I OSK 444/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-12-20
Skład orzekający: Irena Kamińska, Elżbieta Kremer, Iwona Niżnik-Dobosz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może ograniczyć sposób korzystania z nieruchomości w celu przeprowadzenia gazociągu wysokiego ciśnienia, jeśli właściciel nie wyraża na to zgody, pomimo trwających rokowań?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że organy administracji prawidłowo ograniczyły sposób korzystania z nieruchomości w celu przeprowadzenia gazociągu. Sąd podkreślił, że administracyjny tryb ograniczenia korzystania z nieruchomości jest dopuszczalny po przeprowadzeniu rokowań z właścicielem, a ich brak zgody stanowi przesłankę do wydania decyzji. Sąd uznał również, że zarzuty dotyczące braku pouczenia o możliwości wstrzymania wykonania decyzji oraz niewłaściwego zebrania materiału dowodowego nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy.Stan faktyczny
Właściciel nieruchomości R. N. skarżył decyzję Wojewody Świętokrzyskiego, która ograniczyła sposób korzystania z jego nieruchomości w celu przeprowadzenia gazociągu wysokiego ciśnienia. Właściciel zarzucał m.in. niewłaściwe przeprowadzenie rokowań, brak wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy oraz obciążenie nieruchomości prawami osób trzecich. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną R. N.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Kamińska, Sędzia NSA Elżbieta Kremer, Sędzia del. WSA Iwona Niżnik-Dobosz (spr.), Protokolant asystent sędziego Aleksander Jakubowski, po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 22 października 2014 r. sygn. akt II SA/Ke 706/14 w sprawie ze skargi R. N. na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 18 czerwca 2014 r. znak: IN.XI.7536.38.2014 w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 22 października 2014 r., sygn. akt II SA/Ke 706/14 w sprawie ze skargi R. N. na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 18 czerwca 2014 r., znak: IN.XI.7536.38.2014, w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, oddalił skargę.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Pismem z dnia 17 czerwca 2013 r. przedstawiciel inwestora wniósł o wydanie przez Starostę S. decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości poprzez zezwolenie na przeprowadzenie przewodów i urządzeń służących do przesyłania gazu ziemnego, tj. gazociągu wysokiego ciśnienia DN 500 wraz z linią światłowodową oraz ustanowienia pasa strefy kontrolowanej gazociągu na czas eksploatacji o szerokości 8 m jako trwałe ograniczenie praw rzeczowych na nieruchomości objętej wnioskiem. W uzasadnieniu wskazano, że projektowany gazociąg ma przebiegać przez dz. nr [...] na odcinku o długości ok. 44,6 m, nr [...]na odcinku o długości ok. 19,2 m oraz nr [...] na odcinku o długości ok. 42 m, w określonych odległościach od dz. nr [...] (istniejąca droga). Natomiast strefa kontrolowana, na której nie wolno wznosić budynków, urządzać stałych składów, sadzić drzew, itp. ma wynosić 8 m (po 4 m od osi gazociągu).
Decyzją z dnia 14 kwietnia 2014 r. (znak: GN.II.SP.6852.17.2013), na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r. poz. 518 z późn. zm. – dalej jako: u.g.n.), Starosta S. orzekł o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości położonej w L., obr. [...], gm. W., ozn. w ewidencji gruntów jako dz. nr [...] o pow. 0,5500 ha, nr [...]o pow. 0,4600 ha oraz nr [...] o pow. 0,9400 ha, stanowiącej własność R. N., przez udzielenie inwestorowi – P. Sp. z o.o. Oddział w T. – zezwolenia m. in. na przeprowadzenie przewodów i urządzeń służących do przesyłania gazu ziemnego, tj. gazociągu wysokiego ciśnienia DN 500 PN 6,3 MPa, MOP 6,0 MPa relacji S. wraz z linią światłowodową zgodnie z ustaleniami planu miejscowego, zatwierdzonego uchwałą nr [...] Rady Gminy W. z dnia 14 listopada 2011 r. (Dz. Urz. Woj. [...] z 2012 r. poz. [...]). Wskazano przy tym konkretny przebieg linii gazociągu na poszczególnych działkach, ustanawiając pas strefy kontrolowanej gazociągu o szerokości 8 m (po 4 m od osi gazociągu). Ponadto w pkt 2 decyzji organ I instancji zobowiązał R. N. do udostępnienia nieruchomości na czas nie dłuższy niż 6 miesięcy w celu wykonania czynności związanych z założeniem, a następnie z konserwacją oraz usuwaniem awarii przewodów i urządzeń. Natomiast inwestora zobowiązano do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego niezwłocznie po zakończeniu robót (pkt 3).
Odwołanie od ww. decyzji wniósł R. N., domagając się jej uchylenia i wskazując na prowadzenie w sposób niewystarczający przez przedstawiciela inwestora rokowań dotyczących dz. ozn. nr [...], które odbyły się z jego bratem, będącym poprzednim właścicielem dz. nr [...]. Natomiast negocjacje ze stroną przeprowadzono dopiero po uzyskaniu informacji, że to właśnie R. N. jest obecnym właścicielem tej działki. Skarżący podkreślił, że jego nieruchomość jest obciążona prawami osób trzecich, a w przypadku naruszenia warunków umowy będzie zmuszony zapłacić karę. Ponadto wskazał, że gazociąg może mieć inny przebieg. R. N. zarzucił także organowi I instancji brak wskazania w decyzji jego adresu, załącznika graficznego dotyczącego dz. [...] oraz odwołania się do uchwały zmieniającej plan miejscowy. Strona zgłosiła także wątpliwości, co do prawidłowego umocowania osób prowadzących z nim rokowania.
Decyzją z dnia 18 czerwca 2014 r. (znak: IN.XI.7536.38.2014), na podstawie art. 9a oraz art. 124 ust. 1 u.g.n., oraz art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., Wojewoda Świętokrzyski uchylił decyzję Starosty S. z dnia 14 kwietnia 2014 r. (znak: GN.II.SP.6852.17.2013) w całości i w tym zakresie orzekł o:
1. ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości położonej w L., obr. [...], gm. W., ozn. w ewidencji gruntów jako dz. nr [...] o pow. 0,5500 ha, nr [...]o pow. 0,4600 ha oraz nr [...] o pow. 0,9400 ha, stanowiącej własność R. N. – przez udzielenie P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. Oddział w T. zezwolenia na przeprowadzenie przewodów i urządzeń służących do przesyłania gazu ziemnego, tj. gazociągu wysokiego ciśnienia DN 500 PN 6,3 MPa, MOP 6,0 MPa relacji S. wraz z linią światłowodową zgodnie z ustaleniami planu miejscowego;
2. ustanowieniu pasa strefy kontrolowanej gazociągu na czas eksploatacji o szerokości 8 m (po 4 m od osi gazociągu) jako trwałe ograniczenie praw rzeczowych na nieruchomości objętej wnioskiem na działce:
- nr [...] na odcinku o długości ok. 44,6 m, usytuowanym w odległości ok. 94,4 m oraz 102,1 m od istniejącej drogi stanowiącej dz. nr [...], o powierzchni 356,5 m2,
- nr [...]na odcinku o długości ok. 19,2 m, usytuowanym w odległości ok. 5,7 m od istniejącej drogi stanowiącej dz. nr [...], o powierzchni 145,7 m2,
- nr [...] na odcinku o długości ok. 42 m, usytuowanym w odległości ok. 6,2 m od istniejącej drogi stanowiącej dz. nr 18, o powierzchni 335,8 m2;
3. zobowiązaniu właściciela – R. N. – do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z założeniem, a następnie konserwacją oraz usuwaniem awarii przewodów i urządzeń służących do przesyłania gazu ziemnego, tj. gazociągu wysokiego ciśnienia DN 500 PN 6,3 MPa MOP 6,0 MPa relacji S. wraz z linią światłowodową,
4. zobowiązaniu P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. Oddział w T. do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po zakończeniu robót wymienionych w pkt. 1.
Uzasadniając uchylenie decyzji organu I instancji wskazano, że w przepisie art. 124 u.g.n. – stanowiącego podstawę prawną zakwestionowanego rozstrzygnięcia – nie wskazano czasu na jaki ma zostać nałożony obowiązek ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Analizując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazano, że w obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego Gminy W. działki, których dotyczy złożony przez inwestora wniosek, są przeznaczone pod realizację celu publicznego, o którym mowa w art. 6 pkt 2 u.g.n. Organ odwoławczy wskazał, że sentencja decyzji Starosty S. określa umiejscowienie gazociągu na ww. nieruchomości poprzez opisanie w metrach usytuowania poszczególnych odcinków gazociągu na przedmiotowych działkach, a załącznikiem do niej jest "mapa syt.-wys. do celów projektowych". W konsekwencji bezzasadny jest zarzut strony w kwestii załącznika graficznego dotyczącego dz. nr [...]. Natomiast decyzja organu I instancji nie rozstrzyga kwestii ustanowienia strefy kontrolowanej, co zdaniem organu odwoławczego, powinno być zawarte w tym rozstrzygnięciu. Jeśli chodzi zaś o rokowania podejmowane z właścicielem dz. ozn. nr.: [...], [...]oraz [...] – R. N., to przedstawiciel inwestora przedstawił szczegółowe informacje na temat planowanej inwestycji, w tym proponowanego wynagrodzenia za umieszczenie gazociągu na nieruchomości oraz wynagrodzenia z tytułu ustanowienia służebności przesyłu. Ponadto inwestor zobowiązał się do uporządkowania terenu i doprowadzenia go do stanu pierwotnego po zakończeniu robót. Rokowania te nie przyniosły zamierzonego rezultatu, to jest wyrażenia zgody przez właściciela na udostępnienie przedmiotowych działek. Organ zaznaczył jednocześnie, że wszystkie osoby prowadzące rokowania z właścicielem były stosownie umocowane do reprezentowania inwestora planowanej budowy. Ponadto, w ocenie organu odwoławczego, treść załączonej korespondencji wskazuje, iż dotyczyły one wszystkich trzech działek stanowiących przedmiot niniejszego postępowania administracyjnego. Tym samym, zdaniem organu II instancji, rokowania te były ważne. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że zebrany materiał dowodowy nie potwierdza informacji strony w kwestii obciążeń nieruchomość prawami osób trzecich. Zarówno bowiem treść ksiąg wieczystych, jak również korespondencja prowadzona podczas rokowań, nie wskazują na żadne obciążenia dotyczące przedmiotowych działek. Odnosząc się do pominięcia przez organ I instancji w decyzji informacji o wprowadzeniu zmiany do planu miejscowego Gminy W., uchwalonej w dniu 19 kwietnia 2013 r., wskazano, że uchybienie to nie jest na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na merytoryczne rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, zwłaszcza, że wymieniony w sentencji decyzji miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego Gminy W. jest nadal obowiązujący.
Skargę na ww. decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach R. N., zarzucając temu rozstrzygnięciu niezgodność z prawem oraz wnosząc o ponowne rozpatrzenie argumentacji podniesionej w odwołaniu.
W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zakwestionowanego rozstrzygnięcia.
Sąd I instancji wskazał, że nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia bądź stwierdzenia nieważności decyzji organu odwoławczego.
Sąd I instancji, porównując treść decyzji obu instancji wskazał, że należy ustalenia zawarte w decyzji organu odwoławczego są zasadniczo tożsame z treścią uchylonego rozstrzygnięcia organu I instancji, z tym wyjątkiem, że Starosta S. – w przeciwieństwie do Wojewody Świętokrzyskiego – określił okres, na jaki ww. nieruchomość ma zostać udostępniona inwestorowi w celu wykonania czynności związanych z założeniem, a następnie z konserwacją oraz usuwaniem awarii przewodów i urządzeń. Sąd I instancji podał przy tym, że to właśnie ta okoliczność była podstawą wydania przez organ odwoławczy decyzji merytoryczno-reformatoryjnej. Tym samym, w ocenie Sądu, organ odwoławczy prawidłowo zastosował tryb określony w art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., jako że określony w art. 124b ust. 3 u.g.n., maksymalny 6-miesięczny termin, na jaki może być udostępniona nieruchomość dotyczy jedynie czynności, o jakich mowa w art. 124b ust. 1 u.g.n. – związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jak również usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Sąd I instancji wskazał, że w tym trybie można także wydać decyzję w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności. Dlatego też, w ocenie Sądu, powołanie przez organy obu instancji jako podstawy prawnej wydania decyzji art. 124 ust. 1 u.g.n., wyłączało możliwość określenia przez Starostę S. ww. okresu udostępnienia przez R. N. nieruchomości na czas nie dłuższy niż 6 miesięcy.
W ocenie Sądu I instancji, to właśnie treść art. 124 u.g.n. przesądza o prawidłowości uchylenia przez organ odwoławczy, decyzji organu I instancji. Zdaniem Sądu I instancji, skoro art. 124 u.g.n. – w przeciwieństwie do art. 124b ust. 3 u.g.n. – w ogóle nie przewiduje maksymalnego terminu, w jakim należy udostępnić nieruchomość w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, to brak było podstaw prawnych do ograniczenia przez Starostę S. tego okresu do 6 miesięcy. W ocenie Sądu I instancji, w świetle powołanych przepisów, takie rozwiązanie jest możliwe jedynie wtedy, gdy organ (niejako jednorazowo) ogranicza prawo własności danej osoby w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii wskazanych urządzeń. Natomiast w przypadku, gdy przedmiotem rozstrzygnięcia jest zasadnicza kwestia ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości – przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości urządzeń (art. 124 ust. 1 u.g.n.) – to, zdaniem tego Sądu, brak jest podstaw, aby obwarowywać zastosowanie dodatkowego rozstrzygnięcia z art. 124 ust. 6 u.g.n. jakimkolwiek terminem.
Odnosząc się do oceny prawidłowości rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy o ograniczeniu sposobu korzystania z ww. nieruchomości – w kontekście zarzutów podnoszonych przez skarżącego, Sąd I instancji wskazał, że uruchomienie administracyjnego trybu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości możliwe jest wyłącznie po przeprowadzeniu rokowań, o których mowa w art. 124 ust. 3 u.g.n. Tym samym w ocenie Sądu, obowiązkiem organu rozpatrującego wniosek o wydanie zezwolenia jest ustalenie, czy przeprowadzono rokowania z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. Zdaniem Sądu I instancji, niezasadny jest zatem zarzut skarżącego, zgodnie z którym w niniejszej sprawie nie doszło do prawidłowego przeprowadzenia rokowań, o których mowa w art. 124 ust. 3 u.g.n. Sąd I instancji podzielił bowiem stanowisko organów obu instancji, iż w sprawie wystąpiła przesłanka z art. 124 ust. 3 u.g.n. uwzględniając w tym zakresie rozumienie instytucji "rokowań" przedstawione w orzecznictwie sądowym oraz doktrynie, które to pojęcie należy rozumieć szeroko. Mając na uwadze powyższe w ocenie Sądu I instancji w niniejszej sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki konieczne do wydania decyzji, o jakiej mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. Sąd I instancji wskazał bowiem, że z załączonej do wniosku o wydanie ww. decyzji "Informacji z przebiegu rokowań w sprawie uzyskania zgody na lokalizację gazociągu wysokiego ciśnienia DN 500 relacji S." wynika, że:
- w dniu 12 lipca 2011 r. przedstawiciele inwestora odbyli spotkanie informujące z R. N., podczas którego odmówił on podpisania jakichkolwiek dokumentów,
- pismem z dnia 29 września 2011 r. przedstawiciel inwestora wezwał R. N. do uzgodnienia przebiegu projektowanego gazociągu – w celu polubownego zakończenia rokowań, przesyłając jednocześnie stosowną umowę wraz z załącznikiem graficznym;
- pismem z dnia 30 listopada 2011 r. R. N. poinformował inwestora, że nie podpisze umowy w przedstawionej formie, wskazując dodatkowo, że nieruchomość obciążają już wcześniej zawarte umowy;
- w dniu 18 stycznia 2012 r. przedstawiciel inwestora poinformował stronę o możliwości zawarcia umowy notarialnej ustanowienia służebności przesyłu za wypłatą wynagrodzenia;
- w dniu 10 maja 2012 r. przedstawiciel inwestora szczegółowo poinformował R. N. o proponowanym wynagrodzeniu, które obejmowało jednorazowe wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu oraz dodatkowe wynagrodzenie za umieszczenie gazociągu na nieruchomości, które wynosiło 7.100 zł;
- pismem z dnia 5 czerwca 2012 r. R. N. poinformował inwestora, że przeanalizował przedstawioną propozycję, jednak z uwagi na zawarte umowy obciążające nieruchomości nie mógł wyrazić zgody, zwłaszcza że zaproponowane kwoty nie rekompensują kosztów, jakie poniesie w przypadku podpisania przedmiotowej umowy;
- pismem z dnia 5 czerwca 2012 r. oraz podczas rozmowy telefonicznej w dniu 11 czerwca 2012 r. właściciel poinformował inwestora, że możliwe są dalsze negocjacje zmierzające do zawarcia porozumienia w sprawie uzgodnienia przebiegu gazociągu przez przedmiotowe działki, dodając, że podejmuje również decyzje w sprawie dz. nr [...] w L., którą nabył od M. N.;
- pismem z dnia 12 czerwca 2012 r. przedstawiciel inwestora udzielił informacji na temat warunków lokalizacji gazociągu na dz. nr [...] w L., prosząc o doprecyzowanie kosztów, jakie poniesie R. N. w przypadku podpisania umowy, wynikających z niezależnych obciążeń nieruchomości oraz o przedstawienie warunków powstania i charakteru tych obciążeń dotyczących tych działek;
- w związku z brakiem odpowiedzi na ww. wezwanie inwestor wystosował do strony pismo nawiązujące do wcześniej prowadzonych negocjacji;
- kolejnym pismem z dnia 22 marca 2013 r. inwestor poinformował stronę o przewidzianej lokalizacji gazociągu na dz. nr [...], wskazując, że w związku z brakiem jego zgody na lokalizację przedmiotowej inwestycji został wykonany operat szacunkowy określający wartość ustanowienia służebności przesyłu dla gazociągu DN 500 na jego działkach, przy czym rzeczoznawca majątkowy wycenił wartość służebności przesyłu na kwotę 310 zł dla dz. nr [...], 1342 zł dla dz. nr [...] oraz 256 zł dla dz. [...]; w związku z powyższym inwestor, dążąc do polubownego załatwienia sprawy zaproponował R. N. zawarcie odpowiedniej umowy za odpłatnością w wysokości 2.000 zł dla każdej z działek – zgodnie z wcześniej złożoną propozycją, a dodatkowo poinformowano stronę, że w przypadku braku zgody, służebność przesyłu dla projektowanego gazociągu będzie ustanowiona na drodze sądowej;
- pismem z dnia 2 maja 2013 r. R. N. poinformował inwestora, że z uwagi na obciążenie przedmiotowych nieruchomości prawami osób trzecich nie może wyrazić zgody na składane mu propozycje.
Z kolei, odnosząc się do zastrzeżeń skarżącego, co do upoważnienia do rokowań dla osób je prowadzających (zarówno osobiście, telefonicznie, jak i pisemnie), Sąd I instancji wskazał, że inwestor – K. Sp. z o.o. z siedzibą w T. udzieliła w dniu 8 czerwca 2010 r. S. J., A. P. oraz B. S. pełnomocnictw do reprezentowania tej Spółki przed terenowymi organami administracji rządowej i samorządu terytorialnego oraz innymi organami administracyjnymi i instytucjami w sprawie uzyskania niezbędnych zgód, zezwoleń i uzgodnień oraz udzielania, otrzymywania informacji w ramach przedmiotowego zadania inwestycyjnego. Ponadto Sąd podał, że K. Sp. z o.o. z siedzibą w T. w dniu 1 lipca 2010 r. udzieliła ustnego pełnomocnictwa do prowadzenia w swoim imieniu i na swoją rzecz rokowań z właścicielami lub użytkownikami wieczystymi nieruchomości w zakresie uzyskania zgody na wykonanie prac w ramach zadania pn. "Budowa gazociągu wysokiego ciśnienia DN 500 i S.." m. in. S. J., A. P. i B. S., co zostało również potwierdzone przez Dyrektora Oddziału P. w T. w oświadczeniu z dnia 14 stycznia 2014 r. Sąd I instancji nadmienił przy tym, że w dniu 1 lipca 2013 r. Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy Wydział XII Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego wydał postanowienie o połączeniu spółek m.in. K. Sp. z o. o. w T. poprzez przejęcie przez spółkę działającą pod firmą P. sp. z o.o. w W., która wstąpiła z dniem połączenia z mocy prawa we wszystkie prawa i obowiązki spółek przejmowanych, w tym K. Sp. z o. o. w T. Natomiast zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy XII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego z dnia 12 września 2013 r. zmieniono firmę z dotychczasowej P. sp. z o.o. w W. na P. w W. Dlatego też, w ocenie Sądu I instancji, prawidłowo prowadzone przez odpowiednio umocowanych przedstawicieli inwestora rokowania z R. N., zarówno w odniesieniu do dz. nr [...], [...], jak i [...] nie przyniosły zamierzonego rezultatu, tj. wyrażenia zgody przez właściciela na udostępnienie przedmiotowych działek na cele planowanej inwestycji, a w związku z tym zostały spełnione przesłanki do wydania decyzji na podstawie art. 124 u.g.n. Niezależnie od powyższego, Sąd I instancji podkreślił, że w żadnym ze swych pism skarżący nie wskazał jakie konkretnie obciążenia na rzecz osób trzecich mają występować na jego nieruchomości, co stanowiło jedną z przyczyn odmowy dobrowolnego jej udostępnienia. Ponadto zdaniem Sądu I instancji organ odwoławczy prawidłowo wskazał, że w dziale III – "Prawa, Roszczenia i Ograniczenia" oraz dziale IV “Hipoteka" ksiąg wieczystych prowadzonych dla ww. działek przez Sąd Rejonowy w S. brak jest jakichkolwiek wpisów.
Odnosząc się natomiast do zarzutu skarżącego o pominięciu przez organ I instancji informacji o wprowadzeniu zmiany do planu miejscowego Gminy W., uchwalonej w dniu 19 kwietnia 2013 r., Sąd I instancji wskazał, że w jego ocenie to Wojewoda Świętokrzyski słusznie zauważył, że uchybienie to nie jest na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na merytoryczne rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, zwłaszcza że powołany w decyzji organu I instancji plan miejscowy nadal obowiązuje. Jednocześnie Sąd I instancji podkreślił, że nieprawidłowość ta została usunięta w postępowaniu odwoławczym.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący – R. N..
Skarżący kasacyjnie zaskarżył ww. wyrok w całości i na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – dalej jako: p.p.s.a.) zarzucił mu naruszenie:
1. art. 6 p.p.s.a, poprzez zaniechanie udzielenia R. N., występującemu w sprawie bez adwokata i radcy prawnego potrzebnych wskazówek, co do czynności procesowych oraz pouczenia o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, w szczególności poprzez zaniechanie pouczenia skarżącego o możliwości złożenia na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a, wniosku o wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w art. 61 § 1 p.p.s.a., jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków;
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z naruszeniem przez organy I i II instancji przepisu art. 7 k.p.a., przez brak wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy, tj. tego, czy proponowany przez P. Sp. z o.o. Oddział w T. przebieg sieci i sposób ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, w szczególności poprzez zakaz sadzenia drzew, co dodatkowo skutkuje niemożnością spełnienia przez P. Sp. z o.o. Oddział w T. obowiązku przywrócenia zajętej nieruchomości do stanu poprzedniego w sytuacji, gdy zajęte pod inwestycję tereny działek są sadami, stanowiącymi podstawę utrzymania skarżącego – stanowił ograniczenie jej praw w stopniu minimalnym, koniecznym dla osiągnięcia realizacji celu publicznego; - które to naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności mogły spowodować błędne uznanie, iż skarżący nie uprawdopodobnił, że nieruchomość jest obciążona prawami osób trzecich, w sytuacji, gdy z akt sprawy wynika, iż jest to nieruchomość rolna – sad – objęta programem unijnym oraz dotacjami unijnymi (dopłatami) i jakiekolwiek odstępstwa od wcześniej złożonych deklaracji w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa spowodują dla skarżącego ogromne szkody w jego majątku, w sytuacji stwierdzenia niespełnienia warunków otrzymania wymienionej dotacji; usunięcie drzew obecnie wchodzących skład sadu, niemożność posadzenia nowych po zakończeniu budowy sieci, a także niemożność prawidłowej uprawy pozostałej części sadu podczas trwania inwestycji – zajęcie terenu w zakresie wskazanym w analizowanej w zaskarżonym wyroku decyzji, uniemożliwia skarżącemu dojechanie ciągnikiem rolniczym i przeprowadzenie koniecznych czynności, w tym oprysków, co zdaniem skarżącego kasacyjnie spowoduje znaczną szkodę i nieodwracalne skutki w przypadku, gdy inwestor wkroczy na jego nieruchomość,
3. art. 145 § 1 pkt 2 a contrario p.p.s.a. w zw. z naruszeniem przez organy l i II instancji art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 86 k.p.a., przez brak wszechstronnego zebrania i rozważenia materiału dowodowego w przedmiocie ustalenia przebiegu rokowań, prowadzonych między P. Sp. z o.o. Oddział w T. a skarżącym, stanowisk prezentowanych przez obie strony oraz przyczyn niedojścia do porozumienia, co skutkowało niedostrzeżeniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, że zarówno organ I instancji, jak i organ II instancji naruszyły normy ww. przepisów postępowania poprzez ograniczenie postępowania dowodowego w niniejszej sprawie do przeprowadzenia dowodu z dokumentów przedstawionych przez inwestora – P. Sp. z o.o. Oddział w T., a zaniechanie przesłuchania R. N. celem wyjaśnienia faktów istotnych dla sprawy, bądź przeprowadzenia innych dowodów i w konsekwencji niezasadnym przyjęciem, że cele publiczne w przedmiotowej sprawie nie mogły zostać zrealizowane w inny sposób, niż przez ograniczenie praw do nieruchomości w sposób oznaczony w zaskarżonej decyzji Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 18 czerwca 2014 r., (znak: IN.XI.7536.38.2014), nadto w sytuacji, gdy prawa te mogły zostać nabyte przez inwestora – P. Sp. z o.o. Oddział w T. – w drodze umowy;
4. art. 145 § 1 pkt 2 a contrario p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez zaniechanie stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, w sytuacji, gdy jej wykonanie polegające na spełnieniu nałożenia na inwestora obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego było niewykonalne w chwili wydania decyzji i niewykonalność ma charakter trwały.
Wskazując na powyższe uchybienia skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach oraz zasądzenie na rzecz skarżącego od organu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a., terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze.
Z powyższego wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Z uwagi na treść powołanych powyżej przepisów trzeba także podkreślić, że precyzyjne i jasne sformułowanie podstaw kasacyjnych przez stronę składającą środek odwoławczy jest kwestią niezwykle istotną, przesądzającą o zakresie kontroli instancyjnej, dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten bowiem nie może uzupełniać czy precyzować zarzutów kasacyjnych. Pogląd ten wielokrotnie był wyrażany w orzecznictwie (przykładowo w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 marca 2004r., GSK 10/04, LEX nr 103145, z dnia 27 czerwca 2008 r., II FSK 549/07, LEX nr 472315, z dnia 26 września 2012 r., II GSK 1543/11, LEX nr 1233012, z dnia 1 sierpnia 2013r., II OSK 746/12, LEX nr 364269). Przytoczenie podstaw kasacyjnych powinno w związku z tym polegać na wskazaniu konkretnego przepisu (bądź przepisów prawa, z których odtworzyć można normę, jaka została naruszona), ze wskazaniem jego jednostki redakcyjnej oraz aktu, którego częścią jest ten przepis (por. wyroki z 7 września 2011 r., II GSK 834/10, z 19 stycznia 2012 r., II GSK 1449/10, dostępne http://orzecznictwo.nsa.gov.pl). Każdy z zarzutów winien być uzasadniony, tak aby można było poznać intencję strony (art.176 p.p.s.a.).
W nawiązaniu do pierwszej podstawy skargi kasacyjnej, trzeba zacząć od tego, że zgodnie z art. 6 p.p.s.a., sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Jak podnosi się w literaturze przedmiotu: " Na tle art. 5 k.p.c., zawierającego niemal identyczną treść co art. 6 p.p.s.a., przyjmuje się, że wskazówki i pouczenia sądu powinny dotyczyć dokonywanych przez stronę czynności procesowych na danym etapie postępowania i w powstałej sytuacji procesowej. Podkreśla się, że sąd nie ma obowiązku udzielania pouczeń co do wszelkich możliwych zachowań; obowiązek odnosi się do wskazówek i pouczeń celowych z punktu widzenia prawidłowego przebiegu procesu i gwarancji procesowych strony (por. M. Jędrzejewska (w:) T. Ereciński (red.), J. Gudowski, M. Jędrzejewska, Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze, t. 1, Warszawa 2003, s. 79)".
Z kolei, w myśl art. 61 p.p.s.a, wypowiadającego się o dopuszczalności wstrzymania zaskarżonego aktu lub czynności: "§ 1. Wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. (§ 2.......). § 3. Po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy". Zgodnie z treścią art. 61 § 4 p.p.s.a.: " Postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane, na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności, a w myśl art. 61 § 6 p.p.s.a. "Wstrzymanie wykonania aktu lub czynności upada w razie wydania przez sąd orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji".
Mając na uwadze przywołany powyżej stan prawny, w odniesieniu do pierwszej podstawy skargi kasacyjnej, Sąd II instancji stwierdza, że z akt sądowych sprawy wynika, iż R. N., występujący w sprawie bez adwokata i radcy prawnego nie został poinformowany przez Sąd I instancji o treści art. 61 p.p.s.a., co może stanowić naruszenie prawa postępowania, ale nie kwalifikujące wobec poniższych ustaleń Sądu II instancji, uchylenia wyroku Sądu I instancji. Sąd II instancji podkreśla, że skarżący kasacyjnie w omawianej podstawie skargi kasacyjnej nie wykazał jakie konkretnie realne niebezpieczeństwo zachodziło, czy też zaistniało na etapie postępowania przed Sądem I instancji mające skutkować wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków przez treść kwestionowanej decyzji. Skarżący kasacyjnie nie wykazał jakie konkretne szkody zaistniały w związku z brakiem pouczenia skarżącego przez Sąd I instancji o treści art. 61 § 3 p.p.s.a. Naruszenie przepisów postępowania powinno zarazem mieć istotne znaczenie dla wyniku sprawy. A zatem, kontrolując wyrok Sądu I instancji i prowadzone przez niego postępowanie, mając na uwadze, że skarżący kasacyjnie podnosi brak pouczenia o możliwości wystąpienia przez R. N. z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a., Sąd II instancji stwierdza, że to naruszenie przepisów postępowania nie miało znaczenia dla wyniku sprawy, gdyż skarżący kasacyjnie nie dostarczył dowodów i nie wskazał konkretnych okoliczności wskazujących na zaistnienie w rzeczywistości na etapie postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji przesłanek, o których stanowi art. 61 p.p.s.a. A zatem okoliczności prawne i faktyczne przywoływane w uzasadnieniu omawianej w tym miejscu podstawy skargi kasacyjnej nie wykazują, że zaistniała potrzeba wydania przez Sąd I instancji postanowienia o wstrzymaniu wykonania kwestionowanej decyzji.
W odniesieniu do drugiej podstawy skargi kasacyjnej wskazującej według skarżącego kasacyjnie na naruszenie przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z naruszeniem przez organy I i II instancji przepisu art. 7 k.p.a., przez brak wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy, Sąd II instancji stwierdza, że wskazanie tej podstawy nie zostało należycie uzasadnione. Należy bowiem zauważyć, że z treści art. 174 pkt 2 ppsa jednoznacznie wynika, że skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skuteczne powołanie się na zarzut w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 ppsa wymaga zatem – jako warunek sine qua non konstrukcji zarzutu - wskazania, dlaczego powoływane konkretne uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (tak też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 grudnia 2008 r. sygn. akt II GSK 544/08. Niepublikowany. Dostępny: LEX nr 540008). Oznacza to po stronie wnoszącego skargę kasacyjną obowiązek uzasadnienia, że następstwa stwierdzonych uchybień były na tyle istotne, iż kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia (zob. też wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2011 r. sygn. akt II FSK 330/10. Niepublikowany. Dostępny: LEX nr 992297).
Z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej, opartej na podstawie wymienionej w art.174 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że strona skarżąca kwestionuje zarówno sposób prowadzonego postępowania, jak i dokonaną przez sąd pierwszej instancji ocenę tego postępowania i przyjęty stan faktyczny. Niemniej jednak wskazane zarzuty dotyczą wyłącznie naruszenia generalnie wskazanego art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego. W tym kontekście przypomnieć trzeba, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podnoszono, że podstawa kasacyjna oparta na naruszeniu przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) odnosi się do przepisów postępowania sądowego, a nie administracyjnego; por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2004 r., FSK 181/04 (ONSAiWSA 2004, nr 2, poz. 36), a także wyroki z dnia 9 września 2005 r., FSK 2411/04 (LEX nr 173081) i z dnia 6 czerwca 2006 r., I FSK 927/05 (LEX nr 231111). Skarga kasacyjna -jak słusznie argumentuje się w judykaturze - stanowi bowiem środek prawny skierowany przeciwko orzeczeniu sądu administracyjnego pierwszej instancji, a nie kolejny środek odwoławczy, który umożliwiałby ponowne dokonywanie - tym razem przez Naczelny Sąd Administracyjny - bezpośredniej kontroli zgodności z prawem orzeczeń wydanych przez organy administracji. Dlatego też prawidłowo w podstawie kasacyjnej strona powinna wskazać naruszone przez sąd przepisy postępowania sądowoadministracyjnego, a nie tylko przepisy procedury administracyjnej, których wojewódzki sąd administracyjny nie stosuje, oceniając jedynie prawidłowość ich stosowania przez organy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2007 r., I FSK 1014/06, dostępne: www.orzeczenie.nsa.gov.pl).
Mając jednakże na uwadze uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. , I OPS 10/09 (ONSAiWSA z 2010 r.,nr 1, poz. 1), zgodnie z którą Naczelny Sąd Administracyjny ma obowiązek odniesienia się do podstaw kasacyjnych, rozumianych jako wskazanie przepisów, które w ocenie skarżącego zostały naruszone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, Sąd odniesie się do tego zarzutów w tym zakresie w jakim umożliwiają one kontrolę wyroku Sądu I instancji.
Ustosunkowując się zatem do drugiej podstawy skargi kasacyjnej, Sąd II instancji stwierdza, że skarżący kasacyjnie nie wskazuje jakie konkretne naruszenie postępowania administracyjnego zaakceptowane bezpodstawnie jego zdaniem przez Sąd I instancji, doprowadziło do błędnego uznania, iż skarżący nie uprawdopodobnił, że nieruchomość jest obciążona prawami osób trzecich, w sytuacji, gdy zdaniem skarżącego kasacyjnie z akt sprawy wynika, iż jest to nieruchomość rolna – sad – objęta programem unijnym oraz dotacjami unijnymi (dopłatami) i jakiekolwiek odstępstwa od wcześniej złożonych deklaracji w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa spowodują dla skarżącego ogromne szkody w jego majątku, w sytuacji stwierdzenia niespełnienia warunków otrzymania wymienionej dotacji; W tym miejscu Sąd II instancji podziela stanowisko Sadu I instancji, że w ramach postępowania administracyjnego i sądowego przed Sądem I instancji skarżący podnosił kwestie obciążenia przedmiotowych nieruchomościami prawami na rzecz osób trzecich nie precyzując zarazem w żaden sposób o jakie obciążenia chodzi. Z treści znajdujących się w aktach sprawy wydruków adekwatnych ksiąg wieczystych - na dzień wydania kontrolowanej decyzji w żaden sposób nie wynika obciążenie, przedmiotowych dla sprawy nieruchomości skarżącego kasacyjnie, prawami na rzecz osób trzecich, a to jest okoliczność prawnie relewantna i istotna dla prawidłowego wyniku kontrolowanego wyroku Sądu I instancji. Opisane w skardze "obciążenie" nie zostało powiązane z normą prawa powszechnie obowiązującego, która wskazywałaby na to, że nieruchomość jest obciążona prawami osób trzecich, które według skarżącego kasacyjnie polega na tym, iż jest to nieruchomość rolna – sad – objęta programem unijnym oraz dotacjami unijnymi (dopłatami) i jakiekolwiek odstępstwa od wcześniej złożonych deklaracji w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa spowodują dla skarżącego ogromne szkody w jego majątku, w sytuacji stwierdzenia niespełnienia warunków otrzymania wymienionej dotacji. Opisany przez skarżącego kasacyjnie stan faktyczny, po pierwsze nie znajduje odzwierciedlenia w aktach sprawy, a po drugie nie spełnia przesłanek prawnej konstrukcji obciążenia nieruchomości prawami na rzecz osób trzecich. Zarazem Sąd II instancji zauważa, że z tą argumentacją dot. podnoszonego przez niego "obciążenia", nie popartą zresztą żadnymi dowodami w postaci stosownych dokumentów, skarżący wystąpił dopiero na etapie postępowania przez Sądem II instancji, w związku z czym organy administracyjne, ani Sąd I instancji nie odnosiły się do niej, gdyż uprzednio skarżący w ogóle nie podnosił tych właśnie kwestii. A zatem Sąd II instancji podsumowująco podkreśla, że w żadnym ze swych pism skarżący nie wskazał jakie konkretnie obciążenia na rzecz osób trzecich mają występować na jego nieruchomości, co stanowiło według skarżącego jedną z przyczyn odmowy dobrowolnego jej udostępnienia. Ponadto, zdaniem Sądu II instancji, organ odwoławczy prawidłowo wskazał, że w dziale III – "Prawa, Roszczenia i Ograniczenia" oraz dziale IV “Hipoteka" ksiąg wieczystych prowadzonych dla ww. działek przez Sąd Rejonowy w S. brak jest jakichkolwiek wpisów.
Sąd II instancji następnie zauważa, że wnioskodawca/inwestor występujący, po wyczerpaniu przesłanki rokowań, o wydanie badanej decyzji, zawarł w wniosku z dnia 17.06.2013 r. (k. 125 akt administracyjnych organu I instancji) wyjaśnienie podnoszące, że "Przebieg projektowanej trasy gazociągu przez działki nr [...], [...]oraz [...] (obr. [...]) jest ściśle powiązany z rozwiązaniami projektowymi zastosowanymi poza ich obszarem tzn. m.in. z:
a) możliwością techniczną przekroczenia istniejących dróg, działek nr [...] oraz nr [...] zlokalizowanych w miejscowości L.
b) eliminacją zbędnych załamań i zmiany kierunków trasy z uwagi na wykluczenie potencjalnych punktów awarii uwzględniając bezpieczeństwo użytkowania i eksploatacji. Zmiana projektowanej trasy jest niemożliwa, gdyż skutkowałaby:
a) Wprowadzaniem dodatkowych punktów zmiany kierunku przebiegu gazociągu (kolan i łuków), spowodowane próbą zmiany przebiegu w obrębie przedmiotowych działek, a następnie powrotu na uzgodnioną już trasę w dalszej części gruntów objętych zakresem inwestycji, przyczyniłoby się do powstania dodatkowego ryzyka pojawienia się potencjalnych miejsc awarii na połączeniach kształtek oraz utrudniłoby lub wręcz uniemożliwiło zastosowanie w razie potrzeby tłoka diagnostycznego do bieżącej kontroli stanu technicznego gazociągu, a tym samym do utrzymywania niezawodności dostaw i bezpieczeństwa użytkowania gazociągu. Wiązałoby się to również ze zwiększeniem długości i obszaru strefy kontrolowanej projektowanej inwestycji.
b) Koniecznością ponownego uzgodnienia trasy gazociągu na sąsiednich działkach, co związane jest ze zmianą ustalonych kwot odszkodowań oraz zawartych już umów z właścicielami nieruchomości sąsiednich, którzy bezspornie wyrazili zgodę na zlokalizowanie inwestycji na działkach do nich należących".
Wobec powyższych wyjaśnień wnioskodawcy, które są spójne ze stanem prawnym (art. 124 u.g.n.) i faktycznym, i w związku z tym zostały prawidłowo zaaprobowane przez organy administracyjne, Sąd II instancji nie podziela zarzutu skargi kasacyjnej podnoszącego, że w sprawie nie została zbadana okoliczność proporcjonalnej, niezbędnej dla realizacji celu publicznego ingerencji w prawa skarżącego kasacyjnie. Pozostałe kwestie zawarte w omawianej podstawie skargi kasacyjnej, a dot. skutków faktycznych ww. decyzji polegających na "usunięciu drzew obecnie wchodzących skład sadu, niemożności posadzenia nowych po zakończeniu budowy sieci, a także niemożność prawidłowej uprawy pozostałej części sadu podczas trwania inwestycji – zajęciu terenu w zakresie wskazanym w analizowanej w zaskarżonym wyroku decyzji, uniemożliwieniu skarżącemu dojechanie ciągnikiem rolniczym i przeprowadzenie koniecznych czynności, w tym oprysków" - są bezpośrednio związane i korespondujące z zagadnieniami adekwatnymi dla ustalenia odszkodowania zgodnie z art. 128 ust. 4 w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r. poz. 518 z późn. zm., dalej u.g.n.) Sąd II instancji w tym miejscu kontroluje zgodność z prawem wyroku kontrolującego decyzję administracyjną wydaną na podstawie art. 124 u.g.n. Kwestie dot. odszkodowania związanego z tą ostateczną decyzją są zatem przedmiotem odrębnej decyzji.
Ustosunkowując się do trzeciej podstawy skargi kasacyjnej dot. naruszenia " art. 145 § 1 pkt 2 a contrario p.p.s.a. w zw. z naruszeniem przez organy I i II instancji art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 86 k.p.a., przez brak wszechstronnego zebrania i rozważenia materiału dowodowego w przedmiocie ustalenia przebiegu rokowań, prowadzonych między P. Sp. z o.o. Oddział w T. a skarżącym, stanowisk prezentowanych przez obie strony oraz przyczyn niedojścia do porozumienia", Sąd II instancji stwierdza, że nie jest to zarzut uzasadniony. W uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji znajduje się szczegółowy opis przebiegu przedmiotowych rokowań, odzwierciedlający dokonanie pełnej ich kontroli i oceny prawnej przez Sąd I instancji. Sąd II instancji podziela zarazem stanowisko Sądu I instancji, że w orzecznictwie i doktrynie podkreśla się, że spełnienie obowiązku przeprowadzenia rokowań jako przesłanki wszczęcia postępowania z art. 124 u.g.n. oznacza taką sytuację, w której inwestor określił i zaproponował właścicielowi określone warunki uzyskania zgody na wykonanie prac, o jakich mowa w art. 124 u.g.n. Natomiast niemożność uzyskania zgody właściciela oznacza stan, gdy nie odpowiedział on na zaproszenie do rokowań, sprzeciwił się wyrażeniu zgody albo też strony postawiły sobie wzajemnie takie warunki, że uznały je za niemożliwe do przyjęcia. Jednocześnie Sąd II instancji wskazuje, że jeżeli mimo prowadzonych rokowań nie doszło do umowy, to tym samym jest oczywiste, że właściciel nie wyraził zgody na wykonanie prac. W związku z tym uzasadnione prawnie było przyjęcie przez organy administracyjne i kontrolujący je Sąd I instancji, że cele publiczne w przedmiotowej sprawie nie mogły zostać zrealizowane w inny sposób, niż przez ograniczenie praw do nieruchomości w sposób oznaczony jak w zaskarżonej decyzji Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 18 czerwca 2014 r., ponieważ, jak wykazał negatywny wynik skontrolowanych w sprawie przez Sąd I instancji negocjacji, przedmiotowe dla sprawy prawa, określone w treści kwestionowanej decyzji, nie mogły zostać nabyte przez inwestora w drodze umowy.
W odniesieniu do czwartej podstawy skargi kasacyjnej, Sąd II instancji stwierdza, że nie zasługuje na uwzględnienie. Kwestionowane w skardze kasacyjnej jako niewykonalne i warunkujące w związku z tym stwierdzenie nieważności tej decyzji, nałożenie na inwestora obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego na działkach skarżącego kasacyjnie - należy, zdaniem Sąd II instancji, w realiach prawnych i faktycznych kontrolowanej sprawy rozumieć systemowo: jako takie przywrócenie stanu faktycznego, które zarazem uwzględnia treść powszechnie obowiązanego porządku prawnego i jednocześnie jest kombatybilne, spójne z całością treści kontrolowanej decyzji administracyjnej. Z uzasadnienia kontrolowanej decyzji administracyjnej i treści powszechnie obowiązującego prawa wynika bowiem zakres w jakim inwestor jest obowiązany przywrócić stan poprzedni na przedmiotowych działkach. Jednocześnie Sąd II instancji zauważa, że kwestionując treść pkt 4 sentencji ww. decyzji organu II instancji, w którym organ II instancji "zobowiązuje P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. Oddział w T. do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po zakończeniu robót wymienionych w pkt. 1"; - skarżący kasacyjnie pominął treść pkt 5 tej sentencji, w myśl którego: "Jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego stanie się niemożliwe albo spowoduje nadmierne trudności lub koszty, bądź też na skutek zrealizowanej inwestycji zmniejszy się wartość nieruchomości, w odrębnej decyzji ustalone zostanie odszkodowanie za wynikłe z tego tytułu szkody". Jednocześnie Sąd II instancji zwraca uwagę, że zgodnie z treścią § 10 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie (Dz. U. 2013, poz. 640). "1. Dla gazociągów należy wyznaczyć, na okres ich użytkowania, strefy kontrolowane.2. W strefach kontrolowanych należy kontrolować wszelkie działania, które mogłyby spowodować uszkodzenie gazociągu lub mieć inny negatywny wpływ na jego użytkowanie i funkcjonowanie.3. W strefach kontrolowanych nie należy wznosić obiektów budowlanych, urządzać stałych składów i magazynów oraz podejmować działań mogących spowodować uszkodzenia gazociągu podczas jego użytkowania.4. W strefach kontrolowanych nie mogą rosnąć drzewa w odległości mniejszej niż 2,0 m od gazociągów o średnicy do DN 300 włącznie i 3,0 m od gazociągów o średnicy większej niż DN 300, licząc od osi gazociągu do pni drzew. Wszelkie prace w strefach kontrolowanych mogą być prowadzone tylko po wcześniejszym uzgodnieniu sposobu ich wykonania z właściwym operatorem sieci gazowej. 5. Jeżeli w planach uzbrojenia podziemnego nie przewidziano stref kontrolowanych dla gazociągów budowanych w pasach drogowych na terenach miejskich i wiejskich, lokalizację strefy kontrolowanej należy ustalić w dokumentacji projektowej gazociągu, po uzgodnieniu z zarządcą drogi.6. Szerokość stref kontrolowanych, o których mowa w ust. 1, powinna wynosić dla gazociągów o maksymalnym ciśnieniu roboczym (MOP):1) do 0,5 MPa włącznie - 1,0 m;2) powyżej 0,5 MPa do 1,6 MPa włącznie - 2,0 m; 3) powyżej 1,6 MPa oraz o średnicy:a) do DN 150 włącznie -4,0m,b) powyżej DN 150 do DN 300 włącznie - 6,0 m,c) powyżej DN 300 do DN 500 włącznie - 8,0 m,d) powyżej DN 500 - 12,0 m". Przepis ten znajduje odpowiednie zastosowanie w skontrolowanej przez Sąd I instancji sprawie i także świadczy o niezasadności podniesionych zarzutów w omawianej podstawie skargi kasacyjnej. Wobec przedstawionych w tym miejscu stwierdzeń i ocen Sądu II instancji, zarzuty zawarte w omawianej czwartej, ostatniej podstawie skargi kasacyjnej - nie zasługują na uwzględnienie.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie przepisu art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło