II SA/Bk 762/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 października 2014 r. sprawy ze skargi P.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku dla opiekuna 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] czerwca 2014 roku numer[...]; 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] lipca 2014 r., nr[...], utrzymało w mocy decyzję wydaną przez Prezydenta Miasta B. z dnia [...] czerwca 2014 r., nr[...], o odmowie przyznania P. S. zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem J. S. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy. Wnioskami z dnia [...] maja 2014 r. (k. 39 akt adm. i k. 43 akt adm.) P.S.wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem J. S. W wyniku rozpoznania powyższych wniosków organ I instancji decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., nr[...], wnioskodawcy przyznał zasiłek dla opiekuna na okres od 1 lipca 2013 r. do 19 listopada 2013 r. i odmówił przyznania zasiłku dla opiekuna na okres od 20 listopada 2013 r. do 14 maja 2014 r., z kolei decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., nr[...], odmówił wnioskodawcy zasiłku dla opiekuna na okres od 15 maja 2014 r. do 31 października 2014 r. W uzasadnieniu tej ostatniej decyzji organ stwierdził, że po rozpatrzeniu wniosku o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna za okres od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, tj. od dnia 15 maja 2014 r., skarżący nie spełnia przesłanek do przyznania mu ww. świadczenia. Wskazano, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, zwanej dalej: "u.ś.r." w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r., zasiłek dla opiekuna nie przysługuje, jeżeli osoba w rodzinie ma ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na tę lub inną osobę w rodzinie lub poza rodziną. Powyższe zdaniem organu oznacza, że skoro żona skarżącego M. S. ma ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na syna G.S.S. od dnia 20 listopada 2013 r., to skarżącemu nie przysługuje ww. świadczenie. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podniósł, że jego zdaniem przysługuje mu świadczenie w sytuacji, gdy żona otrzymuje świadczenie pielęgnacyjne. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że powodem nieuwzględnienia wniosku skarżącego był fakt, że jego żona jest uprawniona do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem – G. S. S. Kolegium wyjaśniło, że z akt sprawy wynika, iż skarżący decyzją wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta B. z dnia [...] listopada 2011 r. nr[...], nabył prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem J. S. na okres od 1 listopada 2011 r. do 31 października 2014 r. Wskazało również, że ww. decyzja wygasła z dniem 30 czerwca 2013 r. na mocy art. 11 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw. W dalszej kolejności organ odwoławczy podniósł, że przesłanka negatywna zawarta w art. 17 ust. 5 pkt 4 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. odnosi się do stanu faktycznego zaistniałego w niniejszym przypadku. Skoro z akt sprawy wynika, że żona skarżącego od 20 listopada 2013 r. do 31 lipca 2016 r. ma przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego i nadal pobiera to świadczenie, to w świetle art. 2 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów w związku z art. 17 ust. 5 pkt 4 u.ś.r., odwołującemu nie przysługuje zasiłek dla opiekuna w okresie objętym zaskarżoną decyzją. Na powyższe rozstrzygnięcie strona skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Skarżący podniósł, że nie zgadza się z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego, ponieważ jego zdaniem, świadczenie pielęgnacyjne i zasiłek dla opiekuna są innymi świadczeniami. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem rozpoznania Sądu była decyzja SKO w B. utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji w sprawie odmowy przyznania stronie skarżącej zasiłku dla opiekuna od dnia 15 maja 2014 r. do 31 października 2014 r. z tytułu opieki nad ojcem legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r., poz. 567, dalej: z.d.o.), zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548 oraz z 2013 r. poz. 1557) z dniem 1 lipca 2013 r. Z kolei art. 2 ust. 2 pkt 2 z.d.o. stanowi, że zasiłek dla opiekuna przysługuje od dnia wejścia w życie ustawy, tj. od dnia 15 maja 2014 r., jeżeli osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. W ocenie Sądu, z konstrukcji powyższych przepisów wynika, że ustawa z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r., poz. 567) daje możliwość uzyskania zasiłku dla opiekunów osobom, które 1 lipca 2013 r. utraciły prawo do zasiłku na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy zmieniającej z 2012 r. W art. 2 nowej ustawy została zawarta regulacja dotycząca przyznawania i wypłaty świadczeń dla opiekunów, które je utraciły. Jak wynika z akt sprawy, skarżący decyzją Prezydenta Miasta B. z dnia [...]listopada 2011 r., nr[...], nabył prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem J. S. na okres od 1 listopada 2011 r. do 31 października 2014 r. Powyższa decyzja wygasła z dniem 30 czerwca 2013 r. Organy odmówiły jednak przyznania skarżącemu prawa do zasiłku dla opiekuna za okres od 15 maja 2014 r. do 31 października 2014 r. w związku z tym, że żonie skarżącego przyznano prawo do zasiłku pielęgnacyjnego na niepełnosprawne dziecko od dnia 20 listopada 2013 r. do dnia 31 lipca 2016 r. W przedmiotowej sprawie spór powstały między skarżącym, a organami obu instancji dotyczy oceny, czy okoliczność przyznania żonie skarżącego świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem stanowi przesłankę negatywną do przyznania skarżącemu zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem. Organy stanęły na stanowisku, że skoro żona skarżącego od dnia 20 listopada 2013 r. do 31 lipca 2016 r. ma przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem i nadal pobiera to świadczenie, to w świetle art. 2 ust. 2 pkt 2 z.d.o. w związku z art. 17 ust. 5 pkt 4 u.ś.r., skarżącemu nie przysługuje zasiłek dla opiekuna w okresie objętym zaskarżoną decyzją. W ocenie Sądu stanowisko organów jest nieprawidłowe. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 4 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r., świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba w rodzinie ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, albo do świadczenia pielęgnacyjnego na tę lub inną osobę w rodzinie lub poza rodziną. Faktem jest, że założeniem ustawodawcy było wprowadzenie zasady, iż w rodzinie może być pobierane tylko jedno świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad osobą jej wymagającą. Jednakże, w ocenie Sądu, powołany przepis ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczy sytuacji, gdy dana osoba wnioskuje o przyznanie świadczenia na osobę wymagającą opieki, na którą ustalone już zostało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz innego członka rodziny, ewentualnie sytuacji, gdy wnioskodawca ma już ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz innej osoby wymagającej opieki. Innymi słowy, jeżeli osoba w rodzinie ma już ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na daną osobą wymagającą opieki, to inny członek rodziny nie może uzyskać świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad tą samą osobą. Uprawnionemu do opieki może ponadto przysługiwać tylko jedno świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, niezależnie od liczby osób, nad którymi sprawuje on opiekę (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 września 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2201/14 oraz wyrok WSA w Kielcach z dnia 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Ke 242/14). Żadna z przedstawionych sytuacji nie ma miejsca w rozpoznawanej sprawie. Z akt sprawy wynika bowiem, że żona skarżącego M. S. ma przyznane świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym synem G. S. S. od dnia 20 listopada 2013 r. do 31 lipca 2016 r. Natomiast skarżący w dniu 15 maja 2014 r. wystąpił o przyznanie zasiłku dla opiekuna w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym ojcem J. S., a więc nad inną osobą niż jego małżonka. Co więcej, z akt sprawy nie wynika, aby na niepełnosprawnego ojca skarżącego ktokolwiek z członków rodziny miał ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem więc Sądu, w rozpoznawanej sprawie przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 4 u.ś.r. nie została więc spełniona, zaś interpretacja tego przepisu dokonana przez organy administracji publicznej jest nieprawidłowa. Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (zasiłku dla opiekuna) związane jest bowiem z realną potrzebą opieki w relacji opiekun – podopieczny, gdy ten pierwszy opiekuje się ojcem, dzieckiem, krewnym lub małżonkiem i nie może zarobkować. Przyznawaniem świadczeń nie rządzi natomiast zasada: kto pierwszy ten lepszy. To zatem, że w rodzinie skarżącego małżonka skarżącego jako pierwsza otrzymała świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem, nie mogło stanowić przeszkody do przyznania skarżącemu zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem. W świetle powyższego stwierdzić więc należało, że wydane w sprawie decyzje organów obu instancji naruszają przepis art. 17 ust. 5 pkt 4 u.ś.r., w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało ich uchylenie. W tym miejscu należy też wskazać, że skład orzekający w niniejszej sprawie, miał na uwadze fakt, że w dniu 20 września 2010 r. została wniesiona skarga konstytucyjna do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie, że art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie w jakim przepis ten odmawia uprawnionemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego - jeżeli inna osoba w rodzinie ma już ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych albo do świadczenia pielęgnacyjnego na to lub inne dziecko w rodzinie - w przypadku rodziny dotkniętej niepełnosprawnością kilkorga dzieci, jest niezgodny z art. 2, art. 8, art. 32 ust. 1, art. 71 ust. 1 Konstytucji RP. Jednakże, w ocenie Sądu, wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie będzie miał decydującego wpływu na przedmiotową sprawę ze względu na inne już brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z dniem bowiem 14 października 2011 r. art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych został zmieniony przez art. 1 pkt 6 lit. b) tiret czwarty ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. (Dz. U. z 2011 r. Nr 205, poz. 1212). Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji publicznej powinny uwzględnić przedstawioną powyżej wykładnię przepisów prawa i na nowo dokonać oceny przesłanek warunkujących przyznanie skarżącemu zasiłku dla opiekuna. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji. Na mocy art. 152 p.p.s.a. należało stwierdzić, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.