I SO/Gl 8/14

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 30 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A w Ż. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie dotyczącej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości p o s t a n a w i a 1. zwolnić wnioskujący A od wpisu sądowego od skargi w ponad 1/5 jego części i od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w ponad 1/5 jego części; 2. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w pozostałym zakresie. W ramach urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 19 września 2014 r. A w Ż. (dalej także w skrócie: "A" lub "Jednostka") zwrócił się o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach wniosku odnotowano, że Jednostka nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zdaniem wnioskującej, z bilansu sporządzonego na 31 grudnia 2013 r. wynika, że jej kondycja finansowa ulega ciągłemu pogorszeniu, co skutkuje kurczeniem się kapitału własnego (wskaźnik rentowności kapitału własnego poniżej zera). Wynik finansowy na koniec 2013 r. zamknął się stratą w wysokości 2.715.822,91 zł, a za poprzednie lata strata ta wyniosła 3.891.009,34 zł. Obecnie A ma stałe trudności w realizowaniu swoich wymagalnych zobowiązań. Według sporządzonego na dzień 30 czerwca 2014 r. zestawienia należności i zobowiązań, te ostatnie przekraczają należności o 12.280.163,60 zł, w tym wymagalne o 1.062.008,95 zł. Trudności w realizowaniu swoich zobowiązań obrazują też wyliczone w oparciu o bilans Jednostki wskaźniki finansowe, które kształtują się następująco: płynność ogólna (0,73), płynność szybka (0,67) i płynność bieżąca (0,028). Wszystkie te wskaźniki kształtują się poniżej wielkości uznanych za normatywne. W szczególności ten ostatni wskaźnik najbardziej odzwierciedla problemy Jednostki w regulowaniu swoich płatności. Końcowo podkreślono, że działalność A polega na udzielaniu pomocy medycznej niejednokrotnie ratującej życie, dlatego też tak istotne jest uzyskanie wparcia w postaci zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych. Z oświadczenia o majątku i dochodach, zawartego na ww. druku PPPr, wynika, że wysokość kapitału zakładowego (majątku lub środków finansowych) wynosi 1.089.296,00 zł; wartość środków trwałych – według bilansu za ostatni rok – stanowiła kwotę 9.928.057,06 zł. W ostatnim roku obrotowym Jednostka poniosła stratę w kwocie 2.715.822,91 zł. A posiada trzy rachunki bankowe. Ich stan na koniec miesiąca poprzedzającego złożenia wniosku, tj. na dzień 31 sierpnia 2014 r. przedstawiał się następująco: -12.422,91 zł (B w W.), 252,35 zł (Bank C) i 51,00 zł (Bank D). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 29 września 2014 r. do uzupełnienia wniosku, Jednostka nadesłała obszerną dokumentację źródłową, w tym: sprawozdanie finansowe za 2013 r.; dokumenty obrazujące sytuację finansową; sporządzone na podstawie danych finansowych za okres od stycznia 2014 r. do sierpnia 2014 r.; aktualną ewidencję środków trwałych; odpisy z raportów kasowych za trzy ostatnie miesiące; wyciągi i wykazy z rachunków bankowych obrazujących operacje w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumenty dotyczących lokat i kont. Jednostka wyjaśniła dodatkowo, nawiązując do wezwania referendarza sądowego do sprecyzowania zakresu wniosku, że wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym polegającym na zwolnieniu jej od opłat sądowych i wydatków. W oparciu o przedstawione wyżej dokumenty źródłowe ustalono, co następuje. Z bilansu Jednostki (ze stanem na dzień 31 grudnia 2013 r.) wynika, że wartość aktywów obrotowych stanowiła kwotę 7.096.274,76 zł, w tym: należności krótkoterminowe 6.232.092,07 zł i inwestycje krótkoterminowe 276.204,04 zł; w tym samym okresie zobowiązania krótkoterminowe wyniosły 9.781.412,73 zł; rozliczenia międzyokresowe – 4.270.619,17 zł. W okresie od 1 stycznia 2014 r. do 31 sierpnia 2014 r. A osiągnął przychody w łącznej kwocie 32.865.586,34 zł, w tym z tytułu odpłatnych świadczeń medycznych 5.864.134,99 zł. W tym samym czasie Jednostka poniosła koszty w kwocie 35.177.278,34 zł, w tym usługi obce o wartości 7.707.853,57 zł. Do takowych usług należy zaliczyć także koszty obsługi prawnej, które jak wynika z wyciągów bankowych stanowiły miesięcznie kwotę 5.904,00 zł. Po rozpoznaniu wniosku, zważono, co następuje: W punkcie wyjścia należy poczynić ustalenia co do zakresu obecnie rozpoznanego wniosku. W druku formularza Jednostka wniosła o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych (patrz rubryka nr 4 druku PPPr). Zgodnie z art. 211 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej w skrócie: "P.p.s.a."), koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków. Z kolei po myśli art. 245 § 4 P.p.s.a., częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Mając na uwadze szczególnie ten ostatni zapis, pismem z dnia 29 września 2014 r. zobowiązano Jednostkę między innymi do sprecyzowania zakresu wniosku. W odpowiedzi, mając na uwadze art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a., A wniósł o "przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym polegającym na zwolnieniu od opłat sądowych i wydatków". Ostatecznie przyjęto więc, że Jednostka wniosła o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych, a więc o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. W myśl zatem art. 243 § 1 prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Zgodnie zaś z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być [podkreślenie własne] przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Analiza wniosku, w tym obszernie zgromadzonych dokumentów źródłowych, pozwoliła stwierdzić, że Jednostka nie zasługuje na całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. Zdaniem rozpoznającego wniosek A będzie mógł partycypować w ewentualnych wydatkach (które w praktyce nie występują), opłatach sądowych oraz w wpisach sądowych w wysokości określonej w części dyspozytywnej niniejszego postanowienia. Uzasadnienia tej konstatacji należy upatrywać w kilku aspektach. Po pierwsze, co do zasady zastosowanie ww. kryterium finansowego przyznania prawa pomocy, w przypadku osób prawnych, polega w dużym uproszczeniu na zestawieniu z jednej strony kosztów sądowych związanych z udziałem tejże osoby w postępowaniu sądowym, z drugiej zaś, aktywnych środków finansowych, dostępnych w czasookresie, w którym to postępowanie zostało zainicjowane (druk PPPr wskazuje, iż mają to być środki, którymi podmiot dysponuje na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku). W niniejszym przypadku jest to relacja 3100 zł (jest to suma wpisów sądowych od skargi i ewentualnej skargi kasacyjnej oraz opłaty kancelaryjnej z tytułu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku ) do 17.492,65 zł (stan kasy i rachunków bankowych na koniec sierpnia 2014 r.). Po wtóre, w toku rozpoznania wniosku zwrócono uwagę na to, że działalność A – jak sam podniósł – polega na udzielaniu pomocy medycznej niejednokrotnie ratującej życie. Z tych też powodów w niniejszym przypadku należało zastosować nieco szerszą optykę postrzegania kondycji finansowej wnioskującego o przyznanie prawa pomocy niż tylko i wyłącznie poprzez saldo jego płynnych środków finansowych. Taki stan rzeczy determinował dokonanie analizy rzeczonej kondycji również przez pryzmat akcentowanych we wniosku wskaźników analitycznych. W tych ramach ustalono, że wskaźniki te w przypadku Jednostki kształtują się poniżej wielkości uznanych za normatywne. Wymaga jedynie zaakcentowania, że wbrew twierdzeniom A, jej wskaźnik płynności bieżącej wyniósł 0,549 (stosunek aktywów obrotowych do sumy zobowiązań krótkoterminowych i rozliczeń międzyokresowych), a nie deklarowane 0,028, oraz że wskaźnik płynności szybkiej wyniósł 0,46 (stosunek sumy należności krótkoterminowych i inwestycji krótkoterminowych do sumy zobowiązań krótkoterminowych i rozliczeń międzyokresowych), a nie 0,67. Akcentowane omyłki nie zmieniają jednak faktu, że wspomniane wskaźniki są poniżej akceptowalnych kryteriów, które w stosunku do poszczególnych wskaźników płynności wynoszą: bieżącej 1,2 – 2, szybkiej > lub = 1 i ogólny 1,3-2. Po trzecie, z omawianego punktu widzenia, wnioskującą Jednostkę należy zaliczyć do szczególnej kategorii podmiotów ubiegających się o przyznanie prawa pomocy. Zdaniem rozpoznającego wniosek nie można bowiem przez pryzmat tej instytucji stawiać na tej samej płaszczyźnie wnioskującej Jednostki i osoby prawnej w jej klasycznym i najbardziej powszechnym rozumieniu. Trzeba wyraźnie podkreślić, że działalność usługowa A jest w znacznej części finansowana z Narodowego Funduszu Zdrowia, a więc niezależnie od wyników działania Jednostki. W przypadku innych osób prawnych, którymi z omawianego punktu widzenia są w większości spółki prawa handlowego, wynik finansowy w całości zależy od ich działalności i procesów decyzyjnych zarządu. W tym kontekście rozpoznający wniosek przyjął, że Jednostka jest swoistego rodzaju hybrydą, której przychody blisko w 1/5 pochodzą z usług wykonywanych na zewnątrz odpłatnie, a pozostałe 4/5 finansowane są z NFZ. Ujawniony stosunek źródeł finansowania przełożono bezpośrednio na wysokość kosztów sądowych, do których uiszczenia – na mocy między innymi niniejszego postanowienia - Jednostka zostanie zobowiązana. W toku rozpoznania wniosku nie stracono z pola widzenia, że niezależnie od źródeł finansowania działalności Jednostki, generuje ona koszty poprzez korzystanie z usług obcych, w tym z obsługi profesjonalnych pełnomocników. Taki stan rzeczy również wpłynął tutaj na podjęcie decyzji o częściowym zwolnieniu od kosztów sądowych, a nie o całkowitym, jak wnoszono. W orzecznictwie funkcjonuje wszak pogląd, że koszty sądowe winny być wkalkulowane w ryzyko prowadzenia działalności, podobnie jak inne koszty rodzajowe, w tym wynagrodzenie obsługi prawnej. Mając na uwadze art. 241 P.p.s.a. należy w tym miejscu stwierdzić, że zwolniono A od wpisów sądowych od skargi i skargi kasacyjnej, każdorazowo w ponad 1/5 ich części. Oznacza to, że Jednostka będzie zobowiązana do uiszczenia wpisu sądowego do skargi w kwocie 400 zł, a na dalszym etapie postępowania sądowego – w przypadku niekorzystnego dla niej orzeczenia kończącego postępowanie – opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł za odpis wyroku z uzasadnieniem i ewentualnego wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 200 zł. Wpis sądowy w przypadku postępowania zażaleniowego pozostaje w jego nominalnej wysokości, tj. 100 zł. Orzekając w tej sprawie o wysokości wpisu sądowego od skargi kasacyjnej rozpoznający wniosek miał na uwadze, że rozstrzyga o kosztach przyszłych i niepewnych. Nie mniej jednak skłoniły go do tego względy ekonomii procesowej , jak również stabilność w schemacie źródeł finansowania A. Wobec tego, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. oraz w oparciu o art. 246 § 2 pkt 2 i art. 245 § 4 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.