II GSK 1316/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-10-21
Skład orzekający: Stanisław Gronowski, Magdalena Bosakirska, Inga Gołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy załadowca ładunku ponosi odpowiedzialność za przeładowanie pojazdu, jeśli miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia, nawet jeśli nie przerwał załadunku lub nie zapobiegł wyjazdowi przeładowanego pojazdu na drogę publiczną?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że załadowca ponosi odpowiedzialność, jeśli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że miał on wpływ lub godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu. Odpowiedzialność ta wynika z faktycznej roli, jaką załadowca spełnił w doprowadzeniu do przeładowania pojazdu. Nawet jeśli załadowca nie przerwał załadunku lub nie zapobiegł wyjazdowi przeładowanego pojazdu, a miał świadomość przeciążenia, ponosi odpowiedzialność.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia kary pieniężnej na M. K. jako załadowcę za przejazd pojazdem nienormatywnym z przekroczonymi naciskami osi na drogę. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów obu instancji, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, w szczególności odmowę przeprowadzenia dowodu z zeznań pracownika dokonującego załadunku. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, uznając skargę kasacyjną organu za zasadną i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. do ponownego rozpoznania. Zasądził od M. K. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 2600 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia NSA Magdalena Bosakirska Sędzia del. WSA Inga Gołowska (spr.) Protokolant Magdalena Sagan po rozpoznaniu w dniu 21 października 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 6 marca 2013 r. sygn. akt VI SA/Wa 2348/12 w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. do ponownego rozpoznania. 2) zasądza od M. K. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 2600 (dwa tysiące sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
I.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z 6 marca 2013r. sygn. akt: VI SA/WA 2348/12, uwzględnił skargę M. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] września 2012r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej i uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w K. z [...] czerwca 2012r., stwierdził, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu i zasądził od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej M. K. kwotę 2.817,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Referując stan sprawy, Sąd I instancji podał, że zaskarżoną decyzją Główny Inspektor Transportu Drogowego, na podstawie art. 138§1 pkt 1 k.p.a., art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13g ust. 1 i ust. 1b pkt 2, art. 40c, art. 41 ust. 4, 5 i 6 ustawy z 21 marca 1985r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2007r. Nr 19, poz. 115 ze zm. dalej-u.d.p.) oraz Ip. 6 pkt 6 lit. d), Ip. 6 pkt 7 lit. d) i lit. e), Ip. 9 pkt 5 lit. b) załącznika nr 2 do tej ustawy oraz art. 64 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] czerwca 2012r. o nałożeniu na M. K. kary pieniężnej w kwocie 11.700,00 zł za przekroczenie nacisków pojazdu osi na drogę.
W dniu 25 kwietnia 2012r. zatrzymano do kontroli na drodze wojewódzkiej o dopuszczalnych naciskach osi na drogę do 8 t pojazd przewożący piasek m-ki Scania nr rej. [...] z naczepą m-ki Schmitz nr rej. [...] należący do T. G. Pojazdem kierował P. D., który zeznał przesłuchany jako świadek, że jest zatrudniony u właściciela pojazdu. Przewożony piasek załadował w Zakładzie Eksploatacji Kruszywa M. K. w Ż. Piasek ładowany był łyżką wyposażoną w wagę. Dodatkowo załadowany samochód zważył na wadze stacjonarnej. Piasek ładował nieznany świadkowi pracownik kopalni. Waga zamontowana na łyżce ładowarki wykazała ok. 27t, natomiast waga stacjonarna - 29620 kg i tyle świadek wpisał w kwicie po zapytaniu się przez radio kolegów jaką wagę uwzględnić. Szef kazał załadować tyle ile jest napisane w książce. Ze znanych świadkowi informacji zarówno łyżka, jak i waga stacjonarna należały do kopalni. Protokół został podpisany przez świadka. Dokonano ważenia pojazdu na stanowisku kontroli pojazdów umieszczonego w W. D. na drodze nr [...] K. – R., które zostało zatwierdzone przez geodetę uprawnionego 7 listopada 2011r. Ważenia dokonano na wniosek kierowcy dwukrotnie wagą do pomiarów dynamicznych typ Scaleń 14-01-20R nr fabr. [...] posiadająca legalizację Urzędu Miar w T., przyjmując wyniki z ważenia korzystniejszego dla przedsiębiorcy. Stwierdzono następujące przekroczenia nacisków osi na drogę o dopuszczalnych naciskach do 8t:
1. dla potrójnej osi pojazdu, przyczepy i naczepy, przy odległości pomiędzy osiami składowymi więcej niż 1,3m i nie więcej niż 1,4m o sumie nacisków osi powyżej 24,8t do 26,3t wykazano 25,65t - przekroczenie o 3,85t;
2. dla pojedynczej osi napędowej o nacisku osi powyżej 9t do 9,5t wykazano 9,67t - przekroczenie o 1,67t;
3. dla pojedynczej osi napędowej za każde przekroczenie 0,5t powyżej 9,5t wykazano 9,67t - przekroczenie o 1,67t;
4. przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu członowego składającego się z dwuosiowego ciągnika siodłowego i trzyosiowej naczepy powyżej 40t do 50t dopuszczalna masa całkowita wyniosła 41,33t - przekroczenie o 1,33t
Z pomiarów sporządzono protokół kontroli, który podpisał kierujący pojazdem zapoznając się z zasadami ważenia pojazdu, prawach przysługujących kontrolowanemu, świadectwami legalizacji wag i wynikach ważenia oraz z protokółem pomiaru równości terenu na stanowisku kontrolnym. Zawiadomiono M. K. o wszczęciu postępowania administracyjnego i o prawach przysługujących stronie podając zakres ustalonych naruszeń. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w K. wydał decyzję z [...] czerwca 2012r. Zgodnie z ustaleniami kontroli za naruszenie opisane w pkt 1 nałożono na M. K. karę pieniężną w kwocie 9.000,00 zł, za naruszenie z pkt 2 - karę 1.200,00 zł, za naruszeniem z pkt 3-karę 900,00 zł i za naruszeniem z pkt 4 karę 600,00 zł. Organ administracji nadmienił, że M. K. złożyła wyjaśnienia, w których podał, iż pracownik dokonujący załadunku poinformował kierowcę o nadwadze pojazdu wydając kierowcy polecenie odsypania ładunku, lecz kierowca nie zareagował i wyjechał z kopalni. Zdaniem organu art. 5 ust. 2 ustawy 18 sierpnia 2011r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw stosuje się tylko do przewoźnika. Nadto kierowca przesłuchany jako świadek okoliczności wskazanych przez M. K. nie potwierdził.
Na skutek rozpoznania odwołania, organ II instancji utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, wskazując, że materiał dowodowy jednoznacznie potwierdził, że M. K. jako załadowca towaru przewożonego kontrolowanym pojazdem miała wpływ oraz godziła się na powstanie stwierdzonych naruszeń. Załadowca umożliwił kierującemu kontrolowanym pojazdem wyjazd pojazdu przeładowanego na drogę publiczną. Pojazd po załadunku miał łączną masę 41.683 kg, na którą składało się 12.063 kg (masa zespołu pojazdów) plus 29.620 kg (ładunek) co przekraczało DMC tego zespołu pojazdu. Załadowca, zdaniem organu, nie powinien dokonać załadunku niezgodnego prawem bez okazania przez kierowcę stosownego zezwolenia. Powołując się na art. 43 ustawy Prawo przewozowe organ administracji wywodził odpowiedzialność załadowcy za załadunek towaru. W konsekwencji za nienormatywność pojazdu odpowiedzialność ponosi nie tylko sam przewoźnik lecz również załadowca, który świadomie dopuścił do wyjazdu pojazd przeładowany. Uznając więc, że materiał zgromadzony w sprawie jednoznacznie wskazuje, iż M. K. miała jako załadowca wpływ oraz godziła się na przeładowanie kontrolowanego pojazdu, organ administracji oddalił wniosek skarżącej o przesłuchanie jako świadka pracownika dokonującego załadunku.
II.
W skardze do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Warszawie Monika Kupisz domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej wydanej przez Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w dniu 8 czerwca 2012r. zarzucając naruszenie przepisów postępowania (art. 77§1, art. 80, art. 136 i art. 138§2 k.p.a.) przez zaniechanie wyjaśnienia stanu sprawy odmawiając przeprowadzenie dowodu z zeznań pracownika dokonującego załadunku, a także na niezastosowaniu ostatniego z wymienionych przepisów. Zarzucono także naruszenie art. 13g ust. 1b pkt 2 ustawy o drogach publicznych przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w przyjęciu odpowiedzialności skarżącej za stwierdzone naruszenia.
Odpowiadając na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wnosił o jej oddalenie.
III.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uznał, że skarga była zasadna.
W pisemnych motywach wyroku, Sąd I instancji wskazał, że ustalenia organu administracji opierały się na dwóch przesłankach. Pierwszą z nich był fakt stwierdzony w toku kontroli pojazdu należącego do T. G., w której Inspekcja Transportu Drogowego ustaliła przeładowanie pojazdu z czym wiązały się ponadnormatywne naciski jego osi na drogę. Ustaleniom tym skarżąca nie zaprzeczała. Druga przesłanka wynika z zeznań przesłuchanego w charakterze świadka kierowcy pojazdu-pracownika T. G. Świadek ten zeznał, że już na łyżce ładowarki, waga zainstalowana na tym urządzeniu wykazała 27.000 kg, a na wadze stacjonarnej wykazano 29.620 kg. Organ administracji w tych ustaleniach stwierdził, że mając na uwadze masę samego pojazdu (12.063 kg) po doliczeniu masy załadowanego ładunku (29.620 kg) oczywistym już było, iż dopuszczalna masa całkowita pojazdu została przekroczona, gdyż dla drogi o dopuszczalnym nacisku osi do 8.000 kg, po której poruszał się pojazd, dopuszczalna DMC pojazdu wynosiła 40.000 kg, a pojazd posiadał DMC 41.683 kg, co po odliczeniu błędów pomiarowych dawało 41.330 kg. Z ustaleń organu (zeznania kierowcy) wynika, iż wagę wykazaną na wadze stacjonarnej sam wpisał "w kwicie", jak to określił. Przeciwwagą dla tych ustaleń były wnioski skarżącej o przesłuchanie w charakterze świadka pracownika dokonującego załadunku i wskazania na organizację pracy kopalni, w tym na organizację dokonywania załadunku i ważenia pojazdów oraz związane z tym zasady wystawiania dokumentu "wz". Wniosków tych organ administracji nie uwzględnił uznając, że poczynione ustalenia własne były wystarczające dla dokonania rozstrzygnięcia, co w ocenie składu orzekającego Sądu naruszało przepisy art. 7, art. 77§1, art. 80 w związku z art. 75§1 i art. 78§1 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie daje się pogodzić z wymaganiami przepisu art. 107§3 k.p.a. Skarżąca podnosiła w skardze, iż pracownik dokonujący załadunku wskazywał kierowcy pojazdu na przeładowanie powyżej dopuszczalnej masy całkowitej i z tego powodu nie chciał wystawić i podpisać dokumentu "wz", dlatego kierowca sam ten dokument wystawił. Jednocześnie opisała w jaki sposób na terenie kopalni przebiega droga wyjazdowa (każdy pojazd musi przed jej opuszczeniem wjechać na wagę stacjonarną). Podkreślała także, że pracownik kopalni tylko wówczas wystawia i poświadcza swoim podpisem dokument "wz", gdy po zważeniu pojazd nie przekracza dopuszczalnej dla niego masy całkowitej. Stwierdzając przeładowanie pojazdu, załadowca zwrócił się do kierowcy, by ten "usypał" nadmiar ładunku tak, aby pojazd mieścił się w granicach dopuszczalnej dla tego pojazdu masy całkowitej, lecz kierowca nie wykonując polecenia wyjechał z kopalni.
Zgodnie z art. 13g ust. 1b pkt 2 ustawy o drogach publicznych, karę pieniężną nakłada się (m.in.) na załadowcę ładunku, jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Z nieostrych pojęć "godzenie się" i "wpływ" ustawodawca wyprowadził wymóg, aby godzenie się lub wpływ na powstanie naruszenia jednoznacznie wynikało z okoliczności sprawy i dowodów w niej zgromadzonych w taki sposób, iż dowody te wskazują na działanie lub zaniechanie załadowcy, przez które spowodował naruszenie obowiązków lub warunków przewozu (wyroki NSA z 8 lutego 2012r. sygn. akt: II GSK 1503/10 i z 19 kwietnia 2012r. sygn. akt: II GSK 329/11). W warunkach niniejszej sprawy, w związku z niedopuszczenie wniosków dowodowych skarżącej przez konfrontacyjne przesłuchanie kierowcy kontrolowanego pojazdu z pracownikiem skarżącej dokonującego załadunku i/lub ewentualnie innymi osobami oraz w braku ustaleń faktycznej organizacji poruszania się pojazdów po terenie kopalni, ich ważenia i zasad wystawiania dokumentów "wz", nie można uznać, że w postępowaniu przeprowadzonym w sprawie zachowano wymagania procedury, bez naruszenie wymienionych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Powyższe wiąże się z dokonaniem ustaleń co do okoliczności wskazanych przez przepis art. 13g ust. 1b pkt 2 ustawy o drogach publicznych z naruszeniem przepisu art. 80 k.p.a. Stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, WSA w W. nie wypowiadał się w kwestii naruszenia prawa materialnego.
IV.
Główny Inspektor Transportu Drogowego, działając przez pełnomocnika radcę prawnego, zaskarżył powyższy wyrok w całości. Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. zarzucił na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2012r. poz. 270 ze zm. dalej-p.p.s.a.) naruszenie:
1) przepisów postępowania-art. 145§1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw z art. 7, art. 77§1, art. 80 w zw z art. 75§1 i art. 78§1, art. 107§3 kpa, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przejawiające się w bezpodstawnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że organy obu instancji bezzasadnie odmówiły przeprowadzenia dowodu skarżącej przez konfrontacyjne przesłuchanie kierowcy kontrolowanego pojazdu z pracownikiem skarżącej dokonującej załadunku i/lub ewentualnie innymi osobami oraz w braku ustaleń faktycznych organizacji poruszania się pojazdów po terenie kopalni, ich ważenia i zasad wystawiania dokumentów ,,wz", podczas gdy organy obydwu instancji w sposób kompletny i wystarczający ustaliły istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, a z całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego (takiego jak m.in. protokół kontroli, dane kontrolowanego pojazdu w zakresie DMC oraz liczby i rodzaju osi, wyników ważenia, kategorii drogi po której stwierdzono poruszanie się kontrolowanego pojazdu, dokumentu potwierdzającego ilość załadowanego towaru, obowiązków załadowcy wynikających bezpośrednio z przepisów prawa) organy po ustaleniu wszystkich istotnych okoliczności faktycznych wynikających z art. 13g ust. 1b pkt 2 u.d.p., zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy dokonały oceny zachowania załadowcy w zakresie jego godzenia się oraz wpływu na warunki wykonywanego przewozu drogowego a po dokonaniu tej oceny stwierdziły zasadność przypisania załadowcy odpowiedzialności z art. 13g ust. 1b pkt 2 u.d.p., zaś podstawa faktyczna i prawna na dzień naruszenia zostały prawidłowo określone w decyzjach, nadto w uzasadnieniu faktycznym wskazano fakty, które organy uznały za udowodnione, dowody na których się oparły, oraz przyczyny z powodu których innym dowodom odmówiły wiarygodności i mocy dowodowej zaś uzasadnienie prawne zwierało wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa,
2) naruszenie przepisów postępowania, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie tj. art. 145§1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw z art. 78§1 w zw z art.80 kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przejawiające się w niewłaściwym przyjęciu przez Sąd I instancji, że organy obu instancji bezzasadnie odmówiły przeprowadzenie dowodu skarżącej przez konfrontacyjne przesłuchanie kierowcy kontrolowanego pojazdu z pracownikiem skarżącej, dokonującej załadunku i/lub ewentualnie innymi osobami oraz w braku ustaleń faktycznych organizacji poruszania się pojazdów po terenie kopalni, ich ważenia i zasad wystawiania dokumentów ,,wz" podczas gdy okoliczności te były okolicznościami nieistotnymi dla rozpoznania sprawy administracyjnej z art. 13g ust. 1b pkt 2 u.d.p. bowiem związek przyczynowy między ustalonym już przez organy obu instancji zachowaniem załadowcy a skutkiem w postaci stwierdzonego naruszenia miał charakter bezpośredni i był wystarczający dla powstania stanu nie normatywności pojazdu, a zatem ustalenie okoliczności wskazanych przez Sąd w żaden sposób nie wpływałoby na odpowiedzialność administracyjną załadowcy bowiem nie skutkowałoby zniweczeniem wcześniejszych ustaleń wskazujących na wpływ załadowcy na powstanie naruszenia.
Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w W. i zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Uzasadniając skargę kasacyjną organ przedstawił uzasadnienie wniesionych zarzutów oraz stanowisko w sprawie.
Odpowiadając na skargę kasacyjną, skarżąca M. K. działając przez pełnomocnika radcę prawnego wniósł o jej oddalenie w całości i zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
V.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, gdyż ma usprawiedliwione podstawy, a zaskarżone orzeczenie nie odpowiada prawu (argumentum a contrario z art. 184 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 183§1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki określone w §2 art. 183 p.p.s.a. w tej sprawie nie występują.
Skarżący kasacyjnie, oparł przedmiotowy środek odwoławczy tylko na zarzutach naruszenia przepisów postępowania, zarzucając, iż WSA w W. wadliwie przyjął, że postępowanie dowodowe w tej sprawie, przeprowadzono nieprawidłowo.
Pogląd WSA w W. wyartykułowany w pisemnych motywach wyroku, wskazujący na potrzebę przeprowadzenia postępowania dowodowego we wskazanym przez ten Sąd kierunku jest nietrafny.
Punktem wyjścia dla dokonania kontroli zaskarżonego wyroku musi być prawidłowo rozumiane prawo materialne pozwalające właściwie określić zakres koniecznego postępowania dowodowego. To norma prawa materialnego determinuje i delimituje kierunek tego postępowania.
Zgodnie z art. 13g ust. 1b pkt 2 u.d.p., karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na nadawcę, załadowcę lub spedytora ładunku, jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu. Przepis ten został dodany na mocy art. 2 pkt 1 ustawy z 19 września 2007r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 192, poz. 1381) i wszedł w życie z dniem 3 listopada 2007r.
W uprzednio obowiązującym stanie prawnym karę pieniężną nakładano tylko na wykonującego przejazd pojazdem nienormatywnym. Przewoźnicy w skargach na decyzje o nałożeniu kary wielokrotnie podkreślali swój całkowity brak wpływu na sposób załadunku, przeładowanie i wadliwe rozmieszenie w szczególności towarów sypkich. Po wprowadzeniu omawianej zmiany w ustawie, kara za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia lub z naruszeniem jego warunków jest zawsze nakładana na podmiot wykonujący przejazd, a w ściśle określonych sytuacjach także na nadawcę, załadowcę lub spedytora ładunku, niezależnie od kary nałożonej na podmiot wykonujący przejazd. Nowa regulacja miała na celu m.in. zapobieżenie dewastacji dróg przez przeciążone pojazdy (uzasadnienie projektu ustawy zmieniającej-druk sejmowy 2106). Środkiem służącym realizacji tego celu mają być kary nakładane za przejazd pojazdem przeciążonym nie tylko na podmioty wykonujące przejazd, lecz również na inne podmioty mające wpływ lub godzące się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu. Należy zwrócić uwagę, że podmioty wymienione w art. 13g ust. 1b u.d.p. ponoszą odpowiedzialność na innych podstawach: przewoźnik za przejazd pojazdem nienormatywnym, a nadawca, załadowca lub spedytor za wpływ lub godzenie się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu.
Nie ulega zatem żadnej wątpliwości, że ustawodawca obciążył odpowiedzialnością za doprowadzenie do sytuacji, w której pojazd stał się pojazdem nienormatywnym z powodu przeciążenia, te podmioty, które przyczyniły się do jej powstania. Odpowiedzialność podmiotów wymienionych w art. 13g ust. 1b pkt 2 u.d.p. została powiązana z "godzeniem się" lub "wpływem" na powstanie naruszeń. Należy zatem łączyć tę odpowiedzialność z faktyczną rolą, jaką spełniał nadawca, załadowca lub spedytor w doprowadzeniu do przeładowania pojazdu.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, ustalenie okoliczności istotnych dla sprawy zostało prawidłowo dokonane przez organ. Zebrany materiał dowodowy był kompletny, wystarczający i adekwatny na potrzeby rozstrzygnięcia.
Wyjaśnić bowiem należy, że odpowiedzialność sprzedawcy, załadowcy i spedytora powstaje w okolicznościach ściśle określonych w art. 13g ust. 1b pkt 2 u.d.p. Okoliczności te muszą być wykazane w toku postępowania administracyjnego, prowadzonego zgodnie z zasadami rzetelnej procedury. Jest przy tym istotne, że posługując się pojęciami nieostrymi: "godzenie się" jak i "wpływ", ustawodawca wprowadził jednocześnie wymóg, aby to godzenie się na powstanie naruszenia lub wpływ na jego powstanie wynikało jednoznacznie z okoliczności sprawy i dowodów w niej zgromadzonych. Zatem z okoliczności faktycznych konkretnej sprawy administracyjnej ma w sposób jednoznaczny wynikać, iż nadawca, załadowca lub spedytor swoim zachowaniem przyczynił się (miał wpływ lub godził się) na naruszenie obowiązków lub warunków przewozu (wyrok NSA z 8 lutego 2012r., sygn. akt: II GSK 1503/10, wyrok NSA z 17 czerwca 2013r., sygn. akt: II GSK 2025/11).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, organ ustalił przesłanki do obciążenia skarżącą odpowiedzialnością na podstawie art. 13g ust. 1b pkt 2 u.d.p. Wskazany przepis nakłada m. in. na załadowcę odpowiedzialność za przyczynienie się do naruszeń prawa w zakresie przewozu ładunków. W interesie skarżącej było zatem dochowanie wszelkiej staranności, aby takiej odpowiedzialności uniknąć, przede wszystkim niedopuszczenie do tego, aby miejsce załadunku opuścił pojazd nienormatywny. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala przyjąć, że skarżąca, jako załadowca, miała rzeczywisty wpływ na ilość ładunku przewożonego przez przewoźnika, ponieważ to ona dokonywała załadunku, w konsekwencji czego masa całkowita załadowanego pojazdu wyniosła 41,33 t, co zaś jednoznacznie świadczy o tym, że pojazd został przeładowany o 1,33 t. Skarżąca profesjonalnie wykonuje czynności załadunku piasku, musi zatem znać powszechnie obowiązujące przepisy prawne, określające dopuszczalną ładowność poszczególnych rodzajów pojazdów. Swoje wątpliwości w tym zakresie może przecież wyjaśniać, żądając okazania dokumentów pojazdu i warunkując tym okazaniem dokonanie załadunku. Zupełnie bezzasadne są wyjaśnienia skarżącej, że to kierowca samochodu nie usypał piasku. Jeżeli załadowca pozwala na taką praktykę, to jednocześnie zarówno przyczynia się, jak i godzi na powstanie naruszenia przepisów prawa.
Z ustalonego stanu faktycznego nie wynika, aby skarżąca podjęła jakiekolwiek działania mające na celu zapobieżenie przekroczeniu dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, co świadczy o przeładowaniu przez nią samochodu oraz dopuszczeniu do tego, że nienormatywny pojazd opuścił miejsce załadunku i wyjechał na drogę publiczną.
Należy wyraźnie stwierdzić, że świetle omawianych regulacji prawnych obowiązki załadowcy nie kończą się na umożliwieniu przewoźnikowi wjazdu i wyjazdu na teren załadunku. Załadowca jest również odpowiedzialny za dopuszczenie do wyjazdu pojazdu nienormatywnego z załadowanym przez niego towarem na drogi publiczne. Nie może się od tej odpowiedzialności uwolnić podejmując próby jej przerzucenia na przewoźnika, twierdząc, że tylko on miał wpływ na ilość załadowanego towaru.(wyrok NSA z 20 marca 2014r. sygn. akt: II GSK 266/13)
Okoliczności faktyczne sprawy niniejszej, wskazują, że załadowca taki bezpośredni wpływ miał, jednakże nie podjął żadnych starań mających na celu zapobieżenie przeładowaniu samochodu i w konsekwencji postaniu naruszeń podczas przewozu. To właśnie załadowca, mając świadomość powstawania przeciążenia pojazdu, nie przerwał załadunku, a następnie dopuścił do tego, aby przeładowany pojazd opuścił miejsce załadunku.
Mając na uwadze, że w sprawie ustalono, iż doszło do przekroczenia DMC pojazdu załadowanego przez skarżącą, w okolicznościach wyżej opisanych, uznać należy, że organ nie naruszył art. 7, art. 75§1, art. 77§1, art.78§1, art. 80 i art. 107§3 k.p.a. ustalając, że miała ona wpływ lub godziła się na powstanie naruszenia.
Rozpoznając sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. zgodnie z art. 190 p.p.s.a. uwzględni wykładnię prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Uznając zasadność przedmiotowej skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185§1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku, uchylając zaskarżony wyrok całości i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. i art. 205§2 p.p.s.a. W skład tych kosztów wchodzi wpis od skargi kasacyjnej (200,00 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego (2.400,00zł) które określono w oparciu o § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło