IV SA/Gl 709/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2014 r. sprawy ze skargi G. J., J. J., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu Z. z dnia [...] roku nr [...]. Starosta Powiatu [...] decyzją z dnia [...], odmówił przyznania J.J. i G.J. świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania K.B. w rodzinie zastępczej. W uzasadnieniu wskazał, że Sąd Rejonowy w C., postanowieniem z dnia [...] sygn. akt [...], w trybie zarządzenia tymczasowego powierzył wnioskodawcom bieżącą pieczę nad małoletnią K.B. na czas trwania postępowania sądowego w sprawie z wniosku wyżej wymienionych o rozwiązanie dotychczasowej rodziny zastępczej i ustanowienie ich rodziną zastępczą dla małoletnich; K.B. i M.B. Organ podniósł, że zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w C. w sprawie wykładni postanowienia z dnia [...] – postanowienie to nie jest równoznaczne z orzeczeniem o umieszczeniu małoletniej w rodzinie zastępczej. Wobec tego stwierdził, że należało odmówić udzielenia wnioskowanej pomocy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego po rozpoznaniu odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że wnioskodawcy nie zostali ustanowieni rodziną zastępczą w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 135) i wobec tego nie przysługuje im pomoc finansowa na pokrycie kosztów utrzymania małoletniej K.B. Dodał, że zgodnie z art. 87 ust. 1 wymienionej ustawy, świadczenia i dodatki, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81 tej ustawy, przyznaje się od dnia faktycznego umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej do dnia faktycznego opuszczenia przez dziecko rodziny zastępczej. Podniósł, że postępowanie w sprawie o ustanowienie J.J. i G.J. rodziną zastępczą dla małoletniej K.B., nie zostało prawomocnie zakończone, a postanowieniem z dnia [...], sąd rodzinny powierzył im bieżącą pieczę nad małoletnią K.B. do czasu prawomocnego zakończenia postępowania o rozwiązanie dotychczasowej rodziny zastępczej i ustanowienie nowej – w osobach wnioskodawców. Dodał, że powierzenie bieżącej pieczy nad małoletnim dzieckiem, nie jest równoznaczne z wydaniem zarządzenia o umieszczeniu dziecka w rodzinie zastępczej w rozumieniu art. 109 § 2 pkt 5 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Wskazał, że sąd nie wydal zarządzenia o ustanowieniu wnioskodawców, rodziną zastępczą dla małoletniej K.B., a zatem nie przysługuje im pomoc finansowa na pokrycie kosztów utrzymania dziecka. W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, J. i G.J. wskazali, że Sąd Rejonowy w C., Wydział VI Rodzinny i Nieletnich, w trybie zarządzenia tymczasowego powierzył im pieczę nad małoletnią K.B., która od [...], faktycznie u nich przebywa. Wcześniej została umieszczona w rodzinie zastępczej dziadków – M. i I.S. Skarżący podnieśli, że z chwilą, gdy K. opuściła rodzinę zastępczą w osobie babci – M.S. (I.S. zmarł) i zamieszkała u nich, świadczenie na pokrycie kosztów jej utrzymania, nie przysługuje M.S. Dodali, że zgodnie z art. 87 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka, przysługuje od dnia faktycznego umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej do dnia faktycznego opuszczenia przez dziecko rodziny zastępczej. Podkreślili, że nie kwestionują, iż na obecnym etapie nie są jeszcze rodziną zastępczą, ale przejęli opiekę nad małoletnią i obowiązki wynikające z prawidłowego sprawowania tej opieki. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd Rejonowy C., prawomocnym postanowieniem z dnia [...] w sprawie o sygn. akt [...], umorzył postępowanie w sprawie umieszczenia K.B. w rodzinie zastępczej skarżących i jednocześnie umieścił jej małoletnią siostrę – M.B. w rodzinie zstępczej J. i G.J., rozwiązując rodzinę zastępczą w osobie M.S. oraz ustalił, że miejscem zamieszkania małoletniej, jest każdorazowe miejsce zamieszkania rodziny zastępczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej w zakresie zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; - a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; - b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; - c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe kryteria, stwierdzić należało, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja – podobnie jak i decyzja organu I instancji - została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, gdyż dotyczyło podstaw rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Starosty Powiatu [...] z dnia [...] o odmowie przyznania skarżącym świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania K.B. w rodzinie zastępczej. Wśród podstaw prawnych rozstrzygnięcia wskazał art. 49 i art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2013 r. poz. 135). Według zaś art. 87 ust. 1 tej ustawy, świadczenia i dodatki, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81, przyznaje się od dnia faktycznego umieszczenia dziecka, odpowiednio w rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka do dnia faktycznego opuszczenia przez dziecko, rodziny zastępczej lub rodzinnego domu dziecka. W art. 80 ust. 1 cytowanej ustawy, została określona wysokość świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka. Natomiast wymieniony wśród podstaw prawnych zaskarżonej decyzji, art. 49 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej określa, że obowiązek sprawowania pieczy nad dzieckiem i jego wychowania, rodzina zastępcza lub prowadzący rodzinny dom dziecka podejmuje z dniem faktycznego umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka, na mocy orzeczenia sądu, umowy, o której mowa w art. 35 ust. 2 oraz w sytuacjach określonych w art. 58 ust. 1 pkt 2 i 3. Wskazując powyższe przepisy wśród podstaw prawnych decyzji, organ odwoławczy uznał, że prawidłowe jest stwierdzenie organu I instancji, według którego skarżącym nie przysługuje pomoc finansowa na pokrycie kosztów utrzymania K.B., gdyż nie zostali ustanowieni rodziną zastępczą. W ramach kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji podkreślenia wymagało, że zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, umieszczenie dziecka w pieczy zastępczej następuje na podstawie orzeczenia sądu, z zastrzeżeniem ust. 2 oraz art. 58 ust. 1 i art. 103 ust. 2. Natomiast art. 109 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zawierający przykładowe wyliczenie zarządzeń sądu opiekuńczego, w pkt 5 określa, że sąd może zarządzić umieszczenie małoletniego w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka albo w instytucjonalnej pieczy zastępczej albo powierzyć tymczasowo pełnienie funkcji rodziny zastępczej małżonkom lub osobie, niespełniającym warunków dotyczących rodzin zastępczych, w zakresie niezbędnych szkoleń, określonych w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Cytowany wyżej art. 35 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej nie zawiera doprecyzowania w zakresie rodzaju rozstrzygnięcia sądu opiekuńczego, skoro – w sposób ogólny - stanowi, że umieszczenie dziecka w pieczy zastępczej następuje na podstawie orzeczenia sądu. Wobec tego – jak przyjęto już w orzecznictwie sądowoadministracyjnym - każde orzeczenie sądu, w wyniku którego następuje powierzenie realizacji funkcji opiekuńczych i wychowawczych nad małoletnim, mające charakter powierzenia pieczy zastępczej, może uprawniać do uznania, że rodzinie powierzono tymczasowo pełnienie funkcji rodziny zastępczej w rozumieniu art. 90 ustawy, co stanowiłoby podstawę przyznania świadczeń, o których mowa w art. 80 ust. 1 pkt 1 ustawy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 30 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Go 487/14, dostępne w internecie). W przedmiotowej sprawie Sąd Rejonowy w C., postanowieniem z dnia [...] sygn. akt [...], w trybie zarządzenia tymczasowego powierzył skarżącym bieżącą pieczę nad małoletnią wówczas K.B. (ur. [...]) i ustalił miejsce jej pobytu u skarżących - na czas trwania postępowania sądowego w sprawie z ich wniosku o rozwiązanie dotychczasowej rodziny zastępczej i ustanowienie ich rodziną zastępczą dla małoletnich; K.B. i M.B. Wobec tego w ustalonym w sprawie stanie faktycznym, został spełniony warunek określony w art. 90 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Uznać bowiem należało, że powyższe postanowienie było podstawą powierzenia pieczy zastępczej, z uwagi na zakres funkcji opiekuńczych i wychowawczych powierzonych skarżącym do realizacji – wynikających z bieżącej pieczy nad małoletnią oraz z ustalenia jej miejsca pobytu. To zaś prowadzi do stwierdzenia, że skarżącym powierzono tymczasowo pełnienie funkcji rodziny zastępczej wobec K.B. Ponadto podkreślenia wymaga, że powyższe postanowienie, zostało wydane na czas trwania postępowania sądowego w sprawie z wniosku skarżących o ustanowienie ich rodziną zastępczą dla małoletnich K.B. i M.B., a to jest kolejnym argumentem przemawiającym za stwierdzeniem, że skarżącym powierzono tymczasowo pełnienie funkcji rodziny zastępczej. Wobec wcześniejszych problemów interpretacyjnych, sygnalizowanych w postępowaniu administracyjnym przez organ I instancji - na marginesie dodać należało, że powierzenie tymczasowo pełnienia funkcji rodziny zastępczej, nie jest równoznaczne z orzeczeniem o umieszczeniu dziecka w rodzinie zastępczej, gdyż – jak sama nazwa wskazuje – powierzenie takie, ma charakter tymczasowy, z zasady reguluje sytuację do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowego. W podsumowaniu stwierdzić należało, że skarżącym powierzono tymczasowo pełnienie funkcji rodziny zastępczej wobec K.B. i zgodnie z art. 90 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, stanowi to podstawę przyznania świadczeń, o których mowa w art. 80 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. W zakresie powyższego stwierdzenia, nie ma przy tym znaczenia, że postępowanie przed sądem opiekuńczym zakończyło się umorzeniem postępowania w części dotyczącej umieszczenia K.B. w rodzinie zastępczej skarżących. W wyniku kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, uznać należało, że nieprawidłowa była wykładnia przepisów ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, zastosowana przez organ odwoławczy, utrzymujący w mocy decyzję organu I instancji. W konsekwencji, przy wydaniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji, doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż dotyczyło podstaw rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie przedmiotowego świadczenia. Wobec tego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku art. 135 P.p.s.a. należało uchylić decyzję organu odwoławczego oraz decyzję organu I instancji. W ramach ponownego rozpoznania sprawy, organ administracji uwzględni przedstawione wskazania, dotyczące wykładni i zastosowania wyżej wymienionych przepisów ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.