II SA/Wa 617/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędziowie WSA Danuta Kania, Adam Lipiński (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej - oddala skargę - Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] lutego 2014 r., działając na podstawie art. 138 § 1 Kpa w zw. z art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.), po rozpoznaniu odwołania S., utrzymał w mocy decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. odmawiającą udostępnienia informacji publicznej. W uzasadnieniu decyzji Minister Sprawiedliwości wskazał, co następuje: Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2013 r. S. w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej zażądała przedstawienia jej oświadczeń majątkowych złożonych przez prezesów sądów okręgowych w latach 2011 i 2012, którzy mieli obowiązek złożenia tych oświadczeń do Sądu Apelacyjnego w [...]. Decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. Prezes Sądu Apelacyjnego w [...] odmówił udostępnienia żądanej informacji na podstawie przepisów art. 16 ust. 1 i art. 5 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, wskazując na treść art. w art. 87 § 6 ustawy dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 427 ze zm.). S. odwołała się od tej decyzji, wskazując na naruszenie art. 61 ust. 1 i ust. 3 Konstytucji RP sprowadzające się do ograniczenia dostępu do informacji publicznej. Po rozpatrzeniu odwołania, Minister Sprawiedliwości podzielił zasadność decyzji organu pierwszej instancji. Minister Sprawiedliwości argumentował, iż ustawa o dostępie do informacji publicznej konkretyzuje zapisane w art. 61 Konstytucji RP prawo obywatela do informacji publicznej, określając ramy prawne obowiązku informacyjnego oraz zasady dostępu do informacji publicznej. § 3 tego artykułu dopuszcza możliwość ograniczenia dostępu pewnych rodzajów informacji publicznych ze względu na to, że zawierają różne ustawowo gwarantowane tajemnice. Ograniczenie to zostało wprowadzone także w art. 5 ust. 1 ustawa o dostępie do informacji publicznej, w którym to ustawodawca ogranicza prawo do informacji publicznej ze względu na inne akty prawne chroniące wskazane w nich tajemnice. Informacja będąca przedmiotem wniosku należy do kategorii spraw, do których dostęp został wyłączony na mocy art. 87 § 6 Prawa o ustroju sądów powszechnych. Treść tego przepisu została sformułowana w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości. Ustawodawca wskazuje wyraźnie, na co powołał się w uzasadnieniu organ pierwszej instancji, że informacje zawarte w oświadczeniu o stanie majątkowym, stanowią tajemnicę prawnie chronioną i podlegają ochronie przewidzianej dla informacji niejawnych o klauzuli tajność zastrzeżone, określonej w przepisach o ochronie informacji niejawnych, chyba że sędzia, który złożył oświadczenie, wyraził pisemną zgodę na ich ujawnienie. Norma zawarta w art. 87 § 6 Prawa o ustroju sądów powszechnych ma charakter bezwzględny i nie pozostawia prezesowi sądu apelacyjnego, do którego oświadczenia są składane, dowolności w zakresie jej stosowania, czy interpretacji. Zatem na prezesie sądu apelacyjnego ciąży prawny obowiązek, jak też odpowiedzialności, za jego ochronę powyższej informacji niejawnej. W ocenie organu odwoławczego istotne jest, że wskazanego powyżej ustawowego wyłączenia dostępu i ochrony oświadczeń majątkowych sędziów, nie można usuwać i nie czyni tego ustawa o dostępie do informacji publicznej. Ustawa o dostępie do informacji publicznej ma charakter subsydiarny wobec regulacji szczególnych. Wyraża się to w art. 1 ust. 2 oraz w art. 5 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Gdyby przyjąć, że ustawa o dostępie do informacji publicznej wyłącza, czy znosi zakazy dostępu do informacji określonej w ustawach szczególnych wówczas mielibyśmy do czynienia z sytuacją wewnętrznie sprzecznego systemu prawnego i niekonsekwencją ustawodawcy, który w jednym akcie prawnym ograniczałby dostęp do informacji i nakazywał je chronić, a w innym zaś własne ograniczenia w tym zakresie usuwał. W świetle powyższego, zdaniem organu odwoławczego, nie sposób skutecznie wywodzić, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji pozostaje w sprzeczności z art. 61 ust. 1 i 3 Konstytucji RP. Należy pamiętać, że wskazane w tym przepisie przez ustawodawcę prawo nie jest uprawnieniem bezwzględnie obowiązującym i podlega ono w szczególnych okolicznościach ograniczeniom, w tym o charakterze ustawowym, co wskazano powyżej. Z takim właśnie ograniczeniem ustawowym mamy do czynienia w niniejszej sprawie. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zażądała uchylenia zaskarżonej i poprzedzającej decyzji wraz zasądzeniem na rzecz strony skarżącej od organu kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji S. zarzuciła naruszenie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w zw. z art. 10 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności w zw. z art. 31 ust. 3 i art. 61 ust. 3 Konstytucji RP, polegające na uznaniu, iż oświadczenia majątkowe prezesów sądów okręgowych powinny podlegać wyłączeniu z jawności, co w ocenie strony skarżącej prowadzi do naruszenia istoty prawa do informacji publicznej. W uzasadnieniu skargi S. wskazała, iż jawność oświadczeń majątkowych prezesów sądów okręgowych powinna być standardem w demokratycznym państwie prawa. Na poparcie swojej argumentacji powołała się na dokument "Zapobieganie korupcji wśród parlamentarzystów, sędziów i prokuratorów Raport z oceny Polska", zasadę prawa do informacji potwierdzonej wykładnią art. 10 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, dokonaną przez Europejski Trybunał Praw Człowieka i wynikającą z art. 5 Konstytucji RP. Podkreśliła, że istniejąca w ustawie niższego rzędu zasada niejawności oświadczeń majątkowych sędziów narusza przepisy art. 2, art. 5, art. 8, art. 10 ust. 1, art. 30, art. 31 ust. 3, art. 61 ust. 1-3 Konstytucji RP. Zasada ta nie chroni żadnej wartości konstytucyjnej. Artykuł 31 ust. 3 Konstytucji RP stanowi, że ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Przyrodzona i niezbywalna godność człowieka stanowi źródło wolności i praw człowieka i obywatela. Jest ona nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych - art. 30 Konstytucji RP. Strona skarżąca podkreśliła, iż w Polsce jawne są oświadczenia majątkowe części pracowników oraz zwierzchników administracji samorządowej, posłów, senatorów, radnych samorządów gminy, powiatu i województwa. Żadna władza w Polsce nie może pod względem obowiązków i standardów być postawiona ponad inne władze. Istniejący stan prawny w sposób jaskrawy narusza zasadę równości władz publicznych. Władza samorządowa oraz władza ustawodawcza RP posiada obowiązki względem jawności życia publicznego, przejrzystości stanu majątkowego jej przedstawicieli, a władza sądownicza takim rygorom nie podlega. Obywatele RP mają prawo do kontroli społecznej, mają prawo do informacji, mają prawo do udziału w jawnym życiu publicznym, mają prawo oczekiwać transparentności od każdego rodzaju władzy publicznej. Organy obu instancji w swojej argumentacji w ogóle pominęły powyższe argumenty, naruszając art. 7 i art. 8 Kpa. W dalszej części uzasadnienia strona skarżąca odwołała się do uzasadnienia projektu ustawy nowelizującej zasady składania oświadczeń majątkowych przedstawicieli samorządu gminy (Sejm RP IV kadencji, druk 591) oraz poddała pod rozwagę skierowania w przedmiotowej materii pytania do Trybunału Konstytucyjnego. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), do rozpoznania niniejszej sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W niniejszej sprawie sądem tym jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Badana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiot niniejszej sprawy należy do kategorii informacji publicznej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.), co nie jest kwestionowane przez żadną ze stron procesu. W niniejszej sprawie, na co trafnie wskazali w swoich decyzjach Prezes Sądu Apelacyjnego w [...] oraz Minister Sprawiedliwości, żądana informacja nie może zostać udostępniona z uwagi na treść normy art. 87 § 6 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 427 ze zm.). Norma ta ma charakter bezwzględny i nadto jej treść nie budzi żadnej wątpliwości. Norma ta ma nadto charakter normy szczególnej wobec norm art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej i z tych wzglądów jest to norma rozstrzygająca meritum sprawy. Wskazać tu należy na przewidziane w art. 61 ust. 3 Konstytucji RP ograniczenie prawa do dostępu po informacji publicznej. Ograniczenie to zostało powtórzone w art.1 ust. 2 i w art. 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Artykuł 87 § 6 Prawa o ustroju sądów powszechnych należy do norm przewidzianych przez powyższe przepisy. Zatem, prawne rozstrzygnięcie przedmiotowego zagadnienia nie mogło być inne niż zawarte w decyzjach, kwestionowanych przez S. Natomiast podniesione przez S. w uzasadnieniu skargi pozostałe argumenty mogą stanowić przyczynę do uwag de lege ferenda, ale nie mogą stanowić skutecznej argumentacji prawnej skargi. Istnienie w porządku prawnym normy art. 87 § 6 Prawa o ustroju sądów powszechnych i to normy posiadającej swoje umocowanie wprost w przepisie art. 61 ust. 3 Konstytucji RP oraz w przepisach art. 1 ust. 2 i w art. 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej, uniemożliwia uznanie jej za przepis nieobowiązujący. Również, z uwagi na możliwość wywiedzenia poprawności wskazanej wyżej normy z konkretnego przepisu Konstytucji RP, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dostrzega w niniejszej sprawie potrzeby zadawania pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego. Reasumując, podjęte w niniejszej sprawie decyzje obu organów są zasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się naruszenia prawa przy podejmowaniu powyższych decyzji, które mogłoby skutkować ich uchyleniem bądź stwierdzeniem nieważność. Dlatego, mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 132 i art. 151 przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.