknął spór. Prowadzenie sporu przez syndyka odbywa się więc na rzecz upadłego. Sąd Najwyższy zauważył, że użyte w art. 144 ust. 2 u.p.u.n. wyrażenie, iż postępowania dotyczące masy mogą być wszczęte i dalej prowadzone "jedynie" przez syndyka lub przeciwko niemu oznacza, że upadły będąc stroną w znaczeniu materialnym pozbawiony jest legitymacji formalnej do występowania w tych postępowaniach. Podstawienie syndyka w miejsce upadłego ma więc bezwzględny charakter. Sąd Najwyższy stwierdził, że odmowa złożenia skargi kasacyjnej przez syndyka nie może być traktowana jako jego wystąpienie z procesu w rozumieniu art. 65 ust. 1 u.p.u.n. Wskazano, że jeżeli syndyk nie składa skargi kasacyjnej to nie znaczy, że występuje z procesu, lecz uważa go za zakończony. Jego działania w tym względzie, podobnie jak cała działalność, podlegają ocenie sędziego komisarza i odpowiada on za szkody wyrządzone wskutek nienależytego wykonania swoich obowiązków (art. 16 ust. 3 u.p.u.n.). Konstatując Sąd Najwyższy uznał, że upadły w sytuacji gdy syndyk nie składa skargi kasacyjnej nie jest osobą uprawnioną (nie ma legitymacji) do wniesienia takiej skargi. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela powyższy pogląd i stwierdza, że powyższe postanowienie ma bezpośrednie przełożenie na wynik niniejszego postępowania zażaleniowego. Należy zauważyć, że Syndyk Masy Upadłości A. K. brała udział w postępowaniu przed Sądem I instancji jako strona i miała prawo do oceny, czy korzystać z nadzwyczajnego środka zaskarżenia jakim jest skarga kasacyjna. Jeśli zatem syndyk nie złożyła skargi kasacyjnej, nie oznacza to że występuje z procesu, jak próbuje argumentować upadły, ale uważa go za zakończony. Tym samym upadły nie był uprawniony (nie posiadał legitymacji) do wniesienia skargi kasacyjnej, o czym prawidłowo orzekł Sąd I instancji. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, uznając zarzuty zażalenia za całkowicie bezzasadne, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.