II OSK 33/15

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-10-19

Skład orzekający: NSA Małgorzata Miron, NSA Marzenna Linska – Wawrzon, del. NSA Jerzy Solarski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w przypadku samowolnej nadbudowy lub rozbudowy obiektu budowlanego, która stanowi integralną część budynku i której rozbiórka byłaby niemożliwa bez naruszenia pozostałej części obiektu, należy stosować tryb legalizacyjny przewidziany w art. 48-49 Prawa budowlanego, czy też tryb z art. 50-51 Prawa budowlanego?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że tryb legalizacyjny przewidziany w art. 48-49 Prawa budowlanego jest właściwy w przypadku samowolnej nadbudowy lub rozbudowy obiektu budowlanego, nawet jeśli rozbiórka takiej części mogłaby być trudna lub niemożliwa bez naruszenia pozostałej części obiektu. Sąd podkreślił, że przepisy te nie nakazują badania możliwości wykonania nakazu rozbiórki na etapie ustalania opłaty legalizacyjnej, a sama opłata jest konsekwencją stwierdzenia warunków do legalizacji samowoli budowlanej.
Stan faktyczny
A. Z. i S. Z. dokonali rozbudowy i nadbudowy budynku mieszkalnego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (PINB) wstrzymał roboty i nałożył obowiązek przedstawienia projektu budowlanego. Następnie PINB ustalił opłatę legalizacyjną w kwocie 50.000 zł. Inwestorzy zakwestionowali tryb postępowania, twierdząc, że rozbudowa stanowi integralną część budynku i jej rozbiórka jest niemożliwa bez naruszenia całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Miron Sędziowie Sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon Sędzia del. NSA Jerzy Solarski (spr.) Protokolant asystent sędziego Małgorzata Mańkowska po rozpoznaniu w dniu 19 października 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. Z. i S. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 28 października 2014 r. sygn. akt II SA/Ol 860/14 w sprawie ze skargi A. Z. i S. Z. na postanowienie Warmińsko - Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 28 października 2014 r., sygn. akt II SA/Ol 860/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie (dalej: "WSA"), po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. Z. i S. Z. na postanowienie Warmińsko – Mazurskiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Olsztynie (dalej: "organ odwoławczy") z dnia [...] czerwca 2014 r., [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej – skargę oddalił. W uzasadnieniu przedstawiono następującą argumentację faktyczną i prawną: postanowieniem z dnia [...] marca 2013 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Olsztynie (dalej: "PINB") wstrzymał prowadzenie robót budowlanych polegających na rozbudowie i nadbudowie budynku mieszkalnego na działce nr [...] w obrębie W. gm. B., wykonywanych przez A. i S. Z.(dalej: "Skarżący") i nałożył na inwestorów obowiązek przedstawienia, w terminie sześciu miesięcy od dnia otrzymania postanowienia: czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczegółowymi oraz zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7 ustawy Prawo budowlane, aktualnego na dzień opracowania projektu. Postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2014 r. PINB, w związku z rozbudową i nadbudową wyżej opisaną, ustalił inwestorom opłatę legalizacyjną w kwocie 50 tyś. zł. Organ podał, że inwestorzy wykonali nałożone na nich obowiązki, co stosownie do art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm., dalej: "Prawo budowlane"), stanowiło podstawę do ustalenia opłaty legalizacyjnej. W zażaleniu inwestorzy zarzucili, że PINB nie wyjaśnił stanu faktycznego sprawy pozwalającego na zastosowanie art. 49 ust. 1 pkt. 3 i ust. 2 Prawa budowlanego, w zw. z art. 59 f ust. 1, 2, 3 tej ustawy. Zarzucili, że nie wyjaśniono, dlaczego w stanie faktycznym sprawy właściwym trybem postępowania jest tryb przewidziany w art. 48 ustawy - Prawo budowlane. Zakwestionowali także możliwość rozbiórki wykonanych robót. W świetle powyższego uznali, że nałożenie opłaty legalizacyjnej było przedwczesne. Brak ustaleń we wskazanym zakresie narusza art. 7, art. 12 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 w zw. z 126 i 124 § 2 K.p.a. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie i podkreślił, że na etapie ustalenia opłaty legalizacyjnej badana jest jedynie zasadność nałożenia i prawidłowość wyliczenia tej opłaty. Postanowienie wydane w tym przedmiocie nie kończy bowiem sprawy, wobec czego ocena kwestii technicznej możliwość rozbiórki rozbudowy i nadbudowy, może być przeprowadzona dopiero w ramach rozpatrywania ewentualnego odwołania od decyzji kończącej sprawę. Ustalenie wysokości opłaty legalizacyjnej jest jednym z etapów postępowania legalizacyjnego i w przypadku prowadzenia tego postępowania organ administracji jest zobligowany do określenia przedmiotowej opłaty. Inwestor nie ma bezwzględnego obowiązku jej uiszczania, gdyż opłata ta nie podlega przymusowemu ściągnięciu w trybie egzekucji, a jej nieuiszczenie oznacza jedynie rezygnację z legalizacji samowoli budowlanej. Organ odwoławczy zaznaczył, że obowiązek nałożenia opłaty legalizacyjnej i jej wysokość wynika z bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa i nie podlega tzw. uznaniu administracyjnemu. Organ nadzoru budowlanego nie może więc odstąpić od ustalenia opłaty ani obniżyć jej wysokości bez względu na okoliczności. W przedmiotowej sprawie opłata została naliczona zgodnie z przepisami. Wykonane roboty stanowiły przebudowę z rozbudową i nadbudową istniejącego budynku mieszkalnego, co wynikało z dokumentacji projektowej sporządzonej przez uprawnioną osobę i decyzji Burmistrza Biskupca z dnia [...] listopada 2013 r. o warunkach zabudowy. Opłata legalizacyjna przy budowie (rozbudowie, nadbudowie) budynków mieszkalnych jednorodzinnych jest zaś wartością niezmienną i wynosi 50.000 zł. Odnosząc się do zarzutu zaniechania ustalenia daty samowolnie wykonanych robót i braku pewności co do prawidłowości właściwego brzmienia zastosowanych przepisów organ odwoławczy wskazał, że inwestorzy oświadczyli do protokołu z dnia 4 marca 2013 r., że w dacie zakupu (29 sierpnia 2008 r.) przedmiotowy budynek był całkowicie zdewastowany, a roboty wykonali w 2008 r., we własnym zakresie. Oświadczyli również, że budynek został nadbudowany o jedną kondygnację. W związku z powyższym przyjęcie, że roboty budowlane rozpoczęto w 2008 r. należało uznać za uzasadnione. Przechodząc do subsumpcji przepisów prawa stwierdził, że w niniejszej sprawie zastosowanie miały przepisy ustawy - Prawo budowlane w aktualnym brzmieniu. Wyjaśnił też zasadność stosowania art. 48 Prawa budowlanego. Zgodnie z art. 48 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 3 pkt 6 ustawy Prawo budowlane, ustawodawca na równi traktuje samowolne wykonywanie obiektu budowlanego, jak również samowolną odbudowę, rozbudowę i nadbudowę tego obiektu. Odnośnie do zarzutu naruszenia procedury administracyjnej stwierdził, że na tym etapie postępowania materiał dowodowy był wystarczający, a wszelkie wątpliwości będą mogły być wyjaśnione przed wydaniem decyzji kończącej sprawę. W skardze A. Z. i S. Z. zakwestionowali zasadność stosowania trybu legalizacyjnego przewidzianego w art. 48 - art. 49 ustawy - Prawo budowlane, gdyż nie ma on zastosowania w sytuacji, gdy rozbudowa istniejącego budynku dokonana została w taki sposób, że stanowi integralną część budynku dotychczasowego i połączona jest z nim na tyle trwale, że rozbiórka dobudowanej części nie jest możliwa bez rozbiórki całego obiektu lub przynajmniej jego znacznej części. Powołali się na utrwalony w orzecznictwie pogląd, że art. 48 ust. 1 będzie miał zastosowanie do części obiektu, która została wybudowana w warunkach samowoli budowlanej i stanowi część funkcjonalnie związaną z całością, lecz technicznie na tyle samodzielną, aby możliwym było jej rozebranie, bez naruszenia substancji pozostałej części obiektu budowlanego, wybudowanego zgodnie z przepisami prawa. Podnieśli, że w takim przypadku organ winien prowadzić postępowanie legalizacyjne w trybie art. 50 - 51 ustawy - Prawo budowlane. Wobec tego organ nadzoru winien w pierwszej kolejności ustalić czy rozbudowa i/lub nadbudowa nie zostały dokonane w taki sposób, że ich rozbiórka będzie wiązała się z koniecznością rozbiórki przynajmniej znacznej części legalnie wybudowanego obiektu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Opisanym na wstępie wyrokiem WSA oddalił skargę i wskazał na bezsporne okoliczności dotyczące daty zakupu nieruchomości (28 sierpnia 2008 r.) oraz zakresu wykonanych robot budowlanych, które zgodnie z art. 28 Prawa budowlanego wymagały pozwolenia na budowę. Skarżący nie legitymowali się taką decyzja, zatem do wykonania samowolnie robót budowlanych zasadnie wdrożona została procedura legalizacyjna w trybie art. 48 Prawa budowlanego. Przedstawiając poszczególne jej etapy WSA wskazał, że jednym z nich jest wymierzenie opłaty legalizacyjnej, będącej konsekwencją popełnienia samowoli budowlanej, która może być zalegalizowana. Co do wysokości opłaty, to w przypadku rozbudowy i nadbudowy budynku mieszkalnego, kwota opłaty wynosi 50 tyś. zł. Odnosząc się do zarzutu zastosowania nieprawidłowego trybu WSA wyjaśnił, że dla określenia właściwego trybu decydujące znaczenie ma rodzaj wykonanych bądź wykonywanych samowolnych robót budowlanych, który należy określić zgodnie z legalnymi definicjami zawartymi w art. 3 pkt 6 i pkt 7 Prawa budowlanego. I tak, procedurę przewidzianą w art. 48 i 49b stosuje się wyłącznie, gdy roboty budowlane, prowadzone bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, stanowią budowę. Art. 50 ustawy ma natomiast zastosowanie do robót budowlanych takich jak: przebudowa, remont, rozbiórka obiektu budowlanego, gdyż te prace nie mieszczą się w pojęciu "budowy" w rozumieniu art. 3 pkt 6. Nadto WSA stwierdził, że nakaz rozbiórki nie jest zasadą, decyzja w tym przedmiocie zostanie wydana jedynie w sytuacji gdy inwestor nie spełni w terminie nałożonych na niego obowiązków (art. 48 ust. 4), nie usunie w wyznaczonym terminie naruszeń wskazanych w postanowieniu wydanym na podstawie art. 49 ust. 3 lub nie uiści opłaty legalizacyjnej (art. 49 ust. 3). Ponadto nic nie stoi na przeszkodzie by nakazać rozbiórkę części obiektu pod warunkiem, że jest to część na tyle samodzielna, jak i niezależna od pozostałej części wybudowanego zgodnie z prawem (wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 172/10). W świetle powyższego za błędne uznał stanowisko Skarżących, że tryb legalizacji samowoli budowlanej zależy od możliwości wykonania ewentualnego nakazu rozbiórki i że okoliczność ta powinna była zostać ustalona przez organ nadzoru budowlanego już na etapie wstępnej oceny możliwości legalizacji. Zaznaczył również, że obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości miarkowania wysokości opłaty legalizacyjnej ani też wyjątków od obowiązku jej uiszczenia. Ustalenie opłaty legalizacyjnej nie jest uzależnione od uznania organu. W razie wystąpienia okoliczności, o których mowa w art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego, organ ma obowiązek podjęcia rozstrzygnięcia w tym zakresie. W skardze kasacyjnej Skarżący, reprezentowani przez fachowego pełnomocnika, zaskarżyli powyższy wyrok w całości. Na podstawie art. 176 w zw. z art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., w dacie orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając: I. naruszenie prawa materialnego ( art. 174 pkt 1 P.p.s.a.) poprzez "błędną wykładnię i w rezultacie niewłaściwe (tj. przynajmniej przedwczesne) zastosowanie art. 48 ust. 1, ust. 2, ust. 3 Prawa budowlanego oraz w konsekwencji art. 49 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 59 f ust. 1,2,3 poprzez niezasadne przyjęcie, że w przypadku samowolnej nadbudowy i/lub rozbudowy obiektu budowlanego, warunkiem koniecznym wdrożenia trybu legalizacyjnego przewidzianego w przepisach art. 48 - 49 ustawy - Prawo budowlane (polegającego na aplikacji w/w przepisów), nie jest zachodzenie okoliczności polegającej na braku przeszkód, by nakazać rozbiórkę samowolnie wzniesionych części obiektu (nadbudowanej i/lub rozbudowanej) ponieważ są one na tyle samodzielne, jak i niezależne od pozostałej części wybudowanej zgodnie z prawem, że mogą być one rozebrane bez istotnej ingerencji w pozostałą część obiektu budowlanego", II. mające wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.), poprzez naruszenie przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo że postępowanie administracyjne przeprowadzone przez organy nadzoru budowlanego było dotknięte wadą określoną w tym przepisie, a zwłaszcza poprzez: - przyjęcie przez Sąd, że organy nadzoru budowlanego obu instancji przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w sposób prawidłowy; - nie odniesienie się w uzasadnieniu do podniesionych w piśmie procesowym z dnia 15 października 2014 r. racji przemawiających za prezentowanymi w skardze poglądami. W uzasadnieniu powtórzono, że NSA w utrwalonym orzecznictwie prezentuje pogląd, zgodnie z którym konsekwencją samowolnego rozbudowania części budynku w taki sposób, że część ta jest połączona w sposób trwały z wzniesioną legalnie częścią, iż następstwem jej ewentualnej rozbiórki byłoby doprowadzenie całego obiektu do stanu poprzedniego, jest wdrożenie trybu przewidzianego w przepisach art. 50-51 Prawa budowlanego, w miejsce trybu określonego w art. 48. Na poparcie tego stanowiska powołano szereg wyroków sądów administracyjnych. Upoważnia to do twierdzenia, że art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego nie ma zastosowania w sytuacji, kiedy rozbudowa istniejącego budynku dokonana została w taki sposób, że stanowi ona integralną część budynku dotychczasowego i połączona jest z nim na tyle trwale, że rozbiórka rozbudowanej części nie jest możliwa bez rozbiórki całego obiektu lub przynajmniej jego znacznej części. W zakresie zarzutu naruszenia przepisów postępowania Skarżący podnieśli, że Sąd I instancji całkowicie pominął okoliczność, że postanowienie PINB wydane zostało z naruszeniem prawa procesowego mającego istotny wpływ na wynik sprawy. Spowodowało to, że co najmniej przedwcześnie wdrożony został tryb legalizacyjny. Tymczasem tylko prawidłowe ustalenie stanu faktycznego pozwala na stosowanie art. 48 - 49 Prawa budowlanego, co w rozpoznawanej sprawie nie zostało wykonane. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do przepisu art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki powodujące nieważność postępowania przewidziane przepisem art. 183 § 2 P.p.s.a., dlatego Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył się do oceny podstaw powołanych w skardze kasacyjnej. W ramach podstawy kasacyjnej przewidzianej przepisem art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo że postępowanie administracyjne przeprowadzone przez organy nadzoru budowlanego było dotknięte wadą określoną w tym przepisie. Jako wadę, w petitum skargi kasacyjnej wskazano przyjęcie przez Sąd, że organy nadzoru budowlanego obu instancji przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w sposób prawidłowy. Zarzucono również brak odniesienia się w uzasadnieniu do racji przemawiających za prezentowanymi w skardze poglądami, podniesionych w piśmie procesowym z dnia 15 października 2014 r. W uzasadnieniu natomiast stwierdzono, że postanowienie organu I instancji wydane zostało z naruszeniem norm prawa procesowego (bez przywołania jakichkolwiek przepisu), w wyniku czego doszło do przedwczesnego wdrożenia trybu określonego w art. 48 – 49 Prawa budowlanego. Przy tak sformułowanym zarzucie i jego uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że art. 145 § 1 P.p.s.a. nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, gdyż jest to przepis ogólny (blankietowy) i stanowi jedynie prawną podstawę orzeczenia sądu I instancji uchylającego decyzję. Wobec tego brak powiązania w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia tego przepisu z konkretnymi unormowaniami regulującymi postępowanie przed organami administracji publicznej, czyni niezasadnym tak skonstruowany zarzut. Wskazać natomiast wypada, że ustalenia co do stanu faktycznego podważać można za pomocą zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w powiązaniu z odpowiednimi przepisami postępowania administracyjnego, zaś materialną podstawę prawną rozstrzygnięcia - za pomocą zarzutu naruszenia prawa materialnego (w ramach podstawy wskazanej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), poprzez zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., w powiązaniu z przepisami prawa materialnego. Jako naruszenie prawa materialnego poprzez "błędną wykładnię i w rezultacie niewłaściwe (tj. przynajmniej przedwczesne) zastosowanie" wskazano na art. 48 ust. 1, ust. 2, ust. 3 Prawa budowlanego oraz art. 49 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 59 f ust. 1,2,3. Według skargi kasacyjnej naruszenie tych przepisów polega na niezasadnym przyjęciu, że w przypadku samowolnej nadbudowy i/lub rozbudowy obiektu budowlanego, warunkiem koniecznym wdrożenia trybu legalizacyjnego przewidzianego w przepisach art. 48 - 49 ustawy - Prawo budowlane, nie jest zachodzenie okoliczności polegającej na braku przeszkód, by nakazać rozbiórkę samowolnie wzniesionych części obiektu. Innymi słowy, wdrożenie trybu z art. 48 i następne Prawa budowlanego jest możliwe dopiero po uprzednim stwierdzeniu, że samowola jest na tyle samodzielna, jak i niezależna od pozostałej części wybudowanej zgodnie z prawem, że może być rozebrana bez istotnej ingerencji w pozostałą część obiektu budowlanego. Stan faktyczny nie został skutecznie podważony a zatem przywołać należy ustalenia poczynione przez organy nadzoru budowlanego, zaaprobowane przez WSA, tak co daty nabycia nieruchomości (29 sierpnia 2008 r.), jak i zakresu robót budowlanych wykonanych w budynku. Roboty budowlane wykonane bez pozwolenia, objęły rozbudowę i nadbudowę części budynku mieszkalnego. Prawidłowo więc ten zakres robót oceniony został, jako mieszczący się w definicji robót budowlanych zawartej w art. 3 pkt 7 Prawa budowlanego oraz w definicji budowy - art. 3 pkt 6 tej ustawy. Ponieważ z mocy art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego (w dacie orzekania przez organy), roboty budowlane można było rozpocząć na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, a Skarżący nie legitymowali się taką decyzją, dlatego trafnie wdrożony został tryb przewidziany przepisem art. 48 Prawa budowlane. Przepis ten w ustępie 1. nakazuje właściwemu organowi, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Jednocześnie, poprzez zwrot – z zastrzeżeniem ust. 2 - dopuszcza wyjątek od nakazu rozbiórki, odsyłając w tym zakresie do warunków objętych dyspozycją ustępu 2. Nie cytując tego unormowania oraz ustępu 3, które jako naruszone wskazano w ramach ocenianego zarzutu wystarczy stwierdzić, że przepisy te regulują kolejne, następujące po sobie, etapy procedury legalizacyjnej. Podkreślić w tym miejscu należy, że wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, przewidziane w tych przepisach etapy legalizacji samowoli budowlanej w żadnym miejscu nie tylko nie nakazują, ale nie upoważniają do badania, czy nakaz rozbiórki może być wykonany bez istotnej ingerencji w pozostałą część obiektu budowlanego. Nie przewiduje tego również art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, który jako zasadę, ustanawia nakaz rozbiórki. Prowadzi do wniosku, że zarzut naruszenia art. 48 ust. 1, 2 i 3 Prawa budowlanego, jest nieusprawiedliwiony. Z akt wynika, że Skarżący w ramach uruchomionej procedury legalizacyjnej przedłożyli dokumenty wymagane postanowieniem PINB z dnia 12 marca 2013 r., co w świetle art. 48 ust. 5 Prawa budowlanego było równoznaczne ze złożeniem wniosku o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych. Wobec tego obowiązkiem organu nadzoru budowlanego było podjęcie czynności przewidzianych przepisem art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego, polegających na badaniu projektu budowlanego w zakresie objętym punktami od 1 do 3 oraz – po pozytywnym dla inwestora wyniku dokonanych czynności – wymierzenie opłaty legalizacyjnej. Jeśli chodzi o postanowienie wymierzające opłatę legalizacyjną, to jego wydanie oznacza, że organ stwierdził zgodność projektu zagospodarowania działki z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, że projekt budowlany jest kompletny i posiada wymagane opinie, uzgodnienia, pozwolenia i sprawdzenia oraz, że wykonany został przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia. Tylko bowiem pozytywna ocena złożonej dokumentacji prowadząca do uznania, że zaszły warunki do legalizacji samowoli budowlanej, stanowi podstawę do wydania postanowienia o ustaleniu opłaty legalizacyjnej. Wymierzenie opłaty na podstawie art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego jest kolejną fazą procedury legalizacyjnej, przy czym przepis ten, tak jak poprzednie unormowania dotyczące tej procedury, nie zezwala na czynienie ustaleń co do potencjalnej możliwości rozbiórki nadbudowanej /rozbudowanej/ części obiektu budowlanego. Nie można bowiem zakładać, że procedura legalizacyjna nie zostanie zakończona wydaniem jednej z decyzji, o jakich mowa w art. 49 ust. 4 Prawa budowlanego, a więc że nie nastąpi legalizacja popełnionej samowoli. Zatem dopóki procedura legalizacyjna jest w toku, jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie, czynienie ustaleń co do braku samodzielności i niezależności nadbudowy /rozbudowy/ od pozostałej części budynku wybudowanej zgodnie z prawem, jest niedopuszczalne. Stanowisku temu nie przeczą przywołane skargą kasacyjną orzeczenia, które po części, wydane były w nieporównywalnych stanach faktycznych, w części odnoszą się do stanu prawnego obowiązującego w okresie od 1 stycznia 1995 r. do 10 lipca 2003 r. a także dotyczą nakazu rozbiórki orzeczonego na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowalnego, który to przepis nie był w rozpoznawanej sprawie stosowany. Wobec tego również i w opisanym wyżej zakresie zarzut naruszenia prawa materialnego nie może odnieść zamierzonego skutku. Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło