II SA/Gl 977/14
WyrokWSA w Gliwicach2014-10-02
Skład orzekający: Łucja Franiczek, Piotr Broda, Grzegorz Dobrowolski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy doszło do zniszczenia drzewa w rozumieniu ustawy o ochronie przyrody, uzasadniającego wymierzenie kary pieniężnej, oraz czy teren, na którym rośnie drzewo, można zakwalifikować jako teren zieleni?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, stwierdzając naruszenie przepisów ustawy o ochronie przyrody oraz przepisów postępowania. Organy administracji nie wykazały w sposób wystarczający, czy doszło do zniszczenia drzewa w rozumieniu ustawy, ani czy teren, na którym rośnie, jest terenem zieleni. Brak było również należytego odniesienia się do zarzutów strony skarżącej oraz analizy kwestii podjęcia działań zmierzających do zachowania żywotności drzewa.Stan faktyczny
Spółdzielnia "A" została obciążona karą pieniężną za zniszczenie jesionu wyniosłego w wyniku niewłaściwych robót ziemnych i przycięcia korony. Po kilku postępowaniach administracyjnych, w których organy dwukrotnie wymierzyły karę, a następnie ją uchylały, ostatecznie Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta o wymierzeniu kary. Spółdzielnia wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak wykazania zniszczenia drzewa i niewłaściwą kwalifikację terenu jako zieleni.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B., orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda (spr.), Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2014 r. sprawy ze skargi "A" w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...]r. o nr [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącej Spółdzielni kwotę [...]złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W dniu 9 listopada 2011r. Wydział Ochrony Środowiska Urzędu Miejskiego w B. wezwał "A" do złożenia wyjaśnień w sprawie zniszczenia jesionu wyniosłego na terenie działki nr 1 przy ul. [...] w B. Przedstawiciel spółdzielni wyjaśnił, że została odsypana ziemia wokół drzewa i przywrócono stan pierwotny, natomiast cięcie korony drzewa odbyło się w ramach pielęgnacji drzewa i usunięto te gałęzie, które kolidowały z obiektem budowlanym wznoszonym zgodnie z decyzją zatwierdzającą zamienny projekt budowlany.
W toku przeprowadzonych w dniu 5 stycznia 2012r. oględzin ujawniono, że przedmiotowe drzewo rośnie w odległości 80cm od ściany budynku, jest pochylone w przeciwnym do budynku kierunku, a z jego korony wycięte zostały 3 konary.
W sprawie powołany został biegły z zakresu ochrony przyrody, który w wydanej opinii stwierdził, że jesion został uszkodzony, a naturalny pokrój drzewa utracony i niemożliwy do odtworzenia. Jednocześnie jesion nie utracił swojej żywotności. W trakcie prac ziemnych wierzchnia warstwa gruntu wokół drzewa została usunięta, co wpłynie ujemnie na zdrowotność drzewa i nastąpi proces wysuszania korzeni zlokalizowanych przy powierzchni gruntu.
Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta B. wymierzył spółdzielni karę pieniężną za zniszczenie jesionu wyniosłego spowodowane niewłaściwym obcięciem korony drzewa oraz wykonaniem robót ziemnych w obrębie korzeni drzewa.
W wyniku wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] r. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, wskazując na konieczność wykazania, iż wykopy uszkodziły system korzeniowy drzewa oraz wyjaśnienie zakwalifikowania terenu na którym rośnie drzewo do terenów zieleni.
W toku ponownie prowadzonego postępowania spółdzielnia złożyła pisemne wyjaśnienia w których wskazała, że jesion został przycięty zgodnie z zasadami sztuki, jest obecnie żywotny co dokumentują przedłożone zdjęcia, tym samym w ocenie spółdzielni brak jest podstaw do wymierzenia kary pieniężnej. Nadto wskazała na nieprecyzyjność opinii biegłego oraz jej sprzeczność z dokumentacją budowlaną.
Kolejną decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta B. ponownie wymierzył "A" karę za zniszczenie jesionu wyniosłego.
SKO w B. w wyniku wniesionego odwołania decyzją z dnia [...] r. uchyliło zaskarżoną decyzję przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując jednocześnie na konieczność wyjaśnienia przez organ I instancji podnoszonych przez odwołującą się zarzutów oraz jednoznacznego ustalenia czy drzewo zostało zniszczone.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta B. kolejny raz wymierzył "A" karę pieniężną w wysokości 242 549,22 zł za zniszczenie jesionu wyniosłego. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że poprzez niewłaściwą redukcję korony drzewa oraz wykonanie wykopów budowlanych w obrębie drzewa doszło do zniszczenia jesionu wyniosłego. Jednocześnie stopień uszkodzenia drzewa nie wyklucza zachowania jego żywotności, wobec czego płatność kary została odroczona na okres 3 lat. Natomiast ocena odtworzenia korony drzewa będzie mogła być przeprowadzona po upływie okresu odroczenia. Stwierdził również, że ponieważ drzewo rośnie na terenie zieleni opłatę podwyższono o 100%. Zdaniem organu obowiązująca definicja terenów zieleni nie wiąże takich terenów z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, co pozwala przyjąć, że o kwalifikacji terenów nie rozstrzyga aspekt formalny, lecz faktyczne pełnienie funkcji estetycznych, rekreacyjnych, zdrowotnych lub osłonowych.
W odwołaniu od tej decyzji "A" w B. wskazała, że organ I instancji w dalszym ciągu nie odniósł się do podnoszonych przez nią zarzutów w stosunku do opinii biegłego, jak również nie wykazał, że doszło do zniszczenia drzewa. Nadto dokonał nadinterpretacji opinii przyjmując, że doszło do uszkodzenia systemu korzeniowego drzewa, podczas gdy biegły wskazał jedynie na szkodliwe oddziaływanie. Zdaniem odwołującej się fakt, że drzewo w pierwszym roku po dokonaniu czynności pielęgnacyjnych żyje, potwierdza okoliczność zachowania żywotności drzewa w kolejnych latach.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję wskazując w uzasadnieniu, że przeprowadzona w dniu 5 stycznia 2012r. wizja w trenie oraz opinia biegłego potwierdzają, że doszło do zniszczenia drzewa poprzez dokonanie wykopów w obrębie korzeni drzewa oraz niewłaściwego zredukowaniu jego korony. Przy czym powyższe czynności były wykonane w związku z budową pawilonu handlowego, wobec czego zachodzi bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy pracami wykonanymi przez spółdzielnię a stanem drzewa. SKO podzieliło również stanowisko organu I instancji, iż obecny stan drzewa pozostaje bez znaczenia dla faktu wymierzenia kary a miarodajny będzie stan drzewa po upływie trzech lat, na który to okres płatność kary została odroczona.
Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się "A" w B. i wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, a to: - art.77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niezbadanie i niedokonanie prawidłowej oceny całego materiału dowodowego,
- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie, które fakty organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn dla których innym dowodom odmówił wiarygodności,
- art. 7 k.p.a. poprzez niedokonanie niezbędnych ustaleń wymaganych do wyjaśnienia stanu faktycznego.
Nadto zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, a to:
- art.88 ust.1 pkt 1 i art.88 ust.3 ustawy o ochronie przyrody przez przyjęcie, że nastąpiło uszkodzenie drzewa w tym systemu korzeniowego, a uszkodzenie to jest wynikiem niewłaściwego wykonania robót ziemnych,
- art.85 ust.6 poprzez przyjęcie, że drzewo rosło na terenie zieleni.
Na tej podstawie skarżąca spółdzielnia wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę SKO w B. podtrzymało stanowisko i argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji i na tej podstawie wniosło o oddalenie skargi.
W toku postępowania sadowego pełnomocnik skarżącej wnosił i wywodził jak w skardze, jednocześnie podając, że spółdzielnia wystąpiła o zgodę na wycięcie drzewa ale Prezydent B. odmówił udzielenia takiego zezwolenia. Natomiast jako podstawę do wycięcia konarów drzewa wskazał art.82 ustawy o ochronie przyrody w związku z faktem kolizji z obiektem budowlanym. Zarzucił również, że organy nie zbadały czy doszło do uszkodzenia korzeni drzewa i nie odniosły się do twierdzeń spółdzielni w zakresie wykonania należytych zabiegów zabezpieczających system korzeniowy drzewa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji skład orzekający doszedł do wniosku, że zostały one wydana z naruszeniem przepisów ustawy o ochronie przyrody oraz przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zdaniem Sądu stanowiąca przedmiot zaskarżenia decyzja wydana została bowiem z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), której realizacja wymaga by organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jako dowolne należy traktować zatem ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako niezbędnego warunku wydania rozstrzygnięcia o przekonującej treści (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2001 r., sygn. akt I SA 1768/99.) W odniesieniu do postępowania przed organem odwoławczym należy też podkreślić, iż zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ ten obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą decyzją lub postanowieniem organu I instancji, a stan faktyczny winien ustalić nie tylko w oparciu o materiał dowodowy zebrany w postępowaniu I instancji, lecz także rozszerzając granice postępowania dowodowego na istotne dla sprawy okoliczności faktyczne pominięte przez organ pierwszoinstancyjny. W konsekwencji, w myśl art. 136 k.p.a., organ odwoławczy może przeprowadzić nie tylko na żądanie strony, lecz także z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który w I instancji wydał decyzję lub postanowienie.
Wymogów powyższych, zdaniem Sądu, wydający decyzję stanowiącą przedmiot skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze B. oraz wydający decyzję w I instancji Prezydent Miasta B. nie dochowali w stopniu zezwalającym na wydanie ostatecznego rozstrzygnięcia, a tym samym wydane rozstrzygnięcia są co do meritum co najmniej przedwczesne. Nie wszystkie okoliczności faktyczne sprawy, o istotnym dla rozstrzygnięcia znaczeniu, zostały bowiem w trakcie postępowania administracyjnego wyjaśnione, pozostawiając wątpliwości i luki. Pomimo istniejących uchybień, organ drugiej instancji rozpoznając ponownie sprawę utrzymał w mocy wadliwą decyzję Prezydenta Miasta B. czym z kolei naruszył art.138 § 1 pkt 1 k.p.a.
Materialno-prawną podstawę zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji stanowią przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 627 zwanej dalej ustawą). W art. 88 ust. 1 nakładają one na wójta, burmistrza albo prezydenta miasta obowiązek wymierzenia kary administracyjnej za 1) zniszczenie terenów zieleni albo drzew lub krzewów spowodowane niewłaściwym wykonywaniem robót ziemnych lub wykorzystaniem sprzętu mechanicznego albo urządzeń technicznych oraz zastosowaniem środków chemicznych w sposób szkodliwy dla roślinności; 2) usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia; 3) zniszczenie drzew, krzewów lub terenów zieleni spowodowane niewłaściwym wykonaniem zabiegów pielęgnacyjnych. Wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia, o którym mowa w art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, jest obowiązkiem organów administracji a decyzja taka nie ma charakteru uznaniowego. Kara jest wymierzana obligatoryjnie a jej wysokość w zależności od gatunku i obwodu drzewa określana jest według norm zawartych w przepisach rangi ustawowej jak i rozporządzenia. Jak stanowi art. 89 ust. 1 ustawy administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1, ustala się w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów ustalonej na podstawie stawek, o których mowa w art. 85 ust. 4-6 ustawy. Szczegółowe zasady w tym zakresie określa rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz. U. z 2004 r. Nr 219, poz. 2229). Organy administracji nie są władne do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej, jak również do obniżenia jej wysokości. Jednocześnie termin płatności kar wymierzonych na podstawie art. 88 ust. 1 ustawy odracza się na okres 3 lat, jeżeli stopień uszkodzenia drzew lub krzewów nie wyklucza zachowania ich żywotności oraz możliwości odtworzenia korony drzewa i jeżeli posiadacz nieruchomości podjął działania w celu zachowania żywotności tych drzew lub krzewów (art. 88 ust. 3 ustawy). Kara jest umarzana po upływie 3 lat od dnia wydania decyzji o odroczeniu kary i po stwierdzeniu zachowania żywotności drzewa lub krzewu albo odtworzeniu korony drzewa. W razie stwierdzenia braku żywotności drzewa lub krzewu albo nieodtworzenia korony drzewa karę uiszcza się w pełnej wysokości, chyba że drzewa lub krzewy nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości (art. 88 ust. 4 i 5 ustawy).
Ustawodawca powiązał sankcję administracyjną nie z każdym przypadkiem zniszczenia drzew, krzewów lub terenów zieleni, lecz tylko z takimi przypadkami, w których zniszczenie drzew zostało spowodowane np. niewłaściwym wykonaniem robót ziemnych, bądź zabiegów pielęgnacyjnych. Pojęcie zniszczenia drzew nie zostało zdefiniowane w przepisach ustawy a więc należy nadać mu znaczenie przyjęte w języku potocznym. Jakkolwiek brak jest definicji legalnej tego określenia, to należy zwrócić uwagę, że w art. 88 ust. 3 ustawy wskazano na odraczanie płatności kary wymierzonej m.in. za zniszczenie drzewa, jeżeli stopień uszkodzenia drzew lub krzewów nie wyklucza zachowania ich żywotności. Z zestawienia tego przepisu z pojęciem zniszczenia zawartym w art. 88 ust. 1 pkt 1 wynika po pierwsze, że pojęcie to nie obejmuje każdego przypadku uszkodzenia drzewa, lecz powinno być powiązane z żywotnością drzewa. Zniszczeniem będzie bez wątpienia taka sytuacja, w ramach której żywotność drzewa nie zostanie zachowana. Pojęcie zniszczenia będzie obejmować również sytuację, w której żywotność drzewa w następstwie niewłaściwie przeprowadzonych zabiegów pielęgnacyjnych zostanie poważnie zagrożona, choć nie ma pewności, że drzewo tę żywotność ostatecznie utraci.
Osobą odpowiedzialną za usunięcie bądź zniszczenie drzewa jest posiadacz nieruchomości, jako ten, który ma prawo i obowiązek wystąpić o stosowne zezwolenie w tym zakresie, bądź czuwać nad niedopuszczeniem do ziszczenia się którejkolwiek z hipotez przepisu art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Do przyjęcia odpowiedzialności za zniszczenie drzew wystarcza samo wykazanie związku przyczynowego między działaniem określonego podmiotu, a zniszczeniem drzew lub krzewów.
W ramach prowadzonego w trybie art. 88 ustawy postępowania administracyjnego organy administracji powinny ustalić, czy doszło do zniszczenia chronionych w tym przepisie ustawy elementów środowiska oraz w jaki sposób.
Bez znaczenia dla wyniku sprawy jest argumentacja podnoszona przez skarżącą, że przed przystąpieniem do wykonywanych prac ziemnych w obrębie korzeni drzewa oraz obcięcia jego korony, ubiegała się o zgodę na jego wycięcie skoro ostatecznie zgody tej nie uzyskała.
W niniejszej sprawie organy obu instancji na podstawie wyników przeprowadzonych oględzin i opinii biegłego przyjęły, że doszło do zniszczenia drzewa, poprzez niewłaściwe przycięcie jego korony oraz uszkodzenie jego korzeni. Niewątpliwie w art. 82 ust.1a ustawy o ochronie przyrody ustawodawca podjął działania zmierzające do doprecyzowania jakie zabiegi pielęgnacyjne mogą być uznane za właściwe w stosunku do koron drzew podlegających ochronie. Nie oznacza to jednak, że każdy zabieg nie mieszczący się w tym katalogu będzie stanowił podstawę do zastosowania art. 88 ust.1 pkt 3 ustawy, bowiem pojęcie zniszczenia nie jest abstrakcją i oznacza utratę żywotności lub niemożność odtworzenia korony przez drzewo. Zatem jeżeli zabiegi pielęgnacyjne nawet przekraczające dozwolony zakres nie doprowadziły do zniszczenia drzewa, to nie ma podstaw do zastosowania art. 88 ust.1 pkt 3 ustawy ( por. W. Radecki, Ustawa o ochronie..., Warszawa 2012, s. 348). Organy administracji publicznej nie poczyniły w tym zakresie wystarczających ustaleń, poprzestając jedynie na oględzinach drzewa oraz przyjmując ustalenia dokonane przez biegłego. Ocena wartości dowodowej tej opinii, jej wiarygodności i przydatności dla rozstrzygnięcia sprawy należy do obowiązków organu orzekającego w sprawie. Jednakże na organie spoczywa obowiązek dokładnego wyjaśnienia sprawy (art. 7 k.p.a.) oraz podjęcia niezbędnych działań dla prawidłowego ustalenia czy doszło do zniszczenia drzewa, w wyniku jakich działań oraz ustalenia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy tymi działaniami a faktem zniszczeniem drzewa. W przypadku powstania wątpliwości związanych z dokonanymi w opinii ustaleniami, organ powinien zwrócić się do biegłego o ich wyjaśnienie lub doprecyzowanie. Wskazać należy, że organ nie może wkraczać w merytoryczną treść opinii, ponieważ nie dysponuje wiadomościami specjalnymi, które posiada biegły. Nie oznacza to jednak, że organ jest zwolniony od obowiązku udzielenia odpowiedzi na zarzuty sformułowane przez stronę. Skoro organ nie wkracza w sferę merytoryczną opinii rzeczoznawcy, to winien sformułowane przez stronę zarzuty przedstawić rzeczoznawcy w celu odniesienia się do ich treści ( por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 9 maja 2012r. sygn. akt II SA/Sz 1398/11, LEX nr 1166231). Tymczasem w niniejszej sprawie skarżąca od początku podnosiła że nie dokonała uszkodzenia systemu korzeniowego drzewa, bowiem wykonała w trakcie prowadzonych prac ziemnych niezbędne zabezpieczenia korzeni drzewa na dowód czego przedłożyła kopię dziennika budowy. Nadto wskazała, że wycięcie konarów drzewa dokonała w związku z kolizją z powstającym obiektem budowlanym, do czego organy również się nie odniosły. Kwestionowała również spowodowanie odchylenia się drzewa od pionu w wyniku przeprowadzonych prac ziemnych.
Wskazać należy również, że organ nie może ograniczyć się w uzasadnieniu decyzji do powołania się na konkluzję zawartą w opinii biegłego, lecz obowiązany jest sprawdzić, na jakich przesłankach biegły oparł swoją konkluzję i skontrolować prawidłowość rozumowania biegłego. Jak trafnie wskazał NSA w wyroku z dnia 1 lipca 2008r. "Opinia biegłego ze swej istoty powinna zawierać uzasadnienie, które pozwoliłoby dokonać analizy logiczności i poprawności wniosków bez wkraczania w sferę wiedzy specjalistycznej. Z opinii powinno wynikać czym kierował się specjalista, wskazując określone tezy, i z jakich materiałów źródłowych i opracowań korzystał" (sygn. akt II GSK 226/08, LEX nr 510368).
Należy zwrócić uwagę, że organy nie zbadały w ogóle, czy skarżąca podjęła jakiekolwiek działania mające na celu zachowanie żywotności przedmiotowego drzewa, podczas gdy z przepisu art. 88 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody wynika, że termin płatności kar wymierzonych na podstawie ust. 1 odracza się na okres 3 lat, jeżeli stopień uszkodzenia drzew lub krzewów nie wyklucza zachowania ich żywotności oraz możliwości odtworzenia korony drzewa i jeżeli posiadacz nieruchomości podjął działania w celu zachowania żywotności tych drzew lub krzewów. Zatem zastosowanie instytucji odroczenia wymierzonej kary uwarunkowane jest spełnieniem dwóch przesłanek: 1) stopień uszkodzenia drzew nie wyklucza zachowania ich żywotności oraz możliwości odtworzenia korony drzewa i 2) posiadacz nieruchomości podjął działania w celu zachowania żywotności tych drzew. Tym czasem ta okoliczność nie była przedmiotem rozważań organów w niniejszej sprawie. W związku z tym jeżeli organ administracji stwierdzi w toku ponownie prowadzonego postępowania, że skarżąca nie podjęła żadnych działań zmierzających do zachowania żywotności zniszczonego drzewa, to brak będzie podstaw do odroczenia terminu płatności kary ( por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 lutego 2008r., sygn. akt III SA/Po 668/07, LEX nr 489200).
Sąd zwrócił również uwagę na fakt, że sentencja decyzji organu I instancji nie odpowiada jej uzasadnieniu. W sentencji znalazło się jedynie rozstrzygnięcie dotyczące wymierzenia kary. Nie zawiera ona natomiast rozstrzygnięcia w zakresie odroczenia terminu płatności, podczas gdy w uzasadnieniu decyzji organ wskazuje, że stopień uszkodzenia drzewa nie wykluczał zachowania jego żywotności, co skutkowało odroczeniem terminu płatności. Jest to ewidentna sprzeczność pomiędzy sentencją decyzji a jej uzasadnieniem.
Zgodzić się należy również z zarzutem naruszenia prawa materialnego, tj. przepisu art. 85 ust. 6 w zw. z art. 5 pkt 21 ustawy o ochronie przyrody, mającego wpływ na wynik sprawy, podważającego ustalenia organów obydwu instancji o zaliczeniu terenu, na którym rośnie jesion wyniosły do terenów zieleni, w rozumieniu wskazanych wyżej przepisów, a w konsekwencji ustalenia opłat podwyższonych o 100%. Ustalenie o zaliczeniu omawianych terenów do terenów zieleni pełniących funkcje wskazane w przepisie art. 5 pkt. 21 w/w ustawy, nie znajduje uzasadnienia w zebranym materiale dowodowym sprawy. Jeżeli bowiem omawiany teren przeznaczony zostały pod zabudowę, to trudno by jednocześnie twierdzić, że te same tereny przeznaczone zostały pod zieleń miejską. W dotychczasowym orzecznictwie sądowadministracyjnym, pojęcie terenów zieleni nie było rozumiane jednolicie. Nie oznacza to jednak, że można rozumieć to pojęcie dowolnie i aby zachodziła możliwość uznania każdego drzewa rosnącego na terenach miejskich, jako znajdującego się na terenach zieleni. Należy podzielić stanowisko przedstawione w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 30 maja 1989 r. II ARN 13/89 (nie publ.), że zieleń miejska nie jest sumą zieleni znajdującej się w mieście, lecz celowo ukształtowanym w planie miejscowym układem zespołów roślinności, mającym do spełnienie określone funkcje. O terenach zieleni w pojęciu prawnym można mówić wówczas, gdy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego wprost i jednoznacznie tworzy takie tereny. Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok NSA z dnia 27 marca 2003 r., SA/Bd 516/03, OSP 2004, z. 2, póz. 15) przyjął, że "O terenach zieleni miejskiej jako o pojęciu prawnym można mówić wówczas, gdy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego tworzy takie tereny". Wydaje się, że pogląd ten zachował swoją aktualność również pod rządami obecnych przepisów i można go rozszerzyć również na inne rodzaje przeznaczenia nieruchomości. Niestety w praktyce może okazać się, że dla wielu terenów, na których rosną drzewa i krzewy, plany te nie będą opracowane. W takiej sytuacji organ winien zbadać, jakie było przeznaczenie nieruchomości w dacie sadzenia drzew, w jakiś sposób przesądza to, bowiem również o przeznaczeniu nieruchomości. W przypadku gdyby plan nie był uchwalony, a nie dałoby się również ustalić przeznaczenia nieruchomości w dacie sadzenia drzew, o przeznaczeniu nieruchomości powinna decydować funkcja, dla której jest ona aktualnie wykorzystywana.
W ocenie Sądu ustawowa definicja pojęcia terenu zielonego nie uprawnia do oceny, że każde drzewo czy drzewa usytuowane w terenie zwartej zabudowy, towarzyszące budynkowi, posiadające niewątpliwie walor estetyczny stanowią teren zieleni. Zdaniem Sądu definicja ustawowa terenu zieleni wskazuje na dwie zasadnicze cechy, a mianowicie formę zorganizowania jaką teren taki powinien wykazywać tworząc pewien kompleks, czy zespół zieleni oraz publiczne jego przeznaczenie i dostępność ze względu na pełnienie funkcji estetycznych, rekreacyjnych, zdrowotnych lub osłonowych. Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał jedynie na definicję terenu zieleni, nie odnosząc się w żaden sposób do stanu faktycznego istniejącego w niniejszej sprawie i nie wskazując jaką funkcję pełni przedmiotowe drzewo na tym terenie, a w szczególności czy jest ono częścią składową jakiegoś zaplanowanego układu roślin, czy też pojedynczym drzewem. Organ odwoławczy podtrzymał to stanowisko wskazując na prawidłowość tej oceny. W konsekwencji błędnych ustaleń faktycznych organy administracji publicznej ustaliły wysokość należnej opłaty za usunięcie drzew z naruszeniem art.85 ust. 6 ustawy o ochronie przyrody.
Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę przyjętą przez Sąd ocenę prawną oraz konieczność uzupełnienia postępowania w zakresie wyżej opisanym.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit. A i C w zw. z art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012r., poz.270 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło