I SA/Gd 1066/14
WyrokWSA w Gdańsku2014-10-28
Skład orzekający: Małgorzata Gorzeń, Sławomir Kozik, Joanna Zdzienicka-Wiśniewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji prawidłowo zastosował sankcję w postaci pomniejszenia płatności rolnośrodowiskowej o 50%, jeśli rolnik działał w zaufaniu do wadliwej dokumentacji sporządzonej przez eksperta, a następnie poprawionej?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ administracji nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w szczególności przyczyny omyłki rolnika. W sytuacji, gdy rolnik działał w zaufaniu do dokumentów, za których prawidłowość odpowiada organ (lub podmiot z nim współpracujący), nie można automatycznie stwierdzić naruszenia wymogów programu rolnośrodowiskowego i zastosować sankcji w postaci pomniejszenia płatności. Należy rozważyć zasady wykładni zgodnej z prawem UE i proporcjonalności.Stan faktyczny
Rolnik E.G. złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013, deklarując ochronę siedlisk lęgowych ptaków na określonym obszarze. Kontrola wykazała, że rolnik nie pozostawił nieskoszonej właściwej części działki zgodnie z zaznaczeniem na materiale graficznym, co skutkowało pomniejszeniem przyznanej płatności o 50%. Rolnik twierdził, że omyłka wynikała z korzystania z błędnej mapki ekspertyzy ornitologicznej, która została później poprawiona. Organy administracji utrzymały w mocy decyzję o pomniejszeniu płatności, uznając, że rolnik ponosi konsekwencje za niezgodność zadeklarowanego obszaru z faktycznym.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, orzekł, że decyzja nie może być wykonana i zasądził od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Jarecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 października 2014 r. sprawy ze skargi E.G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 24 czerwca 2014 r. nr [....] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz strony skarżącej kwotę 200( dwieście ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W dniu 22 marca 2013 r. pan E. G., działając jako rolnik, wystąpił do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z wnioskiem o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013). W dołączonej do wniosku Deklaracji pakietów rolnośrodowiskowych
w ramach PROW 2007-2013 w roku: 2013 strona zadeklarowała do pakietu
4 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000 wariant 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków obszar 58,00 ha, wnioskując o przyznanie pomocy w wysokości 69.600 zł. Do wniosku załączono materiał graficzny, na którym zaznaczył działkę rolną objętą przedmiotowym wnioskiem.
W dniach 19-27 listopada 2013 r. w gospodarstwie rolnym pana E. G. została przeprowadzona kontrola na miejscu w zakresie płatności rolnośrodowiskowej, wykonana przez inspektorów terenowych Biura Kontroli na Miejscu Oddziału Regionalnego ARiMR, której wyniki zawarto w raporcie Nr [...]. W wyniku przeprowadzonych czynności ustalono, że powierzchnia stwierdzona działki rolnej M wyniosła 59,81 ha oraz zastosowano kod DR13- (zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest mniejsza od powierzchni stwierdzonej), kod DR50 (granice upraw wykraczają poza działki/ek referencyjnej/ych zadeklarowanej/ych we wniosku, co w konsekwencji może skutkować redukcją powierzchni działki rolnej), kod DR51 (stwierdzono obszar tymczasowo niekwalifikujący się do płatności), kod DR52 (stwierdzono powiększenie zasięgu pola zagospodarowania), kod DR49 (do wyliczenia tolerancji pomiaru zastosowano wartość obwodu zewnętrznego). Ponadto w formularzu kontroli: wymogi szczegółowa -wariant 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków i wariant 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków w odniesieniu do działki rolnej M stwierdzono, że rolnik nie pozostawił nieskoszonej właściwej część działki rolnej, która została zaznaczona na materiale graficznym(kod P020). Do protokołu załączono pismo pana E. G. z dnia 27 listopada 2013 r., w którym oświadczył,
że pozostawił niewykoszoną część działki sugerując się błędnie sporządzonymi mapkami ornitologa oraz, że mapki zostały już naprawione i w późniejszych latach ten błąd się już nie powtórzy.
Decyzją z dnia 18 lutego 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR
przyznał panu E. G. płatność rolnośrodowiskową na rok 2013 z tytułu wariantu 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków w wysokości 34800,00 zł do powierzchni 58,00 ha.
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia 24 czerwca 2014 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu Dyrektor wskazał, że w dniu 15 marca 2014 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2014 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2014 poz. 324). Zgodnie z § 2 ww. rozporządzenia, do przyznawania i zwrotu pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" w sprawach objętych postępowaniami:
• wszczętymi i niezakończonymi ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.
• zakończonymi ostateczną decyzją wydaną na podstawie przepisów dotychczasowych, w przypadku gdy zostały wznowione od dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia
- stosuje się przepisy dotychczasowe, z tym że w postępowaniu w sprawie zwrotu tej pomocy przepis § 45 rozporządzenia, o którym mowa w § 1, stosuje się w brzmieniu nadanym niniejszym rozporządzeniem.
W dalszej kolejności wskazując na treść art. 10 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 20 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (t. j. Dz. U. z 2013, poz. 173) a także § 2 ust. 1, § 11, § 18 ust. 3, § 25, § 38 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm.
z 2013 r., poz. 1312), jak również powołując się na załącznik nr 7 do rozporządzenia w ramach pakietu 4. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000 wariant 4.1. Ochrona siedlisk lęgowych ptaków i wariant 5.1. oraz na art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE)
nr 1290/2008, (WE) nr 247/2006, nr (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1982/2003 (Dz. Urz. (WE) L30 z 31 stycznia 2009), art. 4 ust. 1, art. 10 ust. 1 i 2, art. 11 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli
oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25/8 z 28 stycznia 2011 r. ze zm.) Dyrektor wyjaśnił, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR weryfikując wniosek strony, ustalił że powierzchnia stwierdzona i uprawniona do płatności rolnośrodowiskowej wariantu 4.1 Ochrona siedlisk łęgowych ptaków wyniosła 58,00 ha i była zgodna z powierzchnią zadeklarowaną we wniosku. Początkowo przyznana kwota płatności rolnośrodowiskowej w ramach powyższego wariantu została pomniejszona o 50% powierzchni działki rolnej M, z uwagi na stwierdzenie w kontroli na miejscu pozostawienia innej niż zaznaczona na materiale graficznym powierzchni nieskoszonej. Powyższego ustalenia organ dokonał w oparciu o czynności kontrolne przeprowadzone w gospodarstwie rolnika w dniach 19-27 listopada 2013 r.
Kierownik Biura Działań Społecznych oraz Płatności Bezpośrednich pismem
z dnia 2 maja 2014 r. zwrócił się do Kierownika Biura Kontroli na Miejscu
o zweryfikowanie poprawności przeprowadzonych kontroli na miejscu
oraz sporządzonego z niej raportu z czynności kontrolnych, a także o zweryfikowanie powierzchni ewidencyjno-gospodarczej (PEG) pod względem wyników z kontroli
na miejscu.
W odpowiedzi na powyższe pismo Kierownik Biura Kontroli na Miejscu pismem z dnia 14 maja 2014 r. poinformował, że czynności kontrolne przeprowadzone przez inspektorów terenowych zostały wykonane zgodnie
z obowiązującymi książkami procedur oraz wytycznymi zawartymi w Instrukcjach realizacji kontroli na miejscu dotyczącymi kontrolowanych działań. Ponadto wskazał, że powierzchnię ewidencyjno-gospodarczą działki ewidencyjnej nr [...] wyznaczono poprawnie. Biuro Kontroli na Miejscu uznało cały proces kontroli za przeprowadzony prawidłowo i podtrzymało swoje stanowisko zawarte w raporcie z kontroli
nr [...].
W związku z powyższym, po przeprowadzeniu postępowania uzupełniającego, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR uznał, że powierzchnia ustalona przez organ I instancji działki rolnej zadeklarowanej we wniosku, w oparciu o wyniki kontroli na miejscu, jest prawidłowa. Za prawidłowe ponadto uznał pomniejszenie początkowo przyznanej kwoty płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantu 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków o 50% powierzchni działki rolnej M, z uwagi na stwierdzenie w kontroli na miejscu pozostawienia innej niż zaznaczona na materiale graficznym powierzchni nieskoszonej, zgodnie z § 38 ust. 1 i 2 rozporządzenia w związku z załącznikiem nr 7 do rozporządzenia.
Ustosunkowując się do kwestii pozostawienia niewłaściwej nieskoszonej części działki, niezgodnej z zaznaczoną na załączniku graficznym Dyrektor uznał,
że pozostaje ona bez wpływu na rozstrzygnięcie. Organ zwrócił również uwagę,
że pan E. G. składając wniosek o przyznanie płatności złożył podpis pod oświadczeniem zamieszczonym na stronie 4/4 wniosku - sekcja IX Oświadczenia i zobowiązania, że znane są mu zasady przyznawania płatności
i konsekwencje niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji programu rolnośrodowiskowego. Zatem podpisując oświadczenie miał on świadomość nie tylko korzystnych dla siebie skutków przedsięwziętych działań, ale również zgodził się
na obarczanie określonymi konsekwencjami w razie określonego naruszenia prawa. Zdaniem organu, traktowanie tych skutków w sposób wybiórczy i godzenie się
przez stronę jedynie na te, które są dla strony korzystne, nie może znaleźć akceptacji. Skoro skarżący załączył do wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 materiał graficzny, na którym zaznaczył powierzchnię działki rolnej, która w 2013 roku powinna zostać nieskoszona,
to on ponosi konsekwencje w przypadku stwierdzenia pozostawienia innej niż zaznaczona na materiale graficznym powierzchni nieskoszonej, bez względu
na to czy wynikało to z jego pomyłki czy z zamierzonego działania.
Organ podkreślił, że to na stronie ciąży obowiązek dbałości o swoje interesy oraz powinność co najmniej podstawowej orientacji w przepisach prawnych regulujących niektóre sfery życia społecznego. Pan E. G. zaznaczył na materiale graficznym załączonym do wniosku o przyznanie płatności część działki rolnej, która ma pozostać nieskoszona w 2013 roku, zgodną zarówno z błędną
jak i z prawidłową ekspertyzą ornitologa.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku
pan E. G. wniósł o uchylenie rozstrzygnięcia organów I i II instancji a także o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonym rozstrzygnięciom zarzucił naruszenie § 38 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program Rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 a także naruszenie przepisów
art. 7, art. 107 § 3 K.p.a. poprzez: niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącego,
nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów skarżącego i nie podanie przyczyn,
z powodu których argumentom skarżącego odmówiono wiarygodności. W ocenie skarżącego organy obu instancji nie odniosły się do kwestii niewłaściwego wyznaczenia granic działki rolnej przez eksperta przyrodniczego. Granice
te stanowiły podstawowy punkt odniesienia w terenie podczas wykonywania prac polowych. Jednocześnie, zgodnie z załącznikiem nr 1 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program Rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013, dokumentacja przyrodnicza sporządzona przez eksperta przyrodniczego ornitologa wraz z załącznikiem graficznym, stanowi załącznik
do Planu Działalności Rolnośrodowiskowej. Zdaniem skarżącego w obowiązującym stanie prawnym trudno jest wskazać sposób postępowania jaki ma obrać rolnik realizując przyjęte zobowiązanie rolnośrodowiskowe, w przypadku kiedy poszczególne elementy dokumentacji rolnośrodowiskowej (tj. Dokumentacji przyrodniczej ornitologicznej, Planu Działalności Rolnośrodowiskowej oraz wniosku
o przyznanie płatności) są ze sobą sprzeczne a różnica nie wynika z działalności bądź zaniedbań rolnika. W takiej sytuacji, zdaniem skarżącego, zastosowanie znaleźć powinien art. 7 K.p.a.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi.
W piśmie z dnia 15 października 2014 r. organ II instancji, wypełniając zobowiązanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia
9 października 2014 r., wyjaśnił, że skarżący dołączył do odwołania kopie mapek
z ekspertyzy ornitologicznej (pierwotne oraz w wersji poprawionej), które organ administracji w zaskarżonej decyzji określił nieprecyzyjnie jako błędną i prawidłową ekspertyzę ornitologa. Wyjaśnił ponadto, że w rzeczywistości organ administracji dysponował jedynie wskazanymi mapkami z ekspertyzy ornitologicznej a także,
że w ramach prowadzonego postępowania administracyjnego organy obu instancji dysponowały uzyskanymi w trakcie czynności kontrolnych w gospodarstwie Skarżącego fotografiami przedstawiającymi dokumentację rolnośrodowiskową,
w tym wskazanymi powyżej nowymi mapkami z ekspertyzy ornitologicznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Sąd w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżonych orzeczeń
z prawem.
W niniejszej sprawie jest okolicznością bezsporną, że pan E. G. we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej zadeklarował do pakietu 4 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2004 wariant 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na obszarze 58 ha.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w sposób uproszczony wskazano,
że do wniosku rolnik załączył materiał graficzny, na którym zaznaczył działkę rolną objętą wnioskiem.
Okolicznością bezsporną jest, że wniosek złożony w dniu 22 marca 2013 r. stanowił korzystanie z uprawnienia do pomocy finansowej w ramach działania Programu środowiskowego objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich
na lata 2007 – 2013. Z załączonych dokumentów wynika, że ubiegający się
o dofinansowanie deklarował pozostawienie określonych części gruntów w stanie umożliwiającym osiedlenie ptaków, przedstawiając szkic dotyczący powierzchni
nie podlegających koszeniu w poszczególnych latach – poczynając od 2012 do 2016 roku. Pan E. G. zadeklarował realizację pięcioletniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich z 21 października 2005 r. Przyjęty plan dotyczący powierzchni nie podlegających koszeniu określał warunki przyznawania płatności rolnośrodowiskowej.
Skarżący okoliczności tej nie podważa. Nie jest kwestionowane, że zgodnie
z § 25 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2013 r.
w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej
w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013 r., poz.361 ze zm.) organ udostępnił rolnikowi materiał graficzny z oznaczeniem granic i numerów działek ewidencyjnych a rolnik na tym materiale graficznym zaznaczył część działki rolnej, która ma pozostać nieskoszona w danym roku.
W niniejszej sprawie pan E. G. nie kwestionuje omyłkowego pozostawienia jako nieskoszonego innego niż zaznaczony pasa gruntu, o powierzchni zgodnej jednak z deklaracją. Powyższe odpowiada treści uchybienia zdefiniowanego w załączniku nr 7 powołanego rozporządzenia, zgodnie z którym
w przypadku pozostawienia nieskoszonej niewłaściwej części działki rolnej,
w szczególności innej niż zaznaczona na materiale graficznym, wysokość zmniejszenia wynosi 50 %.
Skarżący wyjaśnił w odwołaniu, że przyczyną omyłki było korzystanie w czasie koszenia ze szczegółowej mapki ekspertyzy ornitologicznej, a nie mapy będącej załącznikiem graficznym do wniosku. Skarżący stwierdził, że "po zauważeniu pomyłki w czasie kontroli – ornitolog poprawił dokumenty i dostarczył mi dobrze zaznaczoną działkę". Powyższe sformułowanie nie budzi wątpliwości, że efektem stwierdzenia pomyłki w mapie sporządzonej przez eksperta – ornitologa, było sprostowanie dokumentu.
Podnoszona przez organ okoliczność, że zaznaczenie obszaru na materiale graficznym zarówno na podstawie błędnej, jak i prawidłowej ekspertyzy ornitologa było identyczne, nie odnosi się do istoty zarzutu zgłoszonego przez skarżącego. Pan E. G. wyraził przekonanie, że działał w zaufaniu do dokumentu sporządzonego przez eksperta-ornitologa, który to dokument umożliwiał łatwiejszą orientację w terenie.
W niniejszej sprawie nie zostało wyjaśnione, czy przyczyną omyłki było działanie skarżącego w zaufaniu do dokumentu, za którego prawidłowość odpowiada organ administracji.
Zgodnie z art.36 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 173 ze zm.) beneficjent
w celu uzyskania pomocy może korzystać z usług doradczych świadczonych
przez wojewódzki ośrodek doradztwa rolnego, izbę rolniczą lub podmioty działające na podstawie stosownej akredytacji.
Plan – załącznik graficzny sporządził pracownik ośrodka doradztwa rolnego J. D. na podstawie dokumentacji przyrodniczo-ornitologicznej eksperta A. M.
W sytuacji gdy organ doradczy posługuje się dokumentem wadliwym,
co potwierdza późniejsza korekta ekspertyzy, brak podstaw do stwierdzenia,
że rolnik, korzystający z pomocy doradcy, powinien we własnym zakresie dostrzec błąd zawarty w ekspertyzie. Podkreślić należy, że obligatoryjny udział podmiotu prowadzącego działalność w zakresie doradzania odnośnie do sporządzania dokumentacji niezbędny do uzyskania płatności rolnośrodowiskowej (§ 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm.) stanowi dostateczną przesłankę przekonania beneficjenta o działaniu w zaufaniu do organu. Płatność rolnośrodowiskowa w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust.1 pkt 4 rozporządzenia jest przyznawana, jeżeli rolnik posiada dokumentację przyrodniczą stanowiącą, co należy podkreślić, szczegółową charakterystykę danego środowiska przyrodniczego, sporządzoną przez podmiot uprawniony (§ 10 pkt 1 rozporządzenia).
W niniejszej sprawie nie została wyjaśniona prawna podstawa działania osoby sporządzającej ekspertyzę ornitologiczną, w szczególności nie została dokonana ocena, czy za działanie tego podmiotu odpowiedzialność ponosi jednostka doradztwa rolniczego, na której ciążą zadania w zakresie doradzania odnośnie sporządzania dokumentacji niezbędnej do uzyskania pomocy (art.35 § 2 powołanej ustawy). Zgodnie z § 2 ust. 2 powołanego rozporządzenia plan działalności rolnośrodowiskowej sporządza się przy udziale podmiotu prowadzącego działalność w zakresie doradzania odnośnie do sporządzania dokumentacji niezbędnej
do uzyskania płatności rolnośrodowiskowej.
Zgodnie z § 10 rozporządzenia płatność środowiskowa w ramach pakietu pkt 4 jest przyznawana, jeżeli rolnik posiada dokumentację przyrodniczą stanowiącą charakterystykę danego środowiska przyrodniczego, sporządzoną przez podmiot,
o którym mowa w § 2 ust. 2, w roku poprzedzającym rok rozpoczęcia lub w roku rozpoczęcia realizacji zobowiązania na formularzu udostępnionym przez Agencję.
W sytuacji gdy na beneficjencie pomocy ciążył obowiązek korzystania
ze wskazanego akredytowanego doradcy, błędne przygotowanie przez eksperta dokumentacji również w zakresie przyjętego obszaru objętego analizą nie może obciążać uprawnionego, o ile zachował się zgodnie z planem ekspertyzy. W takiej sytuacji należy rozważyć również, czy rozbieżność pomiędzy treścią załącznika graficznego a treścią ekspertyzy – mapy ornitologicznej nie odpowiada faktycznej sytuacji zmiany w granicach § 6 powołanego rozporządzenia.
Podkreślić należy, że w takiej sytuacji, jeżeli nie uległ zmniejszeniu obszar nieskoszony, zmiana dotyczy jedynie części obszaru, która może podlegać korekcie za następne lata w zakresie zmiany miejsca.
Zgodnie z § 6 ust. 3 rozporządzenia zmianę zobowiązania rolnośrodowiskowego zgłasza się kierownikowi biura powiatowego Agencji,
chyba że przepisy rozporządzenia stanowią inaczej.
Wykonując zobowiązanie w toku postępowania sądowoadministracyjnego
w dniu 15 października 2014 r. organ wyjaśnił, że pan E. G. do odwołania od decyzji z 18 lutego 2014 r. dołączył kopie mapki z ekspertyzy ornitologicznej (pierwotne oraz w wersji poprawionej). Jednocześnie organ wyjaśnił (zdanie ostatnie pisma), że w ramach prowadzonego postępowania administracyjnego organy obu instancji dysponowały uzyskanymi w trakcie czynności kontrolnych fotografiami przedstawiającymi dokumentację rolnośrodowiskową, w tym nowymi mapkami z ekspertyzy ornitologicznej. Pomimo zatem zebrania całego istotnego w sprawie materiału dowodowego organ nie dokonał oceny wskazanych dokumentów, przyjmując, że istotne znaczenie w sprawie mają wyłącznie załączniki graficzne dołączone do wniosku.
Brak oceny prawnej statusu podmiotu sporządzającego ekspertyzę ornitologiczną w zakresie odpowiedzialności organu za przyjętą dokumentację umożliwiającą dostęp do środków pomocy uzasadnia wskazanie obowiązku ponownego rozpoznania sprawy i oceny zasadności zarzutu zgłoszonego przez stronę.
W ocenie Sądu zasadny jest zarzut naruszenia art. 7 i art. 107 § 3 K.p.a.,
w sprawie nie dokonano bowiem oceny całego zebranego materiału dowodowego, co skutkuje również wadliwością uzasadnienia faktycznego decyzji. Warunkiem zastosowania § 38 rozporządzenia jest stwierdzenie uchybienia w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach pakietu. W niniejszej sprawie nie zostały wyjaśnione okoliczności istotne, do których należy w szczególności przyczyna omyłki.
Sąd stoi na stanowisku, że w sytuacji gdy rolnik zachował się zgodnie
z dokumentami, za których prawidłowość odpowiada organ, nie ma prawnych przesłanek do stwierdzenia, że beneficjent nie przestrzegał znanych sobie wymogów.
W niniejszej sprawie decyzja organu I instancji została wydana w dniu 18 lutego 2014 r. w związku ze stwierdzonymi, po przeprowadzonej kontroli w dniu 19 listopada 2013 r., uchybieniami. Decyzja organu odwoławczego została wydana
w dniu 24 czerwca 2014 r. i zawiera przytoczenie przepisu § 38 wskazanego
jako podstawa sankcji w brzmieniu obowiązującym od 15 marca 2014 r. (zmienionym rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 marca 2014 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013).
Ponownie rozpoznający sprawę organ dokona oceny prawnej
z uwzględnieniem przepisów znajdujących zastosowanie w stanie faktycznym niniejszej sprawy. Terminowość czynności w sprawie: data wydania decyzji
w porównaniu z wynikiem kontroli stanowiły podstawę uzasadnionego zarzutu skarżącego niewyjaśnienia w uzasadnieniu zastosowania przepisów niekorzystnych dla beneficjentów.
Organ działając z urzędu jest również zobowiązany do analizy wszystkich instytucji prawnych umożliwiających zachowanie zasady proporcjonalności
w odniesieniu do stwierdzonego uchybienia i konsekwencji w postaci pozbawienia środków dopłaty w znacznej części.
Podkreślić należy, że dopłata służy określonemu celowi i pomimo formalizmu kontroli stwierdzenie, że zachowane zostały przewidziane w danym roku powierzchnie działki koszonej i zapewniającej ochronę siedlisk lęgowych wskutek zaniechania koszenia, stanowi przesłankę dokonania analizy również
z uwzględnieniem oceny wagi stwierdzonej niezgodności, o której mowa w art. 54 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1122/2009.
Zgodnie z doktryną wykładni zgodnej sędzia krajowy musi wybrać spośród różnych możliwości wykładni przepisów krajowych taką, która nie prowadzi
do konfliktu z przepisami UE lub EKPC. Gdy w danej dziedzinie istotne jest zarówno prawo krajów, jak i prawo UE, a w szczególności w przypadku przepisów krajowych wdrażających prawo UE, wykładnia zgodna stanowi kluczowe narzędzie
dla zachowania autonomicznego znaczenia pojęć prawnych w prawie UE
i znalezienia rozwiązania zgodnego zarówno z prawem UE jak i prawem krajowym.
Zgodnie z orzecznictwem TSUE, "potrzeba jednolitego stosowania
oraz, zgodnie z tym, jednolitej wykładni środków UE sprawia, że uwzględnienie jednej wersji tekstu w odosobnieniu jest niemożliwe, lecz wymaga, aby dany przepis był interpretowany na podstawie zarówno rzeczywistych intencji prawodawcy oraz celu, jaki stara się on uzyskać, w szczególności w świetle brzmienia pozostałych wersjach językach" (tak m. in. wyroki TSUE: z 3 czerwca 2008 r. w sprawie C-569/08 Internetportal und Marketing, Zb. Orz. 2010, s. I-4871, pkt 35; z 9 czerwca 2011 r. w sprawie C-52/10 Eleftheri tileorasi i Giannikos, Zb. Orz. 2011, s. I – 4973, pkt 23; z 30 maja 2013 r. w sprawie C 488/11 Dirk Frederik Asbeek Brusse i Katarina de Man Garabito, pkt 26).
Z tych względów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1
pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Na podstawie art. 152 tej ustawy orzekł, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie może być wykonane.
O kosztach postepowania orzeczono na podstawie art. 200 wskazanej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło