IV SA/Wa 1448/14

WyrokWSA w Warszawie2014-10-23

Skład orzekający: Aneta Dąbrowska, Krystyna Napiórkowska, Agnieszka Wójcik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o przekazaniu nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi w użytkowanie jednostce gospodarki uspołecznionej, wydana w 1979 r., mogła zostać wydana z rażącym naruszeniem prawa, jeśli w dniu jej wydania współwłaścicielem nieruchomości była osoba fizyczna, a nie Skarb Państwa, oraz czy brak wniosku inicjującego postępowanie stanowi rażące naruszenie prawa?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego (art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a.), ponieważ organ nie zbadał rzetelnie kwestii współwłasności nieruchomości przez osobę fizyczną w dacie wydania decyzji z 1979 r. oraz nie przeprowadził wystarczającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia, czy wniosek inicjujący postępowanie został złożony i zaginął. Brak dogłębnego wyjaśnienia tych kwestii uniemożliwił prawidłową ocenę, czy decyzja Naczelnika Gminy była dotknięta rażącym naruszeniem prawa.
Stan faktyczny
Skarżąca K. I., następczyni prawna A. W., wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy z 1979 r. przekazującej nieruchomość Państwowego Funduszu Ziemi w użytkowanie przedsiębiorstwu. Skarżąca twierdziła, że decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ działka nr [...] nie była własnością Skarbu Państwa, lecz współwłasnością jej dziadka A. W. i jego żony M. W. Wojewoda odmówił stwierdzenia nieważności, a następnie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Wojewody. Sąd administracyjny uchylił decyzję Ministra, uznając, że organy nie zbadały należycie kwestii współwłasności oraz braku wniosku inicjującego postępowanie.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz zasądził od Ministra na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2014 r. sprawy ze skargi K. I. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącej K. I. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] maja 2014 r. Nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi działając na podstawie art. 138 § 1 k.p.a utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2012r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w N. z dnia [...] września 1979 r., znak: [...] orzekającej o przekazaniu na rzecz [...] Przedsiębiorstwa [...] w L. i nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi, położonej we wsi N., ul. [...] o łącznej pow. [...] ha. w części dotyczącej przekazania działki nr [...] o pow. [...] ha stanowiącej byłą własność A. W. W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskiem z dnia 12 lipca 2011 r. K. I. (będąca następcą prawnym A. W. - wnuczka byłego właściciela) wystąpiła o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy w N. z dnia [...] września 1979 r., w części dotyczącej działki oznaczonej nr [...] o pow. [...] ha. W uzasadnieniu wniosku podniosła, iż wydanie decyzji z dnia [...] września 1979 r. nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa, bowiem działka nr [...] na dzień jej wydania nie była własnością Skarbu Państwa, stanowiła bowiem własność następców prawnych A. W. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] wydaną na podstawie art. 157§1 oraz art. 158 § 1 w związku z art. 156 §1 pkt 2 k.p.a. Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w N. z dnia [...] września 1979 r. W uzasadnieniu decyzji wskazał m.in., iż działka nr [...] na dzień wydania kwestionowanej decyzji stanowiła własność Skarbu Państwa, a zatem podlegała przekazaniu w użytkowanie na rzecz [...] Przedsiębiorstwa [...] w L. w trybie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 listopada 1968 r. Pismem z dnia 15 maja 2012 r. K. I. reprezentowana przez pełnomocnika D. I. wniosła odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...]. W uzasadnieniu podniosła, iż kwestionowana decyzja wydana została z naruszeniem art. 156 §1 Kpa, bowiem wojewoda błędnie odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w N., w części dotyczącej działki nr [...], która to działka na dzień wydania ww. decyzji była własnością osób fizycznych tj. A. i M. W. i nie podlegała przekazaniu na rzecz [...] Przedsiębiorstwa [...]. Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, wskazując w uzasadnieniu, że Wojewoda nie podjął żadnych czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego dotyczącego przekazania w użytkowanie [...] Przedsiębiorstwu [...] gruntów o łącznej pow. [...] ha, położonych we wsi N. Skargę na ww. decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. I. reprezentowana przez pełnomocnika D. I. Skarżąca zarzuciła organowi rozstrzygającemu naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. z uwagi na brak wyjaśnienia w uzasadnieniu skarżonej decyzji podstaw do przyjęcia, że usunięcie ewentualnych uchybień organu pierwszej instancji mieści się w przesłance "koniecznego do wyjaśnienia zakresu sprawy mającego istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie". Wyrokiem z dnia 5 grudnia 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 2071/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazując, że organ odwoławczy wydając decyzję kasacyjną nie uzasadnił, że istniały podstawy do skorzystania przez organ z trybu określonego w art. 138 §2 Kpa. Rozpatrując niniejszą sprawę należało zważyć, co następuje. Zgodnie z treścią § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 listopada 1968 r. rozporządzenie to dotyczy nieruchomości stanowiących własność państwową lub własność jednostek gospodarki uspołecznionej, a położonych na obszarze gromad: 1) nieruchomości rolnych w rozumieniu przepisów wydanych na podstawie art. 160 § 3 Kodeksu cywilnego, 2) nieruchomości przeznaczonych stosownie do przepisów o terenach budowlanych na obszarze wsi lub przepisów o planach zagospodarowania przestrzennego albo stosownie do przepisów o państwowym gospodarstwie leśnym na cele nie związane bezpośrednio z produkcją rolną, jeżeli nie zostały jeszcze przekazane na cele, a są lub mogą być wykorzystane na cele produkcji rolnej, 3) nieruchomości wykazanych w ewidencji gruntów jako nieużytki, jeżeli wchodzą w skład gospodarstw rolnych i nie są przeznaczone stosownie do przepisów określonych w pkt 2 na cele nie związane z produkcją rolną. §7 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia stanowi, że państwowe nieruchomości przekazuje się na cele produkcji rolniczej tylko w użytkowanie na czas określony lub nieokreślony oraz że nieruchomości te przekazuje się w użytkowanie na cele produkcji rolniczej państwowym jednostkom oraz rolniczym spółdzielniom produkcyjnym nieodpłatnie. Natomiast zgodnie z § 3 pkt 1 organem uprawnionym do wydania decyzji w sprawie przekazania nieruchomości jest naczelnik gminy, z zastrzeżeniem wyjątków określonych w pkt 2 i 3, po zasięgnięciu opinii czynnika społecznego, a zwłaszcza samorządu rolniczego. Mocą kwestionowanej decyzji z dnia [...] września 1979 r. r. Naczelnik Gminy w N. orzekł o przekazaniu na rzecz [...] Przedsiębiorstwa [...] w L. nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi, położonych we Wsi N., ul. [...] o łącznej pow. [...] ha, w tym działki oznaczonej nr [...] o pow. [...] ha. Protokolarne przekazanie rzeczonych gruntów nastąpiło natomiast dnia 9 października 1979 r. dowodem na co jest protokół zdawczo- odbiorczy stanowiący o przekazaniu na cele rolnicze na rzecz [...] Przedsiębiorstwa [...] w L. nieruchomości rolnej stanowiącej własność PFZ o pow. [...] ha, położonej we wsi N. obejmującej m.in. działkę nr [...]. Ze znajdującego się w aktach sprawy postanowienia Sądu Powiatowego w L. z dnia [...] stycznia 1970 r., sygn. akt [...] wynika, iż na podstawie ww. orzeczenia sąd przejął na własność Państwa za zaległe należności nieruchomość rolną o pow. [...] ha wraz z zabudowaniami, położoną we wsi N., nadaną na własność A. W. Natomiast wyrokiem z dnia [...] marca 2003 r., sygn. akt [...] wydanym w wyniku wniesienia skargi o wznowienie postępowania Sąd Rejonowy L. uchylił ww. postanowienie Sądu Powiatowego w L. Pełnomocnik strony stwierdził, że brak udziału M. W. (żony A. W.) w postępowaniu zakończonym postanowieniem Sądu Powiatowego w L. z dnia [...] stycznia 1970 r. orzekającym o przejęciu gospodarstwa A. W. na rzecz Państwa, stanowił podstawę wznowienia postępowania dotkniętego sankcją nieważności, co zdaniem strony powoduje uchylenie orzeczenia Sądu Powiatowego w L. ze skutkiem ex tunc. W ocenie strony brak było zatem podstaw do przyjęcia przez Naczelnika Gminy N., że nieruchomość rolna oznaczona działką nr [...] stanowiła własność Skarbu Państwa, a tym samym podlegała przekazaniu w użytkowanie Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej. Nie można zgodzić się z takim stanowiskiem. Z licznych orzeczeń sądowych, w tym z postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt II CSK 509/11 oraz uchwały 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia 2010 r., sygn. akt III CZP 112/09 wynika, iż w doktrynie obowiązuje pogląd, że zainteresowany, niebędący uczestnikiem postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem orzekającym co do istoty sprawy, może żądać wznowienia postępowania, jeżeli postanowienie to narusza jego prawa, lecz niewzięcie przez zainteresowanego udziału w sprawie rozpoznawanej w postępowaniu nieprocesowym nie powoduje nieważności postępowania. Argument przemawiający przeciwko nieważności postępowania nieprocesowego wynika z art. 524 §2 Kpc, zgodnie z którym osoba zainteresowana niebędąca uczestnikiem postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem orzekającym co do istoty sprawy, może żądać wznowienia postępowania, jeżeli postanowienie to narusza jej prawa. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że niewzięcie przez zainteresowanego udziału w sprawie nie powoduje nieważności postępowania. Stanowisko to znajduje wsparcie zarówno w wykładni przepisów o nieważności postępowania jak i w specyfice postępowania nieprocesowego. Z uwagi na powyższe nie można podzielić stanowiska pełnomocnika strony dotyczącego nieważności postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Powiatowego w L. z dnia [...] stycznia 1 970r. ze skutkiem ex tunc z uwagi na jego uchylenie przez Sąd Rejonowy L. w 2003r. Ustalenia te nie dają zatem podstaw do twierdzenia, iż kwestionowana decyzja Naczelnika Gminy N. z dnia [...] września 1979 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Odnosząc się także do twierdzenia strony, która podniosła że decyzja Naczelnika Gminy w N. wydana została z rażącym naruszeniem prawa bowiem orzekała o nieruchomości nie stanowiącej własności Skarbu Państwa w świetle wyroku Sądu Rejonowego w L. wskazać należy, iż nowy stan prawny działki [...] powstały w wyniku wydania wyroku z dnia [...] marca 2003 r. nie był znany Naczelnikowi Gminy N. na dzień wydania decyzji z dnia [...] września 1979 r. Na uwagę w niniejszej sprawie zasługuje przy tym okoliczność, że w ramach postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, organ nadzoru dokonuje oceny okoliczności faktycznych i prawnych sprawy w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w sprawie do czasu wydania kontrolowanej decyzji oraz przepisy prawa będące podstawą rozstrzygnięcia wydanej decyzji. Nie można zatem mówić o rażącym naruszeniu prawa przez organ rozstrzygający, jeżeli na dzień wydania decyzji, tj. dzień [...] września 1979 r. orzekającej w sprawie działki nr [...] stan prawny ww. nieruchomości ustalony był postanowieniem Sądu Powiatowego w L. z dnia [...] stycznia 1970 r. Ostatnią podniesioną przez pełnomocnika K. I. kwestią jest to że wydanie decyzji na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 listopada 1968 r. w sprawie przekazywania nieruchomości rolnych i niektórych innych nieruchomości położonych na terenie gmin pomiędzy jednostkami gospodarki uspołecznionej winno być poprzedzone złożeniem wniosku ubiegającego się podmiotu o przekazanie nieruchomości stosownie do postanowień §4 ww. rozporządzenia. Odnosząc się do ww. zagadnienia wskazać należy, iż faktem jest, że w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego nie udało się odnaleźć rzeczonego wniosku, brak go zarówno w [...] Urzędzie Wojewódzkim jaki i w Urzędzie Gminy N. Fakt nieodnalezienia ww. wniosku nie stanowi jednak dowodu na jego niesporządzenie przez [...] Przedsiębiorstwo [...], jego nieodnalezienie oznaczać może bowiem że dokument ten po prostu zaginął z uwagi na upływ czasu jaki nastąpił od dnia wydania kwestionowanej decyzji przez Naczelnika Gminy N. Stwierdzić zatem należy, iż nie odnalezienie ww. wniosku nie może stanowić podstawy do uznania, że decyzja Naczelnika Gminy N. wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. I., wskazując na naruszenie przepisów prawa materialnego, także przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy: 1) tj. naruszeniu przepisów postępowania administracyjnego art. 7, 8, 11,61, 107 §3 k.p.a., polegającego w szczególności na: a) nie wyjaśnieniu podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2012 znak [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy N. z dnia [...] września 1979 r. znak: [...], b) nie wyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy w szczególności nie wzięcia pod uwagę faktu, iż objęta przedmiotem decyzji Naczelnika Gminy N. - część nieruchomości położona we wsi N. ul. [...] oznaczona jako działka gruntu o nr [...] o pow. [...] ha w dniu wydania decyzji nie stanowiła własności Skarbu Państwa a stanowiła własność M. W. żony A. na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej. Sentencja postanowienia Sądu Powiatowego w L. z dnia [...] stycznia 1970 roku sygn. akt [...] o przejęciu na własność Skarbu Państwa przedmiotowej nieruchomości nie obejmowała M. W. żony A. Pominięcie faktu iż na dzień wydania decyzji Naczelnika Gminy N. współwłaścicielem nieruchomości była żona A. W., M. W. a nie Skarb Państwa powoduje iż decyzja Naczelnika Gminy N. wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto z wpisu w Księdze Wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy L. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych wynika, że A. W. figurował jako właściciel nieruchomości w okresie od [...].12.1949 do [...].08.2002 roku. /rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych /. c) braku pogłębienia zaufania obywateli do organów administracji publicznej poprzez nieuprawnione przyjęcie, iż spełniona została formalno- prawna przesłanka wszczęcia postępowania wynikająca z przepisu § 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 listopada 1968 roku w sprawie przekazywania nieruchomości rolnych i niektórych nieruchomości położonych na terenie gmin pomiędzy jednostkami gospodarki uspołecznionej /Dz. U. z 1969 r. Nr.1 poz.1/ inicjowana wnioskiem j.g.u. o przekazanie nieruchomości. W aktach sprawy brak wymaganego wniosku. Wniosek zgodnie z obowiązującym prawem w dniu wydania decyzji Naczelnika Gminy N. zawierać powinien również uzasadnienie jednostki ubiegającej się o przekazanie nieruchomości i przekazany powinien być zgodnie z procedurą przez jednostkę nadrzędną. d) nieuprawnione przyjęcie w zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...], iż wszczęcie postępowania bez wspomnianego wniosku nie stanowi rażącego naruszenia prawa. e) w zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy N. z dnia [...] września 1979 r. znak: [...] błędnie przyjmuje się, iż decyzja Naczelnika Gminy N. nie naruszała w sposób rażący przepisów §1, 2, 3, 4, 7 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 listopada 1968 roku w sprawie przekazywania nieruchomości rolnych i niektórych nieruchomości położonych na terenie gmin pomiędzy jednostkami gospodarki uspołecznionej ( Dz. U. z 1969 r. Nr.1 poz.1). W oparciu o tak sformułowane zarzuty strona skarżąca wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej jej decyzji Wojewody [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, 2) zasądzenie od organu kosztów postępowania sądowego wg norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 2012, poz. 270 ze zm. zwanej w dalszej części p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zatem sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, ocenia legalność aktu administracyjnego w szerokim zakresie, niezależnie od trafności zarzutów sformułowanych w skardze, jak i ponad te zarzuty - w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania mającego wpływ na wynik sprawy. Kontrolą Sądu w niniejszej sprawie objęta została decyzja z dnia [...] maja 2014 Nr [...] Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, którą utrzymano w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2012r., odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] września 1979 r., znak: [...] Naczelnika Gminy w N. przekazującą na rzecz [...] Przedsiębiorstwa [...] w L. nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi, położonego we wsi N., ul. [...] o łącznej pow. [...] ha. Przekazaniu na mocy tej decyzji wydanej w oparciu o §1, § 3 ust. 1 oraz § 7 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 listopada 1968 r. w sprawie przekazywania nieruchomości rolnych i niektórych innych nieruchomości położonych na terenie gmin pomiędzy jednostkami gospodarki uspołecznionej (Dz.U. z 1969 r. Nr 1, poz. 1) podlegała m.in. działka nr [...] o pow. [...] ha stanowiąca byłą własność A. W. Dokonując oceny zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami prawa Sąd uznał, iż kontrolowana decyzja wydana została z naruszeniem art. 7, 77§1 i 107 § 3 k.p.a, polegającym na braku rzetelnego i dokładnego zbadania sprawy. W pierwszej kolejności należy wskazać, iż postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte na wniosek K. I. - spadkobiercy ustawowego A. W., która jak wynika z treści jej wniosku jest współwłaścicielką spornej nieruchomości, zgodnie z wypisem z KW nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy L. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych. We wniosku strona skarżąca podniosła, iż przekazana na podstawie decyzji z dnia [...] września 1979 r., znak: [...] Naczelnika Gminy w N. na rzecz [...] Przedsiębiorstwa [...] w L. nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi, działka [...] poł. we wsi N., zdaniem skarżącej nie stanowiła własności państwowej, bowiem żona A. W.- M. W. w dniu wydania tej decyzji była jej współwłaścicielką na podstawie wspólności majątkowej. Odnosząc się do przedmiotowej kwestii organ wskazał, iż okoliczność braku udziału strony w postępowaniu stanowi przesłankę do wznowienia postępowania a nie stwierdzenia jej nieważności. Ze stanowiskiem tym co do zasady należy się zgodzi, zgodnie bowiem z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Na gruncie rozpoznawanej sprawy kwestionowana jest jednak nie okoliczność braku udziału strony w toku postępowania lecz kwestia rozstrzygnięcia przez organ o przekazaniu na rzecz Państwowego Funduszu Ziemi, działki [...] poł. we wsi N., która w ocenie strony skarżącej nie stanowiła jedynie własności A. W., jak przyjął orzekający wówczas organ w oparciu o postanowienie Sądu powszechnego, ale współwłasność w/w i M. W. Odnosząc się do powyższej kwestii, wskazać należy, że zgodnie zaś z § 1 ust. 1. rozporządzenia z dnia 22 listopada 1968 r. w sprawie przekazywania nieruchomości rolnych i niektórych innych nieruchomości położonych na terenie gromad pomiędzy jednostkami gospodarki uspołecznionej, przekazaniu mogły podlegać stanowiące własność państwową lub własność jednostek gospodarki uspołecznionej, położone na obszarze gromad: 1) nieruchomości rolne w rozumieniu przepisów wydanych na podstawie art. 160 § 3 Kodeksu cywilnego, 2) nieruchomości przeznaczone stosownie do przepisów o terenach budowlanych na obszarze wsi lub przepisów o planach zagospodarowania przestrzennego albo stosownie do przepisów o państwowym gospodarstwie leśnym na cele nie związane bezpośrednio z produkcją rolną, jeżeli nie zostały jeszcze przekazane na cele, a są lub mogą być wykorzystane na cele produkcji rolnej, 3) nieruchomości wykazane w ewidencji gruntów jako nieużytki, jeżeli wchodziły w skład gospodarstw rolnych i nie były przeznaczone stosownie do przepisów określonych w pkt 2 na cele nie związane z produkcją rolną. Zgodnie zaś z § 7 ust. 1 państwowe nieruchomości przekazuje się na cele produkcji rolniczej tylko w użytkowanie na czas określony lub nieokreślony. Jak wynika z akt sprawy postanowieniem Sądu Powiatowego w L. z dnia [...] stycznia 1970r. wydanym z udziałem A. W. przejęto na rzecz Państwa za zaległe należności nieruchomość rolną o pow. [...] ha wraz z zabudowaniami nadaną mu na własność w drodze reformy rolnej. W aktach sprawy znajduje się także protokół przejęcia na rzecz Skarbu Państwa w 1971r. wskazanego w w/w prawomocnym wówczas postanowieniu Sądu gospodarstwa. Nie ulega zatem wątpliwości, iż w dacie wydania kontrolowanej w postępowaniu nieważnościowym decyzji określona w postanowieniu Sądu nieruchomość A. W. należała do SP, co mogło uzasadniać podstawę do jej przekazania w oparciu o cytowane powyżej przepisy rozporządzenia z dnia 22 listopada 1968 r. w sprawie przekazywania nieruchomości rolnych i niektórych innych nieruchomości położonych na terenie gromad pomiędzy jednostkami gospodarki uspołecznione. Bez wątpienia podnoszona przez stronę skarżącą okoliczność uchylenia przez Sąd Rejonowy L. Wydział Cywilny Wyrokiem z dnia [...] marca 2003r. Sygn. akt [...], postanowienia Sądu Powiatowego w L. z dnia [...] stycznia 1970r. mogła stanowić ew. podstawę do wszczęcia w oparciu o art. 145 §1 pkt. 8 k.p.a, postępowania wznowieniowego w odniesieniu do decyzji z dnia [...] września 1979 r., znak: [...] Naczelnika Gminy w N. w zakresie dotyczącym interesu A. W. W sprawie nie zostało jednak w ocenie Sądu wyjaśnione, jaki wpływ i czy w ogóle wywierała ta decyzja na interes prawny M. W. (i jej spadkobierców) w świetle podniesionej przez stronę skarżącą okoliczność, iż w dacie jej wydania była ona współwłaścicielką działki [...] poł. we wsi N., przekazanej na rzecz [...] Przedsiębiorstwa [...] w L. Co czyni uzasadnionym zarzut nierozpoznania przez organ sprawy w sposób odpowiadający wymogom określonym w art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. Ponadto jak słusznie podnosi strona skarżąca zgodnie z przepisami rozporządzenia, które stanowiły podstawę wydania kontrolowanej w postępowaniu nieważnościowym decyzji, postępowanie w sprawie przekazania nieruchomości zgodnie z § 4 ust. 1 wymagało złożenia wniosku jednostki. Wniosek wymagał uzasadnienia. Z treści zaskarżonej decyzji wynika, że wniosek, inicjujący postępowanie w sprawie zakończonej kontrolowaną w postępowaniu nieważnościowym decyzją nie został odnaleziony, co zdaniem organu nie oznacza, że decyzja ta wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Dokonując oceny zgromadzonych w sprawie akt Sąd uznał, że stanowisko organu co do zaginięcia wniosku nie zostało poprzedzone przeprowadzeniem kwerendy, która pozwoliłaby na jego przyjęcie. Po pierwsze z treści decyzji z [...] września 1979r. nie wynika, aby postępowanie to prowadzone było na wniosek (co ewentualnie mogłoby uznać pośrednio, iż taki wniosek istniał), a po drugie organ nie zwrócił się do stosownych instytucji ( np. właściwego Archiwum) o sprawdzenie, czy nie znajdują się tam brakujące dokumenty. Swoje stanowisko oparł jedynie na informacji i dokumentach przekazanych przez Wójta Gminy N. Brak dogłębnego wyjaśnienia przedmiotowej kwestii prowadzi do uznania stanowiska organu w zakresie zaginięcia wniosku jako przedwczesnego. Wobec nieprzeprowadzenia w sprawie rzetelnego postępowania Sąd uznał, iż zaskarżoną decyzją naruszono wskazane na wstępie przepisy k.p.a w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, co uzasadniało konieczność jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. Orzeczenie o zwrocie skarżącemu kosztów postępowania sądowego wydano w oparciu o art. 200 i 205 w/w ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło