II SAB/Kr 330/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aldona Gąsecka-Duda (spr.) WSA Waldemar Michaldo WSA Krystyna Daniel Protokolant: Anna Balicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2014 r. sprawy ze skargi K. G. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego dla [...] w Krakowie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek K. G. z dnia 2 sierpnia 2014 r.; I. stwierdza, że bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego dla [...] w Krakowie nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; II. w pozostałym zakresie postępowanie umarza; III. zasądza od Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego dla [...] w Krakowie na rzecz skarżącego K. G. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia 1 września 2014 r. K. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego dla [...] w Krakowie w przedmiocie udostępnienia skarżącemu informacji publicznej objętej wnioskiem z dnia 2 sierpnia 2014 r., w której domagał się zobowiązania organu do rozpatrzenia tego wniosku i udzielenia żądanej informacji publicznej w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt, stwierdzenia, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, a także zasądzenia od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych. Skarżący zarzucał organowi naruszenie art. 13 ust. 1 i art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej przez ich niezastosowanie, mimo, że objęte żądaniem wniosku dane stanowią informacje publiczne w rozumieniu art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. W uzasadnieniu faktycznym skargi K. G. wskazywał, że w e-mailu z dnia 2 sierpnia 2014 r. zwrócił się do Prezesa Sądu Rejonowego dla [...] w Krakowie (na adres e-mail wskazany na stronie internetowej tego sądu) o udostępnienie informacji publicznej w zakresie dat urodzenia i miejscowości zamieszkania wszystkich sędziów tego sądu z rozbiciem na poszczególne wydziały. Informacja zwrotna miała zostać udzielona w formie elektronicznej - na adres e-mail wnioskodawcy. K. G. zawarł także w uzasadnieniu skargi rozważania prawne dotyczące w szczególności: charakteru żądanej informacji jako informacji publicznej, obowiązku organu jej udostępnieniem w terminie i w sposób podany we wniosku, oceny zaniechania dokonania czynności materialno- technicznej jako bezczynności organu, dopuszczalności wniesienie skargi bez wyczerpania trybu przesądowego. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Rejonowego dla [...] w Krakowie wnosił o umorzenie postępowania oraz odstąpienie od obciążania organu kosztami postępowania. Nie kwestionując okoliczności podanych w uzasadnieniu skargi, jak również zawartych w niej rozważań prawnych Prezes Sądu Rejonowego dla [...] w Krakowie wyjaśniał, że na adres skrzynki poczty elektronicznej organu tj. [...]., na którą przesłano wniosek skarżącego, przyjmowane są znaczne ilości wiadomości, kierowane do różnych jednostek organizacyjnych sądu. Wniosek skarżącego, został przekierowany, jednak na skutek nieprawidłowego zadziałania systemu przekierowań trafił do skrzynki osoby przebywającej na urlopie, pomimo prawidłowego zgłoszenia o urlopie pracownika. Doręczenie korespondencji do Prezesa Sądu nastąpiło z tych powodów z opóźnieniem, a wniosek skarżącego został przedłożony do merytorycznego rozpoznania organowi w dniu 4 września 2014 r. Organ rozpoznał wniosek niezwłocznie w tym samym dniu, tj. 4 września 2014 r., wydając zarządzenie o udzieleniu skarżącemu informacji publicznej. Wiadomość elektroniczna zawierająca informację publiczną w postaci pliku Excel - tabeli wskazującej listę sędziów orzekających w Sądzie Rejonowym dla [...] w Krakowie, wraz z ich datami urodzin i miejscami zamieszkania, została przesłana skarżącemu tego samego dnia tj. 4 września 2014 r., równocześnie z chwilą wpłynięcia skargi, co nastąpiło w tym samym dniu. W konsekwencji, choć w momencie wniesienia skargi istniała sprawa podlegająca rozpoznaniu przez sąd administracyjny, jednakże z uwagi na udostępnienie informacji publicznej postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Przedstawione okoliczności wskazują, że stan bezczynności nie miał charakteru zawinionego przez organ, zaś niezwłocznie po otrzymaniu wniosku rozpoznał on sprawę i udzielił skarżącemu informacji publicznej. Stan taki uzasadnia wniosek o nieobciążanie organu kosztami postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 1 § 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednol. Dz. U. z 2012r., poz. 270 - oznaczana dalej jako p.p.s.a.) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W sprawie niniejszej z uwagi na przedmiot zaskarżenia należy mieć na uwadze przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej ( tekst jednol. Dz.U. z 2014 r., poz. 782 - zwana dalej w skrócie u.d.i.p.), która kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania oraz ponownego wykorzystania ( art. 1 – 2a u.d.i.p.). Kognicja sądów administracyjnych do rozpoznania skarg na bezczynność w takich sprawach wnika z art. 3 § 2 pkt 4 i 8 p.p.s.a., zaś potwierdza ją dodatkowo brzmienie art. 21 u.d.i.p. Obowiązujące przepisy nie przewidują terminu do złożenia skargi na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej. W takim przypadku nie istnieje też powinność uprzedniego wyczerpania środków zaskarżenia bezczynności, ani wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Regulacja zawarta w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej nie zawiera odrębnych postanowień nawiązujących do przesłanek art. 52 p.p.s.a. Nie wprowadza ona środka zaskarżenia bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej, o którym mowa w art. 52 § 1 p.p.s.a., zaś sam sposób udostępniania informacji publicznej kształtuje jako dalece odformalizowany, kładąc nacisk na szybkość i sprawność postępowania. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się w ograniczonym zakresie, jedynie w sytuacjach, o których mowa w art. 16 - art. 17 u.d.i.p. oraz art. 23g ust. 11 i 12 u.d.i.p., co skutkuje brakiem podstaw żądania wyczerpania trybu z art. 37 k.p.a. Artykuł 52 § 3 p.p.s.a. nawiązuje do regulacji pozostających poza przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Z jego treści wynika wprost, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa nie jest "środkiem zaskarżenia", o jakim mowa w § 1 i § 2, lecz środkiem samoistnym, odrębnym i znamiennym tylko dla sytuacji ściśle określonych, mającym służyć realizacji zasady przedsądowej autokontroli administracji, ale tylko w przypadku działania, a nie zaniechania, tj. bezczynności organu ( tak m.in. NSA w wyrok z dnia 24 maja 2006 r. I OSK 601/05, zam. zb. Lex nr 236545 i WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 14 października 208 r., sygn. akt II SAB/Bk 29/08, zam. zb. LEX nr 505258). W świetle powyższego, w niniejszej sprawie nie zachodziły przesłanki do odrzucania skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Skarga została należycie opłacona. Brak także przesłanek do wydania takiego orzeczenia z innych przyczyn wskazanych w art. 58 § 1 p.p.s.a. - co nie było kwestionowane. Skarga w niniejszej sprawie jest skargą na bezczynność w realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. W wypadku braku podstaw do uwzględnienia skargi podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Specyficzna sytuacja, uniemożliwiająca wydanie wyroku co do istoty sprawy w zakresie zobowiązania organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa ma miejsce wówczas, gdy w toku postępowania sądowoadmnistracyjnego przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność albo przewlekłość zostanie stwierdzony fakt wydania przez organ administracji publicznej decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo podjęcia stosownej czynności, choćby z przekroczeniem terminów ustawowych. Stan taki zachodzi w niniejszej sprawie, z tym że wystąpienie przesłanek do umorzenia postępowania sądowego, jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., odnośnie zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności, nie zwalnia od orzeczenia, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, albo że naruszenie prawa nie było rażące. W doktrynie i orzecznictwie wskazuje się trafnie ( m.in. T. Woś (w: T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie..., 2010, s. 70, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1067/08, zam. zb. Lex nr 491969 – nadal aktualne), że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wtedy, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności. Dla zasadności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną albo też niezawinioną opieszałością organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać dokonane. Powyższe kwestie mogą jednakże mieć znaczenie dla kwalifikacji bezczynności, jako posiadającej albo nieposiadającej cech rażącego naruszenia prawa. W art. 4 ust. 1 u.d.i.p. został określony podstawowy, otwarty katalog podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, zaś z jego treści wstępnej wynika w ogólnym ujęciu, że zobowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Pojęcie informacji publicznej określa ustawodawca w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. i art. 6 u.d.i.p. Zgodnie z art. 1 tej ustawy, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie, jednak przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Przepis art. 6 u.d.i.p. wprowadza przykładowy katalog informacji i dokumentów stanowiących informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 pkt 2 u.d.i.p., udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1. Uzasadnienie skargi zawiera trafne rozważania, czynione na gruncie art. 61 § 1 pkt 5 i § 1a, art. 69 § 1, art. 95 § 1-3, art. 109 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych ( tekst jednol. Dz.U. z 2013 r., poz. 427 z późn. zm.), które wskazują na charakter informacji żądanych we wniosku, jako informacji publicznej. W świetle powyższych okoliczności, nie kwestionowanych w odpowiedzi na skargę, należy uznać, że żądanie zawarte we wniosku skarżącego dotyczy udostępnienia informacji, która jest informacją publiczną i skierowane zostało do podmiotu mieszczącego się w kategorii zobowiązanych do jej udostępnienia. Stosownie zaś do art. 4 ust. 3 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji. Artykuł 7 - 12 u.d.i.p. normuje sposób oraz formę udostępniania informacji publicznej . Termin udostępnienia informacji publicznej na wniosek został określony w art. 13 ust. 1-2 u.d.i.p. który stanowi w ust. 1, że udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku ( art. 13 ust. 2). Zgodnie z treścią art. 14 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Przedstawione wraz z odpowiedzią na skargę dokumenty dowodzą udostępnienie K. G. żądanej informacji publicznej w dniu 4 września 2014 r., w sposób kompletny i zgodny z wnioskiem, czego nie kwestionował. Czynność materialo-techniczna nastąpiła zatem po terminie określonym w art. art. 13 ust. 1 u.d.i.p.. Z wniosków skargi wynika, że opisany stan w niej stan nie jest uznawany przez skarżącego za przejaw rażącego naruszenia prawa. Rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty ( tak NSA w wyroku z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, LEX nr 1218894 ). Takich cech, tj. oczywistości w naruszeniu prawa, nie sposób przyjąć w kontrolowanym stanie faktycznym, z uwagi na brak znamion zaniedbań ze strony organu oraz stosunkowo krótki okres bezczynności. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził w pkt I. sentencji wyroku, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, natomiast w pkt II., na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., umorzył postępowanie w zakresie dotyczącym wydania nakazów związanych ze stanem bezczynności albowiem ustał on w toku postępowania. Skarżący nie składał wniosku o wymierzenie organowi grzywny, zaś podstaw do zastosowania takiej sankcji z urzędu brak w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zwłaszcza w przypadku, gdy bezczynność organu ustała, nie mając cech rażącego naruszenia prawa. Podstawę prawną orzeczenia o kosztach postępowania sądowoadministracyjnego, zawartego w pkt III. sentencji wyroku, stanowi art. 200 p.p.s.a., art. 201 §1 p.p.s.a. oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. Okoliczności wskazywane w odpowiedzi na skargę co do przyczyn bezczynności organu nie mogą być podstawą do uwzględnienia wniosku o odstąpienie od obciążania organu kosztami postępowania, ku czemu brak podstaw prawnych.