IV SA/Wa 1169/14
WyrokWSA w Warszawie2014-10-23
Skład orzekający: Aneta Dąbrowska, Krystyna Napiórkowska, Agnieszka Wójcik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o zmianie ostatecznej decyzji zatwierdzającej projekt scalenia gruntów, wydana na podstawie art. 155 k.p.a. bez wyraźnej zgody strony, może zostać uznana za legalną, a jej nieważność odmówiona, pomimo braku takiej zgody?Ratio decidendi
Decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być zmieniona lub uchylona na podstawie art. 155 k.p.a. tylko za wyraźną zgodą strony. Brak takiej zgody stanowi rażące naruszenie prawa, które skutkuje koniecznością stwierdzenia nieważności decyzji lub uchylenia decyzji organu odwoławczego utrzymującej w mocy wadliwą decyzję. Sąd nie podzielił stanowiska organu nadzoru, że można odstąpić od stwierdzenia nieważności decyzji z powodu niekorzystnych skutków dla skarżącej, gdyż zakaz reformationis in peius nie ma zastosowania w postępowaniu nadzorczym w takim samym zakresie jak w postępowaniu rozpoznawczym, a przedmiotem postępowania nadzorczego jest kontrola legalności decyzji.Stan faktyczny
Skarżąca M.Z. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzającej projekt scalenia gruntów z 1993 r. oraz decyzji zmieniających tę decyzję. Organy administracji odmówiły stwierdzenia nieważności, uznając, że skarżąca otrzymała należny ekwiwalent gruntowy i że zmiany zostały wprowadzone zgodnie z prawem. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym brak jej zgody na zmiany w decyzji scaleniowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody [...]. Zasądził od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącej kwotę 440 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2014 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2013, nr [...]; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącej M. Z. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r, poz. 267 )- zwanej dalej k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania M.Z., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w O. z dnia [...] stycznia 1993 r. zatwierdzającej projekt scalenia gruntów wsi O., gm. O. o ogólnym obszarze 819,15 ha w części dotyczącej gospodarstwa nr [...] oraz decyzji zmieniających w/w decyzję, tj. decyzji z dnia [...] października 1993 r. i decyzji z dnia [...] stycznia 1994 r. wydanych również przez Kierownika Urzędu Rejonowego w O.
Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym sprawy.
Kierownik Urzędu Rejonowego w O. postanowieniem z dnia [...] grudnia 1990 r. na wniosek większości właścicieli gospodarstw rolnych wszczął postępowanie scaleniowe we wsi O., gm. O. Projekt scalenia tych gruntów, opracowany na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu gruntów (Dz. U. Nr 11, poz. 80), został zatwierdzony decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w O. z dnia [...] stycznia 1993 r. Postępowaniem scaleniowym objęte zostały m.in. działki nr [...],[...] (działka zabudowana), [...] i [...] stanowiące własność nieżyjącego W.K., a będące w użytkowaniu jego córki – M.Z., figurujące w rejestrze szacunkowym przed scaleniem pod pozycją rejestrową nr [...] o łącznej powierzchni 1,48 ha i ogólnej wartości 62,60 jednostek szacunkowych. W wyniku scalenia gruntów, w zamian za posiadane grunty wydzielono grunty zamienne, oznaczone pod pozycją rejestrową nr [...] o łącznej powierzchni 1,73 ha i ogólnej wartości 83,70 jednostek szacunkowych.
Decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w O. z dnia [...] października 1993 r. na podstawie art. 155 k.p.a. zmieniono decyzję z dnia [...] stycznia 1993 r. w następujący sposób:
- działkę oznaczoną nr [...] o powierzchni 0,08 ha, wartości 3,20 jednostek szacunkowych przyznano M.B. w zamian za działkę nr [...],
- działkę oznaczoną nr [...] o powierzchni 0,02 ha, wartości 0,80 jednostek szacunkowych przyznano W.K,
- działkę oznaczoną nr [...] o powierzchni 0,03 ha, wartości 1,20 jednostek szacunkowych przyznano W.K.
W pozostałej części projekt scalenia dotyczący powyższych gospodarstw pozostawiono bez zmian. Drugiej zmiany decyzji z dnia [...] stycznia 1993 r. dokonano decyzją z dnia [...] stycznia 1994 r. wydaną na podstawie art. 155 k.p.a. w ten sposób, że działki położone we wsi O., gm. O. oznaczone w ewidencji nr [...] i [...] o łącznej powierzchni 0,04 ha, wartości 1,30 jednostek szacunkowych przyznano W.K., przypisując do pozycji rejestrowej nr [...]. W decyzji wskazano, że uczestnicy scalenia – M.Z. z tytułu powiększenia gospodarstwa oraz W.K. z tytułu pomniejszenia gospodarstwa uregulują należności między sobą. W pozostałej części projekt scalenia gruntów dotyczący wymienionych gospodarstw pozostał bez zmian. W dniu 19 lutego 2010 r. M.Z. złożyła ustnie do protokołu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w O. z dnia [...] stycznia 1993 r. oraz decyzji zmieniających ww. decyzję, tj. decyzji z dnia [...] października 1993 r. i decyzji z dnia [...] stycznia 1994 r.
W piśmie z dnia 6 maja 2013 r., będącym uzupełnieniem wniosku z dnia 19 lutego 2010 r. o stwierdzenie nieważności decyzji, M.Z. wskazała, że decyzje zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, iż w wyniku scalenia gruntów działka nr [...], będąca jej własnością, została błędnie włączona do gospodarstwa sąsiada M.B., działki siedliskowe nr [...] i nr [...] uległy znacznemu zmniejszeniu w stosunku do powierzchni gruntów wniesionych do scalenia, a decyzja z dnia [...] stycznia 1994 r. nie została wykonana, w związku z czym działki nr [...] i [...] nie zostały włączone do pozycji rejestrowej gruntów skarżącej.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w O. z dnia [...] stycznia 1993 r. w części dotyczącej gospodarstwa nr [...] oraz decyzji zmieniających w/w decyzję, tj. decyzji z dnia [...] października 1993 r. i decyzji z dnia [...] stycznia 1994 r.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że M.Z. otrzymała pełny należny ekwiwalent gruntowy w zamian za grunty wniesione do scalenia. W wyniku scalenia M.B. otrzymał działkę oznaczoną nr [...], która przed scaleniem, jak wynika z dokumentów, posiadała numer [...] i od 1979 r. była jego własnością, natomiast zmiany wynikające z decyzji z dnia [...] stycznia 1994 r. zostały wprowadzone, czego dowodem są wypisy z rejestru gruntów znajdujące się w aktach sprawy, zgodnie z którymi M.Z. jest właścicielką działek nr [...] i [...].
Odwołanie od tej decyzji wniosła M.Z.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, została wydana opisana na wstępie decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2014 r.
Organ drugiej instancji stwierdził, iż z rejestrów gruntów przed i po scaleniu oraz uwag zawartych w kwestionariuszu wynika, że M.Z. jako użytkownik gruntów należących wcześniej do jej ojca W. K. uczestniczyła w procesie scalenia gruntów wsi O., o czym świadczą podpisy na w/w dokumentach. Wniesione do scalenia grunty figurują w rejestrze szacunkowym przed scaleniem pod pozycją rejestrową nr [...] w postaci 11 działek o numerach: [...] i [...] o łącznej powierzchni 1,48 ha i ogólnej wartości 62,60 jednostek szacunkowych. Jako ekwiwalent zamienny M.Z. otrzymała grunty zapisane w rejestrze szacunkowym po scaleniu pod pozycją rejestrową nr [...] w składzie 10 działek o numerach: [...] o łącznej powierzchni 1,73 ha i ogólnej wartości 83,70 jednostek szacunkowych. M.Z. złożyła zastrzeżenie, zarzucając zbyt małą powierzchnię wydzielonego dla niej gospodarstwa. Zgodnie z art. 22 ustawy o scalaniu gruntów, komisja uznała zastrzeżenie za bezpodstawne.
Organ drugiej instancji stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż do postępowania scaleniowego wniesiona została działka siedliskowa nr [...] o powierzchni 0,22 ha. W wyniku przeprowadzonych prac scaleniowych, w nowym stanie posiadania widnieje działka nr [...] o powierzchni 0,32 ha, która powstała w wyniku połączenia działki nr [...] o powierzchni 0,22 ha i nr [...] o powierzchni 0,11 ha. Z kolei działka nr [...] o powierzchni 0,37 ha w nowym stanie posiadania powstała w wyniku połączenia działek w starym stanie o numerach [...] i [...] o łączonej powierzchni 0,36 ha.
Porównując przebieg granic działek przed i po scaleniu organ stwierdził, że granice pomiędzy działkami [...] i [...], [...] i [...] oraz [...] i [...] nie uległy zmianie. Wskazał, iż niewielka różnica w czołówkach działek nr [...] i nr [...], tj. ok. 40 cm wynika z faktu wykonania tzw. pomiarów kontrolnych działek siedliskowych, które miały na celu sprawdzenie faktycznej powierzchni tych działek i były mierzone przez geodetów według granic wcześniej wyznaczonych i utrwalonych stałymi punktami terenowymi. Łączna powierzchnia działek nr [...] i nr [...], których obecnie właścicielem jest M.Z., wynosi 0,69 ha i odpowiada powierzchni 0,69 ha przed scaleniem gruntów.
W ocenie organu odwoławczego, bezpodstawne są zarzuty skarżącej, że działka zabudowana nr [...] w starym stanie posiadania została zwężona i zaniżona została jej powierzchnia. Nie został naruszony art 2 ust 3 ustawy o scalaniu gruntów, bowiem w wyniku prac scaleniowych granice zabudowanej działki nr [...] pozostały niezmienione. Dodatkowo organ stwierdził, że M.Z. stała się właścicielem działki nr [...] dopiero po zakończeniu postępowania scaleniowego w 2005 r.
W odniesieniu do zarzutu bezprawnego pozbawienia skarżącej działki nr [...] o powierzchni 0,13 ha, która została zapisana w rejestrze szacunku gruntów po scaleniu jako własność M.B. w nowym stanie posiadania, organ zauważył, że Urząd Rejonowy w O. pismem z dnia 16 lipca 1993 r. wyjaśnił, iż działka nr [...] obejmuje część gruntów użytkowanych od strony północnej przez M.Z., a zapisana jest na M.B. W starym stanie posiadania działka oznaczona była jako nr [...] o powierzchni 0,10 ha. Z pisma tego wynika również, iż właścicielem działki na podstawie aktu własności był W.B., a następnie od 1979 r. zgodnie z aktem przekazania właścicielem jest M.B. Minister wskazał, że na podstawie dokumentacji w sprawie, a szczególnie notatki służbowej z dnia 8 czerwca 1993 r. wynika, że M.B. zgłosił się do Urzędu Rejonowego w O. w celu zmiany decyzji z dnia [...] stycznia 1993 r. zatwierdzającej projekt scalenia gruntów wsi O. w części dotyczącej działki nr [...]. M.B. wyraził zgodę na pomniejszenie swojego gospodarstwa o część działki nr [...] na rzecz faktycznych użytkowników w celu dokonania zgodności zapisów w ewidencji gruntów ze stanem faktycznym na gruncie. W dniu 8 czerwca 1993 r. do Urzędu Rejonowego zgłosiła się również M.Z., która oświadczyła, że z działki nr [...] użytkuje część gruntów od strony północnej, w związku z czym zachodzi konieczność zmiany decyzji zatwierdzającej projekt scalenia. Odmówiła jednak podpisania dokumentu stwierdzając, że zgłosi się w dniu 9 czerwca 1993 r. W podanym terminie nie zgłosiła się. Uwzględniając faktyczny stan posiadania działki nr [...] w nowym stanie, dokonano jej podziału poprzez odprojektowanie z w/w działki gruntów, które faktycznie były użytkowane przez innych uczestników scalenia, tj. W.K. (działka nr [...] o pow. 0,02 ha) i W.K. (działka nr [...] o pow. 0,03 ha). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 155 k.p.a. organ wydał decyzję z dnia [...] października 1993 r. zmieniającą decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w O. z dnia [...] stycznia 1993 r. Na tej podstawie M.Z. stała się właścicielką działki oznaczonej nr [...], co wynika z wypisu rejestru gruntów - stan na [...] stycznia 2010 r.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniosła M.Z. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
- naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz braku podjęcia wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym braku wyjaśnienia powierzchni wydzielonego dla skarżącej gospodarstwa oraz różnic w powierzchniach działek nr [...] i [...],
- naruszenie art. 8 i 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji, polegające na zawarciu w nim ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwiło dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie podstaw i zakresu scalenia,
- naruszenie art. 9 i 11 k.p.a. przez niedostateczne wyjaśnienie przesłanek i podstaw utrzymania w mocy decyzji,
- naruszenie art. 1 oraz art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów poprzez zakończenie postępowania decyzją zatwierdzającą projekt scalenia w sytuacji braku realizacji jego celu w zakresie poprawy warunków gospodarowania.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżanej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
Uzasadniając skargę M.Z. stwierdziła, że organ nieprawidłowo ustalił powierzchnię działki zabudowanej nr [...], a ponadto naruszył art. 1 i 2 ust. 3 ustawy o scalaniu gruntów w zakresie granic powyżej tej działki. Podała, iż nieprawidłowe są ustalenia w zakresie działki nr [...] o powierzchni 0,13 ha, poczynione na podstawie pisma Urzędu Rejonowego w O. z dnia 16 lipca 1993 r. W ocenie skarżącej, organy naruszyły podstawowe zasady postępowania administracyjnego poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji oraz wniósł o oddalenie skargi.
Na rozprawie w dniu 23 października 2014 r. skarżąca oświadczyła, że nigdy nie wyraziła zgody na zmianę decyzji o scaleniu z dnia [...] stycznia 1993 r. Nadto podniosła, że działki nr [...] i [...] to grunty położone między wałem a rzeką, których nie użytkuje. Według skarżącej działki te .. " wpisali jej fałszywie". ( k- 55 akt sądowych- protokół rozprawy).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skargę należało uwzględnić.
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przy czym na podstawie art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przeprowadzona pod względem zgodności z prawem kontrola zaskarżonej decyzji, w ramach wskazanych kryteriów, prowadzi do oceny, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca decyzja organu pierwszej instancji z [...] sierpnia 2013 r. wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania.
Powołana decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jak również decyzja Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. wydane zostały w procedurze oceny legalności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w O. z dnia [...] stycznia 1993 r. zatwierdzającej projekt scalenia gruntów wsi O., gm. O. o ogólnym obszarze 819,15 ha w części dotyczącej gospodarstwa nr [...] oraz decyzji zmieniających w/w decyzję, tj. decyzji z dnia [...] października 1993 r. i decyzji z dnia [...] stycznia 1994 r., określonej w art. 156 k.p.a. Rolą organu nadzoru było zatem ustalenie, czy wymienione decyzje Kierownika Urzędu Rejonowego w O. wydane zostały przy spełnieniu wszystkich warunków prawnie określonych, wynikających z obowiązujących ówcześnie aktów prawnych stanowiących podstawę do jej wydania, a w szczególności, czy spełnienie tych warunków zostało należycie wyjaśnione i udokumentowane. Organ nadzoru miał zatem obowiązek dokonania oceny, czy Kierownik Urzędu Rejonowego w O. wydając decyzję o zatwierdzeniu projektu scalania gruntów i następnie dokonując dwukrotnie zmian tej decyzji w wystarczający sposób ustalił zaistnienie wszystkich przesłanek do wydania takich decyzji.
Podstawę materialnoprawną decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w O. z dnia [...] stycznia 1993 r. zatwierdzającej projekt scalenia gruntów wsi O., gm. O. o ogólnym obszarze 819,15 ha, stanowiły przepisy ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów ( Dz. U. 1989 r., Nr 58 poz. 349 ze zm.). Powołana ustawa w sposób szczegółowy określa procedurę przeprowadzenia procesu scalenia gruntów, ustalając m.in. kolejność podejmowanych w toku postępowania scaleniowego czynności, formę wyrażenia zgody na dokonany szacunek gruntów przez uczestników postępowania, jak również skutki prawne tych czynności.
Organy nadzoru orzekające w niniejszej sprawie stwierdziły, że wydanie decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w O. z dnia [...] stycznia 1993 r. zatwierdzającej projekt scalenia gruntów, poprzedzone było prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem i brak jest podstaw do stwierdzenia jej nieważności.
Natomiast w kwestii dokonanych zmian tej decyzji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uznał, że jakkolwiek brak jest zgody M.Z. na zmianę wymienionej decyzji dokonaną decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego z [...] października 1993 r., to jednak - zdaniem Ministra - słusznie Wojewoda [...] odstąpił od stwierdzenia nieważności decyzji, ze względu na niekorzystne dla skarżącej skutki prawne.
Sąd nie podzielił powyższego stanowiska organu nadzoru. Zgodnie bowiem z art. 155 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony (w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez Kierownika Urzędu Rejonowego w O. o zmianie decyzji z dnia [...] stycznia 1993 r. zatwierdzającej projekt scalenia gruntów wsi O.). Z wykładni językowej tego przepisu wynika, że organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję ostateczną, jeżeli spełnione są łącznie następujące przesłanki:
a) strona wyraziła zgodę na zmianę lub uchylenie decyzji,
b) przepisy szczególne nie sprzeciwiają się zmianie lub uchyleniu takiej decyzji,
c) za uchyleniem lub zmianą decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny
interes strony.
Artykuł 155 k.p.a. chroniąc prawo nabyte ustanawia przesłankę materialnoprawną - zgody strony na zmianę decyzji. Zgoda strony musi zostać wyrażona przez złożenie oświadczenia woli przez stronę w sposób niebudzący wątpliwości, zgody strony nie można domniemywać. Podkreślić należy, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak również w literaturze przedmiotu ugruntowany jest pogląd, iż zgoda stron, stanowiąca podstawową przesłankę stosowania przepisu art. 155 k.p.a. nie może być dorozumiana ani domniemana, lecz musi być wyraźnie oświadczona, chociażby za uchyleniem lub zmianą decyzji przemawiał "słuszny interes strony" (A. Wróbel (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II Zakamycze 2005 s. 924). Brak zgody strony na zmianę decyzji stanowi rażące naruszenie prawa. W wyroku z dnia 4 grudnia 1981 r., I SA 2408/81, ONSA 1981, nr 2, poz. 121, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Uchylenie przez organ administracji decyzji ostatecznej bez zgody strony, która na mocy tej decyzji nabyła prawo, a zatem wbrew zasadzie art. 155 k.p.a., stanowi rażące naruszenie prawa i skutkuje stwierdzeniem nieważności takiej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.". Z kolei Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 14 marca 1991 r., III ARN 32/90, OSNCP 1992, nr 6, poz. 112 podkreślił, że zgoda strony na wzruszenie w całości lub w części decyzji, z której czerpie ona swe prawa, nie może być ani dorozumiana, ani domniemana, chociażby za uchyleniem lub zmianą decyzji przemawiał "słuszny interes strony." Tylko i wyłącznie zgoda udzielona wprost i wyraźnie, przez stosowne oświadczenie złożone organowi administracji państwowej, może stanowić jedną z przesłanek zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji na podstawie art. 155 k.p.a.
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że nie można zaaprobować stanowiska organów orzekających w postępowaniu nadzorczym, iż pomimo braku zgody skarżącej M.Z. na zmianę decyzji scaleniowej dokonanej decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w O. z dnia [...] października 1993 r., zasadnym było odstąpienie od stwierdzenia nieważności decyzji z powodu niekorzystnych skutków dla skarżącej w postaci utraty przez nią działek nr [...] i nr [...]. Przede wszystkim wskazać należy, iż zakaz reformationis in peius (zakaz pogorszenia sytuacji podmiotu odwołującego się) określony w art. 139 k.p.a. odnosi się do organu odwoławczego.
Nadmienić też wypada, że zakaz reformationis in peius w postępowaniu prowadzonym w trybie stwierdzenia nieważności decyzji nie ma typowej postaci takiej, jaką zakaz ten przyjmuje w postępowaniu rozpoznawczym. W trybie zwykłym bowiem zakaz ten oznacza, że organ odwoławczy nie może pozbawić odwołującego się przyznanych mu zaskarżoną praw, albo orzec o zwiększeniu jego obowiązków. Przedmiotem postępowania nadzorczego jest natomiast kontrola legalności danej decyzji administracyjnej, która jest prowadzona m.in. właśnie pod kątem, czy decyzja ta nie narusza w sposób rażący prawa.
W świetle powyższych okoliczności, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. wydane zostały z naruszeniem prawa, wobec czego należało je wyeliminować z obrotu prawnego.
Organ nadzoru ponownie rozpoznając sprawę uwzględni wyrażoną wyżej ocenę prawną i wyda stosowne rozstrzygnięcie.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 cytowanej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło